ئێمە لە تۆرە کۆمەڵایەتیەکان

راپۆرت

وێنە.. بەشێك لە دوكاندارەكانی سلێمانی تابلۆی دوكانەكانیان لێدەكەنەوە

سلێمانی – نزار جەزا

بەهۆی بڕیارێكی حكومەتی هەرێمی كوردستان بەشێك لەدوكاندارەكانی ناو بازاڕی شاری سلێمانی تابلۆی سەر دوكانەكانیان لێكردووەتەوە، ئەمەش وادەكات لەمەودوا هاووڵاتییان بۆ دۆزینەوەی دوكانێك، ناو و نازناوی خاوەن دوكانەكان لەبەربكەن كە ئەمەش سیمای شارستانی پێوەنییە و پێویستە هەر دوكانێك ناو و لۆگۆی تایبەتی هەبێت و بەئاشكرا هاووڵاتییان بیبینن، لەلایەكی ترەوە گرانفرۆشی لەناو بازاڕدا دروستدەبێت.

كاتێك گەڕانێك بەناو بازاڕی سلێمانیدا دەكەیت، دەبینیت بەشێك لە دوكانەكان تابلۆی سەر دوكانەكانیان لێكردووەتەوە و ئێستا بێ ناون، بۆیە ئەگەر بتەوێت بەناونیشان دوكانێك بدۆزیتەوە، كارێكی ئەستەمە، چونكە دەبێت دوكان بە دوكان بگەڕێیت و بڵێی دوكانی “حاجی فڵان” لەكوێیە، تا دەیدۆزیتەوە.

بەختیار عەلی ماوەی 20ساڵە دوكانی لە شەقامی ئۆرزدی هەیە، بەڵام لەم چەند ڕۆژەدا تابلۆی سەر دوكانەكەی لێكردووەتەوە و ئامادەنییە لەم دۆخەدا كە فرۆشیان كەمە و داهاتیان كەمە ساڵانەش بڕێك پارە بۆ تابلۆی دوكانەكەی بدات.

ناوبراو لەوتوێژێكیدا لەگەڵ پەیامنێری (خەڵك) باسی لەوەكرد، لەگەڵ دراوسێ دوكانەكانی هەمویان تابلۆی سەر دوكانەكانیان لێكردووەتەوە، ئەمەش بارگرانی بۆ هاووڵاتیان لەڕووی دۆزینەوەی دوكانەكان دروستكردووە، هاوكات بارگرانییە بۆ سەر خاوەن دوكانەكان، چونكە مانگانە و ساڵانە دەبێت پارەی ئاو و كارەبای نیشتمانی و مۆلیدە و خۆڵ ‌و خاشاك و موڵكانە و باج و تابلۆ بدات.

ئەو دوكاندارە وتیشی:”ئەگەر حكومەتی هەرێم هاوكارێكی باشمانە و خزمەتگوزاری پێویستی بۆ دابین كردووین، ئاساییە ئامادەم پارەی تریش بدەم، بەڵام كاتێك حكومەت هیچی وای نەكردبێت، من بۆ پارەی زیادە بدەم”.

بەپێی بڕیارەكەی حكومەتی هەرێم بۆ ڕێكخستنی باجەكان، بۆ هەر مەتر دووجایەك تابلۆی فلێكس ساڵانە بڕی 30 هەزار دینار وەردەگیرێت، هەروەها بۆ پیتی بارز و ڕووناكی بڕی 30 هەزار دینار وەردەگیرێت، هاوكات بۆ هەر مەتر دووجایەك ڕیكلامی شاشە ساڵانە بڕی 125 هەزار دینار وەردەگیرێت.

كاتێك حكومەتی هەرێم باج و ڕسومات لەسەر دوكاندارەكان زیاد دەكات، دوكاندارەكانیش ناچارن بۆ هاوسەنگكردنەوەی داهاتیان نرخی كاڵاكانیان گرانبكەن، ئەمەش بارگرانییەكی ترە بۆ سەر هاووڵاتییان.

