گۆڕانکاریی کەشوهەوا یەکێکە لە مەترسیدارترین و قووڵترین کێشە جیهانییەکان و کاریگەرییەکی گەورەی لەسەر هەموو ناوچەیەکی جیهان هەیە، بە عێراق و هەرێمی کوردستانیشەوە.
لێرەدا پووختەیەکی نوێترین زانیاری و ڕووداوەکان لەسەر گۆڕانکاری کەشوهەوا لەسەر ئاستی جیهانی و ناوخۆیی دەخەینە ڕوو.
کاریگەری و ڕووداوە گەرمەکان (جیهانی)
- پێوانەیی تێچووی کارەساتەکان:
نیوەی یەکەمی ساڵی ٢٠٢٥ بووەتە گرانترین ماوەی تۆمارکراو لە ئەمریکا بۆ کارەساتە گەورەکانی پەیوەست بە کەشوهەوا.
١٤ کارەساتی جیاواز کە تێچووی هەر یەکەیان زیاتر لە ١ ملیار دۆلار بووە ڕوویانداوە، کە کۆی زیانەکان گەیشتووەتە ١٠١ ملیار دۆلار.
ئاگرکەوتنەوە گەورەکانی لۆس ئەنجلۆس (٦١ ملیار دۆلار) بە یەکێک لە گرانترین کارەساتە کەشوهەواییەکانی مێژووی ئەمریکا دادەنرێت.
- خێراتر بوونی توانەوەی سەهۆڵبەندەکان:
توێژینەوەیەکی نوێ ئاماژە بەوە دەکات کە گۆڕانکاریی کەشوهەوا توانەوەی چیا سەهۆڵەکانی جیهانی خێراتر کردووە و ئێستا نزیکەی دوو هێندەی سەرەتای ساڵانی ٢٠٠٠کان دەتوێنەوە.
لە ساڵی ٢٠٢٣دا ٦٠٤ ملیار تەن سەهۆڵ تواوەتەوە، کە ژمارەیەکی پێوانەییە.
- زیادبوونی مەترسی وشکەساڵی درێژخایەن:
- پسپۆڕان هۆشداری دەدەن کە گۆڕانکاری کەشوهەوا ئەگەری وشکەساڵی توند و درێژخایەن زیاتر دەکات.
لێکۆڵینەوەکان دەریدەخەن کە وشکەساڵی زۆر توند توانای چاکبوونەوەی سیستەمی ژینگەیی لە نێوان دەشت و شیواوەکاندا کەم دەکاتەوە، کە ئەمەش مەترسی قەیرانی وشکبوون و کەمیی خۆراک لەسەر ئاستێکی جیهانی دروست دەکات.
- کۆچی کەشوهەوا:
لێکۆڵینەوەکان دەریانخستووە کە کارەساتە کەشوهەواییەکان وەک لافاو و وشکەساڵی یەکێکن لەو هۆکارە سەرەکیانەی کە دەیان هەزار کۆچبەر ناچار دەکەن زێدی خۆیان بەجێبهێڵن و ڕوو بکەنە سنوورە جیهانییەکان.
- عێراق و هەرێمی کوردستان، لەم پێناوەدا چییان کردووە؟
وەزیری ژینگەی عێراق ڕایگەیاندووە کە عێراق یەکێکە لەو وڵاتانەی کە زۆرترین کاریگەریی گۆڕانکاریی کەشوهەوای لەسەرە، هاوکات لەلایەکی ترەوە، حکومەتی هەرێمی کوردستان بڕیاری داوە کە تۆمارکردن و خەرجی ژینگەیی ئۆتۆمبێلی تەواو کارەبایی هەڵبگیرێت لە پێناو هاندانی هاوڵاتیان بۆ بەکارهێنانی ئەو ئۆتۆمبێلانەی کە گازی کەمتر دەردەدەن و کاریگەرییەکی باشی لەسەر ژینگە دەبێت.
مەترسیی گەورەی گۆڕانی کەشوهەوا لەسەر عێراق و کوردستان، بە تایبەت لەسەر سەرچاوەکانی ئاو (وەک کێشەی ئاوی بەسرە)، بووەتە جێگەی بایەخی چەندین وتار و بەرنامەی هۆشیاری.
بەپێی ڕاپۆرتی ساڵانەی “State of Climate Action”، جیهان زۆر خاوە لە گەیشتن بە ئامانجەکانی ڕێککەوتننامەی پاریس بۆ سنووردارکردنی گەرمبوونی زەوی بۆ ١.٥ پلەی سەدی.
بەکارهێنانی خەڵوز لە ساڵی ٢٠٢٤دا گەیشتووەتە ئاستێکی پێوانەیی نوێ، ئەمەش هەوڵەکانی گۆڕانکاری بۆ وزەی پاک دەخاتە مەترسییەوە.
زیادبوونی گازی دووانەئۆکسیدی کاربۆن لە بەرگەهەوادا بەردەوامە.