ئێمە لە تۆرە کۆمەڵایەتیەکان

جیهان

دایە لەجەنگدایە ئەزیزم، دایە لەجەنگدایە

خەڵک ـ لوقمان غه‌فوور

ئیتر بۆ ئه‌وه‌ی هه‌موو توانا جه‌سته‌ییه‌كانیان له‌ پێناو نه‌خۆشدا سه‌رفبكه‌ن، بڕیاریاندا قژیان ببڕن و دواتر سفری بكه‌ن، چونكه‌ ئه‌وان له‌جه‌نگدان.

تیمی پزیشكی نه‌خۆشخانه‌ی رینمین له‌ زانكۆی وۆهان به‌تێكڕا بڕیاندا كه‌ ئیتر ئه‌وان قژیان بۆچییه‌، ئه‌گه‌ر نه‌خۆشێكی به‌رده‌ستیان، به‌هۆی سه‌رفكردنی نیو سەعاتی خزمه‌تكردنی قژیانه‌وه‌، بمرێت؟

بڕیاریاندا بجه‌نگن دژی كوشنده‌ترین زینده‌وه‌ری سه‌رزه‌مین ئه‌ویش ڤایرۆسی كۆرۆنایه‌. ئه‌وان ئه‌یانه‌وێت زۆرترین كات بۆ ئه‌م شه‌ڕی مام و نه‌مانه‌ سه‌رفبكه‌ن، چونكه‌ پێیان وایه‌ قژیان دووباره‌ سه‌رهه‌ڵده‌داته‌وه‌، به‌ڵام كه‌ مرۆڤێك مرد سه‌رهه‌ڵناداته‌وه‌.

ئه‌م تیمه‌ پزیشكییه‌ په‌ی به‌وه‌ده‌به‌ن، به‌ پاره‌ی سه‌رفكردنی یه‌ك ملیلیتر شامپۆ له‌ نه‌خۆشخانه‌كه‌یان، ئه‌توانن ماسك یان ده‌مامكێكی بۆ نه‌خۆشێك پێبكڕن. ئه‌م خۆبه‌ختكردنه‌، ئه‌م گیانفیداییه‌، ته‌نیا كه‌سه‌ ئازاو میلله‌ته‌ ئازاده‌كان، ئه‌توانن به‌دیدبێنن بۆ گه‌له‌كه‌یان.

چین ئێستا نه‌خۆشه‌، به‌ڵام سوپه‌رفایزه‌رێكی وه‌ك (شان شینگ)-ی شه‌ڕكه‌ری هه‌یه‌ كه‌ له‌گه‌ڵ ڤایرۆس ئه‌جه‌نگێت، ئه‌و هه‌واڵ و چیرۆكانه‌ی رۆژانه‌ له‌میدیای ئه‌مریكی ده‌یانخوێنمه‌وه‌، بریتییه‌ له‌ شه‌ڕی مان و نه‌مان له‌گه‌ڵ زینده‌وه‌رێك كه‌ نه‌ك به‌چاو نابینرێت، نه‌ هه‌ستی پێده‌كرێت تا له‌ناكاو له‌ جێیه‌كدا له‌گه‌ڵ زه‌وی یه‌كسانت ده‌كات.

ئه‌م تیمه‌ پزیشكییه‌ پێیانوایه‌ كه‌ نه‌مانی قژیان، ته‌ندروستی زیاتری نه‌خۆشه‌كانیان ئه‌پارێزن. له‌هه‌مانكاتدا له‌بری شوشتن و رازاندنه‌وه‌ی قژیان و رێكخستنی، ئه‌و ده‌یان ده‌قیقه‌یه‌ بۆ رزگاربوونی یان باشبوونی مرۆڤێك ته‌رخانده‌كه‌ن.

رۆحی گیانفیدایی، رۆحێكی مه‌زنه‌ له‌ ناو ئینساندا، میلله‌تان له‌هه‌موو سه‌رده‌مه‌كاندا كه‌ ناخۆشی روویتێكردوون، ژماره‌یه‌كی هاوشێوه‌ی ئه‌م تیمه‌ به‌رۆحی گیانفیداییه‌وه‌ توانیویانه‌ گره‌و له‌مه‌رگ بكه‌ن و شه‌ڕ له‌دوژمن به‌رنه‌وه‌، ئه‌وه‌ی ئه‌مڕۆ له‌ چین ده‌گوزه‌رێت روداوێكی سروشتی و بایۆلۆژیی و سروشتییه‌ كه‌ مرۆڤایه‌تی له‌هه‌موو كاتێكدا ئه‌گه‌ری ئه‌وه‌ی هه‌یه‌ رووبه‌ڕووی بێته‌وه‌، كه‌واته‌ پێویستی به‌ رۆحی گیانفیداییه‌.

