ئێمە لە تۆرە کۆمەڵایەتیەکان

جیهان

چیرۆکە ناخۆشه‌كانی وۆهان و فاشیستێتی چین…  تا ئه‌مبولانس گه‌یشت، په‌رستیاره‌كه‌ مرد


خەڵک ـ لوقمان غەفوور

رۆژنامه‌نووس و پارێزه‌رێكی مافه‌كانی مرۆڤ له‌ چین، فاشیستی به‌رپرسانی چین له‌ رۆژانی یه‌كه‌می بڵاوبوونه‌وه‌ی ڤایرۆسی كۆرۆنا باس ده‌كات. رۆژنامه‌نووسی به‌ناوبانگی چین (تشن تشیوشی) رۆژی 24ی جێنیوه‌ری ده‌چێته‌ شاری وۆهان، و سه‌نته‌ری پشكنین و چاره‌سه‌ری ڤایرۆسی كۆرۆنا، راپۆرتێكی ورد له‌سه‌ر شكستی به‌رپرسانی چین ده‌كات و دواتریش قسه‌كانی له‌رێگه‌ی ڤیدیۆیه‌كی 26 ده‌قیقه‌ییه‌وه‌ بڵاوده‌كاته‌وه‌.

وێرای ئه‌وه‌ی ده‌ركه‌وتنی یه‌كه‌م تووشبوو به‌ ڤایرۆسی كۆرۆنا بۆ 8ی دیسێمبه‌ری 2019(8-12-2019) ده‌گه‌ڕێته‌وه‌، كه‌چی میدیای فەڕمی حكومه‌تی چین له‌ 31ی دیسێمبه‌ر ڕووماڵی هه‌واڵی نه‌خۆشییه‌كه‌یان كرد. له‌كاتێكدا له‌ 20 دیسێمبه‌ر كاتێك دكتۆر تشوینگ ژۆوان نانشنگ پسپۆری نه‌خۆشییه‌كانی سی، قه‌باره‌ی هه‌قیقی بڵاوبوونه‌وه‌ی نه‌خۆشییه‌كه‌ی ڕاگه‌یاندووه‌، نه‌خۆشییه‌كه‌ له‌ مرۆڤه‌وه‌ گواستراوه‌ته‌وه‌ بۆ مرۆڤ و كۆنترۆڵی له‌ده‌ست بواری پزیشكدا نه‌ماوه‌.

دواتریش په‌كین له‌ 23ی دیسێمبه‌ر ڕایگه‌یاند كه‌ دیوارێكی ته‌ندروستی به‌چوارده‌وری شاره‌كه‌دا داده‌نێت كه‌ بووه‌ هۆی نائارامی گروپی رۆژنامه‌نووسانی ئازاد له‌ چین، كه‌سیش ئاماده‌نه‌بوو راپۆرتێك بگوازێته‌وه‌ له‌و شاره‌ داخراوه‌وه‌ بۆ ده‌ره‌وه‌ی شار.

تشن تشیوشی ڕۆژنامه‌نووس وێرای ئه‌وه‌ی كه‌ له‌لایه‌ن ده‌سه‌ڵاتدارانی چین-ه‌وه‌ رێگری بۆ دروستده‌كرێت، له‌ مانگی ئۆگۆست بۆ ڕوماڵكردنی خۆپیشاندانه‌كانی هۆنگ كۆنگ خۆی ده‌گه‌یه‌نێته‌ ئه‌وێ.

