لە کاتێکدا محەمەد شیاع سوودانی، سەرۆک وەزیران، سەردانی پارێزگای بەسڕە دەکات، شارەزا و پسپۆڕی ئابووری نەبیل مەرسوومی لێدوانێکی توندی بڵاوکردەوە کە تێیدا گەورەترین ناکۆکی لەم پارێزگا دەوڵەمەندەی عێراقدا کورت کردەوە.
مەرسوومی ئەمڕۆ شەممە (٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥) لە بڵاوکراوەیەکدا ڕایگەیاند، بەسڕە، کە سێ بەشی نەوت و گازی عێراق بەرهەم دەهێنێت و ساڵانە زیاتر لە ١٠٠ ترلیۆن دینار بۆ بودجە دابین دەکات، ئەمساڵ تەنانەت یەک دیناریشی لە پەرەپێدانی پارێزگاکان یان پترۆدۆلار وەرنەگرتووە، هەروەها داهاتی خاڵە سنوورییەکانیشی لە مانگی ئابەوە وەرنەگرتووە، بەسڕە کە نەوت بەرهەم دەهێنێت و ژەهر هەڵدەمژێت و ئاوی سوێر دەخواتەوە، هەمان ئەو پارێزگایەیە کە پایتەختی ئابووریی عێراقە.
لێدوانەکەی مەرسوومی تەنها وەسفێکی دارایی نەبوو، پەنجە خستنەسەر پێکهاتەیەکی قووڵتری نایەکسانی بوو لەنێوان ناوەند و پارێزگا بەرهەمهێنەرەکاندا، کە تێیدا سامانەکە دەگۆڕێت بۆ نەفرەتێکی ناوخۆیی نەک دەرفەتێک بۆ گەشەپێدان.
یاسای پترۆدۆلار دەڵێت کە پێویستە ڕێژەی ٥٪ی داهاتی نەوت و گاز بدرێت بە پارێزگا بەرهەمهێنەرەکان، و ئەمە زیاد دەکرێت بۆ تەرخانکراوەکانی پەرەپێدانی هەرێمەکان، بەڵام جێبەجێکردنی ئەم یاسایە لەوەتەی لە ساڵی ٢٠١٠ پەسەند کراوە، کەوتووەتە ژێر پرسیارەوە. بەپێی داتاکانی وەزارەتی نەوت، بەسڕە نزیکەی ٣ ملیۆن بەرمیل نەوت ڕۆژانە بەرهەم دەهێنێت، کە دەکاتە سێ بەشی کۆی بەرهەمی عێراق، و داهاتەکەی نزیکەی ٨٠٪ی بودجەی فیدراڵییە کە بە زیاتر لە ١٠٠ ترلیۆن دینار لە ساڵێکدا مەزەندە دەکرێت.
مەرسوومی لە شیکارییەکی پێشووتریدا دەڵێت “کێشەکە لە دەقی یاسایی نییە، بەڵکو لە نەبوونی سیستمی داراییە، چونکە سەرچاوەکان بە عەقڵییەتێکی سیاسی نەک ئابووری بەڕێوەدەبرێن،” دووپاتی دەکاتەوە کە “بەسڕە بودجەی عێراق دابین دەکات و لە هەمان کاتدا سزا دەدرێت.”
جگە لە دۆسیەی نەوت، بەسڕە بەدەست بێبەشبوونێکی دارایی دووانە دەناڵێنێت. بەپێی سەرچاوە داراییەکانی پارێزگاکە، داهاتی خاڵە سنوورییەکانی کە بەرزترینن لە وڵاتدا، لە مانگی ئابەوە نەگوازراوەتەوە بۆ حکومەتی خۆجێیی.
داهاتی خاڵە سنوورییەکانی شەلامچە، ئوم قەسر، و سەفوان بە زیاتر لە دوو ترلیۆن دینار لە مانگێکدا مەزەندە دەکرێت، کە دەتوانرا بەشداری بکات لە چارەسەرکردنی قەرزە ناوخۆییەکان و دابینکردنی بودجە بۆ پڕۆژە ڕاگیراوەکان. بەڵام نەبوونی شەفافیەت لە گواستنەوە داراییەکان و فرە دەسەڵاتی چاودێری، وایکردووە ئەو سەرچاوانە ببنە بارمتەی ناوەند، ئەمەش کەلێنی متمانەی نێوان بەغدا و بەسڕەی قووڵ کردووەتەوە.
سەرەڕای ئەوەی بەسڕە بەهۆی شوێنی دەریایی و دەروازەی باشووری لەسەر کەنداوی فارس، بە پایتەختی ئابووری عێراق دادەنرێت، بەڵام دەسەڵاتی کارگێڕیی سنووردارە. بڕیارە داراییە گەورەکان لە بەغدا دەدرێن، و پڕۆژە وەبەرهێنانەکان لەلایەن وەزارەتە فیدراڵییەکانەوە بەڕێوەدەبرێن، ئەمەش وایکردووە پارێزگاکە لە پلانڕێژی خۆیی یان بەڕێوەبردنی سەرچاوەکانی بێتوانا بێت.
ماوەی چەندین ساڵە، دانیشتوانی بەسڕە لەنێوان دوو واقیعی دژبەیەکاندا دەژین: سامانێکی نەوتی زۆر و ژێرخانێکی خزمەتگوزاری داڕماو. ئاوی سوێر ماڵەکان داگیر دەکات، و پاشەڕۆ نەوتییەکان دەچنە ناو ئاو و هەوا، لە کاتێکدا پڕۆژەکانی شیرینکردنی ئاو و کارەبای بەردەوام ونن.
سەردانەکەی سەرۆک وەزیران بۆ بەسڕە دوای زنجیرەیەک بەڵێنی حکومی دێت بۆ کاراکردنی تەرخانکراوەکانی پترۆدۆلار و تەرخانکردنی ٣ ترلیۆن دینار بۆ گەشەپێدانی پارێزگا بەرهەمهێنەرەکان.