تمەن لە نزمترین ئاستی مێژووییدایە؛ دۆلار ١.٨ ملیۆن تمەنی تێپەڕاند و قەیرانەکە قووڵتر دەبێتەوە.
دراوی نیشتمانیی ئێران (تمەن) تووشی داڕمانێکی بێپێشینە بووە و لە نوێترین مامەڵەکانی بازاڕی ئازاددا، بەهای یەک دۆلاری ئەمریکی گەیشتە ١.٨ ملیۆن (یەک ملیۆن و هەشت سەد هەزار) تمەن. ئەم دابەزینە خێرایە نیگەرانییەکی زۆری لە ناوەندە ئابوورییەکان دروست کردووە و بە مەترسیدارترین قۆناغی دراوی ئەو وڵاتە دادەنرێت.
شارەزایانی ئابووری و ڕاپۆرتە نێودەوڵەتییەکان باس لە کۆمەڵێک هۆکاری سەرەکی دەکەن کە بوونەتە بزوێنەری ئەم قەیرانە:
١. ئاڵۆزییە جیۆپۆلیتیکییەکان و هەڕەشەی جەنگ: گرژییەکانی ئەم دواییەی ناوچەکە و ئەگەری ڕووبەڕووبوونەوەی ڕاستەوخۆ، ترسی لای وەبەرهێنەران و هاووڵاتییان دروست کردووە. لە کاتی ناسەقامگیریی سیاسی و سەربازیدا، خواست لەسەر کڕینی دۆلار و زێڕ وەک “پەناگەیەکی ئارام” زیاد دەکات، ئەمەش فشارێکی زۆر دەخاتە سەر دراوی ناوخۆیی.
٢. گەمارۆ نێودەوڵەتییەکان و وشکبوونی سەرچاوەی دۆلار: بەردەوامیی سزاکانی ئەمریکا و وڵاتانی ڕۆژئاوا بۆ سەر کەرتی وزە و بانکیی ئێران، بووەتە هۆی ئەوەی تاران نەتوانێت بە ئاسانی دەستی بە دراوی قورس (دۆلار) بگات. کەمبوونەوەی خستنەڕووی دۆلار لە بازاڕدا، نرخەکەی بە شێوەیەکی خەیاڵی بەرز کردووەتەوە.
٣. هەڵئاوسانی کۆنترۆڵنەکراو و سیاسەتی نەختینەیی: بانکی ناوەندیی ئێران بۆ پڕکردنەوەی کورتهێنانی بودجە، پەنای بۆ چاپکردنی بڕێکی زۆری پارەی بێ پشتێنە بردووە. زیادبوونی بارستەی نەختینەیی لە بازاڕدا بەبێ گەشەی ئابووری، بەهای ڕاستەقینەی تمەنی لەناو بردووە.
٤. گواستنەوەی سەرمایە بۆ دەرەوە: بەهۆی نادیاریی داهاتووی ئابووری، زۆرێک لە بازرگان و سەرمایەدارەکان هەوڵ دەدەن سەرمایەکانیان لە تمەنەوە بگۆڕن بۆ دۆلار و لە دەرەوەی وڵات وەبەرهێنانی پێ بکەن، ئەمەش “کەمیی دۆلار”ی لە ناوخۆی ئێراندا قووڵتر کردووەتەوە.
ئەم دابەزینە ڕاستەوخۆ کاریگەریی کردووەتە سەر نرخی کەلوپەل و پێداویستییە سەرەکییەکانی ژیان، بە جۆرێک بازاڕەکانی تاران و شارە گەورەکان تووشی شۆک بوون و هێزی کڕینی هاووڵاتییان بۆ نزمترین ئاست دابەزیوە.