ئێمە لە تۆرە کۆمەڵایەتیەکان

کوردستان

“نەفسی موسڵمانی گەورەترە لەنوێژی جەماعەت”
سەبارەت بە هەڵگرتنی نوێژی بە كۆمەڵ و هەینی ڕوونكردنەوە دەدرێت


خەڵك-بەشی هەواڵ

مامۆستایەكی ئایینی ڕایدەگەیەنێت، سەدان بەڵگەی شەرعی پێمان دەڵێت نەفسی موسڵمانی گەورەترە لەنوێژی جەماعەت، بۆیە موسڵمان دەبێت لەپێش خەڵكی تر پابەند بێت وەك شەرع فەرمانی پێ دەكات.
د.ئیدریس كاریتانی مامۆستای ئایینی لە ڕاگەیەنراوێكدا سەبارەت بە دەنگۆی هەڵگرتنی نوێژی جەماعەت و هەینی لە مزگەوتەكان، ئاماژە بۆ ئەوە دەكات، خزمەتكردن و دیفاعكردن لەئیسلام بەبڕیاری عاتفی و تەنها عەقڵیش ناكرێ، بەڵكو سەرەتا نەقل ئینجا عەقڵ>

 

دەقی ڕاگەیەنراوەكە..
ئایا ڕاگرتنی نوێژی جومعەو جەماعەت لەبەر ڤایرۆسی كۆڕۆنا بێ شەرعیە؟

خزمەتكردن و دیفاعكردن لەئیسلام بەبڕیاری عاتفی و تەنها عەقڵیش ناكرێ، بەڵكو سەرەتا نەقل ئینجا عەقڵ، لەم چەند ڕۆژەی هاتنی ڤایروسی كۆرۆنا بو جیهانی ئیسلامی مشتومڕێك پەیدابووە ئایا ئەم ڤایرۆسە موسڵمانان دەگرێتەوە یان نا؟ ئایا دەكرێ نوێژی جومعەو جەماعەتی بۆ ڕاگرین یان نا؟ هەندێك مامۆستای عاتفی هەر زوو بڕیاریاندا كە ڕاگرتنی نوێژی جەماعەت پیلانە و كۆڕۆنا درۆیەو ئەمە شەڕی ئابووریە، ئەمە موسڵمان ناگرێتەوە چونكە موسڵمان دەست بەدەست نوێژە! بۆ وەڵامی ئەم پرسیارانە بەچەند خاڵێك وەڵامیان دەدەینەوە: كەدەبێ موسڵمان لەهەموو كەس زیاتر دەست بە ئەسباب موسەبیبات بگرێ خۆپارێزی بكات و نوێژی جومعەش ڕابگیرێ تا گیانی موسڵمان كە لەهەموو شتێك گەورەترە بپارێزرێ.
1.ئیسلام و شەریعەت سەد لەسەد لەگەڵ سونەتی بوونەوەر هەڵسوكەوت دەكات و وەك یاسایەك وایە لێی لانادات واتە: كەسێك خۆی نەپارێزی بەنمونە لەپیسی با موسڵمانیش بێ تووشی دەرهاوێشتەكانی ئەم پیسیە دەبێ.
2.مرۆڤ لەهەموو عیبادەتەكان گەورەترە بەنوێژی جەماعەتیشەوە، بەنمونە موسڵمان دەتوانێ كوفر بكات ئەگەر زۆری بۆ هات گیانی لەدەست بدات وەك بەسەرهاتی عەماری كوڕی یاسر.
3.پێغەمبەر صلی الله علیە وسلم دەفەرموێت تێكدانی دونیا و ماڵی خودا ئاسانترە لەكوشتی موسڵمان.

4- لەیەك سورەتدا قورئان سی چار دەفەرمویت ئاكادار بن (فلیحذر) النسا‌و102..

5- خودا دەفەرمویت ئەوەی ناچا ربی هیچ تاوانی لەسەر نیە، البقرە (173) المائدە( 3) ، الانعام 119.

