ئێمە لە تۆرە کۆمەڵایەتیەکان

چاوپێکەوتن

كۆرۆنا مانای چییە؟
چەند زانیارییەكی ورد و نەبیستراو لەسەر ڤایرۆسی كۆرۆنا


خەڵك-ئارام سەردار
پزیشكێكی شارەزا لەتەندروستی گشتی ئاماژە بەمێژوو و سەرهەڵدانی نەخۆشیە ڤایرۆسیەكان دەكات، دكتۆر فەیسەڵ عارەب، پزیشكی شارەزا لەتەندروستی گشتی لەدیمانەیەكی لەگەڵ (تۆڕی میدیایی خەڵك) دەڵێت، یەكەم بەڵگەی هەبوونی ڤایرۆسیش لەو تاقیكردنەوەیەدا دەركەوت كە زانا (دیمتری ئیڤانۆفسكی 1864 – 1920) لەسەر گەڵای ڕووەكی تووتن كردی، لەبارەی كۆڕۆناش وتی، خێزانی كۆڕۆنا بۆ یەكەمجار لەساڵی 1960 دا دۆزرایەوە و بەدرێژایی لێی كۆڵراوەتەوە.

خەڵك: دۆزینەوە و مێژووی كۆڕۆنا و ڤایرۆسەكان دەگەڕێتەوە بۆ كەی؟

دكتۆر فەیسەڵ عارەب: بەهۆی سەرهەڵدان و بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسی كۆڕۆنا ترس و دڵەڕاوكێیەكی زۆر لەچین و هەندێك وڵاتی دیكەوە كەوتە ناو هاوڵاتیان. مێژووی دۆزینەوەی میكرۆبی (ڤایرس) Virus زۆر كۆن نیە هەرچەندە ڤایرۆس لەهەموو شوێنێكی سەر ئەم زەویە هەیە و زۆریش بڵاوە. هەردوو زانا (لویس پاستیۆر 1822 – 1895) و (ئیدوارد جینەر 1749 – 1823) بۆ یەكەمجار توانیان لەسەردەمی خۆیان كوتان Vaccine بۆ خۆپاراستن لەنەخۆشیی خوریكە Smallpox دروست بكەن، بەڵام لەڕاستیدا ئەوان نەیاندەزانی كە میكرۆبێك هەیە بەناوی ڤایرۆس كە ئەو نەخۆشیە تووشی منداڵان دەكات، بەڵام یەكەم بەڵگەی هەبوونی ڤایرۆس لەو تاقیكردنەوەیەدا دەركەوت كە زانا (دیمتری ئیڤانۆفسكی 1864 – 1920) لەسەر گەڵای ڕووەكی تووتن كردی، بەوەی گوشراوی ئەو گەڵایانەی كە تووشی نەخۆشیەك ببوون بەناوی Tobacco mosaic disease بەناو پاڵێوەریەكی (فیلتەرێكی) تایبەتدا برد كە نەیدەهێشت بەكتریا بەناو كونیلەكانیدا تێپەڕێ، كاتێك ئەو پاڵاوتەیەی دەستی كەوت بەسەر گەڵای تووتنی بێ نەخۆشی داكرد، بینی گەڵایەكان تووشی هەمان نەخۆشی بوون، بۆیە زانای هاوەڵی (مارتین بێژەرینگ 1851 – 1931) ئەو پاڵاوتەیەی ناونا ڤایرۆس (كە لەزمانی كۆن بەمانای ژەهر یان پاڵاوتە دێ).

خەڵك: لێكۆڵینەوەكان لەسەر ڤایرۆس بەچی گەیشتن؟

دكتۆر فەیسەڵ عارەب: ئەم دۆزینەوەیە لەمێژوودا بەسەرەتای پەیدابوونی زانستی خوێندنی ڤایرۆس Virology دادەنرێ. ئەوكات وادەزانرا كە ڤایرۆس مادەیەكی شلە، بەڵام لێكۆڵینەوەكانی دواتر دەریانخست كە میكرۆبەكە لەسەر شێوەی دەنكۆڵەیە، هەروەها لەبەر ئەوەی ڤایرۆس زۆر بچووكە، بۆیە ئەوكات نەتوانرا بەوردبینی رووناكیی ئاسایی ببینرێ Light Microscope. هەتا ساڵی 1931 كە بۆ یەكەمجار وردبینێكی ئەلیكترۆنی Electron Microscope دروستكرا كە دەیتوانی تەنەكان بۆ 400 ئەوەندەی قەبارەی خۆیان گەورە بكا و بەمەش ڤایرۆس بینرا، لەبەر بچووكیی، قەبارەی ڤایرۆس بە (نانۆمەتر) دەپێورێ كە هەر یەك نانۆمەتر یەكسانە بە یەك هەزار ملیۆن بەشی مەترێك (یەك لەملیار بەشی مەتر). زۆربەی ڤایرۆسەكان لەنێوان 20 بۆ 200 نانۆمەتر درێژن.

خەڵك: ڤایرۆسەكان چەند جۆریان هەیە؟

دكتۆر فەیسەڵ عارەب: ڤایرۆسەكان زۆر شێوەی جیاوازیان هەیە. هەتا ئەوڕۆ پتر لە 5000 ڤایرۆس دەستنیشان كراون بەڵام باوەڕ وایە ژمارەیان لەیەك ملیۆن جۆر پتر بێ، بەگشتی ڤایرۆس (بەدانەیەك دەگوترێ Virion) لە ناوكێك پێكدێ كە مادەی بۆماوەی تێدا هەڵگیراوە. ئەو ناوكەش بەپەردەیەك دەورە دراوە پێی دەگوترێ قەپێلك Capsid. لەهەندێك ڤایرۆسدا لەدەرەوەی ئەو قەپێلكەش پەردەی دیكەی لەپرۆتین و شەكر و چەوری دروستكراو هەیە كە بەزۆری لەخانەی زیندەوەران وەریگرتووە لەكاتی زۆربوونی لەناو ئەو خانانەدا. ڤایرۆسەكان شێوەشیان جیاوازە، هەیانە خڕ و هەشیانە درێژووكانی و هەیە چەند لایە و چەند رووی هەیە.

خەڵك: چۆن پۆلێن دەكرێن؟

دكتۆر فەیسەڵ عارەب: بۆ پۆلێنكردنیان ڤایرۆسەكان دەكرێنە دوو پۆلی سەرەكی بەپێی مادەی بۆماوەی ناو ناوكەكەیان. ڤایرۆسەكان ماددە بۆماوەییەكەیان یان لەجۆری RNA یە یان لەجۆری DNA. ئەوجا ئەو مادە بۆماوەییەش لەهەندێكیان كورت و لەهەندێك درێژترەو لەهەندێكیان ڕستەیەكی ڕێكوڕاستە و لەهەندێكی دیكەیان پێچاوپێچ یان بازنەییە.
بێجگە لەوەش ڤایرۆسەكان لەسەر بنەمای شێوەو قەبارەش پۆلێن دەكرێن و هەندێكجار لەسەر بنەمای ئەو نەخۆشیانەشی كە پەیدای دەكەن دابەش دەكرێن، هەرچەندە بەگشتی زانایان هێشتا لەسەر پۆلێنكردنی تەواوی ڤایرۆسەكان ڕێك نەكەوتوون، چونكە هەر ڕۆژەو شتێكی تازەیان لەبارەوە دەدۆزرێتەوە، بەڵام بەگشتی ڤایرۆسەكانیان دابەش كردووە بۆ چەند خێزانێكFamily و هەر خێزانەی بۆ چەند ڕەگەزێك Genus و هەر ڕەگەزەش بۆ چەند ڕێچكەیەك Species هەر ڕێچكەیەكیش بۆ چەند زنجیرەیەك Strain.

خەڵك: ڤایرۆسەكان لەخانەی زیندوو یان نازیندوو زیاتر دەژین؟

دكتۆر فەیسەڵ عارەب: ڤایرۆس لەدەرەوەی خانەی زیندوودا ناژی و هیچ نیشانەیەكی ژیانی لێ نابینرێ وەكو: هەناسەدان و گەشەكردن و زۆربوون…هتد. دەكرێ لەتاقیگەشدا وەكو كریستاڵ هەڵبگیرێ. بۆیە زاناكانی زیندەوەرزانی، بەتایبەتی ئەوانەی بڕوایان بەبیردۆزی گەشەسەندن هەیە، پێیان وایە ڤایرۆسەكان ئەڵقەیەكن لەنێوان مادەی نازیندوو و مادەی زیندوو و زنجیرەی گەشەكردنەكانیان بەیەكەوە دەبەستێتەوە و دەتوانن تووشی هەموو خانەیەكی زیندوو ببن، هەر لەبەكتریاوە بگرە تا دەگاتە زیندەوەرە یەكخانەییەكان و ڕووەك و هەموو گیاندارەكان بەمرۆڤیشەوە. هەروەها ڤایرۆسەكان هەر جۆرەو تایبەتمەندیەكی خۆی هەیە، ئەویش ئەوەیە كە تایبەتە بەجۆرە شانەیەكی لەش Tissue Specific. بۆیە زۆر جۆرە نەخۆشیی ڤایرەسی هەنە، لەوانە: ڤایرەسی تایبەت بەنەخۆشیی پێست (بۆ نموونە: تامیسكە). ڤایرەسی جگەر (بۆ نموونە ڤایرەسەكانی سووتانەوەی جگەر كە چەند جۆرێكی هەیە لەوانە: A، B، C، D..)، ڤایرەسی كۆئەندامی هەناسە و سیپەلاكەكان (بۆ نموونە: ڤایرەسەكانی ئەنفلەوەنزا و كۆڕۆنا)، ڤایرەسی مێشك و دەمارەكان (بۆ نموونە: ڤایرەسی ئیفلیجی منداڵان)… تد. تەنانەت ڤایرەسی تووشبوون بەشێرپەنجەش هەیە (بۆ نموونە: نەخۆشیی لیمفۆما و هەندێك جۆری لوكیمیا).

خەڵك: ڕێگەكانی گواستنەوەی ڤایرۆس بۆ مرۆڤ جیاوازن؟

دكتۆر فەیسەڵ عارەب: ڕێگەكانی تووشبوون و گواستنەوەی ڤایرۆسەكان جیاوازن و هەر جۆرەو ڕێگەی تایبەت بەخۆی هەیە. بۆ نموونە، ڤایرۆسی كۆئەندامی هەناسە لەڕێی پڕیشكی دەم و كۆكەوە دەگوازرێتەوە. ڤایرۆسی جگەر هەیە لەڕێی خواردن و خواردنەوە و هەشیانە لەڕێی دەرزی لێدان و خوێن گواستنەوە و نەشتەرگەریی دیكەوە دەگوازرێنەوە، نەخۆشیە سێكسیەكانی ڤایرۆسی وەكو ئایدز لەڕێی كاری سێكسكردنەوە دەگوازرێنەوە.

