ئێمە لە تۆرە کۆمەڵایەتیەکان

تەندروستی

كاتێك ئێمە تەوقە و باوەش ناكەین، ئەوا كۆرنا فایرۆس ڕێگاكەی خۆی دەگۆڕێت و كارمان تێناكات


خەڵک – بەشی خێزان

زمانی جەستە و ئەتەكێت لە سەردەمی كۆرۆنافایرۆسدا
كاتێك ئێمە تەوقە و باوەش ناكەین، ئەوا كۆرنا فایرۆس ڕێگاكەی خۆی دەگڕێت و كارمان تێناكات

چەند ڕێنماییەك لە چوارچێوەی زمانی جەستەدا
– تەوقەنەكردن(No handshakes) لە شوێنی ئەمە دەستبخرێتە سەرسنگ، با زەردەخەنەی گەرم و كۆنتاكتی چاو ئەركی بەركەوتنەكە بگرنە ئەستۆ (Instead, try a direct gaze, or maybe a hand gesture.). لە گەڵیشدا دەربرینێكی ڕێزدارانە بەزەردەخەنەوە‌ بخەڕوو بۆ نمونە (با هۆكارێك نەبم بۆ نەخۆشبوونت، دڵم نایە تەوقەت لەگەڵا بكەم) .
ئەگەر ناچاربویت تەوقەیەك بكەیت ئەوا با كاتەكەی كەم بێت ودواتر دەست خاوێنبكرێتەوە، لە زۆربەی دەوڵەتان تەوقەكردن ڕاگیراوە وەك (چین، فەرەنسا، ئەڵمانیا، ئیسپانیا، بەرازیل، ڕۆمانیا، پۆڵەندا و ئێران، ئوستورالیا و بەریتانیا) با ئێمەش بۆ ماوەیەكی كاتی ئەم كەلتورە بگۆڕین.

– جاران پێشنیارمان دەكرد لەكاتی قسەكردن و وەستان لەگەڵا بەرامبەر، پەیڕەوی باشترین جۆری مەودا بكەین، كە ئەویش مەودای كەسییە(Personal distance) كە پێوستە (50سم بۆ 1.20م) لە بەرامبەر دووربین و مەودای گەرم نەبەزێنین، بەڵام ئێستا باشترە مەوداكە فروان بكەین بۆ مەودای كۆمەڵایەتی (Social distance) كە لە (1.20م دەستپیدەكات بۆ 2.50م)، لە ئێستادا مەودای كەسیش لێكەوتەی نەرێنی دەبێت.

– بەركەوتنی جەستە لەگەڵا كەسە نزیكەكانیش نەهێڵین بۆ نمونە دەستدان لە ڕوخسار و دەست و پشت و مەچەك وەك نیشاندانی ڕێز و نزیكایەتی، ئەم تێگەیشتنە لە ئێستادا هەڵەیە، لەڕاستیدا ئەم بەركەوتنە ڤایرۆس دەگوازێتەوە نەك هەست و سۆز.

– لەو شوێنانەی چڕی دانیشتوان تێیدا زۆرە، وەك ناو پاس، مەسعەد، بازار، شوێنە گشتییەكان، هەستیارتر مامەڵە بكەین لەوانیتر نزیك نەبینەوە.

– ئەگەر دەتەوێت بیسەلمێنی كە متمانەت بەخۆت هەیە، قەلەق نیت و ئەوەی دەیڵێت ڕاستە، دەست مەبە بۆ روخسارت، سودێكی دیكەی ئەمە لەسەردەمی كۆرۆنا ڤایرۆسدا، نەگواستنەوەی ڤایرۆسەكەیە بۆ كۆئەندامی هەناسە(Respiratory system).