كاتێك رۆژی 24 ی دیسێمبه‌ر خۆی ده‌گه‌یه‌نێته‌ شاری وۆهان بۆ ڕوماڵكردنی ڕووداوه‌كان، راپۆرته‌كه‌ی له‌سه‌ر شێوه‌ی بیره‌وه‌ری تا 2ی فێبریوه‌ری بڵاوده‌كاته‌وه‌:

24ی دیسێمبه‌ر: كاتێك سه‌عات 10ی شه‌و گه‌یشتمه‌ شاری وۆهان به‌ خوێنه‌رانم وت دۆخی هه‌قیقی شاره‌كه‌تان بۆ ده‌گوازمه‌وه‌، پێشبینیكراو بوو، پیاوانی ئاسایشی نه‌ته‌وه‌یی چین و پۆلیس به‌دوامه‌وه‌ بوون و به‌ڵێنیان لێوه‌رگرم و پێیان وتم: 1

– پروپاگه‌نده‌ بڵاونه‌كه‌یته‌وه‌ و شتێك نه‌خوڵقێنی و بڵاونه‌كه‌یته‌وه‌ ببێته‌ هۆی پشێوی كۆمه‌ڵایه‌تی.

2- خۆت بپارێزه‌ و مه‌چۆره‌ لای نه‌خۆش له‌به‌رئه‌وه‌ی دۆخه‌كه‌ ترسناكه‌. 3

– له‌ ۆوهان ناچیته‌ ده‌ره‌وه‌ تا پشكنینت بۆ نه‌كه‌ین و دڵنیا نه‌بین كه‌ هه‌ڵگری ڤایرۆسه‌كه‌ نیت.

به‌ڵام من پێموتن هه‌مان هه‌ڵه‌ دووباره‌ ده‌كه‌نه‌وه‌ كه‌ 17 ساڵ له‌مه‌وبه‌ر له‌گه‌ڵ ڤایرۆسی سارس كردتان، خه‌ڵكتان ئاگادار نه‌كرده‌وه‌ تا زیانی گه‌وره‌ی گیانی گه‌یاند.

25ی دیسێمبه‌ر: سه‌عات 19ی سه‌رله‌به‌یانی به‌ ده‌مامك و ماسكه‌وه‌ چووم بۆ نه‌خۆشخانه‌ی گشتی وۆهان، به‌شی فریاكه‌وتن تا ڕاده‌یه‌ك قه‌ره‌باڵغ نه‌بووه‌ ته‌نیا 30 نه‌خۆش له‌سه‌ر قه‌ره‌وێله‌كان بوون، به‌ پزیشكه‌كه‌م وت قسه‌یان له‌گه‌ڵ ده‌كه‌م وتی: چاوپێكه‌وتن قه‌ده‌غه‌یه‌.

ویستم ئینكاری بكه‌م، ته‌له‌فۆنی بۆ پیاوانی ئاسایش و پۆلیس كرد، گه‌ڕامه‌وه‌ بۆ ئه‌و شوقه‌یه‌ی كه‌ به‌كرێم گرتبوو بۆ هه‌فته‌یه‌ك، به‌ڵام دوانیوه‌ڕۆ دوو كه‌س خۆیان كرد به‌ ژووردا وتیان بۆت نییه‌ له‌م ده‌قیقه‌یه‌وه‌ بێیته‌ ده‌ره‌وه‌ له‌ شوقه‌كه‌ت.

ئێواره‌یه‌كی دره‌نگ به‌بێزارییه‌وه‌ ڕۆیشتم بۆ لای هاوڕێیه‌كم كه‌ له‌ ماڵه‌وه‌ ماسكێكی سه‌یری دروستكردبوو له‌ ده‌به‌ی ئاو، بۆم گێرایه‌وه‌ وایان پێوتووم، ئه‌ویش وتی:”ئه‌و جۆره‌ هه‌ڕه‌شانه‌ هه‌ر هه‌یه‌.. به‌رده‌وامبه‌”

26ی دیسێمبه‌ر: سه‌عات 10ی سه‌رله‌به‌یانی چووم بۆ نه‌خۆشخانه‌ی جێنینتان، به‌رێوه‌به‌ره‌كه‌ به‌ترسه‌وه‌ ڕێگه‌یدام چاوپێكه‌وتن له‌گه‌ڵ نه‌خۆشه‌كان بكه‌م نه‌خۆشی ژماره‌ 11م دواند وتی: “له‌چاو ئه‌و هه‌زاران كه‌سه‌ باشترم كه‌ ڕۆژانه‌ ده‌مرن له‌به‌رچاوم”.