خەڵك: بنەمای ناونانی ڤایرۆسەكان چین؟

دكتۆر فەیسەڵ عارەب: ناونانی زانستیی ڤایرۆسەكان لەسەر بنەمای ئەو مادە پڕۆتینیانەی لەناو خوێندا كاریان تێدەكا ناودەنرێن، بۆ نموونە: ڤایرەسی H1N1 لەوشەكانی Hemagglutinin &Neuraminidase هاتووە كە ژمارەكانیشان دەگۆڕێن بۆ 1و 2و 3 و4…هتد

خەڵك: لەبارەی ڤایرۆسی كۆڕۆنا چی دەڵێن؟

دكتۆر فەیسەڵ عارەب: ڤایرۆسی كۆڕۆنا تایبەتە بەتووشكردنی شانەكانی كۆئەندامی هەناسەدان، بەتایبەتیش ئەو خانانەی كە لەڕێبازی هەناسەدانن و مەمیلەیان هەیە بۆ گلدانەوەی هەر شتێك كە لەگەڵ هەناسە وەرگرتن بچێتە ژوورەوە. باوەڕ وایە كە لەسەرەتاوە ئەو ڤایرۆسە هی گیانداران بووە و دوایی بۆ مرۆڤ گواستراوەتەوە و پاشان وای لێهاتووە بتوانێ لەمرۆڤێكەوە بۆ یەكێكی دیكە بگوازرێتەوە، خێزانی كۆڕۆنا بۆ یەكەمجار لەساڵی 1960 دا دۆزرایەوە و بەدرێژیی لێی كۆڵراوەتەوە. ئەو ناوەی كۆڕۆناشی Corona لەوەوە بەسەردا سەپێندراوە چونكە لەپەردەی دەرەوەیدا دڕكی لێ دێتە دەرەوە كە وەكو خەرمانە (جۆخینە)ی خۆر و مانگ وایە. (لەزمانی ئینگلیزیدا كۆڕۆنا واتە ئەوەی دەورەی شتێك دەدا و بۆ تاجی پاشایەتی و دەستوپێوەندەكانی دەوروپشتی بەكارهاتووە).
مادە بۆ ماوەییەكەی ئەم ڤایرۆسە لەجۆری RNAیە و بەدرێژترین رستەی ناو ناوكی ڤایرەسەكان دادەنرێ كە ژمارەی ئەمینەكانی كە پێكی دێنن Amine Bases دەگاتە 26000 هەتا 32000. تا ئێستا چوار رەگەز لەو خێزانە دۆزراونەتەوە كە پیتەكانی ئەلفا و بێتا و گاما و دەلتایان بۆ دانراوە.

خەڵك: جیاوازیان چیە؟

دكتۆر فەیسەڵ عارەب: جۆری ئەلفا و بێتا تووشی گیاندارە شیردەرەكان دێن، لەوانە شەمشەمەكوێرە و بەراز و سەگ و مرۆڤیش. جۆری گاما بەزۆری تووشی باڵندەكان دەبن، بەڵام جۆری دەلتا دەتوانی تووشی باڵندە و شیردەرەكانیش ببێ.

خەڵك: نیشانەكان چین؟

دكتۆر فەیسەڵ عارەب: نیشانەكانی تووشبوون بەنەخۆشیەكە لەگیانداران و باڵندەكان جیاوازن. هەندێك لەو زنجیرە ڤایرۆسانە بەراز و عەلەشیش (قەل) تووشی زگچوون دەكەن، بەڵام نیشانەكانی لەمرۆیاندا زۆرتر بەهەڵامەت دەچێ و رێبازی هەناسەدان دەسووتێنێتەوە.
چەند زنجیرەیەكی بەترس لەم دواییە لەو ڤایرەس پەیدا بوون، لەوانە: ئەو كۆڕۆنایەی ئەمڕۆ كە ناویان لێناوە Covid-19 كە بۆ یەكەمجار لەوڵاتی چین و لەشاری (وهان) پەیدابوو. دەزگا تەندروستیەكانی ئەو وڵاتانە پێیان وایە ڤایرۆسەكە لەمارەوە بۆ مرۆڤ گواستراوەتەوە، بەڵام هەندێك دەڵێن لەشەمشەمەكوێرەوە بووە، چونكە یەكەمجار لەناو ئەو كەسانە بینرا كە ڕاوی ئەو گیاندارانە دەكەن و دەیانخۆن.
جۆری SARS لەو ڤایرۆسە یەكەمجار لەساڵی 2003 هەر لەوڵاتی چین وەكو پەتا پەیدابوو، كە هەر جۆرە زنجیرەیەكە لە كۆڕۆنا و سەرەتا لەساڵی 2002 لەشاری (كوانگدۆنگ) دەستنیشانكرابوو.
هەروەها جۆری MERS لەساڵی 2012 لەوڵاتی سعوودیە دۆزرایەوەو نیشانەكانی بریتیبوون لەكۆكە و پشمین و هەناسەسواری و هەندێك لەتووشبووان تووشی زگچوونیش دەهاتن. سەرچاوەی ئەو جۆرەیان دیار نەبوو، بەڵام هەندێك پێیان وابوو لەحوشترەوە بۆ مرۆڤ گواستراوەتەوە.

خەڵك: ئەو كێشانە چین لەڤایرۆسەكانەوە تووشمان دەبن؟

دكتۆر فەیسەڵ عارەب: كێشەی ئەو نەخۆشیانەی ڤایرۆسەكان تووشمان دەكەن لەوەدایە كە میكڕۆبەكە هەرجارەو بەشێوەیەكی تازە مادە بۆماوەییەكەی خۆی دەگۆڕێ Mutation كە پێشتر جەستەی مرۆڤ نەیبینیووەو نایناسێتەوە بۆ ئەوەی بەرگریی لێبكا. جەستەی مرۆڤ سیستەمی بەرگریی خۆی هەیە كە بێجگە لەپێست و پەردەكانی ناوپۆشی ئەندامەكان، خانە و پڕۆتینیش Antibody دروست دەكا بۆ بەرەنگاربوونەوەی هێرشی میكڕۆب و تەنە نامۆیەكانی كە دێنە ناو لەشەوە. هەر میكڕۆب یان تەنێكی نامۆ بێتە ناو لەشەوە، ئەو سیستەمە خانە و پرۆتینی لەدژ دروست دەكا بۆ لەناوبردنی. ئەو خانە و پرۆتینانە هەر دەمێنن ئەگەر كەسەكە چاك ببێتەوەو ئەگەر جارێكی دیكە هەمان میكرۆب روو لەجەستەی بكەنەوە، ئەوا یەكسەر ئامادەن بۆ بەرگریكردن و لەناو بردنی، بەڵام ڤایرۆسەكان كە خۆیان دەگۆڕن، سیستەمی بەرگریی پێشوو نایاناسێتەوە، بۆیە بەرگریان لێناكا. هەتا بەرگریەكی تازەشیان بۆ ئامادە دەكا، ئەوا میكڕۆبەكە كاری خۆی دەكا، هەر لەبەر ئەوەشە هەتا كوتانێك بۆ نەخۆشیەكی لەوجۆرە دروست دەكرێ و دێتە بەرهەم، جۆرێكی دیكەی ڤایرۆس پەیدا دەبێ كە ئەو كوتانە بۆی هیچ سوودێكی نابێ، بۆیە نەخۆشیەكانی ڤایرۆس زۆرتر لەپیر و بەساڵاچوو و نەخۆش و ئەوانەی بەرگریان كەمە بەترسترە و كوشندەترە.
تا ئێستا چەندان دەرمان و كوتان بۆ ڤایرۆسەكانی پێشتر و ڤایرۆسەكانی ئەنفلەوەنزا بەتایبەتی دروست كراون، بەڵام هێشتا هەر خۆپاراستن لەهەموو ئەو رێگایانە باشترە.

خەڵك: هاووڵاتیان چۆن خۆیان بپارێزن؟

دكتۆر فەیسەڵ عارەب: بۆ خۆپاراستن لەهەموو ڤایرۆسەكان و بەڤایرۆسی كۆڕۆناشەوە، پاكوخاوێنی و دووركەوتنەوە لەكەسی تووشبوو و بەكارنەهێنانی كەلوپەلی گومانلێكراو باشترین رێگەیە. هەروەها بۆ ڤایرۆسی كۆڕۆنا، لەبەر ئەوەی تا ئێستا ئەوەی زانرابێ تەنیا لەڕێگەی پڕیشكی دەمولووت و دڵۆپی هەناسە و لیكاو دەگوازرێتەوە، بۆیە دەمامك بۆ دەمولووت گرنگە، پاشان زوو زوو دەستەكانت بشۆی، بەتایبەتی كە دەست دەدەیە شتێك كە ڕەنگە پڕیشكی دەمی كەسێكی تووشبووی لەسەر بێ. باشترە دەست نەدەیە دەمولووت و ناو چاوت پێش ئەوەی بیشۆی چونكە ڤایرۆسەكە بەسەر پەردەی لینجی ئەو شوێنانەوە دەگیرسێتەوەو دەچێتە ناوەوە. دەستگوشین و ماچكردنیش دەبنە هۆی گواستنەوەی ڤایرەسەكە، لەهەمان كاتدا دووركەوتنەوە لەو شوێن و كەسانەی جێی گومانن بۆ مەترێك یان پتر نایەڵێ پڕیشكت بگاتێ، باوەڕ وایە لەڕێی هەواوە ناگوازرێتەوە، واتە لەشوێنێكی دوور بۆ شوێنێكی دیكە بەهەوا ناڕوا.

خەڵك: نیشانەكانی كۆڕۆنا لەماوەی چەند دەردەكەوێت؟

دكتۆر فەیسەڵ عارەب: ڤایرۆسەكە لەو ڕۆژەی كە دەچێتە ناو جەستەوە تا یەكەمین نیشانەی نەخۆشیەكە دەردەكەوێ نزیكەی دوو حەفتەیە (لەزانستی پزیشكی پێی دەڵێن ماوەی هەڵهێنان) Incubation Period. باوەڕ وایە هەر لەیەكدوو ڕۆژی گرتنی ڤایرۆسەكە، ئەو كەسە ڤایرۆسەكە لەپڕیشكی دەمولووتی دەردەچێ و دەگوازرێتەوە. كە نیشانەكانیشی دەردەكەون، سەرەتا وەكو پەسیو (هەڵامەت) وایە، ئاو لەلووت و چاوەكان دێتە خوارێ و كۆكە و پشمین و تا و هەناسەسواری و سینگ ئێشان تا دەبێتە سووتانەوەیەكی تیژی سیەكان و هەناسەدان زەحمەت دەبێ و ئەوجا دەمرێ.
ئەو ئامێرانەی كە بۆ ڕووماڵكردنی خەڵك لەفڕۆكەخانە و شوێنە گشتیەكاندا بەكار دەهێنرێن، ئەوانە جۆرە كامێرایەكن كە بەتیشكی ژێرسوور كاردەكەن و دەتوانن وێنەی كەسێكی كە تای لێبێ لەیەكێكی دیكەی ساغ و بێ تا جودا بكەنەوە، چونكە ڕەنگی كەسی تادار لەسەر شاشەكەی پێشی پشكێنەر جیاواز دەردەكەوێ لەوەی كە تای لێ نیە. ئامێرەكان زۆرجۆر و شێوە و قەبارەیان هەیە و وڵاتی چین هەرخۆی ئێستا كارگەكانی برەویان تێكەوتووە و ڕۆژانە هەزاران لەو ئامێرانە بەرهەم دێنن بۆ خۆیان و وڵاتانی دیكەش. دەڵێن هەستیاریی ئەو ئامێرانە ئەوەندەیە كە بەرزبوونەوەی پلەی گەرمیی لەش بەبڕێكی بچووك وەك 0.07ی پلەیەك دەدۆزێتەوە.