چەند ڕێنماییەك لە چوارچێوەی ئەتەكێتدا
1- ئەگەر كەسێك كۆكەی هەبوو یان پژمەی كرد، دەشێت ئەنفلۆنزایەكی ئاسایی، هەبێ جوان نیە لەوكاتەدا بە خێیرایی لێی دووربكەوینەوە و بەڕەفتار و قسەكانمان ئازاری بدەین، وەك ئەوەی ئێستا لە دەوڵەتانی تر بەرامبەر هاوڵاتیانی چینی دەكرێت، دەبێت بزانین هەستەكانی مرۆڤ هەرگیز توشی ڤایرۆس نابن!با ئازاریان نەدەین.
2- منداڵەكان گرنگ نیە چەندێك لێمانەوە نزیكن، گرنگ ئەوەیە ماچیان نەكەین و بەركەوتنی ڕاستەوخۆمان نەبێت لەگەڵیاندا (ئەمە گرنگی پێدانی ڕاستەقینەیە)، لە ئێستادا كەس حەز ناكات لەلایەن ئەوانیترەوە منداڵەكەی ماچ بكرێت.
3- ئەتەكێت وادەخوازێت، زیاتر لەجاران دووربكەینەوە لەوەی لەپەنجەكردن بە لوتدا، یان گوێ و هەڵگڵۆفینی چاو، پژمەو كۆكەش بەبێ كلینێكس و ڕوو وەرنەگێران، تفكردنەوە بۆ زەوی، هەموو ئەمانە ئاستی كەسایەتی چەند پلەیەك دەهێنێتە خوار.
4- ماچكردن و بەركەوتنی گەرم(no peck on the cheek) لەگەڵ ئەو كەسانەی پەیوەندی گەرممان لەگەڵیان هەیە، بە تەواوی سنوورداربكەین.
5- نانخوارن لە دەرەوە و هاوبەشیكردنی خواردن (no sharing food) لەگەڵ كەسە نزیكەكانمان ڕابگرین، یان هەر كەرەستە و بابەتێكی تر(metal straws) كە ئەگەری هاوبەشیكردنیان هەیە.

هاوكار ڕەفیق: ڕاهێنەری زمانی جەستە و گەشەپیدانی مرۆیی

تەندروستی

٥ ڕێگە بۆ ئەوەی جلەکانت وا جوان پاکبێتەوە هەموو جارێک وەک تازە دەربکەوێت!


خێزان

بەم چەند ڕێگایەی خوارەوە  بەئاسان دەتوانیت جل و بەرگە کۆنەکانت نوێ بکەیتەوە و توکی زیادەی لابدەیت بێبەکارهێنانی ئامێرێکی تایبەت :

 

-چەند پارچە سەهۆڵێک بکەرە ناو جلشۆرەکەت

چەند پارچە سەهۆڵێک بکەرە ناو جلشۆرەکەت بۆماوەی ١٥ خولەک و جلشۆرەکەت لەسەر ئاستێکی مامناوەند دابنێ ، توانەوەی سەهۆڵەکە و بوون بە هەڵمی سەهۆڵەکە دەبێتە هۆی لابردنی چرچی جل و بەرگەکەت.

 

-هەڵمی ئاو بەکاربهێنە بۆ گەڕاندنەوەی شێوەی کاسکێتەکەت بۆ باری جاران 

ئاو بکوڵێنە لەناو تاوەیەکی بچوک دا پاشان ئاگرەکە کزبکە و کاسکێتەکەت یان کڵاوەکەت بخەرە سەر تاوەکە ، ‌هەڵمی ئاوەکە چرچەکان لادەبات و شێوە بۆ  کڵاوەکەت دەگەڕینێتەوە.

 

-پەتی ددان بەکاربهێنە بۆ توندکردنی قۆپچەی جل و بەرگەکانت 

ئەگەر دەتەوێت رێگری بکەیت لە لێبوونەوەی قۆپچەی جل و بەرگەکانت ئەوا پەتی ددان بەکار بهێنە بۆ دورینەوەی قۆپچەکانی کراسەکەت.

 

-بۆنی ناخۆشی پێڵاوەکانت مەهێڵە بە بەکارهینانی سۆدە 

یەک کەوچکی چێشتخواردن سۆدە بکەرە ناو پێڵاوەکانت بەڵام ئەگەر پێڵاوەکانت گەورەیە لە کەوچکێک زیاتربەکاربهێنە.

 

 

-بە بەکارهێنانی مووس خۆت ڕزگاربکە لە توکەزیادەکانی جل و بەرگەکەت 

بەوریاییەوە مووسەکە بە جل و بەرگەکاندا بهێنە بۆ ئەوەی بەدوربی لە دڕانی جل و بەرگەکەت . 

