ئێمە لە تۆرە کۆمەڵایەتیەکان

تەندروستی

ڕێنمایی سەنتەری كۆنترۆڵكردن و خۆپاراستن لەنەخۆشییەكان (CDC) سەبارەت بە ڤایرۆسی كۆرۆنا


خەڵك – لوقمان غەفوور
سەنتەری كۆنترۆڵكردن و خۆپاراستن لەنەخۆشییەكان (CDC) رێكخراوێكی نیشتمانی گشتییە بۆ تەندروستی لەئەمریكا و سەنتەری كۆنترۆڵكردنی نەخۆشییە ترسناكەكانە و سەر بەئاژانسی حكومەتی فیدراڵی ئەمریكا و وەزارەتی تەندروستییە و بارەگای سەرەكی لە ویلایەتی جۆرجیایە، لەئێستادا زیاتر سەرقاڵی خۆپاراستن و چاودێریكردنی تەندروستییە بۆ روبەرووبوونەوەی ڤایرۆسی كۆرۆنا، سەنتەری ناوبراو بەم جۆرە باس لە نیشانەكانی نەخۆشییەكە و خۆپارێزی دەكات لێی.

چی لەرووخساری كەسی تووشبوودا دەبینرێت

بەپێی سەنتەری كۆنترۆڵكردن و خۆپاراستن (CDC)، دەشێت ئەو كەسە هەست بە ترس بكرێت لە تووشبوونی ئەگەر:
*تا-ی لەڕادەبەدەر و بەئەستەنگ هەناسەدان-ی تیابینرا، ئەویش دوای ئەوەی زانرا كەسەكە گەشتی وڵاتی چین-ی كردووە یاخود پەیوەندی هەبووە بە كەسێكەوە كە گومانی لێدەكرێت یان لە گەشت لە یەكێك لەو وڵاتانەی ڤایرۆسەكەی تێدایە گەڕاوەتەوە.
*كۆكەی توند و سوتانەوەی قوڕگ
*هەستی كرد بە گیان داهێزرانێكی لەناكاو و شەكەتی ماسولكەكان و سەریەشە و گێژبوون.
لەم بارەیەوە، دۆن هۆڵت، پسپۆری نەخۆشییە هەناوییەكانی منداڵان لە پۆرتلاند، دەڵێت:”یەكێك لە گرفتەكانی ئەم ڤایرۆسە ئەوەیە هەمان نیشانەی ئەنفلۆنزای ئاساییە، بۆیە پێویستە هەركەس هەستی بە ئەنفلۆنزا كرد سەردانی پزیشك بكات بەبێ هیچ خۆ دواخستنێك”.

كێ ئەگەری مردنی زیاترە؟

ئەوكەسانەی كە سیستمی بەرگرییان لاوازە ئەگەری مردنیان خێراترە ئەوانیش منداڵ و كەسی بەتەمەنن.

خۆپاراستن هیچ بودجەیەكی ناوێت

*تائێستا هیچ كوتانێك دژی نەخۆشییەكە نەدۆزراوەتەوە تا پێشوەخت هاووڵاتی تووشنەبوو بیدات لەخۆی، بۆیە لەئێستا خۆپاراستن بەپلەی یەكەم دێت.
*ئاژەڵ و باڵندەی ماڵی ئەگەری تووشبوونی هەیە بە ڤایرۆسەكە بۆیە نابێت رێگەی بدرێت لە شوێنی پیس خواردن بخوات، ئەو خواردن و پاشماوەی خواردنانە بۆ باڵندە و ئاژەڵی ماڵی بەكارنەهێنرێت چونكە دوور نییە لەلایەن شەمشەمەكوێرەوە قەپی لێگیرابێت و ئەویش سەرچاوەی هەڵگری ڤایرۆسەكەیە لەگەڵ مار-دا.
*ئەو شوێنانەی شێدارن و ئاژەڵ و باڵندە و زیندەوەری ئاوی لێدەفرۆشرێت پێویستە بە هەموو شێوەیەك لەلایەن لیژنەی خۆپاراستنەوە چاودێری بكرێت تا ئاستی داخستن ئەگەر گومان كرا شوێنەكە شیاو نییە.