شان شینگ –ی 30 ساڵ كه‌ خاوه‌نی دوو منداڵه‌، وه‌ك سوپه‌رڤایزه‌ری تیمی پزیشكی نه‌خۆشخانه‌ی رینمین له‌ زانكۆی وۆهان به‌هاورێكانی وتووه‌: من قژم سفر ئه‌كه‌م، چونكه‌ كاتم نه‌ما بۆ رێكخستنی، ئه‌مه‌وێت چین نه‌مرێت. به‌دوایدا تێكڕای ژنانی نه‌خۆشخانه‌كه‌ وتوویانه‌ ئێمه‌ش به‌شێكین له‌م كار و رۆحی به‌رگرییه‌.

ئه‌م تیمه‌ ژیان به‌جۆر و ره‌نگێكی تر ئه‌بینین، وایئه‌بینن ژیان له‌چین پێویستی به‌ قژی درێژ و رازاوه‌ و باقوبریق نه‌ماوه‌، چین پێویستی به‌ ته‌كنه‌لۆژیایی قه‌به‌ و قسه‌ی پیاوانی ئابووری نه‌ماوه‌، چین ئێستا پێویستس به‌وه‌یه‌ رۆحی بكرێته‌وه‌ به‌به‌ردا، كه‌واته‌ له‌م تێڕوانینیه‌ ساده‌یانه‌وه‌ بۆ ئه‌مان قژی كه‌شخه‌ و باقوبریق زیانی زیاتره‌ له‌قازانج.

له‌نێو ده‌یان پرچی ره‌شی قه‌ترانی و قاوه‌یی و كه‌سته‌نائی كه‌وتوو له‌سه‌ر زه‌وییه‌كه‌، هاورێیه‌كی شان، به‌جه‌سووریه‌وه‌، پێداگری له‌وه‌ده‌كات قژی ببڕن بۆئه‌وه‌ی خێراتر ژیان بكاته‌وه‌ به‌به‌ر نه‌خۆشێكدا. لای ئه‌و كات نه‌ماوه‌ بۆ خۆی. ئه‌و راستگۆیه‌ له‌چین-ی دراگۆن، 18 سه‌عات به‌به‌رده‌وامی كارده‌كات، ئیتر چی تیائه‌مێنێت بۆ خودی خۆی.

ئه‌م گروپه‌ بوون به‌ ره‌مزی به‌رگری له‌ چین. شان شینگ له‌دوای بڕینی پرچه‌ ره‌شه‌ بریقه‌داره‌كه‌ی، منداڵه‌كه‌ی ته‌له‌فۆنی بۆ ده‌كات كه‌ به‌یانی سه‌ری ساڵی چین-یه‌ و كه‌ی دێیته‌وه‌ وه‌ك ساڵانی رابردوو بچن بۆ گه‌شت و گه‌ڕان. به‌گریان و ناڵه‌وه‌ پێیده‌ڵێت:”دوای ئه‌م جه‌نگه‌، ئه‌زیزم.. دوای ئه‌م جه‌نگه‌.. دایه‌ له‌ جه‌نگدایه‌، دوای ئه‌م جه‌نگه‌ پێكه‌وه‌ ئه‌چین بۆ یاری، كاتێكی پڕ خۆشی پێكه‌وه‌ ده‌به‌ینه‌سه‌ر”.

جیهان

لە بەردەم پەرلەمانی سوید چالاکی بۆ ئۆجالان ئەنجامدرا

خەڵک – بەشی هەواڵ

 

کوردستانیان لەسەر داوای ناوەندی کۆمەڵگەى دیموکراتیکى کورد و یەکێتیی ژنانی سارا لە گۆڕەپانی مینتۆرگێت لە بەردەم بینای پەرلەمانى سوید کۆبوونەوە و چالاکییان بۆ ئازادیی عەبدوڵا ئۆجالان رێبەری گەلی کورد ئەنجامدا.

لە چالاکییەکەدا وێنەکانى ئۆجالان بەرزکرابوونەوە و بە بەردەوامی دروشمەکانى “ئازادی بۆ ئۆجالان و پێگە بۆ کوردستان”، “ئۆجالان گەلە و گەل ئێمەین” و “پشتیوانی بۆ ئۆجالان” دەوترانەوە.

رێکخەرانی چالاکییەکە راگەیاندراوێکی رۆژنامەوانییان بۆ میدیاکانى سوید نارد و تیایدا باس لە رۆڵی عەبدوڵا رێبەری گەلی کورد لە ساڵی ١٩٩٩ەوە، کە لە دوورگەیى ئیمراڵی گۆشەگیرکراوە، بۆ ئاشتییەکى هەمیشەى لە تورکیا کردووە.

سیاسەتمەداری کورد سەنانیک ئۆنەن بە ئاژانسی هەواڵی فورات (ANF)ی راگەیاند، عەبدوڵا ئۆجالان رێبەری گەلی کورد نەک تەنها بۆ تورکیا، بەڵکو بۆ رۆژهەڵاتی ناوەڕاستیش گەرەنتیی ئاشتییە. ئۆنەن داواى لە هەموو کوردستانیان و دۆستەکانیان لە سوید کرد، کە بەشداری چالاکییەکانی ئازادی بۆ ئۆجالان ببن.