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

تەندروستی

چەند ئامۆژگاریەک بۆ هەڵگرتنی جانتای گونجاو تا توشی ئازاری پشتت نەکات


خێزان

جانتا جگەلە جوانی و سودەکەی کاریگەری هەیە لەسەر شێوەی لەشمان بۆیە زۆر گرنگە جۆرە جانتایەک هەڵبژێرین کە زیانی بۆ جەستەت نەبێت:

 

ئەم خاڵانەی خوارەوە چەند ڕێگایەکن بۆ هەڵبژاردنی جانتایەکی گونجاو:

 

– دورکەوەرەوە لەو جانتایانەی کە دەبێت بەدەستەوە هەڵبگیرێت 

ئەو مۆدێلە جانتایانە هەڵمەبژێرە کە تەنها دەتوانرێت بە دەست هەڵبگیرێت چونکە ئەو مۆدێلە جانتایانە دەبنە هۆکاری دروست بونی ئازار لە مەچەک و ئانیشک و شان و مل .

 

-ئاگاداری کێشی جانتاکەت بە 

کێشی جانتاکەت نابێت لە ١٠٪ ی کێشی لەشت زیاتر بێت .

 

 

-تاقیبکەرەوە پێشئەوەی بیکڕیت 

هەندێکات جانتاکان بەوجۆرەنین کە دەرئەکەون بۆیە  تاقیبکەرەوە بۆ دڵنیابون لە کێش و شێوازی وەستانی جانتاکە.

 

-ئەو جانتایانە هەڵبژێرە کە شانیان پانە 

ئەو جانتایانەی شانێکی باریکیان هەیە زیان بە پێستت دەگەیەن و وە کەمتر دەتوانن کێشی جانتاکە هەڵگرن .

 

 

 

-ئەو مۆدێلانە هەڵبژێرە کە لەلایەن بەهێزترین بەشی لەشەوە هەڵدەگیرێت 

 

جانتای کەمەر و کۆڵەپشت باشترین هەڵبژاردنن چونکە پشت و کەمەر دەتوانن کێشێکی زیاتر هەڵگرن وەک لە مل و دەست.

 

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

تەندروستی

بەم گەرمایە ئاوی گەرم بخۆیتەوە باشترە یان سارد، وەڵامی یەکلاکەرەوە


خێزان

هەرکاتێک وەرزی گەرما دەستپێدەکات ئەو پرسیارە لامان درووستدەبێتەوە کە ئایا ئاوی سارد بخۆین باشترە یان گەرم، لێرەدا هەوڵدەدەین وەڵامی زانستیتان بدەینەوە، بەڵام بەر لەوەی بچینە سەر خاڵەکان پێویستەکات بەڕوونی پێتان بلیین کە ئاوی گەرم باشترە لە سارد:

 

ئەوەش لەبەر ئەم هۆکارانەی خوارەوەیە :

 

– لەکاتی خواردنەوەی ئاوی سارد دەمارە خانەکانت دەتەزێت و ئەوەش کاریگەری لەسەر پرۆسەی هەرسکردن هەیە و کێشەی بۆ دروستدەکات.

– کاتێک ئاوی سارد دەخۆیت جەستە بۆ گەرمکردنەوەی ئاوەکە وزەیەکی زۆر زیاتر خەرج دەکات.

 

– خواردنەوەی ئاوی سارد لێدانی دڵ کزدەکات.

– هۆکارە بۆ نەخۆشی و سەرمابوون.

ئەی بۆچی باشە ئاوی گەرم بخۆیتەوە؟

مەبەست لە ئاوی گەرم بۆ خواردنەوە ئەو ئاوەیە کە لە نێوان ٢٥ بۆ ٤١ پلەی سیلیزیە.

 

– خواردنەوەی ئاوی گەرم بەتایبەت لە بەیانیاندا وادەکات جەستەت لە ژەهرەکان پاک ببێتەوە.

– هاوکارە بۆ نەهێشتنی ئازاری جەستە

– ڕێژەی قەلەقی و پەستانی دەروونی کەمدەکاتەوە.

– کالۆری دەسوتێنێت و دەبێتە هۆی دابەزینی کێش.

– سووڕی خوێن و پرۆسەی هەرسکردن خێراتر دەکات.

– ڕێگری لە زوو چرچربونی پێست دەکات.

 

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

کوردستان