ڕۆژنامەیەكی عەرەبی ئاشكرای دەكات، نوری مالکی، سەرۆکی هاوپەیمانی دەوڵەتی یاسا، ئەرکی تەواوی لە هێزەکانی چوارچێوەی هەماهەنگی شیعە وەرگرتووە بۆ بەڕێوەبردنی دانوستانەکان بۆ کاندیدکردنی هەرسێ سەرۆکایەتییەکە و پشتیوانیکردن لە کاندیدەکەی بۆ سەرۆک وەزیرانی عێراق.
ڕۆژنامەی (شەرقولئەوسەت) لە زاری چەند سەرچاوەیەكەوە ئاشكرای كردووە، ئەو کاندیدەی مالکی پشتیوانی دەکات، پێشەنگی کێبڕکێی سەرۆکایەتیی دەكات و دەبێت پابەند بێت بە جێبەجێکردنی ئەو پێشمەرجانەی، کە گەورەترین بلۆکی پەرلەمان لەسەری ڕێککەوتوون.
پارتی دەعوەی ئیسلامی ئەمڕۆ شەممە 22-11-20258 ڕایگەیاند، کە بە کۆی دەنگ بڕیاریدا نوری مالکی، ئەمینداری گشتی خۆیان بۆ سەرۆک وەزیران کاندید بکەن.
بەڵام سەرچاوەکان پشتڕاستیان کردەوە، کە ئەم کاندیدکردنە تەنها بۆ بەهێزکردنی پێگەی خۆی لە دانوستانەکاندا و بەهێزکردنی چانسی کاندیدەکەی و نیشاندانی ئەوەی کە بژاردەی مالکی دوای کشانەوەی کاندیدبوونی خۆی لە بەرژەوەندی بەدیلێکی پەسەندکراوتردا هاتووە.
وەك ڕۆژنامەكە بڵاویكردۆتەوە، کاندیدەکەی مالکی کە ڕەنگە خەڵکی دەرەوەی پارتی دەعوەی ئیسلامی بێت، دوای دەستپێكردنی دانوستانەکانی نێوان لایەنە شیعەکان، کە کورسی لە هەڵبژاردنەکاندا بەدەستهێناوە، کۆدەنگییەکی بەرفراوانی شیعەی بەدەستهێناوە. ئەم دانوستانانە بریتی بوون لە دیاریکردنی ڕۆڵی هەر لایەنێک لەناو حکومەتی داهاتوودا.
سەرچاوەیەك ئاشکرای کرد، تەنانەت لە كۆدەنگی شیعەكاندا محەمەد شیاع سودانی، سەرۆك وەزیرانی كاربەڕێكەری لەخۆگرتووە، كە هیوای بە خوولی دووەمی سەرۆكایەتی حكومەت هەیە.
سەرلەبەیانی ئەمڕۆ شەممە، مالکی گەیشتە هەولێر و لەگەڵ سەرکردەکانی پارتی دیموکراتی کوردستان کۆبووەتەوە بۆ دانوستان لەسەر کاندیدکردنی هەرسێ پۆستی باڵای سەرکردایەتی، کە ئەوانیش سەرۆکایەتی كۆمار و سەرۆکایەتی پەرلەمان و سەرۆکایەتی حكومەتە. بەڵام ڕاگەیاندنی کاندیدی سەرۆک وەزیران ناکرێت تا ئەو کاتەی هێزە کوردی و سوننەکان لەسەر کاندیدەکانیان بۆ پۆستەکانی تر ڕێکنەکەون.
یەک شەممەی ڕابردوو، مالکی لەگەڵ محەمەد حەلبوسی، سەرۆکی پارتی تەقەدوم، گەورەترین بلۆکی سوننە لە وڵاتەکەدا کۆبووەوە و تاوتوێی “خێراکردنی پێکهێنانی حکومەتی نوێ” کرد.
لە بەیاننامەیەکی تەلەفزیۆنیدا پێش کۆبوونەوەی لەگەڵ مەسعود بارزانی، سەرۆکی پارتی دیموكرانی کوردستان، مالکی ڕایگەیاند، “پێکهێنانی حکومەت پەیوەستە بە تەوافوقەوە و دەتوانرێت لە ماوەی مانگێکدا لە دوای پەسەندکردنی ئەنجامی هەڵبژاردن پێکبهێنرێت”. داوای لە کوردەکان کرد “بەخێرایی سەرۆک کۆمار هەڵبژێرن و سوننەکان بۆ هەڵبژاردنی سەرۆکی پەرلەمان”.
