ئێمە لە تۆرە کۆمەڵایەتیەکان

کوردستان

بەفر بارین كاریگەری لەسەر هاتوچۆی بازرگانی لە خاڵە سنوورییەكان نەكردووە


خەڵك-بەشی هەواڵ

بەڕێوەبەری ناحیەی بیارە ڕایدەگەیەنێت، تیمەكانی ئاوەدانكردنەوە و شارەوانی بە بەردەوامی سەرقاڵی پاككردنەوەی ڕێگا سەرەكییەكانن.

حەمید بارام بەڕێوەبەری ناحیەی بیارە بە (خەڵك)ی ڕاگەیاند، ناوچەی هەورامان ناوچەیەكی سارد و شاخاوییە و لە وەرزی زستاندا ڕووبەڕووی شەپۆلێكی بەفر و بارانی بەهێز دەبێتەوە، بەڵام لیژنەكان بە بەردەوامی كارئاسانی بۆ هاوڵاتیان دەكەن.
وتیشی”تیمەكانی شارەوانی و كۆمپانیای گارێكس و لیژنەكانی سەر بە ناحیەی بیارە و بەڕێوەبەرایەتی ڕێگاوبانی هەڵەبجە بەردەوامن لە پاكردنەوەی ڕێگاوبانەكان و هاتوچۆی هاوڵاتیانیش بە بەردەوامی هەیە وخاڵی سنووری شوشمێش هاتوچۆی بازرگانی تێدایە و تا ئەمساتە نەمانهێشتووە هیچ كێشەیەك دروستببێت”.

سەبارەت بە كەمبوونەوەی هاتوچۆی شۆفێران و دابەزینی ئاستی بازرگانی لە خاڵی سنووری شوشمێ، ناوبراو ڕایگەیاند، بەهیچ شێوەیەك بەفر بارینەكە كاریگەری لەسەر كەمكردنەوی هاتوچۆی شۆفیران و ئاستی بازرگانی نەبووە.

کوردستان

وەزارەتی تەندروستی ئاماری نوێی تووشبووانی كۆرۆنای بڵاوكردەوە


خەڵك – بەشی هەواڵ
وەزارەتی تەندروستی هەرێمی کوردستان ڕایگەیاند لە ماوەی ٢٤ کاتژمێری ڕابردوودا ١٠٤ تووشبووی نوێی کۆرۆنا تۆمار کراون.

ڕاگەیەندراوی وەزارەتی تەندروستی
ژمارە (٩٩)
سەبارەت بە نەخۆشی ڤایرۆسی کۆڕۆنای نوێ COVID-19 لە هەرێمی کوردستان، ڕێکارەکان بەردەوامن بەم شێوەیە:

1. کەرەنتین:
تاوەکو ئەوڕۆ (١٢٢٩٧) هاووڵاتی “ئەوانەی کە لە دەرەوەی ووڵات گەڕانەتەوە وە ئەوانەی کە بەرکەوتەی نەخۆشە چەسپێنراوەکان” کەڕەنتین کراون، لەئێستادا تەنها (٩٣٨) هاووڵاتی لە (٣٣) شوێنی جیاوازی کەرەنتین ماونەتەوە؛ (١٨١) لە هەولێر، (٦١) لە سلێمانی، (٦٩٦) لە دهۆك. وە (١١٣٥٩) هاووڵاتی لە کەرەنتین دەرچوونە و گەڕانەوەتە ناو خانەوادەکانیان دوای تەواو کردنی ماوەی ١٤ رۆژ وە ئەنجامدانی پشکنینی تاقیگەیی بۆیان وپشتراستکردنەوەی ئەوەی کە هەڵگری ئەو نەخۆشیە نین، لەگەڵ کەڕەنتین کردنی ژمارەیەکی تری هاووڵاتییان لە ٢٤ کاتژمێری ڕابردوودا کە کۆی گشتی (٦٤) هاووڵاتی بوو.

2. پشکنین:
لەماوەی ٢٤ کاتژمێری ڕابردوودا؛ (١٤٩٦) پشکنین ئەنجام دراوە لەسەر ئاستی هەرێمی کوردستان؛ (٦٠٨) هەولێر، (٥٣٤) سلێمانی، (٣٤٢) دهۆك، (١) هەڵەبجە،(٦) گەرمیان،(١) ڕاپەڕین، (٤) سۆران.