لەوبارەیەوە ئەسمەر قادر، كە جارجار بۆ كڕینی پێداویستییەكانی ڕوو لەبازاڕ دەكات لەگفتوگۆیەكیدا لەگەڵ پەیامنێری (تۆڕی میدیایی خەڵك) وتی:”حكومەتی هەرێم تەنها بۆئەوەی داهاتی خۆی زیاد بكات، بێئەوەی هیچ ئاگاداری دۆخی ناو خەڵك بێت و بێ ئەوەی بیر لەدەرەنجامی بڕیارەكانی بكاتەوە، بڕیاری نابەجێ دەردەكات، ئەگەرنا هەر كەسێك دەزانێك كاتێك باج لەسەر دوكاندار زیادبكرێت، دوكاندار نرخ بەرز دەكاتەوە، ئەوكاتەش تەنها هاووڵاتییەكی وەك من زەرەرمەند دەبێت، كە لەساڵێكی 12 مانگیدا نۆ مووچە وەردەگرم”.

حاجی محەمەد دوكاندارێكی ترە لەكۆتایی شەقامی ئۆرزدی لەسەر كورسییە بچكۆلەكەی لەبەردەم دوكانە بێتابلۆكەی دانیشتبوو، كە ئەویش وەك هەندێك لە دوكاندارەكانی تر لەزگەیەكی گەورەی ڕەنگ بێجی لەتابلۆی سەر دوكانەكەی داوە.

كاتێك چووینە لای و دەستمان بەگفتوگۆكرد، دەركەوت، ساڵانە ئەوەنە داهاتی نییە، كە بتوانێت باجی تابلۆیەك بدات و وتی:”من بەو ئاسمانەوە نووسینێكم نووسیوە، بۆچی حكومەت پارەم لێ وەربگرێت، ئەگەر شەقامەكەم گرتووە، حەق بەحكومەتە با باج وەربگرێت، بەڵام ئەم بڕیارە هیچ ڕەوا نییە، بۆیە هیچ گرفتێكم نییە منیش تابلۆكە لێ دەكەمە، با حكومەتیش بەرپرسیاریەتی ناشارستانیبوونی ئەم شارە هەڵبگرێت، كە دوكانەكانی بێ تابلۆ و ناو و ناونیشانن”.

بڕیاری وەرگرتنی باجی تابلۆی سەر دوكانەكان لەمانگی 10ی ساڵی ڕابردوو لەشاری سلێمانی كەوتە بواری جێبەجێكردنەوە، بەڵام هێشتا بەتەواوی هەموو دوكاندارەكان لەم بڕیارە بە فەڕمی ئاگادارنەكراونەتەوە، بۆیە وردە وردە دوكاندارەكان پێشئەوەی لیژنەكان سەردانیان بكەن، تابلۆكانیان لێدەكەنەوە.

راپۆرت

دۆناڵد ترەمپ بۆچی بە جولەکەکان دەڵێت ئێوە قەرزاری منن؟

خەڵک

دۆناڵد ترەمپ بە جولەکەکانی ئەمریکا ڕاگەیاندووە، کە وڵاتی جولەکەکانی خۆشەوێت کە ئیسرائیلە. دۆناڵد ترەمپ جولەکەکانی هانداوە کە پێویستە خۆشەویستی و دڵسۆزێکی دوو-لایەنیان هەبێت لەنێوان ئیسرائیلی وڵاتی ڕەسەن و ئەمریکای وڵاتی نیشتەجێبوو.

ترەمپ بە ڕوونی ئەوەی بە جولەکەکان وتوە کە ئەو لەسەر و بەندی هەڵبژاردنەوەیدایە وەک سەروەکی ئەمریکا و پێویستە تەواوی جولەکان پشتیوانی لێبکەن. جەختی لەوەش کردەوە کە پێویستە تەواوی جولەکەکانی ئەمریکا دەنگی پێبدەن، چونکە بەڕاستی ئەوان قەرزاری دۆناڵد ترەمپن. هۆشداری ئەوەشیدا “ئەگەر دەنگ بە من نەدەن ئەوا ئیسرائیل دەکەوێتە کێشەیەکی گەورەوە”.

دۆناڵد ترەمپ چەند کۆتەیشنێکی گرنگی دەربڕی بۆ جولەکەکان کە پێک هاتوون لە مانە. ” چیتان پێدەکرێت لە [هەڵبژاردنەکەی مانگی یانزە] بۆمی بکەن، ئەگەر نا ئیسرائیل دەکەوێتە کێشەی گەورەوە”، “ئەمە کاتێکی گرنگە لە ژیانی ئێوەی جولەکە، ئەگەر ئاسایش و ئارامیتان دەوێت دەنگم پێبدەن”. ئێوە ژمارەتان زۆرە لەسەر خاکی ئەمریکا و لەنێوان ٥ ملیۆن بۆ ٨ ملیۆن دانیشتوو دەبن.