سەرچاوەکان دووپاتی دەکەنەوە، کە کاندیدی سەرۆک وەزیران لەلایەن هەردوو هێزی سوننە و کوردی قبوڵکراوە و نیگەرانییەکان لە واشنتۆن و تاران ناوروژێنێت، ئەمەش وای لێدەکات، کە کاندیدێکی کۆدەنگی قبوڵ بکرێت چ لە ئاستی ناوخۆ و چ لە ئاستی ناوچەکەدا.
دەشڵێت، ناسنامەی کاندیدەکە “چیتر جەوهەری و گرنگ نییە” بۆ چوارچێوەی هەماهەنگی، بە مەرجێک پابەندبن بە جێبەجێکردنی بەرنامەیەکی سیاسی پێشوەختە ئامادەکراو کە دڵنیابێت دەسەڵاتی جێبەجێکردن لە دەستی ئەو هێزە شیعانەدا بمێنێتەوە کە زۆرینەی پەرلەمانییان هەیە.
ئەو سەرچاوانە بۆ ڕۆژنامەكە وتیان، “لە چوارچێوەی هەماهەنگیدا دەردەكەوێت، كە نابێت كاندید پارتێكی نوێ دابمەزرێنێت یاك كێبڕكێ لەگەڵ لایەنە شسعەكان بكاتب ۆ كاریگەری، هەروەها دەبێت كار بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی قەیرانی دارایی و زیادبوونی قەرز گشتییەكان بكات، جگە لە هێوركردنەوەی نائارامی گشتی و ڕێگرتن لە هەر چەشنە ناڕەزایەتییەك جا لەلایەن سەدرییەكانەوە یان گرووپەكانی كۆمەڵگەی مەدەنییەوە بێت”.
سەرچاوە سیاسییەکان باس لەوە دەکەن، کە هەموو سیناریۆکان لەسەر مێزەکە دەمێننەوە، سەرەڕای پێشکەوتنی بەرچاوی کاندیدی مالکی. ئاڵۆزی و دانوستانەکان لە چوارچێوەی هەماهەنگی و لەگەڵ هاوپەیمانانی سوننە و کورد دەتوانێ لە کۆتا خولەکدا گۆڕانکاری لەناکاو بەدوای خۆیدا بهێنێت. بەڵام جەختیان لەسەر “هێزی ئەو ئەرکە کردەوە کە بە مالکی دراوە”.
لە ئێستادا چوارچێوەی هەماهەنگی گەورەترین بلۆکی پەرلەمانی لە نێوان هێزە شیعەکان پێکدەهێنێت، ئەمەش دوای هەڵبژاردنەکانی ١١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥. (ئەشرقولئەوسەت) پێشتر ئاشکرای کردبوو کە “سێ سەرکردەی سەرەکی شیعە لە چوارچێوەی هەماهەنگیدا ڕێککەوتوون لەسەر دامەزراندنی کەسایەتییەکی هاوشێوەی بەڕێوەبەرێکی جێبەجێکار کە دەسەڵاتێکی بەهێزی هەبێت و پشتیوانی تەواوی هەبێت، بەڵام ئەوان نایانەوێت سەرکردەیەکی سیاسی لەو پۆستەدا هەبێت”.
سەرکردەیەکی شیعەکان بە ڕۆژنامەكەی ڕاگەیاندووە، “سەرکردەکانی ناو هاوپەیمانییەکە لەم دواییانەدا ناڕەزایی و نیگەرانی خۆیان دەربڕیوە لەسەر زیادبوونی ژمارەی ئەو کەسانەی لەسەر مێزەکە دانیشتوون و مافی دەنگدانیان لەسەر بڕیارە گەورەکان هەیە وەک سەرکردە”.
دوای ئەوەی چوارچێوەی هەماهەنگی خۆی بە “گەورەترین بلۆک” لە پەرلەمان ناساند، بە پاڵپشتی 12 لە سەرکردەکانی، ناکۆکی ناوخۆیی سەریهەڵدا کە پەیوەندییان بە تەماحەکانی سەرۆک وەزیرانی كاربەڕێكەر محەمەد شیاع سودانییەوە هەبوو، کە سەرەڕای ناڕەزایی مالکی و هەندێک لە سەرکردەکانی دیکە، دەیەوێت خولی دووەمی سەرۆکایەتیی حكومەتی عێراق بەدەستبهێنێت.