چاوپێکەوتن

محەمەد عوسمان: ڕادەستكردنی تۆمەتبارەكان بە بەغدا لەلایەن حكومەتی هەرێمەوە ئەنجام دراوە


خەڵك – بەشی هەواڵ
لێپرسراوی مەڵبەندی یەكێتی لە كەركوك ڕایدەگەیەنێت كە ڕادەستیكردنەوەی تۆمەتبارەكان بە حكومەتی ناوەنی كارێكی حزبی نەبووە و لەلایەن حكومەتی هەرێمی كوردستانەوە ئەنجام دراوە، جەختیش دەكاتەوە كە لە پێناو كەركوك و ناوچە كوردستانییەكاندا هەر دەستپێشخەرییەك پێویست بێت دەیكەن.

محه‌مه‌د عوسمان لێپرسراوی مه‌ڵبه‌ندی دووی یه‌كێتیی نیشتمانیی كوردستان له‌ كه‌ركوك سه‌باره‌ت به‌ڕاده‌ستكردنه‌وه‌ی نزیكه‌ی 170 دیلی تۆمه‌تبارانی تیرۆر به ‌حكومه‌تی عیراقی ڕایگەیاند “دیاره‌ ئه‌م پرۆسه‌یه‌ له‌لایه‌ن ئێمه‌وه‌ ئه‌نجام نه‌دراوه‌، ئه‌م پرۆسه‌یه‌ له ‌نێوان حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان و حكومه‌تی ناوه‌ندی ئه‌نجام دراوه‌، به‌ڵام ئێمه‌ وه‌كو سیاسه‌تی چه‌پكه‌ گوڵه‌كه‌ی سه‌رۆك مام جه‌لال كه‌ هه‌میشه‌ ڕاهاتووین له‌سه‌ر ئه‌وه‌ی پێمان وایه‌ و بڕوای ته‌واویشمان به‌وه‌ هه‌یه‌ كه‌ ئێمه‌ ده‌بێت كۆی پێكهاته‌كان پێكه‌وه‌ له‌م وڵاته‌دا به‌تایبه‌تی له‌ كه‌ركوك پێكه‌وه‌ بژین وه پێكه‌وه‌ خزمه‌ت بكه‌ین و‌ پێكه‌وه‌ هه‌نگاو بنێین و پێكه‌وه‌ به‌ره‌و پێشه‌وه‌ بڕۆین، ناكرێت ئێمه‌ پێكهاته‌كان له‌ نێوان خۆماندا بكه‌وینه‌ گومان له‌ یه‌كتر وبڕوامان به‌ یه‌كتر نه‌مێنێت و هیچ خۆشه‌ویستی و ڕێزێك له‌نێوانماندا نه‌مێنێت، بۆیه‌ ده‌كرێت ئێمه‌ له‌م گۆشه‌ نیگایه‌وه‌ به‌ ڕێنمایی هاوسه‌رۆك و مه‌كته‌بی سیاسی ئێمه‌ ده‌ستمان كرد به‌م ده‌ستپێشخه‌رییه‌ بۆ ئه‌وه‌ی هه‌وڵده‌ین هه‌م حكومه‌تی ناوه‌ندی و هه‌م حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان له‌ یه‌ك نزیك بكه‌ینه‌وه”.

محه‌مه‌د عوسمان ڕوونیكرده‌وه‌ “ئێستاش ئه‌م ڕێكه‌وتنه ‌به‌ده‌ستپێشخه‌ری ئێمه‌ له‌نێوان داموده‌زگای ئه‌منی حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان و داموده‌زگای ئه‌منی حكومه‌تی ناوه‌ندییه‌وه‌ له‌ هه‌مان كاتدا ئه‌مانه‌ ئازاد ناكرێن بڵێن خواحافیزتان بێت و بڕۆنه‌وه‌ بۆ ماڵی خۆتان، ئه‌مانه‌ ڕاده‌ستی حكومه‌تی ناوه‌ندی ده‌كرێن به‌ میكانزمێك و حكومه‌تی ناوه‌ندی ئه‌مانه‌ ڕووبه‌ڕووی دادگا ده‌كاته‌وه‌، ئه‌وانه‌ی كه‌ پێویسته‌ دادگایی بكرێن یان حكوم بدرێن یان ئه‌وه‌ی كه‌ دادگا به‌سه‌ریاندا ده‌یسه‌پێنێت به‌و شێوه‌یه‌ جێبه‌جێ ده‌كرێن، ئێمه‌ هه‌وڵماندا نێوه‌ندگیرێكی باش بین له‌نێوان هه‌ردوولادا”.

سه‌باره‌ت به‌ژماره‌ی ئه‌و تۆمه‌تبارانه‌ی ڕاده‌ستكراونه‌ته‌وه‌، لێپرسراوەكەی یەكێتی ده‌ڵێت: “ئه‌وانه‌ی كه‌ به‌ته‌واوه‌تی ڕاده‌ستی حكومه‌تی ناوه‌ندی ده‌كرێنه‌وه‌ ئه‌وه‌ی كه‌ من تا ئێستا زانیبێتم ژماره‌یان نزكه‌ی 160 بۆ 170 كه‌س ده‌بن و ئه‌مانه‌ كاتی خۆی له‌كاتی شه‌ڕی داعش دا كه‌ حكومه‌تی ناوه‌ندی له‌م ناوچانه‌ بوونی نه‌بووه‌، هه‌ندێكیان به‌شداربوون له‌ كۆمه‌ڵێك كرده‌ی تیرۆریستی جۆراوجۆر، دیاره‌ زانیاری هه‌بووه‌ له‌لایه‌ن هێزه‌كانی وه‌زاره‌تی پێشمه‌رگه‌ی حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان ئه‌مانه‌ به‌و شێوه‌یه‌ ده‌ستگیركراون و به‌شێكی زۆریشیان دانیان ناوه‌ به‌تاوانه‌كانیاندا، ئه‌م تیرۆرستانه‌ یان ئه‌م خه‌ڵكانه‌ی كه‌ گیراون، تۆمه‌تبار كراون یان تۆمه‌تبارن یان هه‌ریه‌ك له‌و شتانه‌ وا ڕێكه‌وتووه‌ كه‌ ئه‌و هێزانه‌ی ئه‌مانه‌یان گرتووه‌، له‌و كاته‌ به‌ره‌و سلێمانی كشاونه‌ته‌وه‌ و له‌گه‌ڵ ئه‌وانه‌ له‌وێوه‌ بووه‌ یان ئه‌و ده‌زگایه‌ی كه‌ پێویست بوو ڕووبه‌ڕووی ئه‌وان ببێته‌وه‌، مه‌فره‌زه‌كانی ئه‌وان گرتوویانه‌ كه‌ ناوه‌ندی داموده‌زگا ئه‌منیه‌كه‌ی هه‌رێمی كوردستان له‌ سلێمانی بووه”.

هه‌روه‌ها محه‌مه‌د عوسمان وتی: “من زۆر ئاگام له‌ ورده‌كاری نییه‌، به‌ڵام ئێمه‌ وه‌كو كادیرانی مه‌ڵبه‌ند، وه‌كو حیزبێكی سیاسی به‌ ڕێپێدانی به‌غداد ئێمه‌ هه‌وڵماندا ئه‌م نێوه‌ندگیریه‌مان كرد، و به‌ڕاستی لێره‌وه‌ پێشم خۆشه‌ ئه‌و سوپاس بۆ هاوسه‌رۆكانی یه‌كێتی نیشتمانی كوردستان كه‌ ئه‌وان بڕیاریاندا كه‌ به‌رنامه‌ و سیاسه‌تی تازه‌ پیاده‌ بكه‌ن و یه‌كێك له‌ به‌رنامه‌ و سیاسه‌ته‌ تازه‌كان ئه‌وه‌یه‌ كه‌ لاپه‌ڕه‌یه‌كی سپی له‌گه‌ڵ پێكهاته‌كان هه‌ڵده‌ینه‌وه‌ بۆ ئه‌وه‌ی هه‌موومان پێكه‌وه‌ بتوانیین خزمه‌ت بكه‌ین و خه‌بات بكه‌ین و و ژیان بۆ خه‌ڵك بگه‌ڕێنینه‌وه‌ و یارمه‌تی ژیان و هۆكارێك بین بۆ به‌ره‌وپێش چوونی ژیانی خه‌ڵك له‌م ناوچه‌یه”.

له‌وه‌ڵامی ئه‌و پرسیاره‌ی ئه‌و ڕاده‌ستكردنه‌وه‌یه‌ له‌به‌رامبه‌ر چیدا بۆ كورد كراوه‌؟ لێپرسراوی مه‌ڵبه‌ندی یەكێتی له‌ كه‌ركوك ڕایگه‌یاند “هیچ به‌رامبه‌رێكی تیا نیه‌، به‌بێ به‌رامبه‌ر ئه‌م نێوه‌ندگیرییه‌ كراوه‌، به‌ڵام حه‌ز ده‌كه‌م هه‌موو خه‌ڵكی كوردستان ئه‌مه‌ بزانێت كه‌ یه‌ك به‌رامبه‌ری تیایه‌، ئه‌ویش خاكه‌ ئێمه‌ تا ئه‌م ده‌قه‌یه‌ له‌پێناو خاكه‌كه‌مان و میلله‌ته‌كه‌مان، نه‌ك ئه‌م ده‌ستپێشخه‌ریه‌، چه‌ند ده‌ستپێشخه‌ری تریش هه‌بێت ده‌یكه‌ین، چونكه‌ له‌م وڵاته‌ به‌م ته‌شه‌نوج ‌و به‌م یه‌ك نه‌خوێندنه‌وه‌یه‌ خه‌ریكه‌ ئێمه‌ خاك زیاتر له‌ده‌ست ده‌ده‌ین و بۆ ئه‌وه‌ی خاك له‌ده‌ست نه‌ده‌ین و مێژوو له‌ده‌ست نه‌ده‌ین و بۆ ئه‌وه‌ی میلله‌ته‌كه‌مان له‌ ده‌ست نه‌ده‌ین و بۆ ئه‌وه‌ی كه‌لتوری ئه‌م میلله‌ته‌ له‌ده‌ست نه‌ده‌ین، ئێمه‌ ده‌بێت بچین له‌گه‌ڵ هه‌موو پێكهاته‌كان برایه‌تی بنوێنین”.