ئۆنەن لە کۆتایی وتەکانیدا راشیگەیاند، لە رۆژانی ٩ و ١٠ی تەممووز، واتە ئەمڕۆ و سبەی لە بەردەم پەرلەمانی سوید بۆ ئازادیی عەبدوڵا ئۆجالان رێبەری گەلی کورد لە کاتژمێر ١٤:٠٠ بۆ ١٦:٠٠ چالاکیی چادر هەڵدان بەڕێوەدەچێت.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

جیهان

چاکبوونەوە لەکۆرۆنا حەوت ملیۆن کەسی تێپەڕاند

خەڵک – بەشی هەواڵ

 

بەپێی نوێترین ئامار،زیاتر لەحەوت ملیۆن و ٧٠ هەزار تووشبووی کۆرۆنا لەجیهاندا چاکبوونەتەوە.

 

بەپێی نوێترین ئامار لەسەرەتای بڵاوبوونەوەى ڤایرۆسی کۆرۆنا تاکو ئێستا نزیکی ١٢ ملیۆن و ١٧١ هەزار کەس تووشی ڤایرۆسی کۆرۆنای نوێ بوون.

 

هەر بەپێی ئەو ئامارە، لەوماوەیەدا زیاتر لەحەوت ملیۆن و ٧٠ هەزار کەس چاکبوونەتەوە، کە لەبەرامبەردا زیاتر لە ٥٥٢ هەزار  کەس گیانیان لەدەستداوە، ئەوانی دیکەش لەژێر چارەسەردان.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

جیهان

بەهێزترین پاسپۆرتەكانی جیهان ئاشكرادەكرێن

خەڵك- بەشی هەواڵ
ژاپۆن لە پلەی یەكەمی جیهاندایە لە لیستی بەهێزترین پاسپۆرتەكان بۆ ساڵی 2020، ئەمەش بەپێی دەستەواژەی “هینڵی پاسپۆرت ئیندكس” كە پاشەكشەكردنی پاسپۆرتی ئەمریكایی بەشێوەیەكی بەرچاو دەردەخات بەهۆی بڵاوبوونەوەی پەتای كۆرۆنا.

وێڕای ئەوەی دەستەواژەكە ویلایەتە یەكگرتووەكانی لە پلەی حەوتەمی جیهاندا داناوە كە دەتوانێت بگاتە 185 دەوڵەت، كۆمپانیاكە دەڵێت، ئەو كۆتوپێوەندە كاتیانەی لەلایەن یەكێتی ئەوروپاوە سەپێنراون، كاریگەرییان لەسەر پۆلێنی ئەمریكا و وڵاتانی تر هەیە.

وڵاتانی ئەوروپا لە هەفتەی ڕابردوودا ڕایانگەیاند، تەنیا ڕێگە بە هاووڵاتیانی 15 دەوڵەت دەدەن بچنە وڵاتەكانیان، پاشماوەی وڵاتانی تر هەموو دوو هەفتەیەك پێداچوونەوەی بۆ دەكرێت و دەستكاریی لیستەكە دەكرێت، ئەمەش بەپێی ڕەوشەكە و پێوەری مامەڵەكردن لەگەڵ پەتای ڤایرۆسی كۆرۆنا.
بەڕەچاوكردنی ئەو كۆتوپێوەندانەش، یەكێتی ئەوروپا ڕێگە لە پێشوازیی لە هاووڵاتیانی ئەمریكا و بەرازیل و سەنگافورە و وڵاتانی تر دەگرێت.

بەمشێوەیە ژمارەی ئەو وڵاتانە كەمدەبێتەوە كە هەڵگری پاسپۆرتی ئەمریكایی دەتوانێت بەشێوەیەكی ڕاستەوخۆ سەردانیان بكات بەبێ‌ ئەوەی ئەركی وەرگرتنی ڤیزەی بكەوێتە ئەستۆ، بۆیە تەنیا دەتوانێت سەردانی 158 دەوڵەت بكات.

لیستی بەهێزترین پاسپۆرتەكان لە جیهاندا بۆ ساڵی 2020 (لەگەڵ دوورخستنەوەی كاریگەریی ئەو كۆتوپێوەندە كاتیانەی لەلایەن ئەوروپاوە سەپێنراون):

1-ژاپۆن (مافی چوونەناوەوەی ئاسان بۆ 191 دەوڵەت دەڕەخسێنێت)

2-سەنگافورە (191 دەوڵەت)

3-كۆریای باشوور (189دەوڵەت)

4-ئەڵمانیا (189دەوڵەت)

5-ئیتاڵیا (189دەوڵەت)

6-فنلەندا (188 دولە)

7-ئیسپانیا (188 دولە)

8- لۆكسمبورگ (188 دولە)

9- دانینمارك (187 دولە)

10- سوید (186 دولە)

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

کوردستان