6- قاعیدەی شەرعی دەفەرمویت: شتە زەرورەكان حەرامەكان موباح دەكەن.

7- قاعیدەی پالنانی خراپە لەپیش راکێشانی بەرژەوەندیەكان.

8- قاعيدەى (للوسائل حكم المقاصد) (كەواتە خواردنى مردو بو ناچارى واجبە. لەبەر پاراستنی نەفس.

9- زەرورياتى خمس پاراستنى نفس لەپێش عيباداتە.

10- قاعيدەى الضرر يدفع قدر الامكان. قاعيدەى يتحمل الضرر الخاص لدفع الضرر العام) (يرتكب أخف الضررين لدفع اعظمها)؟

11- كۆڕۆنا ڤایرۆسێکی جیهانیەو دەگوازرێتەوە زلهێزەکانی تووشی شۆک کردوە چۆن دەبێ موسڵمان خوێ ڵێ نەپارێزی.

۱۲-ئەمانەو سەدان دەلیلی تری شەرعی پێمان دەڵێ نەفسی موسڵمان گەورەترە لەنوێژی جەماعەت بۆیە موسڵمان دەبێت لەپێش خەڵكی تر التیزام پێوە بكات وەك شەرع فەرمانی پێوە دەكات.

 

د. ادریس كاریتانی ، 26-2-2020.

د.ئیدریس كاریتانی

د.ئیدریس كاریتانی

کوردستان

تەندروستی هەولێر: تووشبوویەكی تری ڤایرۆسی كۆرۆنا چاكبووەوە


خەڵك – بەشی هەواڵ

بەڕێوەبەرایەتی گشتی تەندروستی هەولێر لە ڕاگەیەنراوێكدا ئاشكرایكرد: یەك نەخۆشی تر لە تووشبووان بە ڤایرۆسی كۆرۆنا COVID – 19 دوای وەرگرتنی چارەسەری پزیشكی بەتەواوی چاكبووەوە و باری تەندروستی تەواو جێگیر بووەتەوە و پشكنینی تایبەتی یەك لەدوای یەك بۆی ئەنجامدراوە كە نێگەتیڤ بوو.

بەڕێوەبەرایەتی گشتی تەندروستی هەولێر ئاماژەبەوەشدەكات: كۆی گشتی چاكبووەوەكان لەشاری هەولێر گەیشتە (11) یانزە كەس.

 

دەقی ڕاگەیەنراوەكە:

ڕاگەیەندراوێك بۆ هاوڵاتیانی شاری هەولێری خۆشەویست

پێتان ڕادەگەیەنین كە ( ١ ) یەك نەخۆشیتر لە تووشبوان بە ڤایرۆسی كۆڕۆنا COVID – 19 دوای وەرگرتنی چارەسەری پزیشكی بەتەواوی چاكبوەوە و باری تەندروستی تەواو جێگیر بۆتەوە، وە پشكنینی تایبەتی یەك لەدوای یەك بۆی ئەنجامدراوە كە نێگەتیڤ بوو.

كۆی گشتی چابوەكان گەیشتە ( ١١ ) یانزە نەخۆش.

سوپاسی پابەندبوونتان دەكەین بۆ ڕێنماییە خۆپارێزییەكان، جێبەجێكردنی ڕێنماییەكان زامنی زاڵبوونمانە بەسەر ئەم پەتا جیهانیە.

زۆر سوپاسی ماندووبوونی تەواوی پزیشكان و كارمەندانی تەندروستی و تەواوی هێزەكانی ناوخۆ دەكەین كە پارێزگاری لە تەندروستی هاوڵاتیان دەكەن.

