ئێمە لە تۆرە کۆمەڵایەتیەکان

ئابوری

كولەبارینێكی سەرسوڕهێنەر رووی لە ئەفریكا و بەشێك لە ئاسیا كردووە


لوقمان غەفوور
دەوڵەتانی ئەفریكا سەرەرای ئەو تەنگوچەڵەمە بێ ژومارەی لەگەڵ وشكەساڵی و خراپی دانەوێڵە هەیانە، هەفتەیەكە شەپۆلی كولە رووی لە كیشوەرەكەی كردووە و رووەو یەمەن و ئاسیا دەچێت.

تەنیا گرفتی ئەزموونی لەناوبردنی كولە و مێروو كێشەی ئەم وڵاتانە نییە، بەڵكو هەر وڵاتەو كێشەیەكی تر بەرۆكی گرتووە، كینیا یەكێكە لەو وڵاتانەی زۆرترین زیانی بەركەتووە، بەهۆی نەبوونی ڕشتنی دەرمانی (قڕكەكەرەكانە)وە توانی كۆنترۆڵكردنی نەماوە. ئەسیوبیا فرۆكەی نییە بۆ رشاندن، سۆماڵ بەهۆی كێشەی ناوخۆیی و یەمەن بەهۆی شەڕی ناوخۆیی وڵاتەكەیەوە ناپەرژێتە سەر چارەسەركردنی كولە.

بەپێی هەواڵێكی زە واشنگتۆن پۆست- كە لەسەر زاری زانایانی كەشناسییەوە گواستویەتیەوە، هۆكاری بڵاوبونەوەی ئەم ئافاتە كشتوكاڵییە بۆ گۆڕانی كەشوهەوا دەگەڕێتەوە.

زانایان پێیانوایە بەهۆی گەرمداهاتنی گۆی زەوی، رێژەی شێ لەناوچەكە زیادیكردووە، ئەمەش وایكردووە تروكاندنی مێرووەكان زۆر بێت. دوو رۆژی رابردوو لە ئەسیوبیا، كوللە ناوچە كشتوكاڵییەكانی دۆڵی ریف-ی داپۆشیوەو بەرەو كینیا و سۆماڵ كشاوە بە درێژایی 150 كیلۆمەتر شەپۆلی كوللە ئەڕوات كە تێكڕا بە 80 ملیۆن كوللە لە كیلۆمەتر چوارگۆشەیەكدا ئەخەمڵێنرێت.

رێكخراوی نەتەوە یەكگرتووەكان بۆ خۆراك و كشتوكاڵ (فاو) ئەوە ئاشكرا دەكات كە بەربوبومی كشتوكاڵی ناوچەكە وا لێدەكات كە 19 ملیۆن كەس برسی بێت. بە سی ئێن ئێن-یش وتووە لە مانگی جون(6) لە خۆرهەڵاتی ئەفریكا ئەم ژمارەیە ئەبێت بە 400 ئەوەندە.
سوپای ئۆگەندا بە هەزاران خوێندكاری خۆبەخشی راهێناوە بۆ رشتنی قڕكەرەكان لەماوەی هەفتەیەكدا، چونكە فرۆكە ناتوانێت روپێوی ناوچەكە بكات بەهۆی ئەوەی گروپە چەكدارە بەرهەڵستكارەكانی سۆماڵ تەقە لە فرۆكەكان دەكەن.

هەورەها سیریل فیراند سەرۆكی رێكخراوی فاو لە خۆرهەڵاتی ئەفریكا بە سی ئێن ئێن-ی وتووە: “شەپۆلی دووەمی كولە بەرێوەیە. هەرچی بەربومێكی سەوز و دانەوێڵە بێت ئەیخوات” وتیشی: بەپێی مەزەندە لە چوار بەش، سێ بەشی بەربوومی كشتوكاڵی ناوچەكە ئەخوات. بۆ زیانەكانیش لەرێگەی مانگی دەستكردووە پێوانەی زیانەكان دەكەین.

ئابوری

خانەنشینی سەربازی و دوو وەزارەت مووچە وەردەگرن


خەڵك-بەشی هەواڵ

ئەمڕۆ دوو شەممە دابەشكردنی مووچە بەردەوام دەبێت و بەپێی خشتەكەی وەزارەتی دارایی و ئابووری حكومەتی هەرێمی كوردستان مووچەی مانگی 12ی ساڵی ڕابردووی وەزارەتێك و خانەنشینی سەربازی دابەش دەكرێت.