محه‌مه‌د عوسمان جه‌ختیكرده‌وه‌ ” ئێمه‌ ئه‌گه‌ر بمانه‌وێت میلله‌ته‌كه‌مان له‌م ته‌شه‌نوجه‌ی كه‌ ڕووبه‌ڕووی بۆته‌وه‌ و ئه‌م كوشتن و بڕینه‌ی كه‌ ڕووبه‌ڕووی ناوچه‌كانمان بۆته‌وه‌، خانوو ته‌قاندنه‌وه‌ ڕووبه‌ڕووی ناوچه‌كانمان بۆته‌وه‌، ڕۆژانه‌ گه‌نمی جوتیاران ده‌سوتێت و ڕۆژانه‌ خه‌ڵكمان لێ ده‌گیرێت، ئه‌گه‌ر بێت و ئێمه‌ بتوانیین به‌رامبه‌ر خاو بكه‌ینه‌وه‌ بۆ ئه‌وه‌ی ئه‌و فشاره‌ له‌سه‌ر میلله‌ته‌كه‌مان كه‌م ببێته‌وه‌ به‌ پێچه‌وانه‌وه‌ بمانه‌وێت ده‌ستپێشخه‌ریه‌ك بكه‌ین بۆ ئه‌وه‌ی زیاتر بڕوا و سیقه‌ له‌لای به‌رامبه‌ره‌كه‌مان دروست ببێت، ده‌بێت كارێكی له‌م بابه‌تانه‌ بكرێت، كه‌ ئه‌مانه‌ ڕاده‌ستی حكومه‌تی ناوه‌ندی ده‌كرێنه‌وه‌، ئه‌مانه‌ ئازاد ناكرێن ته‌نها زیندانه‌كه‌یان ده‌گۆڕدرێت زیندانه‌كه‌یان له‌ سلێمانیه‌وه‌ ده‌گۆردرێت بۆ كه‌ركوك و بۆ به‌غدا و شوێنه‌كانی تر ئه‌و كاته‌ حكومه‌تی ناوه‌ندی به‌پێی به‌نده‌كانی یاسای سزادانی عیراقی و یاسای سزادانی سه‌ربازی ئه‌مانه‌ هه‌ركه‌سه‌و سزای خۆی وه‌رده‌گرێت”.

محه‌مه‌د عوسمان ئه‌وه‌شی وت “قه‌زیه‌ێكی سیاسی یه‌ نه‌ك یاسایی، به‌ڵام ئه‌گه‌ر بۆ دۆسیه‌ یاساییه‌كه‌ش بگه‌ڕێنه‌وه‌، ده‌بێت بگه‌ڕێنه‌وه‌ بۆ شوێنی ڕووداوەكە كه‌ كه‌ركوك و ناوچه‌كه‌یه‌تی ده‌بێت به‌ڵام ئه‌گه‌ر مه‌به‌ست لایه‌نه‌ سیاسییه‌كه‌ بێت ئێمه‌ بۆ ئه‌وه‌ی ته‌شه‌نوج زیاتر دروست نه‌بێت له‌گه‌ڵ پێكهاته‌كان بۆ ئه‌وه‌ی ژن و منداڵی خه‌ڵك نه‌كوژرێت، بۆئه‌وه‌ی خه‌ڵك جارێكی تر ئاواره‌و ده‌ربه‌ده‌ر نه‌بێت، زۆر زۆر ئاساییه‌ ئێمه‌ ئه‌م زیندانیانه‌ له‌وێوه‌ بگوازینه‌وه‌ و بیده‌ینه‌ ده‌ست حكومه‌تی ناوه‌ندی چونكه‌ ئه‌وان زیاتر پەیوەندیدارن به‌شێكی زۆری زیندانییەكانی حكومه‌تی عیراقی، به‌شێكیان له‌ سوسێ و به‌شێكیان له‌ شوێنی تردایه‌ چونكه‌ زیندانی فیدڕاڵی ده‌توانێت له‌ هه‌موو شوێنێك بوونی هه‌بێت، و ئه‌مه‌ش له‌به‌ر ئه‌وه‌ی ته‌شه‌نوجێكی دروست كردبوو، بێ متمانه‌یی دروستكردبوو له‌نێوان پێكهاته‌كانی كه‌ركوك بۆیه‌ هه‌وڵماندا ئه‌مانه‌ ڕاده‌ستی حكومه‌تی ناوه‌ندی بكه‌ینه‌وه‌ بۆ ئه‌وه‌ی ئه‌و هه‌م هه‌مه‌یه‌ له‌سه‌ر میلله‌ته‌كه‌مان نه‌بێت چونكه‌ ئێمه‌ پێویستمان به‌ هیچ شتێك نیه‌ ته‌نها برایه‌تی و پێكه‌وه‌ ژیان نه‌بێت له‌و شاره‌دا”.

لێپرسراوەكەی یەكێتی ڕاشیگەیاند كە ئەوان حیزبێكی سۆشیال- دیموكراتن و “مه‌بده‌ئی ئێمه‌ پێكه‌وه‌ ژیان و پێكه‌وه‌ كاركردن و پێكه‌وه‌ خزمه‌تكردنه‌ له‌گه‌ڵ كۆی ئاین و ته‌ته‌وه‌ و لایه‌ن و زمانه‌كان، و زۆر ده‌مێكه‌ ئێمه‌ كار له‌سه‌ر ئه‌مه‌ ده‌كه‌ین، به‌ڵام دۆخ و سه‌رده‌م جاری وا هه‌یه‌ ده‌رفه‌تت بۆ ناڕه‌خسێنێت، و ئه‌مجاره‌ كه‌ وتمان له‌گه‌ڵ كۆی سیاسه‌تی تازه‌ی یه‌كێتی، به‌رنامه‌ و پلانی تازه‌ی یه‌كێتی بڕیاری ئه‌وه‌ماندا كه‌ ئاشته‌وایی ڕابگه‌یه‌نیین له‌ نێوان كۆی پێكهاته‌كانی عیراق و به‌ كوردستانیشه‌وه‌، و ئه‌گه‌ر بمانه‌وێت ئه‌م ئاشته‌واییه‌ ڕابگه‌یه‌نین، ده‌بێت هه‌ندێك هه‌نگاوی كرداری بنێین و ئه‌و هه‌نگاوه‌ كرداریانه‌ ئه‌گه‌ر نه‌بێت ئه‌و باوه‌ڕ و متمانه‌یه‌ دروست نابێت و ئه‌و متمانه‌یه‌ ناگه‌ڕێته‌وه”.

ده‌رباره‌ی ئه‌وه‌ی ئایا كورد له‌ناو ئه‌و تۆمه‌تباره‌ ڕاده‌ستكراوانه‌دا هه‌ن؟ محه‌مه‌د عوسمان ده‌ڵێت” من ورده‌كاریه‌كه‌ نازانم، هه‌موو پێكهاته‌كانی تیایه‌ یان نا؟ به‌ڵام ئێمه‌ له‌ڕابردوودا ئه‌و ته‌قینه‌وانه‌ی كه‌ له‌ كه‌ركوك كراوه‌ و ئه‌وانه‌ی كه‌ خه‌ڵكیان كوشتووه‌، به‌ڵێ كوردی تێدا بووه‌، كورد و عه‌ره‌ب و توركمانیشمان گرتووه‌. به‌ڵام من ئێستا نازانم ئه‌مانه‌ كێن و چ قه‌ومیه‌تێكن به‌ڵام ده‌زانم ئه‌مانه‌ خه‌ڵكی كه‌ركوكیان تێدایه‌ و خه‌ڵكی موسل و دیاله‌ و هه‌تا ئه‌نبار و تكریت و شوێنی تریشیان تێدایه‌.”

له‌وه‌ڵامی ئه‌وه‌ی ئایا گه‌ره‌نتییان هه‌یه‌ دوای ڕاده‌ستكردنه‌وه‌ی ئه‌و تۆمه‌تبارانه‌ كێشه‌ی هاوڵاتیانی كورد له‌ كه‌ركوك و ناوچه‌ كێشه‌ له‌سه‌ره‌كان به‌تایبه‌ت سوتاندنی ده‌غڵ و دان و كوشتن و ئاواره‌كردنیان كۆتایی پێبێت كه‌ وه‌ك خۆت له‌وه‌ڵامه‌كان وتت له‌و پێناوه‌دا كردومانه‌؟

محه‌مه‌د عوسمان لێپرسراوی مه‌ڵبه‌ندی دووی كه‌ركوكی یه‌كێتی نیشتمانی كوردستان وتی” ئێمه‌ هیچ گه‌ره‌نتییه‌كمان نیه‌ چونكه‌ ده‌ست له‌ ناوچه‌كه‌دا گه‌لێك زۆره‌، ئێستا له‌ ناوچه‌كه‌دا ده‌ستی توركیا و ئێران و داعش هه‌یه‌، ده‌ستی ئه‌حزابی سیاسی عیراقی و كوردستانی هه‌یه‌، ده‌ستی لایه‌ن و مخابه‌راتی وڵاتانی تری تێدایه‌، ڕه‌نگه‌ هه‌ر بۆ ئاژاوه‌ هه‌وڵ بده‌ن گه‌نمی خه‌ڵكی تر بسوتێنن”.

محه‌مه‌د عوسمان ئه‌وه‌ش ده‌ڵێت” كۆبوونه‌وه‌مان له‌گه‌ڵ پارێزگاری كه‌ركوك به‌وه‌كاله‌ت كرد كه‌ عه‌ره‌به‌، فەرماندەی ئۆپەراسیۆنەكانی كه‌ركوك و ڕاوێژكاری سه‌رۆك كۆماری عیراق و كۆمه‌ڵێك كه‌سایه‌تی عه‌ره‌بی و كوردی و توركمانی و هه‌موو ئه‌وانه‌ی كه‌وا هه‌بوون، هه‌موو ڕێكه‌وتین له‌سه‌رئه‌وه‌ی كه‌ ئێمه‌ له‌ نێوه‌نگیریه‌كه‌ی خۆمان به‌رده‌وام بین و ئێستا ساز و ئاماده‌ن بۆئه‌وه‌ی ئه‌وانه‌ ڕاده‌ست بكرێن و بنێرنه‌ زیندانه‌كانی فیدڕاڵی، به‌ڵام ئیتر كه‌ی ده‌ست پێ ده‌كات؟ ڕه‌نگه‌ ئه‌مشه‌و یان به‌یانی یان دووبه‌یانی ئیتر ئه‌وه‌ وه‌ستاوه‌ته‌ سه‌ر ئه‌ولیژنه‌یه‌ی كه‌ له‌ نێواندا دروستكراوه”.