بەڕێوەبەرایەتی گشتی تەندروستی هەولێر
٢ نیسان ٢٠٢٠

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

کوردستان

“نزیكەی 100 هاووڵاتی هەرێمی كوردستان كە لە وڵاتی هیندستان گیریان خواردبوو گەیشتنەوە هەرێم”


خەڵك – بەشی هەواڵ

فەرمانگەی پەیوەندییەكانی دەرەوەی حكومەتی هەرێمی كوردستان ڕایگەیاند: لە چوارچێوەی هەوڵەكانی حكومەتی هەرێمی كوردستان لەژێر ڕاسپاردەی سەرۆكی حكومەتی هەرێم بۆ گەڕاندنەوەی ئەو هاووڵاتیانەی لە دەرەوە گیریان خواردووە، ئەمڕۆ پێنجشەممە بە هەوڵ و كۆششی فەرمانگەی پەیوەندییەكانی دەرەوەی حكومەت و وەزارەتی دەرەوەی عیراقی فیدڕاڵ و نوێنەرایەتی حكومەتی هەرێم لە بەغدا نزیكەی ١٠٠ هاووڵاتی هەرێمی كوردستان كە لە وڵاتی هیندستان گیریان خواردبوو گەیشتنەوە هەرێمی كوردستان.

فەرمانگەی پەیوەندییەكانی دەرەوەی حكومەتی هەرێمی كوردستان ئاماژەی بەوەشداوە: ئەم هاووڵاتیانە كە زۆربەیان بۆ چارەسەری نەخۆشی و كاری بازرگانی سەردانی وڵاتی هیندستانیان كردبوو ئەمڕۆ بە سەلامەتی گەیشتنەوە هەرێمی كوردستان و لەلایەن وەزارەتی تەندروستییەوە تەواوی ڕێكارەكانی پشكنین و كەرەنتینیان بۆ دەكرێت.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

کوردستان

پارێزەی ڕاوێژكار و ڕاوێژكاری یاسایی گروپی كۆمپانیاكانی بەڕێز پڕۆژەیاسایەكی پێشنیاركراو تایبەت بە دۆخی كرێنشینان ئامادەدەكات


خەڵك – بەشی هەواڵ

بەرهەم ڕەئووف پارێزەی ڕاوێژكار و ڕاوێژكاری یاسایی گروپی كۆمپانیاكانی بەڕێز پڕۆژەیاسایەكی پێشنیاركراو تایبەت بە دۆخی كرێنشینان ئامادەدەكات و پێشكەشی ئەنجومەنی وەزیرانی هەرێم و سەرجەم فڕاكسیۆنەكانی پەرلەمانی كوردستانی دەكات.

 

دەقی بڕۆژە یاساكە:

پرۆژە یاسایەكی پێشنیاركراو تایبەت بە دۆخی كرێنشینان كە ئامادەكراوە لە لایەن پارێزەری راوێژكار(بەرهەم رۆوف علی)

بەرێزان/

-ئەنجومەنی وەزیرانی حكومەتی هەرێمی كوردستان
-سەرجەم فڕاكسیۆنەكانی پەرلەمانی كوردستان

پڕۆژە یاسایەكی پێشنیاركراو تایبەت بە كرێنشینان بەهۆی ئەم دۆخە لە ناكاوەی كە هەرێمی كوردستانی پێدا تێپەڕدەبێت بەهۆی بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسی كۆرۆناوە.

ناوی پڕۆژە یاسای پێشنیاركراو:
پڕۆژە یاسای ڕەچاوكردنی دۆخی كرێنشینان بەهۆی بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسی كۆرۆنا

ماددەی یەكەم/ كات و چوارچێوەی جێبەجێكردنی یاساكە (سریان و مدة هذا القانون):
أ/ كار بەم یاسایە دەكرێت لە ڕێكەوتی (١٥/٣/٢٠٢٠) تا ڕۆژی كۆتایی هاتنی ئەم دۆخە لەناكاوە و ڕاگەیاندنی كۆتایی هاتنی دۆخەكە لەلایەن حكومەتی هەرێمی كوردستانەوە.
ب/ ئەم یاسایە ئەو ماڵە بەكرێدراوانە وەك (دوكان، ماركێت، مۆڵ، شوێنە بازرگانییەكان بە گشتی) ناگرێتەوە كە سوودی لێ بینراوە وە بەدرێژایی ئەم دۆخە بەكارهێنراون.