3. دەرەنجامی ٢٤ کاتژمێری ڕابردوو:
(١٠٤) تووشبووی نوێ تۆمار کرا بەم شێوەیەی خوارەوە:

• پارێزگای هەولێر (٦) پۆزەتیڤ:
(٣) پیاو تەمەنیان (٥٠)، (٢٢)، (٢١) ساڵ کچێکی تەمەن (١٨) ساڵ، (٢) منداڵ تەمەن (١٣)، (٩) ساڵ، یەکیان نیشانەی نەخۆشیەکەی ھەبووە و پشکنینی بۆ کراوە و پۆزەتیڤ دەرچووە، ئەوانی تر بەرکەوتەی تووشبوێکی پێشوون، پێنجیان دانیشتووی گەڕەکی ئەندازیارانن و یەکیان دانیشتووێ گروپی ئەندازیارانی شاری ھەولێرە.

• پارێزگای سلێمانی (٤٦) پۆزەتیڤ:
شاری سلێمانی (٣٩) پۆزەتیڤ: (٢٤) پیاو، (١١) ئافرەت، (٤) منداڵ تەمەنیان، یازدە لەوانە بەرکەوتەی تووشبووانی پێشوون، بیست و چوار نیشانەی نەخۆشیەکەیان ھەبووە و پشکنینیان بۆ کراوە و پۆزەتیڤ دەرچووە، یەك دانیشتووی پیرەمەگروون، یەك دانیشتووی عەربەت، دوو دانیشتووی قەزای چەمچەماڵ، یەك دانیشتووی قەزای کەلار، یەك دانیشتووی قەزای پێنجوین، یەك دانیشتووی پارێزگای ئەنبار، ئەوانی تر دانیشتووی ناو شاری سلێمانین، چوار لەوانە گیانیان سپاردووە.
ئیدارەی گەرمیان (٦) پۆزەتیڤ:
(٣) ئافرەت تەمەنیان (٣٨)، (٢٨)، (٢٠) ساڵ و (٢) پیاو تەمەنیان (٦٤)، (٢٣) ساڵ، منداڵێك تەمەن (٩) ساڵ، ھەموویان بەرکەوتووی تووشبوانی پێشوون، چوار تووشبوو دانیشتووی قەزای کفری، دوو تووشبوو دانیشتووی قەزای کەلار.
ئیدارەی ڕاپەڕین (١) پۆزەتیڤ : پیاوێکی تەمەن (٤١) ساڵ، نیشانەی نەخۆشیەکەی ھەبووە و پشکنینی بۆ کراوە و پۆزەتیڤ دەرچووە، دانیشتووی گەڕەکی نەورۆزە لە قەزای ڕانیە.

• پارێزگای دهۆك (٥٢) پۆزەتیڤ:
(٢٠) پیاو و (٢٣) ئافرەت و (٩) منداڵ، ھەموویان بەرکەوتووی تووشبوێکی پێشوون لە بەشداربوونیان لە داوەتێکی نان خواردن و دانیشتووی ناو شاری دهۆكن.

(کۆی گشتی ئەو پشکنینانەی کە ئەنجام دراوە لە سەرەتای سەرهەڵدانی ڤایرۆسی کۆڕۆنا (٧٩٣٦٧) پشکنین بووە)

4. ئاماری گشتی:
کۆی گشتی تووشبووان بە ڤایرۆسی کۆڕۆنای نوێ COVID-19 لە هەرێمی کوردستان (٨٤٩) تووشبوو، لەنێویاندا (١٤) مردن هەیە و (٤٣٤) نەخۆش چاکبووەتەوە، وە ئێستا (٤٠١) نەخۆش لەژێر چاودێری پزیشکی دان، بۆ زانیاری زیاتر سەردانی داشبۆردی حکومەتی هەرێمی کوردستان بکەن لەم لینکە (https://gov.krd/coronavirus/dashboard/).

وێڕای دەستخۆشی بۆ پزیشکان و کارمەندانی تەندروستی و هەموو تیمەکانی پزیشکی کە لە ئەرکدان، جارێکی داوا دەکەین هاووڵاتیان پابەندبن بە ڕێنماییەکانی تەندروستی و دورکەوتنەوە لە شوێنی قەڵەبالغ و دانانی ماسك و دەستکێش، وە لەکاتی پێویستدا پەیوەندی بکەن بە هێڵی گەرمی ژمارە (١٢٢).