بەپێی خشتەكەی وەزارەتی دارایی، ئەمڕۆ دوو شەممە 6ی نیسانی 2020، مووچەی وەزارەتی شارەوانی و گەشتوگوزار دابەش دەكرێت و هاوكات ئەمڕۆ دوو شەممە و سبەینێ سێ شەممە 7ی نیسان، مووچەی خانەنشینی سەربازی دابەش دەكرێت.
هەر بەپێی خشتەكە، سبەینێ سێ شەممە مووچەی وەزارەتی كارەباش دابەش دەكرێت.

ئەمەش لەكاتێكدایە، زیاتر لە سێ مانگە بەسەردابەشكردنی مووچەی مانگی 12 تێپەڕ دەبێت و تاكو ئێستاش هیچ ڕوئیایەك نییە بۆ دابەشكردنی مووچەی مانگی 1ی ئەمساڵ.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

ئابوری

بەڕێوەبەرایەتییەكی سلێمانی شێوازی دابەشكردنی مووچە بڵاودەكاتەوە


خەڵك- بەشی هەواڵ
بەڕێوەبەرایەتی باخچەكانی سلێمانی سەر بە وەزارەتی شارەوانی، شێوازی دابەشكردنی مووچەی فەرمانبەران ڕێكدەخات بەجۆرێك قەرەباڵغی دروست نەبێت و ڕێكارەكانی خۆپارێزیش بگیرێنەبەر.

بەڕێوەبەرایەتی باخچەكانی سلێمانی لە ڕاگەیەنراوێكدا ئاماژەی بەوەكردووە، لەبەرئەوەی سبەینێ دوو شەممە 6-4-2020 مووچەی بەرێوەبەرایەتی باخچەكان دابەش دەكرێت تكایە ڕەچاوی ئەم خاڵانە بكەن:

1- سەرجەم لێپرسراوی ھۆبە كشتوكاڵیەكان لە بەرێوەبەرایەتی ئامادەبن بۆ وەرگرتنی مووچەی كارمەندی ھۆبەكەیان.

2- ھەر ھۆبەیەكی كشتوكاڵی بەرپرس دەبێت لە دابەشكردنی مووچەی كارمەندەكانی بەشێوەیەك، كە نەبێتە ھۆی كۆمەڵبونێكی زۆر .

3- فەرمانبەر و كارمەندی بەرێوەبەرایەتی واباشترە لە كاتی ھاتنی بۆ مووچە ھەوییەی بەڕێوەبەرایەتی یان باجی باخچەكان و شارەوانی پێبێت بۆ ئەوەی زۆر كێشەی بۆ دروست نەبێت لە كاتی ھاتووچۆدا.

4- كارمەندان و فەرمانبەرانی ھۆبە كشتوكاڵیەكان لە ھۆبەكانی خۆیان مووچە وەردەگرن پەیڕەوی ڕێنمایەكانی سەلامەتی تەندروستی بكەن بە بەستنی دەمامك و لەدەستكردنی دەستكێش .

5- ئەو كارمەندانەی لەناو ئیدارەی بەڕێوەبەرایەتی باخچەكان مووچە وەردەگرن پەیڕەوی ڕێنماییەكانی سەلامەتی تەندروستی بكەن بە بەستنی دەمامك و لەدەستكردنی دەستكێش.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

ئابوری

ئەمڕۆ وەزارەتی خوێندنی باڵا مووچە وەردەگرێت


خەڵك-بەشی هەواڵ

بەپێی ئەو خشتەیەی پێشتر وەزارەتی دارایی بڵاویكردەوە، بڕیارە ئەمڕۆ یەك شەممە 5-4-2020 مووچەی مانگی 12ی ساڵی ڕابردووی وەزارەتی خوێندنی باڵای حكومەتی هەرێمی كوردستان دابەش بكرێت.

بەپێی زانیارییەكانیش دابەشكردنی مووچە لە ڕۆژانی داهاتوو بەردەوام دەبێت، ئەمەش لەكاتێكدایە مووچەی سێ مانگی ئەمساڵ هیچ وادەیەك دیاری نەكراوە بۆ دابەشكردنی.

بەرپرسانی حكومەتی هەرێم ڕایدەگەیەنن، بەهۆی بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسی كۆرۆنا و داخستنی سەرجەم چالاكییە ئابوورییەكان، داهاتی حكومەتی هەرێم لە سفر نزیك بووەتەوە، بەو هۆیەشەوە دابەشكردنی مووچەی لەكاتی خۆیدا دابەش ناكرێت.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

کوردستان