ئێمە لە تۆرە کۆمەڵایەتیەکان

جیهان

ژمارەی ئەو وڵاتانەی ڤایرۆسی كۆرۆنا تێدا بڵاوبووەتەوە گەیشتە 55 وڵات

لوقمان غەفوور

بەرپرسانی تەندروستی لە ویلایەتی واشنتۆن – سیاتل، نیوەڕۆی ئەمڕۆ 29ی فێبریوەری ڕایانگەیاند كە كەسێكی تووشبوو بە نەخۆشی كۆرۆنا ڤایرۆس (COVID-19) گیانی لەدەستداوە. ئەمەش دەبێتە یەكەم حاڵەتی مردن لە ئەمریكا بەهۆی نەخۆشییەكەوە.

بەرپرسانی تەندروستی لە ویلایەتەكانی كالیفۆرنیا و ئۆریگن و واشنتۆن – سیاتل، دڵەڕاوكێیانە بەرامبەر بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسەكە و سێ كەس لەو سێ ویلایەتە تووشبوون بێئەوەی هیچ كۆنتاكتێكیان بە دەرەوەی ئەمریكاوە هەبێت كەئەوانیش ژنێكی بەساڵاچوو كە نەخۆشی درێژخایەنی هەیە لە كالیفۆرنیا، خوێندكارێكی قۆناغی ئامادەیی لە ئیفریت لە واشنگتۆن- سیاتل، فەرمانبەرێكی قوتابخانە لە پۆرتلاند لە ویلایەتی ئۆریگن.

جگە لەم سێ كەسە هەموو ئەوانەی تر كەسانێكن گەشتی چین-یان كردووە یاخود ڕاستەوخۆ لە ووهان گەڕاونەتەوە یان گەشتی ئاسیا-یان كردووە. لەنێویاندا 14 كەس لە تووشبووەكان لە چین گەڕاونەتەوە. 42 كەسیش كە هەڵگری ڤایرۆسەكەن لە نێو كەشتی دایمۆند پرێنسس –دا بوون و لەژاپۆن گەڕاونەتەوە.

تا ئەمڕۆ 29ی فێبریوەری، لە ئەمریكا 66 حاڵەت تۆماركراوە كە هەڵگری ڤایرۆسەكەن، 9 كەسیان دوای وەرگرتنی چارەسەر چاكبوونەتەوە. چوار حاڵەتیشیان دۆخیان خراپە. ئەوانیشی تریش بەرەو چاكبوونەوە دەڕۆن.

ئەی بەگشتی دۆخەكە چۆنە؟

*تا ڕۆژی 29ی فێبریوەری تووشبوون بە نەخۆشی ڤایرۆسی كۆرۆنا گەیشتووەتە 85 هەزار و 905 كەس لە جیهاندا لەوەش 2 هەزار و 943 كەس مردوون.

*لەدوای وڵاتی چین، زۆرترین مردن لە ئێران-ە كە 43 كەسە.

* ئیتاڵیا و كۆریای باشوور ئەو دوو وڵاتەن ڕۆژ بەڕۆژ نەخۆشییەكە زیاتر تێیدا بڵاودەبێتەوە كە تا ڕۆژی 29 فێبریوەری لە كۆریای باشوور تووشبوون گەیشتووەتە 3 هەزار و 150 كەس و لە ئیتاڵیا هەزار و 128 كەس.

* ئێران ژمارەی نوێی تووشبوونی ڕاگەیاند كە 593 كەسە.

*لە ئیسرائیل و ڕوسیا ژمارەی نوێ تۆمار كرا تووشبوون لە هەر وڵاتێكیان گەیشتە 5 كەس.

* نێجیریا دووەم وڵاتی ئەفریقایە كە نەخۆشییەكە تیا بڵاوبۆوە لەدوای میسر.

* مەكسیك دووەم حاڵەتی نەخۆشییەكەی تێدا دەركەوت و هیندستانیش سێیەم حاڵەت تۆماركرا.

*ژمارەی ئەو وڵاتانەی نەخۆشییەكەی تێدا بڵاوبووەتەوە گەیشتە 55 وڵات.

جیهان

ڕوحانی پەیامێك ئاڕاستەی ئەمریكا دەكات

خەڵك – بەشی هەواڵ

سەرۆك كۆماری ئێران پێشنیازی كردووە، بە گەڕانەوەی تاران و واشنتۆن بۆ دۆخی بەر لە دەستبەكاربوونی دۆناڵد ترەمپ دەتوانن زۆربەی كێشەكانیان چارەسەر بكەن.

حەسەن ڕوحانی سەرۆك كۆماری ئێران ڕایگەیاند، ئەگەر ئێران و ئەمریكا بگەڕێنەوە بۆ بەر لە 20 ی كانونی دووەمی 2017 دەتوانن زۆربەی كێشەكانی نێوانیان چارەسەر بكەن و ئاڕاستە و دۆخەكەی نێوانیشیان بە تەواوەتی بگۆڕن.