ترەمپ لە بەردەوامی قسەکانیدا وتی، ” با لە بیرم نەچێت، ڕاپرسیەکی هەڵبژاردنی پێشوتانم دۆزیوەتەوە بەتەواوەتی توشی شۆکتان کردم، دەزانن کە سەدا ۲٥٪ دەنگتان بە من داوە، چەند خەمبارکەرە. لە کاتێکدا زاواکەم و کچەکەم کە شوی بە جولەکەیەک کردوە و ئێستا منداڵێکی خوێن جولەکەیان بووە. بۆ دەنگم پێ نادەن؟. دڵنیابن ئەگەر جۆ بایدن زۆرینەی دەنگەکان بەدەست بهێنێت دەکەونە کێشەوە. “لەبیر مەکەن، دەنگدان بە من واتا دەنگدانە بە خاکی ڕەسەنی خۆتان، دڵسۆزی نواندنە بۆ خاکی ئیسرائیل”

دۆناڵد ترەمپ ناوبانگێکی گەورەی بەوە پەیداکردوە کە سەرۆکێکی پرۆ-ئیسرائیلیە، دۆناڵد ترەمپ بە نهێنی ئەوەی بە سەروەکی ڕێخراوی جولەکەکانی ئەمریکا(ستیڤن گرین بێرگ و ماکلۆم هۆیلین) وتووە، کە چی ماوە بۆ ئیسرائیل نەکات؟. دانم ناوە بە زەوی “بەرزایەکانی جۆلاندا” وەک خاکێکی خاوەن سەروەری ئیسرائیلی، باڵوێزخانەی ئەمریکام گواستەوە بۆ جۆرسەلیم، پلانێکی ئاشتی جاڕداوە کە دەوڵەتی فەلەستینی دەکاتە قسەی گیرفان و بێ-واتا، چەندین دەوڵەتی عەرەبی سوونیم لەگەڵ ئاشتکردنەوە کە دیاترینیان ئیمارات و بەحرێن بوون، و بێگومان دەوڵەتێکی تر لەسەر ڕێگایە بۆ ئاسایکردنەوە پەیوەندیەکانی لەگەڵ ئیسرائیل، ئەوە سوپاریزێکی گەورەی تر بەڕێوەیە.

مایک پۆمپیۆ وەزیری دەرەوەی ئەمریکا لە لێدوانێکدا ڕایگەیاند، “دۆناڵد ترەمپ نێردراوێکی خودایە بۆ پارستنی ئیسرائیل لە کۆماری ئیسرائیل ئێران”. چی ماوە دۆناڵد ترەمپ بۆ پارستی خاکی جولەکە و ئاسوودەی خەڵکی جولەکە نەیکات، بۆ دەنگی پێنادەن؟

وەرگێڕانی لە ئینگلیزیەوە: هەڵۆ ساڵح

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

راپۆرت

خەریكە خێوەتگای دیلەكانی داعش لە كۆنترۆڵ دەردەچێت

خەڵك- بەشی هەواڵ

بەرپرسێكی ئەمنی پایەبەرز رایگەیاند هەوڵەكانی هەڵهاتن لە خێوەتگەی هۆڵ لەلایەن دیلەكانی داعشەوە لە دوای داگیركردنی شارەكانی سەرێكانی و گرێسپییەوە لەلایەن توركیاوە زیادیكردووە.

هەوڵی هەڵهاتن زیادیكردووە

وتەبێژێك بە رۆژنامەی شەرقولئەوسەتی راگەیاند، هێزە ئەمنییەكان چەند هەوڵێكی نوێی هەڵهاتنیان لە خێوەتگەی هۆڵ لە رۆژئاوای كوردستان شكستپێهێناوە كە رەگەزنامەی عێراقی و بیانییان هەبووە.

رووداوەكانی هەڵهاتن دووبارە دەبنەوە لە خێوەتگەی هۆڵ هەڵكەوتوو لە 45 كیلۆمەتری خۆرهەڵاتی پارێزگای حەسەكە.