لێپرسراوی مه‌ڵبه‌ندی دووی یه‌ه‌تی نیشتمانی كوردستان له‌ كه‌ركوك ئه‌وه‌شی وت “لیژنه‌كه‌ دوولایه‌نه‌، لایه‌نی حكومه‌تی هه‌رێم و لایه‌نی حكومه‌تی ناوه‌ندی، لایه‌نه‌كان هیچ كه‌سی تێدا نیه‌ به‌ یه‌كێتیشه‌وه‌، ئه‌وه‌ی كه‌ تیایه‌تی حكومه‌تی هه‌رێمه‌. ئه‌وه‌ی كه‌ په‌یوه‌ندی به‌ ئێمه‌وه‌ هه‌یه‌ وه‌كو مه‌ڵبه‌ندی ڕێكخستنی كه‌ركوك ئه‌وه‌یه‌ كه‌ ئێمه‌ نێوه‌ندگیریه‌كه‌مان كردووه‌ به‌ڵام له‌سه‌ر ڕاسپارده‌ی هاوسه‌رۆكه‌كان كه‌ به‌ڕێزیان فه‌رمانیان به‌ ئێمه‌ كرد كه‌ ئێمه‌ به‌و كاره‌ هه‌ڵسین ئێمه‌ش به‌ شێوه‌یه‌كی كرداریی جێبه‌جێمان كرد”.

VOA

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

چاوپێکەوتن

“نانمان نه‌بوایه‌ بۆ ماوه‌یه‌ك بیخۆین، بەڵام ده‌وڵه‌تێكی سه‌ربه‌خۆ بووینایه، دواتر‌ هه‌ر هه‌ڵده‌ستاینه‌وه‌”


خەڵك – بەشی هەواڵ
پەرلەمانتارێکی یەکگرتووی ئیسلامی کوردستان پێیوایە دەبوو هەرێمی كوردستان زووتر پابەندبووایە بە پرسی ڕادەستكردنی نەوت بە بەغدا و لەگەڵ ئەوەشدا هیوادەخوازێت كە هەرێم دەوڵەتێكی سەربەخۆ بووایە “نانمان نه‌بوایه‌ بۆ ماوه‌یه‌ك بیخۆین، كێشه‌مان نه‌بوو دوای ئه‌وه‌ هه‌ر هه‌ڵده‌ستاینه‌وه‌ له‌ ئه‌نجامدا ده‌ستكه‌وتێكی وا مێژوویی بۆ كورد، شایه‌نی ئه‌وه‌یه‌ كه‌ قوربانی بۆ بده‌ین”.

موسه‌نا ئه‌مین ئەندامی فراكسیۆنی یەكگرتوو لە پەڕلەمانی عیراق سەبارەت بە ئەنجامی سەردانەكەی شاندنی هەرێمی كوردستان بۆ بەغدا لە لێدوانێكی بۆ بەشی كوردی دەنگی ئەمریكا ڕایگەیاند ئه‌م كۆبوونه‌وانه‌ ته‌واوی ده‌رئه‌نجامه‌كانی ڕانه‌گه‌یه‌نراوه‌ ئه‌وه‌ش مانای وایه‌ كه‌ ڕێكه‌وتنێكی كۆنكرێتی و مه‌حكه‌م و ڕوون ڕووینه‌داوه.

دەربارەی بڕینی مووچەش لە دوایین ڕۆژەكانی تەمەنی كابینەكەی عادل عەبدولمەهدی وتی: “بڕوام وایه‌ ئه‌میندارێتی ئه‌نجوومه‌نی وه‌زیران بڕی زیاتر له‌وه‌ی كه‌ عادل عەبدلمه‌هدی بیبڕێت وه‌ كێشه‌كه‌ش فره‌ ڕه‌هه‌نده‌ كه‌ به‌شێكی په‌یوه‌ندی به‌ ئیلتزام نه‌كردنی هه‌رێمه‌وه‌ هه‌یه‌ له‌ ته‌سلیم كردنی به‌شێك له‌ داهات، به‌شێكیشی په‌یوه‌ندی به‌ ڕووخانی نرخی نه‌وت و خۆ ئاماده‌كردنی عیراق بۆ چه‌ند مانگێكی سه‌خت له‌ تێپه‌ڕاندنی نرخی شكاوی نه‌وت و مه‌ترسی كه‌وتنه‌ سه‌ر كۆی داهاتی عیراق دەگەڕێتەوە”.

ئاماژەشیدا بەوەی ئومێد هەیە بەغدا مووچەی فەرمانبەرانی هەرێمی كوردستان بنێرێت.

ڕەتیشیكردەوە كە چوونی شاندی هەرێمی بۆ بەغدا و ڕازی بوونی بە ڕادەستكردنی نەوت بە سازش دابنرێت و لەوبارەیەوە دەڵێت: “بۆچی سازش بێت كاتێك كه‌ ئیلتزاماتی ده‌ستوری بێت، ڕه‌نگه‌ بۆ ئه‌م حكومه‌ته‌ی كه‌ ملی جه‌ڕاندبوو پێشتر، ئه‌مه‌ شكسته‌ بۆ حكومه‌تی هه‌رێم به‌س له‌ بنه‌مادا سازش نیه‌. شكسته‌ بۆ حكومه‌تێك كه‌ بانگه‌شه‌ی كردووه‌ كه‌ خۆی ده‌توانێت سه‌ربه‌خۆیی ئابوری هه‌بێت و مووچه‌ی خۆی دابین بكات و منه‌تیشی به‌ به‌غداد نه‌بێت ، ئێستا كه‌ جارێكی تر ملی كه‌چ ده‌كات و ده‌چێته‌وه‌ بۆ به‌غداد بۆ ئه‌و شكسته‌ و عه‌یبه‌یه‌، به‌ڵام سه‌باره‌ت به‌ هه‌ر حكومه‌تێكی تر كه‌ بێته‌ سه‌ر كارله‌ هه‌رێمی كوردستان یان به‌ده‌ر له‌و لێدوان و لاف و گه‌زافه‌ی هه‌رێم لێی داوه‌ به‌بێ ئه‌وه‌ی كه‌بتوانێت ئێستا ناوه‌ڕۆكه‌كه‌ی جێبه‌جێ بكات به‌ده‌ر له‌وه‌ نه‌خێر حكومه‌تی هه‌رێم به‌شێكه‌ له‌ عیراق به‌ ئه‌مری واقیع یا بڵێین به‌داخه‌وه‌ ده‌وڵه‌تێكی سه‌ربه‌خۆ نیه‌ كه‌واته‌ ده‌بێت به‌شداری له‌ داهاتی گشتی عیراقدا بكات و ئیلتزاماتی خۆی جێ به‌جێ بكات له‌ ڕووی ده‌ستورییه‌وه‌، عیراقیش ده‌بێت ئیلتزاماتی ده‌ستوری خۆی به‌رامبه‌ر هه‌رێمی كوردستان جێبه‌جێ بكات و قوت و مووچه‌ی هاوڵاتیان بپارێزێت به‌و ئه‌ندازه‌یه‌ی كه‌ پێویسته‌ بیكات”.

لەو بڕوایەشدا بوو كە “ئه‌وه‌ی ئێستا هه‌رێم ئاماده‌یی ده‌ربڕیووه‌ بۆ به‌غدای بكات ئه‌گه‌ر پێشتر بیكردایه‌، به‌دڵنیاییه‌وه‌ دۆخه‌كه‌ باشتر ده‌بوو، ئه‌و كاته‌ متمانه‌یه‌كی باشتر ئه‌بوو له‌گه‌ڵ حكومه‌تی ناوه‌ندی و داهاتی هه‌رێمیش باشتر ده‌بوو، وه‌ ئه‌گه‌ر هه‌ر نه‌وتیان ده‌رنه‌هێنایه‌ ، زۆر باشتر ده‌بوو بۆ هه‌رێمی كوردستان چونكه‌ ئه‌و كاته‌ ئێمه‌ به‌ ته‌سلیم كردنی داهاتێكی كه‌م، نه‌وته‌كه‌شمان بۆ ئه‌مایه‌وه‌ و مووچه‌كه‌شمان له‌ به‌غداد مسۆگه‌ر ده‌كرد بۆ نه‌وه‌كانی ئاینده‌شمان زۆر باشتر ده‌بوو”.

موسەننا ئەمین پەڕلەمانتاری یەكگرتوو یەكێك بوو لەو كەسانەی داكۆكی لە ریفراندۆم و سەربەخۆیی دەكرد و سەبارەت بە هەڵوێستەكانی ئێستا و ئەوكاتیشی دەڵێت: “یه‌كه‌م من به‌سه‌رسه‌ختی به‌رگریم له‌ ئیراده‌ی میله‌ته‌كه‌م كردووه‌ نه‌ك له‌ هه‌نگاوی ڕیفراندۆم وه‌كو هه‌نگاوێك كه‌ من سێ رۆژ پێش ڕیفراندۆم وتم خراپترین ساته‌ وه‌خته‌ بۆ هه‌ركارێك له‌م جۆره‌، به‌ڵام كاتێك كه‌ میلله‌تی ئێمه‌ ده‌یه‌وێت ڕیفراندۆم بكات یان زۆرینه‌ی هێزه‌ سیاسیه‌كانی یا هه‌ركه‌سێ كه‌ حكومه‌تی هه‌رێمی به‌ده‌سته‌ و ده‌یه‌وێت كارێكی وا بكات له‌م موقابیله‌وه‌ حكومه‌تی ناوه‌ندی ده‌بێت به‌ هه‌ڵسوكه‌تی ده‌ستوری مامه‌ڵه‌ له‌گه‌ڵ هه‌رێم بكات نه‌ك جه‌یش و جاش بنێرێته‌ سه‌ر هه‌رێم و پێشمه‌رگه‌ بكوژێ و ده‌ هه‌زار كه‌س له‌ دوز و ده‌وروبه‌ری ئاواره‌ بكات و ماڵی كورد بسوتێنن، من له‌دژی ئه‌مانه‌ وه‌ستامه‌وه‌، قه‌ناعه‌تیشم وابوو ئێستاش قه‌ناعه‌تم وایه‌ ڕیفراندۆم مافێكی ده‌ستورییه‌و قانوونی میلله‌تی ئێمه‌یه‌ له‌ به‌رامبه‌ردا حكومه‌تی ناوه‌ندیش ڕێگای ده‌ستوری هه‌یه‌ ده‌یتوانی په‌نا به‌رێت بۆ دادگای فیدراڵی و په‌رله‌مان.”