ڕوحانی جەختیشیكردەوە، دەتوانن لە بوارەكانی تر و لە قۆناغەكانی تر بەردەوامی بەو گفتوگۆیە بدەن بۆ تێپەڕاندنی كێشەكانیان.

جێی ئاماژەیە، 20 ی كانونی دووەمی 2017 دۆناڵد ترەمپ وەك سەرۆكی ئەمریكا دەستبەكاربوو، ساڵێك دواتر لە ڕێككەوتنی ئەتۆمیی كشایەوە و سزاكانی بەسەر ئێراندا سەپاندەوە.

وتەكانی سەرۆك كۆماری ئێران لە كاتێكدایە ئایەتوڵا عەلی خامنەیی ڕێبەری باڵای شۆڕشی ئیسلامی ئەو وڵاتە دانوستان لەگەڵ ئەمریكای ڕەتكردووەتەوە و پێی وایە هاتنە سەركاری جۆ بایدن هیچ گۆڕانكارییەك بەسەر سیاسەتەكانی ئەمریكا لە دژی ئێران دروست ناكات.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

جیهان

ڕێكخراوی تەندروستی جیهانی: پەتای كۆرۆنا خاوبۆتەوە

خەڵك- بەشی هەواڵ
ڕێكخراوی تەندروستی جیهانی پێیوایە، لە هەفتەی ڕابردووەوە پەتای ڤایرۆسی كۆرۆنا لە ئەوروپا خاوبۆتەوە.

ئەمڕۆ چوار شەممە، ڕێكخراوی تەندروستی جیهانی لە دوایین ئەبدەیتی لەبارەی پەتاكە ڕایگەیاند”وێڕای بوونی ئاراستەیەكی داكشان لەڕووی ژمارەی حاڵەتەكانی تووشبوون لە ئەوروپا، تائێستاش ناوچەكە گەورەترین ڕێژەی تووشبوون و مردنی نوێی تێدا تۆماردەكرێت لەسەر ئاستی جیهان”.

ئەو ڕێكخراوە جیهانییە دەڵێت”ئەفریقا بەرزترین ئاستی توشبوون و مردنی نوێی تۆماركردووە، بە تایبەت ئەو حاڵەتانەی لە ئەفریقای باشوور و جەزائیر و كینیا تۆماركران”.

ڤایرۆسی كۆرۆنا لە سەرەتاوە لە مانگی كانوونی یەكەمی 2019 لە شاری وۆهانی هەرێمی هۆبی لە چین دەركەوت و دواتر بە هەموو جیهاندا بڵاوبۆوە، لە مانگی ئاداری ڕابردووشدا ڕێكخراوی تەندروستی جیهانی، بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسەكەی وەك پەتایەكی جیهانی پۆلێن كرد كە تائێستا تووشبوانی پەتاكە لە جیهاندا 60 ملیۆنی تێپەڕاندووە و بۆتە مایەی گیانلەدەستدانی زیاتر لە ملیۆنێك و 416 هەزار كەس.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

جیهان

10 ملیۆن دۆلار بۆ سەری ئەبو محەمەد جۆلانی تەرخان دەكرێت

خەڵك- بەشی هەواڵ
وەزارەتی دەرەوەی ئەمریكا، بڕی 10 ملیۆن دۆلار دەداتە ئەو كەسەی زانیاریی ڕاست لەبارەی ئەبو محەمەد جۆلانی سەركردەی ڕێكخۆراوی “بەرەی نوسرەوە” پێشكەش دەكات.

بەپێیى بەیاننامەیەك كە لەلایەن وەزارەتی دەرەوەی ئەمریكاوە بڵاوكرایەوە”پاداشتی دادپەروەریی لە وەزارەتی دەرەوەی ئەمریكا، تەرخانكردنی 10 ملیۆن دۆلارە، وەك خەڵات بۆ ئەو كەسەی زانیاریی ڕاست لەبارەی ئەبو محەمەد جۆلانی سەركردەی پێشووی بەرەی نوسرەوە پێشكەش دەكات”.

جۆلانی بە دامەزرێنەری ڕێكخراوی بەرەی نوسرە، لقی ڕێكخراوی قاعیدە لە سوریا دادەنرێت كە لە 29ی تەمموزە 2016دا ڕاگەیەندراو دواتر ناوەكەی كرایە بەرەی فەتحی شام.

بەرەی فەتحی شام دووەم گەورەترین گروپی تیرۆریستییە لەدوای ڕێكخراوی داعش و لە كۆتایی كانوونی دووەمی 2017 لەگەڵ چوار گروپی تردا لەژێرناوی “هەیئەی تەحریری شام” یەكیانگرت.

لەم ماوەیەی دواییدا ویلایەتە یەكگرتووەكان زنجیرەیەك هێرشی ئاسمانی لە سوریا ئەنجامدا و “تەحریری شام”ی كردە ئامانج، بەو هۆیەشەوە زۆرێك لە سەركردەكان و چەكدارانی ڕێكخراوەكە كوژران.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

کوردستان