له‌م قسانه‌دا بووم په‌رستیارێك هاته‌لامه‌وه‌ و وتی: “كه‌ ته‌واو بووی له‌ ژووری 38، چاوه‌ڕێتم”. كاتێك چووم وتی: ده‌نگم تۆمار مه‌كه‌، به‌ڵام بنووسه‌ هیچ ئامێرێكی پزیشكی نییه‌، حكومه‌ت هیچ هاوكاریی و پێداویستی پزیشكی ناگه‌یه‌نێته‌ ده‌ست نه‌خۆشخانه‌كه‌”.

وتیشی: “خاچی سوری نێوده‌وڵه‌تی و رێكخراوی ته‌ندروستی ئاگاداركه‌ره‌وه‌، تیمێك بگه‌نه‌ ئێره‌ بۆ ئه‌وه‌ی كاره‌ساتێكیان پیشان بده‌م كه‌ ئێستا ئه‌ڕۆین تۆ ئه‌یبینی”. به‌رێكه‌وتین بۆ هۆڵێك زیاد له‌ 200 نه‌خۆش له‌سه‌ر زه‌وی كه‌وتبوو به‌ بێ چاره‌سه‌ر.

وتی: “به‌په‌له‌ بابڕۆین بۆ شوێنێكی تر”، چوینه‌ ژێر زه‌مینی نه‌خۆشخانه‌كه‌، له‌سه‌ر ده‌رگاكه‌ نوسرابوو “جێگه‌ی مردووان”، كاتێك چوینه‌ ژووره‌وه‌ 30 سه‌لاجه‌ كه‌ هه‌ر سه‌لاجه‌و 5 جه‌سته‌ی مردووی تێ خزێنرابوو. ئه‌وه‌نده‌ی پێوتم:”رۆژانه‌ مردوو ده‌هێنرێت بۆ ئێره‌و راناگه‌یه‌نرێت.. تكایه‌ ئیتر ئێره‌ جێبێڵه‌”.

27ی دیسێمبه‌ر: بڕیارمدا ئه‌مڕۆ بچمه‌ ناو بازار، چه‌ند كه‌سێكم دواند، له‌گه‌ڵ ئیحبات و نائارامی، هیچ ئاماده‌گییه‌ك له‌ هاووڵاتیاندا نه‌بوو بۆ یارمه‌تی یه‌كتر. ئه‌وه‌ی ته‌نیا له‌خۆبووردوانه‌ كاریده‌كرد له‌و چه‌ند رۆژه‌دا بینیم، په‌رستیار و دكتۆره‌كان بوون، تێكڕای خه‌ڵك دابه‌شبوو بوو، بێزاری و توڕه‌یی به‌رامبه‌ر بێباكی حكومه‌تی چین كه‌ ناهێڵێت خه‌ڵك له‌ده‌ره‌وه‌ی شاره‌كه‌وه‌ هاوكاری بگه‌یه‌نێته‌ وۆهان.

28ی دیسێمبه‌ر: وۆهان وه‌ك جه‌هه‌نه‌می لێهاتبوو. سه‌رله‌به‌یانی سه‌عات 9 چووم بۆ نه‌خۆشخانه‌ی یونیه‌ن وۆهان كه‌ بڕیاره‌ به‌ 10 رۆژ ته‌واو كرێت، كرێكاره‌كان له‌كاركردندا بوون بێئه‌وه‌ی بترسن له‌ ڤایرۆسه‌كه‌. كرێكارێك وتی: 14 سه‌عات كارده‌كه‌ین، وه‌ك ئه‌وه‌یه‌ مردبین.