وتیشی: “خۆزگه‌ ئێمه‌ ده‌وڵه‌تێكی سه‌ربه‌خۆ بووینایه‌ نانمان نه‌بوایه‌ بۆ ماوه‌یه‌ك بیخۆین، كێشه‌مان نه‌بوو دوای ئه‌وه‌ هه‌ر هه‌ڵده‌ستاینه‌وه‌ له‌ ئه‌نجامدا ده‌ستكه‌وتێكی وا مێژووی بۆ كورد، شایه‌نی ئه‌وه‌یه‌ كه‌ قوربانی بۆ بده‌ین. به‌ڵام ئه‌وه‌ گریمانه‌یه‌كه‌ بوونی نیه‌، بێگومان ته‌نها خه‌ڵك به‌ده‌وڵه‌تیش ناژی، به‌ڵام ده‌ستكه‌وتێكی وا سه‌دان ساڵه‌ كورد خه‌ونی پێوه‌ ده‌بینێت و ‌ده‌یان ساڵه‌ خوێنی بۆ ده‌به‌خشێت، ئه‌گه‌ر كورد ده‌ستكه‌وتێكی وه‌های ده‌ست بكه‌وتایه‌ له‌ ڕیفراندۆم و بیتوانیایه‌ به‌ ناوچه‌كانی ده‌ره‌وه‌ و مادده‌ی 140 ببوایه‌ به‌ ده‌وڵه‌تێكی سه‌ربه‌خۆ، من دڵنیا بووم ئێستا حاڵمان به‌و شێوه‌یه‌ نه‌ده‌بوو كه‌ ئێستا هه‌یه‌، به‌هه‌رحاڵ واش بووایه‌ ده‌مانتوانی ساڵێك و دوو ساڵ و پێنجی تر بكه‌وتینایه‌ سه‌رپێی خۆمان وه‌كو هه‌ر ده‌وڵه‌تێكی دنیا بتوانیین كه‌م كه‌م ئابوری خۆمان بنیاد بنێین پاشان ئه‌وه‌ ئه‌ركی هه‌موومانه‌ كه‌ دیموكراسیه‌ت و شه‌فافیه‌ت و نه‌زاهه‌ت له‌م وڵاته‌ جێبه‌جێ بكه‌ین. بوونمان له‌گه‌ڵ عیراقدا، ته‌نها گه‌ره‌نتی هه‌ندێك پاره‌مان هه‌یه‌، خۆ زه‌مانه‌تی ترمان چیه‌ له‌ عیراقه‌وه”.

سەبارەت بە ئامانجی هێزە كوردستانییەكان لە بەغدا كە ئایا پۆستیان دەوێت یان مووچە، پەڕلەمانتارەكەی یەكگرتوو ڕایگەیاند “ئه‌و دوو مه‌سه‌له‌ په‌یوه‌ستن به‌یه‌كه‌وه‌ كورد چه‌نده‌ پۆستی له‌ناو به‌غداد زۆر بێت، ئه‌وه‌نده‌ پێگه‌ی له‌ناو حكومڕانی عیراقدا به‌هێزتر ده‌بێت و ئه‌وه‌نده‌ ده‌توانێت زیاتر مووچه‌و ئیستحقاقات دابین بكه‌ن ئه‌گه‌ر بابه‌تی سه‌یری بابه‌ته‌كه‌ بكه‌ین به‌ڵام ئه‌گه‌ر پێت وابێت ئه‌وان وه‌ختیك پۆست وه‌رده‌گرن ، مووچه‌و بودجه‌ له‌بیر ده‌كه‌ن، نه‌خێر چونكه‌ مووچه‌و بودجه‌ ده‌چێته‌ گیرفانی ئه‌وان پێش ئه‌وه‌ی بچێته‌ گیرفانی خه‌ڵك”.

دەربارەی ئەو دەنگۆیانەش كە دەوترێت شیعەكان كاندیدەكانی كورد بۆ حكومەت ڕەتدەكەنەوە موسەننا ئەمین ده‌ڵێت” شیعه‌ كاندیدی كورد ڕه‌ت ناكه‌نه‌وه،‌ به‌ڵام هه‌ندێك كاندید ڕه‌ت ده‌كه‌نه‌وه‌ هۆكاره‌كه‌شی ئه‌وه‌یه‌ كه‌ پارتی دیموكراتی كوردستان كاندیدیان ده‌كات، پارتی دیموكراتی كوردستانیش هاوپه‌یمانی هه‌یه‌ له‌گه‌ڵ هه‌ندێك له‌ هێزه‌كان، هه‌ندێك له‌ هێزه‌كانیش كه‌ هاوپه‌یماننین له‌گه‌ڵی حه‌زیان پێی نیه‌ و دژی ده‌وه‌ستنه‌وه‌ پێیان وایه‌ كه‌ هاوپه‌یمانێكی باش نیه‌ بۆ ئه‌وان له‌به‌ر ئه‌وه‌ دابه‌ش بوونێك له‌ناو هێزه‌ شیعه‌كاندا هه‌یه‌، هه‌ندێكیان ته‌بان له‌گه‌ڵ پارتی دیموكراتی كوردستان و هه‌ندێكیشیان دژن. ئه‌وانه‌ی كه‌ دژن هه‌ر كاندیدێك له‌لایه‌ن پارتی دیموكراتی كوردستانه‌وه‌ بێت مه‌گه‌ر به‌ڕێكه‌وتنێكی زۆر كۆنكرێتی كرا بێت ئه‌گینا ره‌تی ده‌كه‌نه‌وه”.

ڕاشیگه‌یاند” هۆكاری ره‌تكردنه‌وه‌ی فوئاد حسێن له‌سه‌ره‌تاوه‌ بۆ ئه‌وه‌ی كه‌ سه‌رۆك كۆماری عیراق بێت هه‌ر ئه‌م هۆكاره‌ بوو كه‌ ده‌نگۆیه‌كی به‌هێز هه‌بوو له‌ناو شیعه‌كاندا كه‌ كاندیدی پارتی دیموكراتی كوردستان قبوڵ نه‌كرێت و ده‌رئه‌نجام ده‌ریش نه‌چوو، به‌رهه‌م ساڵح ده‌رچوو، ئێستاش ئه‌گه‌ری ئه‌وه‌ هه‌یه‌ فوئاد حسێن بهێنرێت بۆ ده‌نگدان ، ژماره‌یه‌كی زۆر له‌ هێزه‌ شیعه‌كان ده‌نگی نه‌ده‌نێ و تێنه‌په‌ڕێت له‌ په‌رله‌مان”.

لەبارەی هۆكاری ڕەتكردنەوەی عه‌بدولڕه‌حمان مسته‌فاش بۆ پۆستی وەزیری داد، پەڕلەمانتارەكەی یەكگرتوو ڕایگەیاند “به‌شێك له‌ شیعه‌كان كه‌ زانیان‌ كاندیدی هیچ حیزبێكی تر نیه‌و دیاره‌ پارتی دیموكراتی كوردستان كاندیدی كردووه‌، له‌به‌ر ئه‌وه‌ ڕه‌تیان كردووه‌، ئێمه‌ش ده‌نگمان پێنه‌داوه‌ له‌به‌رئه‌وه‌ی كه‌ ئێمه‌ به‌هیچ شێوه‌یه‌ك نابێت كه‌ پارتی دیموكراتی كوردستان بێت سێ كاندید بهێنێت بۆ هه‌ر سێ پۆسته‌كه‌ی كورد هیچ لۆژیكێك له‌م بابه‌ته‌دا نیه‌ و ئێمه‌ پەیوەندیمان نییە به‌و ململانێیه‌ی نێوان یه‌كێتی و پارتی، كاتێك پارتی زۆری بۆ بێت هه‌میشه‌ باسی یه‌كڕیزی كورد ده‌كات، ئێمه‌ چه‌ند كه‌سێك چووبووین له‌گه‌ڵ (محەمەد)عه‌لاوی قسه‌مان كردبوو ته‌نها بۆ به‌رژه‌وه‌ندی مووچه‌و بودجه‌ی خه‌ڵك ته‌نها بۆ ئه‌وه‌ی به‌ڵێنێكی لێ وه‌ربگرین، براده‌رانی پارتی كردیانه‌ هه‌ڵا له‌سه‌ر ئێمه‌ و له‌ڕێی حیزبه‌كانمانه‌وه‌ ده‌ستیان كرد به‌ فشار كردن گوایه‌ با یه‌كڕیزی كورد تێك نه‌چێت، له‌كاتێكدا ئێمه‌ هیچ كاتێك یه‌كڕیزی كوردمان له‌به‌غدا تێك نه‌داوه‌، پێشمان وانیه‌ تێكدانی به‌رژه‌وه‌ندی بێت، وه‌ پێمان وانیه‌ له‌ پشت سه‌ری یه‌كێتی وپارتی ڕیز بینه‌وه‌ ئیتر ئه‌وه‌ یه‌كڕیزی كورده”.

جگە لەوەش وتی: “یه‌كێتی وتیان عه‌بدولڕه‌حمان مسته‌فا كاندیدی ئێمه‌ نیه‌ و براده‌رانی پارتی كاندیدیان كردووه‌”.