وەزارەتی تەندروستی
حکومەتی هەرێمی کوردستان
٣ی حوزەیران ٢٠٢٠

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

کوردستان

بومەلەرزە چەند شارێكی كوردستان دەهەژێنێت


خەڵك-بەشی هەواڵ

بوومەلەرزەیەك لە شاری ئیلامی ڕۆژهەڵاتی کوردستان ڕوویدا و لە چەند شارێكی هەرێمی كوردستانیش هەستی پێكراوە.
ناوەندی بومەلەرزەزانی زانكۆی تاران بڵاویكردەوە، بومەلەرزەكە بە گوڕی 5 پلە بە پێوەری ڕێختەر بووە و لە قوڵایی 11 كیلۆمەتر و لە دووری 19 كیلۆمەتر لە پارێزگای ئیلام ڕوودیاوە.

ئاشكراشیكرد، تاكو ئێستا زیانەكانی بومەلەرزەكە ئاشكرا نەكراون.

بوومەلەرزەکە لە هەندێك ناوچەی هەرێمی کوردستانیش هەستی پێکراوە.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

کوردستان

كامەرانی قەرەداغی: ‌ڕوودانی كارەسات بەهۆی كۆرۆناوە لە ‌كوردستان بۆ خەڵك تۆقاندنە


خەڵك-بەشی هەواڵ

 

پزیشكێكی ڕاوێژكاری نەخۆشیەكانی سنگ و بۆری هەوا ڕایدەگەیەنێت، لە ‌سنووری چواردەوری سلێمانی، لە كۆتایی مانگی چوار زۆر گەشبین بووم بەوەی ئێمە ئەگەری ئەوە هەیە لە ‌هەفتەی یەكەمی مانگی پێنجدا، یان ناوەڕاستی مانگی پێنج شایی بگێڕین، هەمیشە یەكێك لە دروشمەكانی من تكایە شایمان لێمەكەن بە شین و‌ هەمیشە ئێمە تەقدیری هاوڵاتیانمان كردووە و‌ ئەوەی ڕوویدا لە ‌دوای ئەوەوە‌ بەتایبەتی ڕێكارەكان شلكرایەوە، دوای ئەوە كۆمەڵێك مەسەلەی سیاسی، كۆمەڵایەتی، بژێوی و ئابوری، هەروەها بەپلەی یەكەم حكومەت خۆی وەكو حكومەت سەری گەورە بكات بە سەرچاوەی سەرەكی، چونكە بەڕاستی لە ڕۆژگارێكی ئاوا كە مرۆڤی كورد تووشی ئەم نەهامەتییە بێت، حكومەت چۆن پێشووتر چووە قەرزی كردووە،‌ بۆ كۆمەڵێك شتی تر كە زۆربەی هاونیشتمانییان ئاگایان لێی نیە قەرزەكە بۆچییە؟! دەبوایە بۆ ژیان و گوزەرانی خەڵك قەرزی بكردایە، ئەوە بوو خەڵكەكە تووشی نەهامەتی بووە و خەڵكییان كردۆتە ژوورەوە. دوای ئەوەی كە شلیان كردەوە بەشێوەیەكی زۆر نازانستی بەڕەڵایانكرد، ئەوە بوو لە هەندێك شوێندا دۆكۆمێنت هەیە ئێستا ئەو خەڵكانەی كە لەسەر سنوورەكان بوون و قسەیان كردووە، دەڵێن سنوورەكانییان چۆڵ كردووە و هاتوچۆ هەبووە و خەڵكییان بە قاچاغ هێناوە،‌ لە ‌ئێران و بەغداوە.

د.كامەران قەرەداغی پزیشكێكی ڕاوێژكاری نەخۆشیەكانی سنگ و بۆری هەوا بە دەنگی ئەمریكای ڕاگەیاند، كەیسمان هەیە ئێستا لە بەغدا و ناوچەكانی عێراقەوە خۆیان كردۆتەوە بە كوردستاندا. بۆ ئاگاداریتان لەم ناوەڕاستی مانگی پێنجە خەڵكێكی زۆر زۆر لە بەغداوە هاتوون و لەناو شارەكانی كوردستاندا گەڕاون، كەواتە هۆكارەكانی زیادبوونی كۆرۆنا ڤایرۆس، هاتوچۆیەكی بەردەوام هەبووە، لە سنوورەكانەوە، پێنجوێن شاهێدی حاڵەكەیە،‌ كە زیاتر لە 50 حاڵەتی تیا بووە، ئەگەر ئەمڕۆ زیاتریش نەبوو بێت.