بۆ هه‌مان شه‌و چاوپێكه‌وتنم له‌گه‌ڵ چه‌ند هاووڵاتییه‌ك كرد كه‌ له‌ماڵه‌كانی خۆیاندا بوون و به‌شێكیان ژورێكیان دانابوو بۆ ئه‌و كه‌سه‌ی كه‌ تووش ده‌بێت، كه‌لوپه‌لی پزیشكیان كڕیوه‌ و خۆیان چاره‌سه‌ری خۆیان ده‌كه‌ن، چونكه‌ ئاماده‌نه‌بوون بچن بۆ نه‌خۆشخانه‌یه‌ك كه‌ پێداویستی تیا نه‌بێت.

29ی دیسێمبه‌ر: شه‌و هیلاك بووم، بۆ به‌یانی سه‌عات 10 سه‌ردانی نه‌خۆشخانه‌ی وۆهان-ی ژماره‌ 5م كرد، په‌رستیارێك ئه‌گریا، كاتێك پێیانوتبوو تووشی نه‌خۆشییه‌كه‌ بووه‌، له‌به‌رئه‌وه‌ی له‌ نه‌خۆشخانه‌كه‌ جێگه‌ نه‌بوو بۆ مانه‌وه‌ی داوای ئه‌مبولانسیان كردبوو بیبه‌ن بۆ نه‌خۆشخانه‌یه‌كی تر، به‌ڵام به‌ده‌م گریان و ناڵه‌وه‌ تا سه‌عاتێك ئه‌مبولانس نه‌هات و په‌رستیاره‌كه‌ش مرد.

30ی دیسێمبه‌ر: له‌ وۆهان 20 هه‌زار ته‌كسی هه‌یه‌، 6 هه‌زار یان له‌ناو بازنه‌ی داخراوی ته‌ندروستیدا كه‌ حكومه‌ت بۆی كێشابوون كاریانده‌كرد، سه‌عات 11 به‌ شوفێری ته‌كسییه‌كم وت: بمبه‌ بۆ نه‌خۆشخانه‌ی وۆهان-ی گشتی. خۆم پێناساند، وتی: “ئه‌تبه‌م بۆ نه‌خۆشخانه‌ی تۆنگجی، سه‌یرێكی ئه‌و خزمه‌تگوزارییه‌ی ئه‌وێ بكه‌و دواتر به‌راوردی بكه‌ به‌ نه‌خۆشخانه‌كانی تر و لێكدانه‌وه‌ی بۆ بكه‌”.

كه‌ گه‌یشتم دنیایه‌كی تر بوو، هه‌رچی خه‌ڵكی ده‌وڵه‌مه‌ند بوو كه‌ تووش ئه‌بوون به‌ڤایرۆسه‌كه‌ سه‌ردانی ئه‌وێیان ده‌كرد، كه‌مترین ژماره‌ی مردن له‌وێ تۆماركرابوو.

31ی دیسێمبه‌ر: به‌یانی زوو ویستم سه‌ردانی خێزانێك بكه‌م 4 كه‌س بوون، هه‌ر چواریان تووشی ڤایرۆسه‌كه‌ بوو بوون، دایكیان ته‌مه‌نی 80 ساڵ بوو له‌یه‌كه‌م رۆژی ده‌ركه‌وتنی نیشانه‌كان، مرد بوو، كوڕه‌كانیشی له‌ رۆژانی 24ی دیسێمبه‌ره‌وه‌ تووشبووبوون.

كاتێك نزیكبوومه‌وه‌ له‌ناوچه‌كه‌، ناوچه‌كه‌ به‌ پۆلیس ته‌نرابوو، رێگه‌یان نه‌دا نزیك ببمه‌وه‌ وتیان ئه‌مه‌ ترسناكترین ناوچه‌ی وۆهانه‌، ته‌نانه‌ت ده‌رگای هه‌ندێك له‌ماڵه‌كانیان قفڵ لێدابوو بۆ ئه‌وه‌ی نه‌یه‌نه‌ ده‌ره‌وه‌.

1 ی فێبریوه‌ری: له‌ ئه‌پارتمانه‌كه‌ نه‌هاتمه‌ ده‌ره‌وه‌ خه‌فه‌تی ئه‌و ماڵانه‌ دایگرتم كه‌ قفڵ درابوو له‌ده‌رگاكانیان.