پەڕلەمانتارەكەی یەكگرتوو لەو بڕوایەدایە كە نەدەبوو پشكە وەزارییەكانی كورد بەو شێوەیەی ئێستا دووانیان بۆ پارتی بوونایە، بەڵكو دەبوو یەكێكیان “بدرایه‌ به‌و 15‌ كورسیه‌ی ده‌ره‌وه‌ی یه‌كێتی و پارتی كه‌ ناشی ده‌ن لانی كه‌م بێن پرسێكمان پێ بكه‌ن كۆبوونه‌وه‌یه‌كمان پێ بكه‌ن و بڵین كه‌ ئێمه‌ سێ كه‌سمان هێناوه‌ و ئێوه‌ بۆچونتان له‌سه‌ر كامیانه‌؟ یا ئه‌م پۆستانه‌ با ئاوا دابه‌ش بكه‌ین و پێمان بڵین لانی كه‌م له‌سه‌ر چ بنه‌مایه‌ك بۆ ئێوه‌، و‌ ئایا كاندیدێكی باشتر نیه‌ كه‌ ئێمه‌ش ڕه‌نگه‌ سه‌رنجێكمان له‌سه‌ری هه‌بێت، وه‌ختێ ئه‌وان (پارتی دیموكراتی كوردستان) پرس به‌ ئێمه‌ ناكه‌ن ، ئێمه‌ هیچ وه‌ختێ پەیوەست نین بەوەی ده‌نگ به‌و كاندیده‌ بده‌ین كه‌ ئه‌وان هێناویانه‌. ئه‌گه‌ر هه‌ر كاتێك ڕێزیان له‌ ئێمه‌ گرت و پرسیان پێ كردین له‌ جۆری كاندیده‌كاندا، ئێمه‌ش ئه‌و كاته‌ ئیلتزامێكی ئه‌خلاقی و سیاسیمان ده‌بێت له‌گه‌ڵیان، ئێمه‌ش ئه‌و كاندیده‌ی كه‌ ده‌یهێنن عه‌قڵمان بڕی ده‌نگی پێ ده‌ده‌ین و عه‌قڵمان نه‌یبڕی ده‌نگی پێ ناده‌ین”.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

چاوپێکەوتن

فه‌رید ئه‌سه‌سه‌رد: هه‌ستده‌كه‌ین له‌ناو پارتیدا ڕه‌نگه‌ گروپێك-باڵێك هه‌بێت مه‌به‌ستی بێت كه‌ په‌یوه‌ندییه‌كانمان به‌ره‌و گرژی بڕوات


خەڵک – بەشی هەواڵ

 

فه‌رید ئه‌سه‌سه‌رد سكرتێری ئه‌نجومه‌نی سه‌ركردایه‌تی یه‌كێتی نیشتمانی كوردستان ده‌ڵێت” تێڕوانینی ئێمه‌ وایه‌ ئێستا پارتی دیموكراتی كوردستان بۆته‌ دوو باڵ هه‌موو جارێك كه‌ باسیشیان ده‌كه‌ین ده‌ڵێین ئه‌وان وه‌كو ئێمه‌یان لێهاتووه‌ پێش كۆنگره‌ی چواره‌م ئه‌و كێشانه‌ی كه‌ له‌ناو ئه‌واندا هه‌یه‌ ئێمه‌ توانیمان له‌ كۆنگره‌ی چواره‌مدا چاره‌سه‌ریان بكه‌ین، به‌ڵام نه‌خۆشییه‌كه‌ی پێشتری ئێمه‌ گواستراوه‌ته‌وه‌ بۆ ناو پارتی هیوادارین ئێمه‌ چۆن توانیمان چاره‌سه‌ری بكه‌ین ئه‌وانیش به‌و شێوه‌یه‌ی كه‌ به‌گونجاوی ده‌زانن چاره‌سه‌ری بكه‌ن، به‌ڵام ئێستا كێشه‌یه‌كی ترمان وه‌ك یه‌كێتی بۆ دروست بووه‌ ئه‌ویش ئه‌وه‌یه‌ كه‌ ئێستا ئێمه‌ مامه‌ڵه‌ له‌گه‌ڵ لایه‌نێكدا ده‌كه‌ین كه‌هه‌مان نه‌خۆشی پێشتری ئێمه‌ی هه‌یه‌ له‌م هه‌لومه‌رجه‌ی ئێستایاندا، ئێمه‌ وه‌ك یه‌كێتی پێمان باشه‌ وه‌ هه‌وڵده‌ده‌ین دۆستایه‌تی له‌گه‌ڵ هه‌ردوو باڵه‌كه‌ی پارتی باش ببێت، ده‌شڵێت” بۆ نمونه‌ ئه‌وه‌ی له‌په‌رله‌مان ڕوویدا وه‌ ئه‌وه‌ی قسه‌كانی كرد له‌سه‌ر گروپێكی ناو پارتی حساب ده‌كرێت نه‌ك هه‌موو ناو پارتی وه‌ ئه‌وانه‌ی زۆرجار قسه‌ له‌سه‌ر سه‌ركردایه‌تی یه‌كێتی ده‌كه‌ن گروپێكی ناو پارتیه‌ نه‌ك هه‌موو پارتی. ”

” پڕۆسه‌كه‌ش وه‌ك ئه‌وه‌ی پارتی ده‌یویست له‌په‌رله‌مان به‌ڕێوه‌چوو “

له‌سه‌ره‌تای وتووێژه‌كه‌دا سكرتێری ئه‌نجومه‌نی سه‌ركردایه‌تی یه‌كێتی نیشتمانیی كوردستان لەگەڵ دەنگی ئەمریکا سه‌باره‌ت به‌هۆكاری كۆنه‌بونه‌وه‌ی حیزبه‌كه‌ی له‌گه‌ڵ پارتی دیموكراتی كوردستان وتی” هۆكاره‌كان جیاوازن، جاری یه‌كه‌م هۆكارێكی ته‌كنیكی ڕوویدا به‌ ئاسایی وه‌رگیرا كه‌ كۆبونه‌وه‌ نه‌كرا، به‌ڵام هۆكاری دووه‌م، زیاتر په‌یوه‌ندی به‌ لێدوانه‌كانی “هێمن هه‌ورامی”یه‌وه‌ هه‌بوو كه‌ پاش كۆبونه‌وه‌كانی په‌رله‌مان بۆ لێسه‌ندنه‌وه‌ی پارێزبه‌ندی له‌(سۆران عومه‌ر) چه‌ند لێدوانێكی دا، ئێمه‌ به‌شێوه‌یه‌كی یاسایی مامه‌ڵه‌مان له‌گه‌ڵ بابه‌ته‌كه‌ كرد كێشه‌یه‌كمان نه‌بوو له‌وباره‌یه‌وه‌ به‌ڵام سه‌رۆكی په‌رله‌مان مافی ئه‌وه‌ی هه‌بوو كه‌ نه‌چێت بۆ كۆبونه‌وه‌یه‌ك كه‌ خۆی نه‌یه‌وێت وه‌ په‌رلەمانتاره‌كانیشمان مافی خۆیان بوو نه‌چنه‌ كۆبونه‌وه‌كه‌، پڕۆسه‌كه‌ش وه‌ك ئه‌وه‌ی پارتی ده‌یویست به‌ڕێوه‌چوو، كێشه‌ك له‌وه‌دا هاته‌ ئاراوه‌ كه‌ پاش كۆبونه‌وه‌كه‌ لێدوانی زۆر خراپ هاته‌ ئاراوه‌ وه‌ به‌تایبه‌ت كه‌ هه‌وڵێك هه‌بوو بۆ تێكدانی نێوانی لایه‌نه‌ سیاسیه‌كان كه‌ باسی له‌قۆناغێكی پێشووی ده‌كرد وه‌ زۆر قسه‌ی تر كه‌ شایسته‌ی ئه‌وه‌ نه‌بوو له‌و شوێنه‌دا بكرێت ئه‌مه‌ بووه‌ هۆی ئه‌وه‌ی كه‌ یه‌كێتی هه‌ڵوێست وه‌ربگرێت و نه‌چێت بۆ كۆبونه‌وه‌كه‌ی له‌گه‌ڵ پارتی.”

 

ده‌رباره‌ی ئه‌وه‌ی تا كه‌ی یه‌كێتی هه‌ڵوێست وه‌رده‌گرێت وه‌ك خۆت ده‌ڵێی؟

له‌وه‌ڵامدا فه‌رید ئه‌سه‌سه‌رد ڕایگه‌یاند” به‌ڕاستی دیار نیه‌ نازانین ئاڕاسته‌ی په‌یوه‌ندییه‌كان به‌ره‌و چی ده‌چێت به‌ڵام ئه‌وه‌ له‌ كۆبونه‌وه‌ی پێرێی ئه‌نجومه‌نی سه‌ركردایه‌تی تاوتوێمان كرد به‌و جۆره‌ سه‌یری بابه‌ته‌كه‌مان كرد كه‌ چاره‌نوسی كوردستان به‌ په‌یوه‌ندی نێوان ئه‌م دوو لایه‌نه‌وه‌ به‌نده‌ ئه‌م دوو لایه‌نه‌ ده‌توانن ئاشتی بۆ كوردستان دیاری بكه‌ن وه‌ ده‌توانن دۆخێكی خراپیش بهێنن خۆشگوزه‌رانی و ڕزگاری كوردستانیش له‌سه‌ر ده‌ستی هه‌ردوو لایه‌نه‌كه‌وه‌ هاتۆته‌ ئاراوه‌ به‌ڵام به‌دڵنیاییه‌ه‌ كۆمه‌ڵێك كێشه‌ هه‌یه‌ كه‌ ئه‌م كێشانه‌ به‌م دواییانه‌ په‌ره‌یان سه‌ندووه‌ بۆته‌ هۆی ئه‌وه‌ی ساردییه‌ك له‌ په‌یوه‌ندییه‌كاندا بێته‌ ئاراوه‌ ئێمه‌ له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌بوین كه‌په‌یوه‌ندییه‌كانمان ئاسایی بێت به‌تایبه‌تی كه‌ یه‌ك حكومه‌ت كۆمان ده‌كاته‌وه‌ وه‌ هاوهه‌ڵوێست بوین له‌كابینه‌ی نوێی حكومه‌ت و په‌رله‌مانی عیراق، له‌ناوچه‌كه‌ش تاڕاده‌یه‌ك بۆچونه‌كانمان نزیكه‌ له‌به‌ر ئه‌وه‌ هه‌ردولامان پێویستیمان به‌په‌یوه‌ندییه‌كی دۆستانه‌ و هه‌ست كردن به‌به‌رپرسیارێتی زیاتر هه‌یه‌ ئه‌مه‌ له‌ به‌یاننامه‌كه‌شماندا به‌وجۆره‌ هاتووه‌ به‌ڵام به‌دڵنیایی ئێمه‌ ناتوانین به‌ته‌نها هیچ بكه‌ین ده‌بێت لایه‌نی به‌رامبه‌ریش تێگه‌یشتنی هه‌بێت ئنجا ده‌توانین په‌ره‌ به‌ په‌یوه‌ندییه‌كانمان بده‌ین.”

 

” ڕه‌نگه‌ ئێمه‌ په‌یوه‌ندی به‌پارتییەوە‌ نه‌كه‌ین “

بڕیارتان داوه‌ بۆ كاتی كۆبونه‌وه‌ خۆتان په‌یوه‌ندی به‌ پارتی دیموكراتی كوردستانه‌وه‌ بكه‌ن؟

ئه‌سه‌سه‌رد ده‌ڵێت” تا ئێستا كه‌س په‌یوه‌ندی پێوه‌نه‌كردوین، جاری دووه‌میش كه‌ كۆبونه‌وه‌كه‌ هه‌ڵوه‌شایه‌وه‌ هه‌ر پارتی خۆیان په‌یوه‌ندییان پێوه‌كردبووین، پێم وایه‌ ڕه‌نگه‌ ئێمه‌ په‌یوه‌ندییان پێوه‌ نه‌كه‌ین ئه‌گه‌ر ئه‌وان په‌یوه‌ندییان پێوه‌كردین ئه‌گه‌ر به‌گونجاومان زانی وه‌ڵامیان ده‌ده‌ینه‌وه‌ و كۆده‌بینه‌وه‌ ئه‌گه‌ر به‌گونجاویشمان نه‌زانی به‌دڵنیاییه‌وه‌ وه‌ڵامیان ناده‌ینه‌وه‌.”