وتیشی”بەهیچ شێوەیەك لە كوردستانەوە ئەوەمان ڕانەگەیاندووە كە كۆرۆنا تەواو بووە، چونكە كۆرۆنا لە كوردستان تەواو نەبووبوو، ژمارەكان زۆر زۆر كەم ببوونەوە، ژمارەكان لەپڕ زیادیكردەوە هەر لێرەشدا دڵنیای دەكەمەوە،‌ كە ئەمە پێی ناوترێت شەپۆلی دووەمی كۆرۆنا، بەڵام هۆكاری سەرەكی بۆ زیادبوونی ژمارەكانی كۆرۆنا ئەوە بوو كە ژمارەیەكی زۆر هەر خۆی هەبوون لەناو شارەكاندا، ئێمە هەمیشە ئەوەمان وتووە ئەگەر 10 كەس دەستنیشانكران، ئەوا 100 ی تر، یان 50ی تر هەیە، ئەوە بوو بە خێرایی و بەبێ بەرنامە شتەكان تێكچوو، لەبەرئەوە،‌ ئەو شتە كە ڕوویدا ئێستا پێوەی دەناڵێنین”.

ڕوونیشیكردەوە، ئەم زاراوانەی لەناو خەڵكدا بڵاوبوونەتەوە، مرۆڤ ناتوانێت بەیەكجار لە مێشكی خەڵكی بەرێتە دەرەوە،‌ چونكە بەڕاستی دەبێت زۆر قوڵایی زانستت هەبێت لە ڤایرۆسەكە، دەبێت خەڵكی بەرامبەرەكەشت بەو ئەندازەیە بزانێت، بۆ ئەوەی پێی بڵێیت كە شتێك مەترسیدارە و كوشندەیە، بۆ نموونە كە دەڵێیت مەترسیدارە، ئێستا ئەگەر بەراوردی ئەم ڤایرۆسە بكرێت نیشانەكانی كۆمەڵێك خەڵك زیاترە، ئێستا خەڵك وایلێهاتووە نایەت خۆی كەرەنتین بكات، خەڵكەكە خۆی لە ماڵەوە دەبێت و دەچێت بۆ لای دكتۆر، دەچێت بۆ عەیادەكان، لەوێ كانۆلایان بۆ دادەنێن و چارەسەری تریان دەكەن، لەكۆتاییدا وایلێدێت هەر خۆی نییە، كەسوكارەكەی دەیگرێت، وردە وردە دەچێتە سییەكانییانەوە و زیاد دەكات و نیشانەیان لێدەردەكەوێت.

سەبارەت بە دروستبوونی كارەسات لە هەرێم كامەران قەرەداغی ڕایگەیاند، كارەسات بوونی نیە، مێژووی كورد بە ئەنفالدا ڕۆیشت، بە شەڕی ناوخۆدا ڕۆیشتووە، مێژووی كورد لەژێر دەستی سەدام حسێن و شای ئێران و ئێستای خومەینی و ئەردۆغان و سوریا و ئەوەتا سوریا كیانی خۆیانییان هەیە، ئەوانە ترساندنی خەڵكە، بڕۆ سەیری ئەمریكا بكەن 100 هەزار كەس مردووە. لە سوید و نەرویج و دانیمارك ژمارەی مردووەكانییان چەند سەدێكە، ئەمانە پێشكەوتوترین سیستەمی تەندروستیی جیهانییان هەیە. لە ئیسپانیا و فەڕەنسا و ئیتالیا، ئەوانە سەریان بەرزە، چونكە نەتەوەكە خۆی سەری بەرزە، شانازی بە سەركردەكانییانەوە دەكەن، باسی كارەسات نەكراوە. لە سوید و نەرویج خەڵكەكە چوونەتەوە سەر شەقام و ئیشی خۆیان دەكەن، كەسیش باسی كارەسات ناكات، لە هۆڵەندا و ئەڵمانیا كەس باسی كارەسات ناكات، بەس لێرەیە. ئێمە‌ نەتەوەیەكین بە تراژیدیا دەژین، نەتەوەیەكین خەڵك بتۆقێنین، هەركاتێك خەڵك ترسێنرا و تۆقێنرا ئیتر كۆنتڕۆڵ دەكرێت.