عەلی حەسەن وتەبێژی هێزە ئەمنییەكان دەڵێت: لە مانگی ئادارەوە نزیكەی 700 هەوڵی هەڵهاتن تۆماركراوە لە لایەن كەسوكار و لایەنگرانی داعشەوە لە خێوەتگای هۆڵ.

مەترسی هەڵهاتنی 65 هەزار دیلی داعش

بەپێی راپۆرتی رۆژنامەكە، خێوەتگای هۆڵ نزیكە لە سنورەكانی عێراقەوە، لەوێ 65 هەزار دیلی داعش هەن، عێراقی و سورییەكان زۆرینەیان پێكدەهێنن، بەشێك تایبەت كراوە بە ژنانی بیانی داعش و منداڵەكانیان لە نزیكەی 50 دەوڵەتی عەرەبی و خۆرئاوایی، ژمارەیان دەگاتە نزیكەی 11 هەزار ژن و منداڵ، كە 3177 ژنن، لەم بەشەدا چوون و هاتن قەدەغەیە تەنها بە مۆڵەتی فەڕمی و نوسراو نەبێت.

زۆرینەی لێكۆڵینەوەكان دەریانخستووە زۆرینەی ئەوانەی دەیانەوێت هەڵبێن هەوڵ دەدەن بەرەو توركیا بڕۆن، دانیان بەوەشدا داناوە دەڕۆن بەرەو ئەو ناوچانەی رۆژئاوای كوردستان كە توركیا داگیری كردوون و لە ژێر دەستی گرووپە چەكدارەكانی ئۆپۆزسیۆنی سوریدان وەك جەرابلوس و باب و لەوێوە دەتوانن بچنە خاكی توركیاو لەوێشەوە بۆ وڵاتەكانیان.

بەرپرسانی توركیا دانیان بەوە داناوە لە مانگی تەموزی رابردوو كە بەرپرسیارن لە بردنی ژنێكی مەڵدۆڤی و چوار منداڵەكەی.

عەلی حەسەن وتی: هێزە ئەمنییەكانی خێوەتگاكە توانیان بەشێوەیەكی گەورە شكست بە هەوڵی هەڵهاتنەكان بهێنن و شانەی بەرپرس و سەرچاوەی پەیوەندییەكانیان ئاشكرابكرێن.

وتیشی: 100 كەس دەستگیركران كە بەشدارییان كردووە لە هەوڵەكانی رفاندنی ژن و منداڵەكانی داعش و دراون بە دادگا بە تاوانی هاوكاری لە رفاندندا.

راپۆرتی رۆژنامە عەرەبییەكە ئاشكرایكردووە، هێزە ئەمنییەكانی خێوەتگەكە شكستیان بە هەوڵی ژنە داعشییەكان هێناوە كە رەگەزی روسین و پێنجیان دەستگیركراون ویستراوە لەنێو تانكەری ئاودا ببرێن.

رونیشیكردەە رێ دەدرێت بە ئۆتۆمبێل و بارهەڵگری رێكخراوە نێودەوڵەتی و نێوخۆییەكان، بەڵام شۆفێرەكان لەرێگەی بەرتیلەوە هەوڵی بردنەدەرەوەی ژنەكان دەدەن بە نهێنی.

پێشتر تۆمارێكی ڤیدیۆیی بڵاوكرایەوە كە ژنێك و مداڵەكانی لە رێی تانكەرێكی ئاوەوە هەوڵی چونەدەرەوەیان داوە و لە رەوشێكی خراپدان كە بە زاراوەی عێراقی قسەیان كردووە.

رێوشوێنی توند گیراوەتەبەر

وتەبێژەكە وتی: هێزە ئەمنییەكان خاڵی پشكنین و گەڕانیان داناوە لەسەر دەروازەكانی دەرچون و هاتنە ناوەوە، بەڵام رووبەری خێوەتگاكە زۆرە، بۆیە خاڵی چاودێری و بنكەی پاسەوانی بە درێژایی 24 سەعات دانراون لەناوەوە و دەرەوەی خێوەتگاكە.

لەخێوەتگاكەدا ئاوارەیەكی سوری فرۆشیاری مۆبایل و ژنێكی عێراقی كوژراون هۆكارەكانی نەزانراون لێكۆڵینەوە بەردەوامە لەروداوەكە.