سكرتێری ئه‌نجومه‌نی سه‌ركردایه‌تی یه‌كێتی ئه‌وه‌شی وت” دوو كۆبونه‌وه‌ی ڕابردوو هیچ لایه‌كمان مه‌رجمان نه‌بوو، بۆ كۆبونه‌وه‌ی داهاتووش باسمان له‌وه‌ نه‌كردووه‌ به‌ڵام ده‌بێت پێداچوونه‌وه‌یه‌ك به‌م په‌یوه‌ندییه‌ی خۆماندا بكه‌ین ئه‌گه‌ر بمانه‌وێت له‌م چه‌قبه‌ستووییه‌ ڕزگاری بێت پێویستمان به‌ پێداچونه‌وه‌یه‌كه‌ بۆ ئه‌وه‌ی بتوانین به‌رده‌وام بین.”

“سه‌رسووڕمانی خۆمان له‌و لێدوانانه‌ ده‌ربڕیووه‌ “

ئایا داوای ڕونكردنه‌وه‌ یان داواى داوایلێبوردنتان كردووه‌ له‌ پارتی دیموكراتی كوردستان له‌سه‌ر وته‌كانی (هێمن هه‌ورامی) وه‌ك خۆت ده‌ڵێی نیگه‌رانی كردین؟

فه‌رید ئه‌سه‌سه‌رد ده‌ڵێث” داوامان نه‌كردووه‌ به‌ڵام سه‌رسووڕمانی خۆمان له‌و لێدوانانه‌ ده‌ربڕیووه‌ ئه‌گه‌ر بمانزانیایه‌ بنه‌مایه‌ك یا پێویستیه‌ك هه‌یه‌ بۆ ئه‌وه‌ی بوترێت ڕه‌نگه‌ ڕه‌خنه‌مان نه‌گرتایه‌ به‌ڵام به‌بێ هیچ بنه‌مایه‌ك ئه‌و لێدوانانه‌ دران وه‌ك ئه‌وه‌ی به‌مه‌به‌ست بێت وه‌ هه‌ست ده‌كه‌ین ڕه‌نگه‌ گروپێك-باڵێك هه‌بێت مه‌به‌ستی بێت كه‌په‌یوه‌ندییه‌كانمان به‌ره‌و گرژی بڕوات له‌به‌ر ئه‌وه‌ به‌دڵنیاییه‌وه‌ پێویستمان به‌ پێداچونه‌وه‌ به‌ په‌یوه‌ندییه‌كاندا هه‌یه‌.”

“هه‌ست ده‌كه‌ین ئه‌و گروپه‌ی ناو پارتی له‌گه‌ڵ ئه‌م سه‌ركردایه‌تیه‌ نوێیه‌ی ناو یه‌كێتی ناگونجێت “

باشه‌ ئه‌و گروپه‌ له‌كوێدایه‌ كه‌ خۆت ده‌ڵێییت مه‌به‌ستیانه‌ په‌یوه‌ندیی نێوان پارتی و یه‌كێتی به‌ره‌و گرژی ببات؟

له‌وه‌ڵامدا ئه‌سه‌سه‌رد ده‌ڵێت” ئه‌و گروپه‌ له‌ناو پارتی دیموكراتی كوردستاندایه‌ به‌ڕوونی باسمان له‌وه‌كردووه‌ هه‌ست ده‌كه‌ین ئه‌و گروپه‌ی ناو پارتی له‌گه‌ڵ ئه‌م سه‌ركردایه‌تیه‌ نوێیه‌ی ناو یه‌كێتی ناگونجێت به‌دڵنیاییه‌وه‌ مافی ئه‌ندامان و كادیرانی خۆمانه‌ سه‌ركردایه‌تی هه‌ڵبژێرن ئه‌م سه‌ركردایه‌تیه‌ی ئێستاش هه‌ڵبژێردراوی ئه‌ندامان و لایه‌نگرانی خۆمانن بۆیه‌ هه‌ر لایه‌نێك مامه‌ڵه‌ی له‌گه‌ڵ بكات یا نا هیچ له‌ بابه‌ته‌كه‌ بۆ ئێمه‌ ناگۆڕێت، وه‌ كاتێك كۆبونه‌وه‌ ده‌كرێت ئه‌وان ئازادن له‌كام گروپ ئه‌ندامه‌كانیان دیاری ده‌كه‌ن و كێ سه‌رۆكایه‌تی شانده‌كه‌یان ده‌كات وه‌ نوێنه‌رایه‌تی كام گروپیان ده‌كات وه‌ ئێمه‌ش ئازادین له‌دیاریكردنی ئه‌ندامانی شانده‌كه‌مان و سه‌رۆكایه‌تی شانده‌كه‌ ته‌نها یه‌كتر له‌ شانده‌كه‌ و سه‌رۆكایه‌تیه‌كه‌ی ئاگادار ده‌كه‌ینه‌وه‌.”

” ئه‌وه‌ی له‌په‌رله‌مان ڕوویدا وه‌ ئه‌وه‌ی قسه‌كانی كرد له‌سه‌ر گروپێكی ناو پارتی حساب ده‌كرێت نه‌ك هه‌موو ناو پارتی”

سه‌باره‌ت به‌ ئامانجی تێكدانی په‌یوه‌ندییه‌كانی نێوان پارتی و یه‌كێتی وه‌ك خۆی ده‌ڵێت؟

ئه‌سه‌سه‌رد ده‌ڵێت” من نامه‌وێت زۆر باس له‌و بابه‌ته‌ بكه‌م چونكه‌ ئه‌مه‌ زیاتر په‌یوه‌ندی به‌ خۆیان (پارتی دیموكراتی كوردستان-ه‌وه‌) هه‌یه‌ وه‌ به‌ڵگه‌یه‌كی وامان نیه‌ به‌ڵام ئێمه‌ ئه‌و هه‌سته‌مان هه‌یه‌ ئه‌و هه‌سته‌ش زیاتر له‌كرده‌وه‌كانیاندا ده‌رده‌كه‌وێت بۆ نمونه‌ ئه‌وه‌ی له‌په‌رله‌مان ڕوویدا وه‌ ئه‌وه‌ی قسه‌كانی كرد له‌سه‌ر گروپێكی ناو پارتی حساب ده‌كرێت نه‌ك هه‌موو ناو پارتی وه‌ ئه‌وانه‌ی زۆرجار قسه‌ له‌سه‌ر سه‌ركردایه‌تی یه‌كێتی ده‌كه‌ن گروپێكی ناو پارتیه‌ نه‌ك هه‌موو پارتی بۆیه‌ به‌وجۆره‌ سه‌یری مه‌سه‌له‌كه‌ ده‌كه‌ین له‌ناو پارتی دوو گروپ هه‌یه‌ ئێمه‌ وه‌ك یه‌كێتی هه‌وڵی ئه‌وه‌ ده‌ده‌ین وه‌ پێمان باشه‌ دۆستایه‌تی هه‌ردوو گروپه‌كه‌ی ناو پارتی بكه‌ین ئه‌وان خۆیان په‌یوه‌ندییان به‌ چ ئاقارێكدا ده‌ڕوات په‌یوه‌ندی به‌ ئێمه‌وه‌ نیه‌.”

“هه‌موو جارێك كه‌ باسی پارتی ده‌كه‌ین ده‌ڵێین وه‌ك پێشتری ئێمه‌ی لێهاتووه‌ ئێستا بوونه‌ته‌ دوو باڵ، بۆیه‌ ئێمه‌ مامه‌ڵه‌ له‌گه‌ڵ لایه‌نێكدا ده‌كه‌ین كه‌هه‌مان نه‌خۆشی پێشتری ئێمه‌ی هه‌یه‌”

فه‌رید ئه‌سه‌سه‌رد ئه‌وه‌شی وت” تێڕوانینی ئێمه‌ وایه‌ ئێستا پارتی دیموكراتی كوردستان بۆته‌ دوو باڵ هه‌موو جارێك كه‌ باسیشیان ده‌كه‌ین ده‌ڵێین ئه‌وان وه‌كو ئێمه‌یان لێهاتووه‌ پێش كۆنگره‌ی چواره‌م ئه‌و كێشانه‌ی كه‌ له‌ناو ئه‌واندا هه‌یه‌ ئێمه‌ توانیمان له‌ كۆنگره‌ی چواره‌مدا چاره‌سه‌رییان بكه‌ین وه‌ هیچ كات به‌ ئه‌ندازه‌ی ئێستا سه‌ركردایه‌تی یه‌كێتی ته‌با نه‌بووه‌ ئه‌مه‌ له‌ماوه‌ی ده‌ ساڵدا ئاستی ته‌بایی له‌ناو یه‌كێتیدا زۆر هه‌ڵكشاوه‌، به‌ڵام نه‌خۆشیه‌كه‌ی پێشتری ئێمه‌ گواستراوه‌ته‌وه‌ بۆ ناو پارتی هیوادارین ئێمه‌ چۆن توانیمان چاره‌سه‌ری بكه‌ین ئه‌وانیش به‌و شێوه‌یه‌ی كه‌ به‌گونجاوی ده‌زانن چاره‌سه‌ری بكه‌ن.”

ئه‌سه‌سه‌رد ڕونیكرده‌وه‌” پێشتر یه‌كێتی له‌دۆخێكی زۆر خراپدابوو، پڕۆسه‌ی دروستكردنی بڕیار كێشه‌ی هه‌بوو، بۆچونی جیاواز و لێدوانی جیاواز و بڕیاری جیاواز هه‌بوو ئێستا ئێمه‌ ئه‌و كێشانه‌ی خۆمان چاره‌سه‌ر كردووه‌ به‌ڵام كێشه‌یه‌كی ترمان بۆ دروست بووه‌ ئه‌ویش ئه‌وه‌یه‌ كه‌ ئێستا ئێمه‌ مامه‌ڵه‌ له‌گه‌ڵ لایه‌نێكدا ده‌كه‌ین كه‌هه‌مان نه‌خۆشی پێشتری ئێمه‌ی هه‌یه‌ له‌م هه‌لومه‌رجه‌ی ئێستایاندا.”

سه‌باره‌ت به‌سه‌ردانه‌كه‌ی نێچیرڤان بارزانی سه‌رۆكی هه‌رێمی كوردستان بۆ شوێنی حه‌وانه‌وه‌ی د.به‌رهه‌م ساڵح سه‌رۆك كۆماری عیراق له‌ سنوری پارێزگای سلێمانی، فه‌رید ئه‌سه‌سه‌رد ده‌ڵێت” ئاگاداری سه‌ردانه‌كه‌ نیم له‌ڕاگه‌یاندنه‌كانه‌وه‌ بیستوومه‌.”

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

کوردستان