وەڵامی هەموو پرسیارەکان؛ ئایا وەڵامدانەوەی پەیوەندیی نەناسراو تەلەفۆنەکەت تووشی هاکبوون دەکات؟
وەڵامی کورت و ڕاستەوخۆ ئەوەیە: نەخێر، تەنها وەڵامدانەوەی پەیوەندییەکی دەنگی لە ژمارەیەکی نەناسراوەوە بە شێوەیەکی ئۆتۆماتیکی تەلەفۆنەکەت تووشی هاکبوون ناکات. بەڵام ئەمە بەو مانایە نییە کە پەیوەندییەکان بە تەواوی بێمەترسین؛ بەڵکو جیاوازییەکی گەورە هەیە لە نێوان “خەڵەتاندنی بەکارهێنەر” و “هێرشی تەکنیکیی ئاڵۆز”.
١. وەڵامدانەوە دەروازەی هاکبوونی ئۆتۆماتیکی نییە
لە بارودۆخی ئاساییدا، پەیوەندیکەر ناتوانێت کۆنترۆڵی ئامێرەکەت بکات تەنها بەوەی کرتە لەسەر دوگمەی وەڵامدانەوە دەکەیت. مەترسییە هەرە باوەکان لە ڕێگەی “ئەندازیاریی کۆمەڵایەتی”یەوە دەبن، بەجۆرێک هاکەرەکە هەوڵدەدات خاوەن تەلەفۆنەکە ڕازی بکات کە پاسۆرد، زانیاریی بانکی، یان کۆدی پشتڕاستکردنەوەیان پێبدات، یان کرتە لەسەر لینکێک بکەن و بەرنامەیەکی زیانبەخش دابەزێنن.
لە هەمان کاتدا، هاکەران دەتوانن ژمارەی پەیوەندیکەر تەزویر بکن (Spoofing) تاوەکو بە ناوی بانک، دامەزراوەی حکومی یان ژمارەیەکی ناوخۆیی ئاشناوە لەسەر شاشەکەت دەربکەوێت.
٢. ئایا هاکبوونی ڕاستەقینە بێ هیچ هەنگاوێک (Zero-click) هەیە؟
بەڵێ، بەڵام بە شێوازێکی زۆر دەگمەن و ئاڵۆز. توێژەرانی “Google Project Zero” ئاشکرایان کردووە کە زنجیرەیەک هێرشی جۆری “سیفر-کرتە” (Zero-click) هەن کە دەتوانن کەلێنە ئەمنییەکانی ناو سیستەم یان پارچەکانی پرۆسێسەکردنی دەنگ بقۆزنەوە، بێ ئەوەی بەکارهێنەر هیچ کردارێک ئەنجام بدات.
لێکۆڵینەوەکان دەریانخستووە کە هەندێک بزوێنەری شیکردنەوەی دەنگ لە سیستەمی ئەندرۆید یان فۆرماتی دەنگی بەشێک بوون لە کەلێنی ئەمنی، بەڵام ئەم جۆرە هێرشانە زۆر گرانبەهان، تەکنیکی ئاڵۆزیان دەوێت و تەنها دژی کەسایەتییە دیارەکان یان ئامانجی تایبەت بەکاردێن، نەک بەکارهێنەری ئاسایی.
ڕێنماییەکانی پاراستنی تەلەفۆنەکەت:
- پەیوەندییە گوماناوییەکان دابخەرەوە: ئەگەر پەیوەندیکەر داوای زانیاریی کەسی یان بانکی کرد، پەیوەندییەکە بپچڕێنە و خۆت لە ڕێگەی ژمارە فەرمییەکانەوە پەیوەندی بە دەزگاکەوە بکەرەوە.
- نوێکردنەوەی بەردەوام (Update): سیستەمی کارپێکردن و بەرنامەکانت هەمیشە بە نوێکراوەیی بهێڵەرەوە، چونکە نوێکارییە ئەمنییەکان ئەم کەلێنانە دادەخەن.
- کۆد و پاسۆرد مەدە بە کەس: بە هیچ جۆرێک کۆدی پشتڕاستکردنەوە (OTP) یان زانیاری هەستیار مەدەرە کەسی نەناسراو.
- بەرنامەی نەناسراو مەخەرە سەر تەلەفۆنەکەت: هیچ ئەپێک لەسەر داوای پەیوەندیکەرێکی نەناسراو دانەمەزرێنە.