هێزەكانی سوریای دیموكرات لەگەڵ هاوپەیمانان بەر لە سێ مانگ هەڵمەتێكی پشكنینیان دەستپێكرد بۆ رێگرتن لە هەڵهاتن و رووداوەكانی كوشتن و دەستدرێژیەكان لە خێوەتگاكە و زانیاری تەواویشیان لەسەر ژن و منداڵەكانی داعش كۆكردووەتەوە لەسەر خۆیان و خێزانەكانیان.

لە چەند رۆژی رابردوو لە سەر ئاستی عێراقی و ئەمریكی هۆشداری درا لە سەرهەڵدانەوەی بەهێزی داعش بەهۆی بوونی پشتیوانی دارایی و كشانەوەی هێزە ئەمریكییەكان و هاوكات لە كۆنترۆڵ دەرچوونی خێوەتگەی هۆڵ كە زۆرینەی دیلە داعشەكانی ناوی عێراقی و سورین.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

راپۆرت

شەپۆلی سێیەمی كۆرۆنا ئێرانی گرتەوە

خەڵك- بەشی هەواڵ

كۆماری ئیسلامی ئێران چووە ناو شەپۆلی سێیەمی كۆرۆناوە و بەوهۆیەوە ژمارەی تووشبوون و مردن بە ڤایرۆسەكە ڕووی لە هەڵكشان كرد و سەرۆكی ئەو وڵاتەش داوا لە هاووڵاتیان دەكات خۆپارێزی بكەن.

حەسەن ڕۆحانی، سەرۆكی ئێران لە كۆبوونەوەی لیژنەی نیشتمانی بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی كۆرۆنا ڕایگەیاند، كە پێویستە لەسەر هاووڵاتیان زیاتر پابەندی ڕێنماییە تەندروستییەكان بن و هۆشداریشی دا، “لە ئێستادا بەهۆی هاتنی وەرزی پاییزەوە نەخۆشی ئەنفلۆنزا لەگەڵ ڤایرۆسی كۆرۆنا بڵاودەبێتەوە”.

ڕاشیگەیاند، كە لە هەندێك لە وڵاتانی دراوسێ‌ نەخۆشییەكی مەترسیدارتر لە كۆرۆنا بڵاوبۆتەوە، بۆیە پێویستە ڕێكاری توند بگیرێتەبەر بۆ ئەوەی ئەو نەخۆشیە نەیەتە ناو ئێرانەوە.

لای خۆشیەوە، داود بیام گبرسی، سەرۆكی بەشی نەخۆشیە گوازراوەكان لە نەخۆشخانەی (مسیح دانشفری) كە یەكێكە لە گەورەترین نەخۆشخانەكانی چارەسەری كۆرۆنا لە تاران ڕایگەیاند، كە شەپۆلی سێیەمی كۆرۆنا لە ئێران لەكۆتایی هەفتەی ڕابردووەوە دەستی پێكردووە و ئەگەری ئەوە هەیە تاوەكو چوار مانگ بەردەوام بێت.

ئەو پزیشكە هۆشداریشی دا، “ژمارەی مردووان لە ئێران بۆ 600 كەس لە ڕۆژێكدا بەرز دەبێتەوە ئەگەر دۆخەكە وەكو ئێستا بێت، بۆیە پێویستە پابەندی پڕۆتۆكۆڵە تەندروستییەكان بین تاوەكو كارەسات دروست نەبێت”.

هاوكات، سیما سادات لاری، وتەبێژی وەزارەتی تەندوستی ئێران ڕایگەیاند، كە ماوەی هەفتەیەكە ڕێژەی بەكارهێنانی دەمامك لەلایەن هاووڵاتیانەوە كەمی كردووە بەجۆرێك بۆ 60% هاتۆتەخوارەوە.

كۆماری ئیسلامی ئێران دادەنرێت بە یەكێك لەو وڵاتانەی ناوچەكە، كە زۆرترین زیانی بەهۆی ڤایرۆسی كۆرۆناوە پێ‌ گەیشتووە، لەكاتێكدا بەدەست سزاكانی ئەمریكاوە دەناڵێنێت و ناشتوانێت دەستی بگات بە هاوكارییەكانی سندوقی دراوی نێودەوڵەتی تاوەكو باشتر ڕووبەڕووی قەیرانەكان و ڤایرۆسی كۆرۆنا ببێتەوە.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

کوردستان