2ی فێبریوه‌ری: به‌یانی چوومه‌ ده‌ره‌وه‌ بینیم له‌به‌رده‌م ده‌رمانخانه‌یه‌ك ریز به‌ستراوه‌ بۆ ده‌رمان، كه‌ ده‌رمانێكی ده‌فرۆشت به‌ناوی ” شوانگ هوانگ لیان” كه‌ ئه‌كادیمیای چین بۆ زانست بڵاویكردبۆوه‌ كه‌ ده‌رمانێكه‌ توانای رێگری بڵاوبوونه‌وه‌ی ڤایرۆسه‌كه‌ی هه‌یه‌ له‌ كه‌سێكه‌وه‌ بۆ كه‌سێكی تر، به‌ڵام كاتێك پزیشكه‌كانم ده‌دواند ئه‌یانویت هیچ به‌ڵگه‌یه‌كی سه‌ریری نییه‌ بۆ كاریگه‌ری ئه‌م ده‌رمانه‌ له‌سه‌ر ڤایرۆسه‌كه‌.

وتیشیان: “ئه‌وه‌ی ئێمه‌ تێبینیمان كردووه‌ هه‌رچی ده‌رمانی گه‌نجینه‌كانی چین هه‌یه‌ له‌م ماوه‌یه‌ له‌سه‌ر هاووڵاتیان ساغیان كرده‌وه‌”.

بۆ شه‌وی 2ی فێبریوه‌ری كاتێك چووم بۆ به‌رێوه‌به‌رێتی ئاسایشی نه‌ته‌وه‌یی چین تا به‌رێكه‌ومه‌وه‌ بۆ كه‌رتی تێبی، له‌وێ ڤانگ وتشن-ی رۆژنامه‌نووس ده‌ستگیر كرابوو به‌ بیانووی ئه‌وه‌ی تووشی ڤایرۆسی كۆرۆنا بووه‌. له‌كاتێكدا له‌بنه‌ڕه‌تدا وا نه‌بوو له‌سه‌ر بڵاوكردنه‌وه‌ی راپۆرتێك له‌ به‌شی چینی كه‌ناڵی دی ده‌بلیو ده‌ستگیر كرابوو.

جیهان

چیرۆكە غەمناكەكانی 2020
ئاریما لەو شوێنەدا گیانی سپارد، كە 15 ساڵە كاری لێدەكات


 

لوقمان غەفوور – ئەمریكا

ئاریما نسرین ساڵی 2002 كاتێك بە خۆیی و عەلاگەیەك جلوبەرگەوە گەیشتە بەریتانیا، تەمەنی 19 ساڵ بوو. هەموو ئومێدی ئەوەبوو كاتێك ژیانی پێكەوەنا لە بەریتانیا، ژیانی گەنجییەتی منداڵەكانی وەك گەنجییەتی پڕ تەنگوچەڵەمە و ناخۆشی خۆی نەبێت كە لە پاكستان بەسەری برد.

ئاریما لە دوای ساڵێك گەیشتنی بە وڵاتی بەریتانیا دەستی كرد بەكاری پاككردنەوە لە نەخۆشخانەی والسال مانۆر. لەم كارەدا سەركەوتوو بوو. تەنانەت چەند جارێك ویستوویەتی واز لە كارەكەی بهێنێت، بەڵام سەرۆكی جێبەجێكاری نەخۆشخانەكە ڕێگەی نەداوە و مووچەی كاتژمێری كاركردنی بە ڕێژەیەك بۆ زیاد كردووە تا دواجار 3 ساڵ لەمەوبەر لەلایەن ڕیچارد بیكن سەرۆكی جێبەجێكاری كۆمپانیای والسال-ی چاودێری تەندروستی ڕێگەی نیشاندەدرێت كە بخوێنێت و ببێت بە پەرستیار لە هەمان نەخۆشخانەی كەكاری پاككردنەوەی تێدا دەكات.