جەختی لەوەش كردەوە، باسكردن لە ‌ڕوودانی كارەسات بەهۆی كۆرۆناوە لە ‌كوردستان بۆ خەڵك تۆقاندنە، ئەگەر زانستی كۆرۆنا وەكو خۆی باس بكرێت، بەراورد بكرێت لەگەڵ وڵاتانی جیهاندا، بۆیان باس بكرێت لێرە چۆنە و لەوێ چۆنە و خەڵكەكە چۆن مامەڵەی كردووە، خەڵك لە ڤایرۆسەكە تێدەگات، دەسەڵات لە كوردستان نایەوێت مرۆڤی كورد لە ڤایرۆسەكە تێبگات. یەك كەس كە دەمرێت خەڵكەكە تووشی شۆك و زەندەق دەكەن، بۆ ئەوەیە ئەو خەڵكە بترسێت و بە ئارەزووی خۆیان كۆنتڕۆڵییان بكەن، باشترین هۆكار بۆ كۆنتڕۆڵكردنی مرۆڤ ترس و تۆقاندنە.

ڕوونیشیكردەوە، ئێستا كوردستان لەبەردەم زیادبوونی حاڵەتەكانی كۆرۆنادایە،‌ ناڵێم بۆچی لەم شار كەمترە لەو شارە زیاترە، هەموومان دەزانیین بۆچی؟ لەهەر شوێنێكدا تۆ هاتی لەسەرخۆ و بەڕێكوپێكی و بە سیستەم ڕێكارەكانی ئەوەی كە قەدەغەیە هەڵیدەگریت و شتێكی تر لەشوێنی دادەنێیت و بەدواداچونی جوان دەكرێت و لە ئێرانەوە نایەڵیت خەڵك بێت و نایەڵیت قاچاغچی بێت، ئەمانە بەداخەوە لەناوچەی ئێمە زۆر كەم كرایەوە ئێمە دەڵێین ئێستا كوردستان لەبەردەم زیادبوونی حاڵەتەكانی كۆرۆنا ڤایڕەس دایە. نەخۆشمان بۆ دێت كە لەمەودوا نیشانەیان زۆرترە، هەندێكیان پێویستییان بە دەزگای هەناسەدانە، ئەمە سیستەمی نەخۆشییەكەوایە.

ئاشكراشیكرد، گۆڕەپانەكە وا دەڵێت. ئێستا كە ناكۆكی فیكری و سیاسی دروستبووە لەسەر بنەمای ئابوری و ئیدارەی سیاسی كوردستان كۆمەڵێك بەرئەنجامی دروستكردووە. ئەمە قسەی منە قسەی بیرمەندی حیزبەكانی ترە، هادی عەلی و شاسوار عەبدولواحید و ئەندام پەڕلەمانەكانییان و هەموویان وا دەڵێن، كەواتە ئێستا لەسەر ئاستێكی باڵای سیاسی ئەم قسەیە دەكرێت، بەڵام وەكو زانست دەڵێم هەمیشە نەخۆشی و زانست دەتوانرێت بەكاربهێنرێت بۆ دەسكەوتی سیاسی ئەمە لە دنیا ڕوونە. لە كوردستان 29/5 سەرۆك وەزیرانی هەرێمی كوردستان پەیامێكیداوە بۆ نەتەوە، بۆ نیشتیمان، كەچی لەناو پەیامەكەدا لایەنێكی سیاسی تاوانبار دەكات بەوەی كە كۆرۆنا ڤایڕەس بەكاردەهێنێت بۆ خۆی، ئەمە مەترسیدارە.

قەرەاغی ڕاشیگەیاند، كوردستان نابێت بەهیچ وڵاتێكی تر، كوردستان هەروەكو خۆی دەمێنێتەوە، لەڕووی تەندروستییەوە، هەتا ئەگەر 2000 حاڵەتی تریشمان ببێت، كوردستان تایبەتمەندی خۆی هەیە.

وتیشی”كوردستان قۆناغێكی زۆر باشی بڕیوە. دوێنی لە نەخۆشخانە بووم خەڵكێكی زۆر ماسكی پێ بوو، سێ ڕۆژ پێش ئەوە كەس ماسكی پێ نەبوو. خەڵك فێربووە ئێستا خۆی دەپارێزێت. هەولێر و دهۆك ڕێژەكەیان زۆر باشە، ماوەتەوە ئەم ناوچەی سلێمانییە لەگەڵ پێنجوێندا. پێنجوێن ڕوونە كە بۆچی وایلێهاتووە، ئەویش لەبەر مەرزی باشماخ و‌ هەروەها لەبەر قاچاغچی، كە هاتوونەتە ناو شارەكانەوە، و خەڵكی شارەكە خۆیان زۆر زۆر باش دەزانن”.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

کوردستان