ماددەی دووەم/ تایبەت بە ئەو خانووبەرانەی كە بۆ مەبەستی نیشتەجێبوون بەكرێدراون كرێچی تەنها لەسەدا پەنجا (%50) كرێی بەكرێدراوەكە دەداتە خاوەن موڵك لەسەر بنەمای ئەو كرێیەی كە لە پێشووتردا پێی داوە.

ماددەی سێهەم/ تایبەت بەو خانووبەرانەی كە بۆ مەبەستی غەیری نیشتەجێبوون بەكرێدراون ئەوا كرێچی تەنها ڕێژەی (%30) لەسەدا سی كۆی كرێكە دەداتە خاوەن موڵك، ئەمەش تەنها ئەو دوكان و شوێنە بازرگانییانە دەگرێتەوە كە لە ماوەی (قەدەغەكردنی هاتوچۆ) و بارودۆخی ڕووبەڕووبونەوەی ڤایرۆسی كۆرۆنا نەیانتوانیوە سوود لە بەكرێدراوەكە وەربگرن وە شوێنەكانیان داخراوە.

ماددەی چوارەم/ ئەو كرێیەی لەلایەن كرێچییەوە دەدرێت بە خاوەن موڵك بە درێژایی بەردەوامی ئەم دۆخە بە كرێی تەواوەتی دادەنرێت تا دۆخەكە كۆتایی پێ دێت وەك لە ماددەی یەكەمدا باسكراوە.

ماددەی پێنجەم/ بەمەبەستی جێبەجێكردنی ماددەی سێهەمی ئەم یاسایە لیژنەیەك پێك دەهێنرێت بە بڕیاری سەرۆكی یەكە كارگێرییەكان بەمەبەستی جیاكردنەوەی ئەو بەكرێدراوانەی كە لەم دۆخەدا نەیانتوانیوە سوود ببینن لە بەكرێدراوەكانیان كە ئەم یاسایە دەیانگرێتەوە.

ماددەی شەشەم/ ئەم یاسایە هەموو ئەو موڵك و ماڵانەش دەگرێتەوە كە هاووڵاتیان لەوەزارەت و فەرمانگەكانی حكومەتیان بەكرێگرتووە.

ماددەی حەوتەم/ پێویستە لەسەر لایەنە پەیوەندیدارەكانی حكومەت چاوپۆشی لە باجی خانووبەرە و دەرامەتی ئەو موڵك و ماڵانە بكەن كە بەندەكانی ئەم یاسایە دەیگرێتەوە بۆ ماوەیەك كە كەمتر نەبێت لە شەش مانگ بەڕەچاوكردنی دۆخەكە.

ماددەی هەشتەم/ ئەم یاسایە یاسایەكی كاتییە و كاركردن پێی كۆتایی دێت بە تێپەڕبوونی ئەم دۆخەی كە هەرێمی كوردستان پیایدا تێدەپەڕێت.

ماددەی نۆیەم/ كار بەهیچ بڕیار و دەقێكی یاسایی و ڕێككەوتنێك ناكرێت كە پێچەوانەی دەقەكانی ئەم یاسایە بن.

ماددەی دەیەم/ پێویستە لەسەر لایەنە پەیوەندیدارەكان دەقەكانی ئەم یاسایە جێبەجێ بكەن.

هۆكارەكانی دەرچوواندنی یاساكە:

بەمەبەستی ڕەچاوكردنی ئەم دۆخەی كە هەرێمەكەمانی پێدا تێپەڕ دەبێت بەهۆی بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسی كۆرۆنا و كەمی داهاتی كرێنشینان بە گشتی و سوودمەند نەبوونی زۆرێك لە كرێنشینان لە شوێنەكانیان بەهۆی داخستنیانەوە لە بەرئەوەی بنەماكانی عەدالەت و دۆخی لەناكاو وا دەخوازن ئەم یاسایە دەركرا.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

کوردستان