ئەم بیرۆكەیە هەنگاوێكی گەورە دەبێت بۆ ئاریما، ساڵی پار 2019 بڕوانامەی پەرستیاری بەدەستدەهێنێت لە زانكۆی وۆلفێرهامپتۆن.

ڕیچارد بیكن بۆ ئیندیپێندنت دواو و دەڵێت:”خەونی خزمەتكردن بوو وەك پەرستیار، بۆیە مردنەكەی ناخی مرۆڤ دەڕوخێنێت”.

ئاریما- 36 ساڵ- خاوەنی 3 منداڵ بوو. هەمیشە چاوی لەسەر ئەوە بوو كە منداڵەكانی ببن بەبەشێك لە كۆمەڵگەی بەریتانيی و هانیشی دەدان هەرگیز بیر لە گەڕانەوە نەكەنەوە بۆ پاكستان.

ئەم پەرستیارە موسڵمانە دوای 15 ساڵ كاركردنی بەردەوام لە نەخۆشخانەی والسال مانۆر لە وێست مێدلاندز- بەریتانیا، هەر لەو نەخۆشخانەیە ڕۆژی 3ی نیسان بە كۆرۆنا ڤایرۆس گیانی لەدەستدا.

وەك شەبینە كۆسار بۆ (بی بی سی) دوا، دوو هەفتە ململانێی كرد لەگەڵ نەخۆشییەكە لە بەشی چاودێری وردی نەخۆشخانەكە، بەڵام دواجار گیانی لەدەستدا.

كۆسار كە 16 ساڵە هاوڕێی ئاریما-یە دەڵێت: “بەشی زۆری كاتەكان پێكەوە بوون لە كاری خێرخوازی و كاركردن لە كۆمینیتی موسڵمانەكانی ناوخۆی وۆلڤێرتهامپتۆن”.

نادیە شەبیر كە دوو ساڵ لەمەوبەر پێكەوە بوون لە پەیمانگای تەكنیكی، باس لەوەدەكات كە ئاریما پەلەی بوو زوو كۆتایی بەخوێندن بهێنێت و هەر لەو نەخۆشخانەیە ببێتەوە بە پەرستیار. نادیە بۆ ڕۆژنامەی گاردیان وتوویەتی: “خەونەكەی هاتەدی، بەڵام تەنیا چەند مانگێك كاریكرد وەك پەرستیار”.

نادییە لەبەردەم پەیامنێرەكەی گاردیان دەست دەكات بە گریان و دەڵێت: “دوو مانگ پەرستیاری كرد.. هەمیشە دەهات و پێی دەوتم، ئەم بەرگە زۆر جیاوازترە لەو بەرگەی كە بۆ پاككردنەوە دەمپۆشت…”

نادیە ئەو جریوەیەی (ئاریما) لە تۆڕی كۆمەڵایەتی تویتەر دەخاتەڕوو كە ڕۆژی دەرچوون لەسەر وێنەیەكی بەبەرگی دەرچوونی زانكۆوە دایناوە و نووسیویەتی: “هەرگیز ئەوە بەبیرمدا نەهاتووە لە پاككەرەوە و خزمەتگوزارێكەوە ببم بە پەرستیار، بەڕاستی ڕۆژێكی دڵهەژێنە، سوپاس بۆ بەڕێوەبەری نەخۆشخانەی والسال مانۆر كە ئەم هەلەی بۆ ڕەخساندنم.. ئیتر خەونەكە هاتەدی”.

 

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

جیهان

سعودیە 9 ملیار ڕیاڵی بۆ ئەو كەسانە تەرخانكرد كە بەهۆی قەدەغەی هاتوچۆوە زیانیان بەركەوتووە


خەڵك – بەشی هەواڵ

شای سعودیە بە فەرمانێكی شاهانە بڕی 9 ملیار ڕیاڵی سعودیی بۆ هاووڵاتیانی وڵاتەكەی تەرخانكرد، كە بەهۆی بڕیاری قەدەغەی هاتوچۆ بۆ ڕێگری لە بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسی كۆرۆنا زیانیان بەركەوتووە.