چۆن خۆت ئەپارێزیت؟

بەپێی (CDC) و ئەوانەی پسپۆرن لە چاودێری تەندروستی پێیانوایە پێویستە:
*جلوبەرگی هیچ كەس بەكارنەهێنیت.
*دەست مەبە بۆ چاو و لوت و دەم، چونكە ئەم سێ ئەندامە سەرچاوەی گواستنەوەی ڤایرۆسەكەیە.
*لەئێستا پێویستە هەر 20 خولەك جارێك دەستت بە سابون و شامپۆ بشۆیت لە هەر جێگەیەك بیت هەوڵبدە جێڵی پاكژكەرەوە لەناو دوكان و شوێنی كار و ناو ئۆتۆمبێلەكەت دانێ لەهەر 5 خولەك جارێك دەستی پێ تەعقیم بكە، خۆ ئەگەر ماددە و گیراوەی كهولی هەبێت باشتر و بەهێزترە بۆ لەناوبردنی ڤایرۆسەكە.
*لەماڵەوە هەوڵبدە هەموو كەس قاپ و كەوچك و كەلوپەلی خۆی بەكاربهێنێت تا دەنگۆی ڤایرۆسەكە كۆتایی دێت.
*تا ئەتوانی رۆژانە ئاوی زۆر بخۆرەوە بۆ ئەوەی لەئەگەری تووشبووندا، بەرگەی سەرەتای نەخۆشییە بگریت تا چارەسەر دەكرێیت.
*ئاگاداربە بە هیچ شێوەیەك ئەسپرین بۆ منداڵ بەكارنەهێنرێت لەكاتی هیچ ئەنفلۆنزایەكدا.
*تا ئەتوانی دوور كەوەرەوە لە شوێنی فرۆشتنی ئاژەڵ و باڵندە و زیندەوەری دەریایی، ئەوانەش كە فرۆشیارن ئەبێت (دەستكێش لەدەست بكەن، دەمامك بە دەمولوتیانەوە بێت، بەدلەیەك لەبەربكەن كە ئاو نەگرێتە خۆی).

كەسی تووشبوو چۆن مامەڵەی لەگەڵ بكرێت

*كەسەكە ئەبێت دوورخرێتەوە لە كۆمەڵگە، لە نەخۆشخانەی تایبەت دابنرێت و ئەو پزیشك و كەسانەی دەچنە لای بە جلوبەرگی تایبەتەوە لەدووری 6 پێ لێیەوە دوور بن.
*بەهیچ شێوەیەك نابێت هیچ كەسێك جگە لە تیمی پزیشكی سەردانی نەخۆشەكە بكات و لە شوێنێكی تایبەت بە شوێنی چاودێری سەردانیكارەكان بمێننەوە تا بتوانرێت خۆ لەسەردانی كردنی بپارێزیت تا نزیك چاكبوونەوە.

تەندروستی

چەند وەرزشێک بۆ سوتاندنی چەوری هەر لە ماڵەوە دەتوانیت ئەنجامی بدەیت و کاریگەریەکەی ناوازەیە!


خێزان

ئەمەی خوارەوە چەند وەرزشێکە بۆ سوتاندنی چەوری هەر لە ماڵەوە دەتوانیت ئەنجامی بدەیت و کاریگەریەکەی ناوازەیە:

-نوشتانەوە بۆ پێشەوە 

-قاچەکانت بەڕێکی ڕابگرە و  بەرەو پێشەوە بچەمێرەوە بەبێ ئەوەی ئەژنۆت بنوشتێتەوە، دواتر هەوڵبدە دەستەکانت بدەیت لە زەوی، ١٠ بۆ ١٥ جار و

٢ بۆ ٣ سێت

 

 

 

-نوشتانەوە بەلادا

-بەڕێکی بوەستە و شانت ڕێک ڕابگرە، دەستێکیانت بەرزبکەرەوە و بیکەرە پشتی سەرتەوە، بە دەستەکەی دیکە دمبڵێک بەدەستەوە بگرە، دواتر بیبەرە خوارەوە و بە لایەکدا بنوشتێرەوە، ١٥ بۆ ٢٠ جار و ٢ بۆ ٣ سێت

 

 

 

-شناو

-بەڕێکی بەدەمدا پاڵبکەوە و بە دەستەکانت جەستەت بەرز بکەرەوە، قورسی جەستەت بخەرە سەر شانەکانت، دواتر بنوشتێرەوە و کارەکە دوبارە بکەرەوە، ٣٠ بۆ ٣٠ شناو و ٢ بۆ ٣ سێت

 

 

-چەمانەوە بۆ دواوە

-لەسەر سکت ڕابکشێ و دەستەکانت بۆ دواوە بەرە، هەوڵبدە بە دەستەکانت قاچت بگریتەوە لە پشتەوە، هەناسەیەکی قوڵ بدە و بۆ چەند چرکەیەک بەوجۆرە ڕابوەستە، لەگەڵ هەناسەدانەوەدا بە هێواشی بگەڕێرەوە بۆ دۆخی ئاسایی، ٢٠ بۆ ٦٠ چرکە و ١ سێت

 

 

-خۆکشان

-لەسەر دەم ڕابکشێ و دەستەکانت بۆ پێشەوە بەرە، لە یەک کاتدا دەست و قاچت بەرز بکەرەوە و پشتت بچەمێنەرەوە، بۆ چەند چرکەیەک بوەستە، دواتر بگەڕێرەوە بۆ دۆخی ئاسایی. ١٥ بۆ ٢٠ جار و ٢ بۆ ٣ سێت

 

 