شازادە فەیسەڵ بن خالد بن عەبدولعەزیز ڕاوێژكاری شا سەلمان بن عەبدولعەزیز پادشای سعودیە ڕایگەیاند: شا فەرمانێكی شاهانەی دەركردووە بۆ قەرەبوو كردنەوەی ئەو كەسانەی بەهۆی گرتنەبەری ڕێوشوێنەكانی ڕووبەڕووبوونەوەی ڤایرۆسی كۆرۆنا لە وڵاتەكەیان لە كارەكانیان دابڕاون و زیانیان بەركەوتووە.

ڕاوێژكاری شا سەلمان بن عەبدولعەزیز پادشای سعودیە ڕوونیشیكردەوە: ئەو كەسانەی ئەو فەرمانە شاهانەییە دەیانگرێتەوە زیاتر لە ملیۆنێك و 200 هەزار كەسن و زۆربەیان لە كەرتی تایبەت كاریان كردووە و بەهۆی قەدەغەی هاتوچۆوە كارەكانیان لەدەستداوە.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

جیهان

ئوسترالیا دەرمانێكی ئاشكراكرد كە لە تاقیگەدا لەماوەی 48 كاتژمێردا ڤایرۆسی كۆرۆنا لەناودەبات


خەڵك – بەشی هەواڵ

دەرمانێك ئاشكرا كرا كە لەسەرتاسەری جیهاندا بەردەستە و دەتوانێت لە تاقیگەدا لەماوەی 48 كاتژمێردا ڤایرۆسی كۆرۆنا لەناوببات.

ماڵپەڕی (7 نیوز)ی ئوسترالیایی بڵاویكردەوە، لە لێكۆڵینەوەیەكدا كە لە زانكۆی (مۆناش)ی ئوسترالیا لەسەر دەرمانی ئیڤیرمێكتین (Ivermectin) ئەنجامدراوە دەركەوتووە ئەو دەرمانە دەرەنجامێكی زۆرباشی هەبووە لە لەناوبردنی ڤایرۆسی كۆرۆنا لە تاقیگەدا و تەنها ژەمێك بەكارهێنان دەتوانێت وا لە ڤایرۆسەكە بكات بوەستێت و نەتوانێت خانەكانی زیاد بكات.

لەوبارەیەوە د.كایلی واگستاف سەرپەرشتیاری لێكۆڵینەوەكە ڕایگەیاندووە:”لە دەرەنجامەكانی پشكنینە تاقیگەییەكاندا بۆمان دەركەوت كە تەنها بەكارهێنانی ژەمێك لە Ivermectin سەرجەم ترشەناوەكییەكانی زیادبوونی ڤایرۆسی كۆرۆنا لەماوەی 48 كاتژمێردا لەناودەبات”.

وتیشی:”ڕوون نییە ئەو دەرمانە چ كاریگەرییەكی تری لە سەر ڤایرۆسی كۆرۆنا هەیە، بەڵام ئەوەندە دەزانین كە دەتوانێت ڕێگە لە زیادبوونی خانەكانی بگرێت”.

بەپێی هەواڵی ماڵپەڕە ئوسترالیاییەكە، هەنگاوی داهاتووی زانایان دەستنیشانكردنی تاقیكردنەوەی ئەو دەرمانەیە لەسەر كەسانی تووشبوو كە ئایا ڕێكارە دروستەكانی بەكارهێنانی چۆن دەبێت و جگە لە تاقیگە چ كاریگەرییەكی لەسەر ڤایرۆسەكە دەبێت لە لەشی مرۆڤدا.

پێشتر، ئیدارەی خۆراك و دەرمان، ئیڤیرمێكتین (Ivermectin) بۆ لەناوبردنی بەكتریا دەستنیشان كردبوو، كاریگەری بەرچاویشی هەبووە لە بەهێزكردنی بەرگری لەش.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

کوردستان