-پرد

-ئەم وەرزشەیان مەترسیدارە گەر بەبێ وەرزشی پێشوەخت بیکەیت و بۆ کەسە پێشکەوتوەکانە، بەر لەوەی ئەمە بکەیت دەبێت لانیکەم ٢ هەفتەبێت دەستت کردبێت بە وەرزشکردن

-لەسەر پشت ڕابکشێ و بە قاچەکانت سمتت بەرز بکەرەوە، لە ئاڕاستەکەی دیکەش بە دەستت پشتت بەرز بکەرەوە، پاشان کە گەشتیتە دواین خاڵ بۆ چەند چرکەیەک بوەستە و دواتر بە هێواشی بگەڕێرەوە دۆخی ئاسایی، ٣ بۆ ٥ چرکە و ١ بۆ ٢ سێت

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

تەندروستی

دکتۆرێک ڕوونی دەکاتەوە کە بۆچی بەکارهێنانی دەستکێش لە ڤایرۆسی کۆرۆنا ناتپارێزێت


خێزان

دکتۆرێکی NHS لە بەڕیتانیا لە تۆمارێکی ڤیدۆیدا ڕوونی دەکاتەوە کە چۆن بەکارهێنانی دەستکێش لە ڤایرۆسی کۆرۆنا ناتپارێزت و باشترە دەستەکانت بشۆیت.

بەوتەی ئەو دکتۆرە کاتێک دەستکێش لەدەستدەکەیت و دەچیتە دەرەوە، بەردەوام میکرۆب و ڤایرۆس هەڵدەگرێت و لەسەر یەک کەڵەکە دەبێت، کاتێکیش دەست لە شتەکانی دیکەت دەدەیت بە دەستکێشەکەوە یاخود بەبێ ئاگاداری خۆت دەست لە ڕوخسارت دەدەیت ئەوا ئەگەری گواستنەوەی ڤایرۆس بۆخۆت زیاتر دەکەیت جگە لەوەی لەکاتی داکەندنی دەستکێشەکەدا دەستت بەری دەکەویت و بەر کەلوپەلی ماڵەکەشت دەکەوێت.

هەر بۆیە بەوتەی ئەو پزیشکە باشترین ڕێگا چارە شۆردنی بەردەوامی دەستەکانە کە وادەکات ڤایرۆس و میکرۆب لەسەری کۆنەبێتەوە.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

تەندروستی

چۆن بەپێی شێوای بونیادی جەستەت وەرزشی گونجاو بۆخۆت هەڵدەبژێریت؟


خێزان

بەپێی شێوای بونیادی جەستەت پێویستە وەرزشی گونجاو بۆخۆت هەڵبژێریت، لە خوارەوە گرنگترین ڕێگە چارەکانتان بۆ دیاری دەکەین:

 

-ئەو کەسانەی جەستەیان لاواز و درێژە

تۆ زیاتر پێویستت بەوەیە ماسولکە درووستبکەیت، بۆیە باشترە لە هەفتەیەکدا ٣ ڕۆژ تەرخانبکەیت بۆ وەرزشی قورسایی و لەشجوانی، ٢ ڕۆژیش بۆ وەرزشەکانی کاریدۆ (جوڵەی جیاواز بەپێی بەشەکانی جەستە)

 

دەتوانیت لە هەفتەیەکدا تەنها ٣ ڕۆژ بچیت بۆ جیم، ٢ ڕۆژەکەی دیکە وەرزشی باسکیل بکەیت یاخود ٤٥ خولەک وەرزشی کاریدۆ.

 

-جەستەی خڕ و چەوری زۆر

تۆ پێویستە کێش داببەزێنیت، بۆیە پێویستە وەرزشی گونجاو بکەیت لەگەڵ خواردنی گونجاویش بخۆیت، هەوڵبدە ڕۆژانە ٥ جۆری وەرزش بکەیت بە ڕێژەی زۆر و بەبێ پشوودانی زۆر، جگە لەوەی خورادنی چەوری کەمبکەرەوە.

وەرزشەکانی هونەری بەرگری وەک کاراتی و بۆکسینگ و کۆنگفۆ و MMA یش بۆتۆ گونجاوە، جگە لەوەی دەتوانیت هەفتەی ٢ جار یاری ئاسن بکەیت بۆ بەهێزکردنی ماسولکەکانت.

 

 

-جەستەی وەرزشی و گونجاو

گەر شانت پانە و ماسولکەت بەهێزە ئەوا جەستەت باشە و پێویستە بەرەو پێشی ببەیت، پێویستە ڕۆژانە بڕی ٢،٥٠٠ کالۆری وەرگریت بەڵام دەبێت خواردنی چەوری سنوردار بکەیت.

پێویستە ڕۆژانە وەرزشی کاریدۆ بکەیت و دواتریش بچیتە وەر یاری ئاسن، هەوڵیش بدە بەپێی پێویستی جەستەت وەرزشەکان بگۆڕیت.

 

 

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

کوردستان