ئێمە لە تۆرە کۆمەڵایەتیەکان

کوردستان

ئەنجامی‌ هەڵسەنگاندنی‌ دایەنگە حكومی‌‌ و ناحكومییەكانی‌ بۆ ساڵی‌ (٢٠١٩) ڕاگەیەندرا

خەڵك- بەشی هەواڵ
ڕۆژی‌ یەك شەممە، ١٩ی‌ ١ی‌ ٢٠١٩، بە ئامادەبوونی‌ كوێستان محەمەد، وەزیری‌ كار و كاروباری‌ كۆمەڵایەتی ‌‌و عومەر گوڵپی‌، بەڕێوەبەری‌ گشتی‌ چاودێری‌‌ و گەشەپێدانی‌ كۆمەڵایەتی‌ لەپارێزگای‌ سلێمانی ‌‌و ژمارەیەك لە بەڕێوەبەر و بەرپرسان ‌و بەڕێوەبەری‌ دایەنگەكانی‌ سنوری‌ پارێزگای‌ سلێمانی‌، لە هۆڵی هۆتێل تایتانیك لە شاری سلێمانی، بەشی‌ دایەنگەكان لە دیوانی‌ بەڕێوەبەرایەتی‌ گشتی‌ بۆ ساڵی‌ سێیەم لەسەر یەك، ئەنجامی‌ هەڵسەنگاندنی‌ دایەنگە حكومی‌‌ و ناحكومییەكانی‌ بۆ ساڵی‌ (٢٠١٩) ڕاگەیاند.

بەپێی ڕاگەیەنراوی بەڕێوەبەرایەتی گشتی چاودێری كۆمەڵایەتی و گەشەپێدانی سلێمانی، عومەر گوڵپی‌، بەڕێوەبەری‌ گشتی‌ پاش خستنەڕووی‌ ئەو پلان‌ و ستراتیجەی،‌ كە بەڕێوەبەرایەتی‌ گشتی‌ لە ماوەی‌ چوار ساڵی‌ داهاتوو بۆ دایەنگەكانیان گرتۆتە بەر، باسی‌ لە ئامانجەكانی‌ پڕۆسەی‌ هەڵسەنگاندن كرد وەك یەكێك لەو بەرنامانەی‌، كەلە ستراتیجی‌ كاركردنی‌ دایەنگەكاندا هەیە و هەموو ساڵێك لە سێ مانگی‌ كۆتاییدا بەڕێوەی‌ دەبات.

وتوشیەتی، “هەموو ئەو ڕێوشوێنانەی‌ دەیانگرینەبەر لە جێبەجێكردنی‌ سیستم ‌و ڕێنمایی‌ دایەنگەكان ‌و بەدواداچوون‌ و بڕیاری‌ جیاجیا، مەبەستمانە ڕەخساندنی‌ ژینگەیەكی‌ گونجاوە بۆ گەشەی‌ منداڵ، كە سوپاس بۆ خوا ئێمە لە سلێمانی‌ تیایدا پێشەنگین”.

ئەنجامەكانی دایەنگە ناحكومییەكان بەمجۆرە بوون:

١ـ گروپی‌(A) پێكهاتبوو لەم دایەنگایانە: (گەشە، شاری نەورۆز، خەونی مناڵان، جاف تاوەر، مۆنتی سۆری سلێمانی، بەرزاییەكانی سلێمانی، ڕۆژ، قەیوان ستی، گەشاوە).

٢ـ گروپی‌ (B) پێكهاتبوو لەم دایەنگایانە: (شنیاری نوێ، تەوار، سان، ئانی، ڤاری، گۆیژە، ناز، ئەستێرەكان، هەرەوەزی).

٣ـ گروپی‌ (C) پێكهاتووە لەم دایەنگایانە:(شار، چوارچرا، پاساری، مریەم، سەندرێلا، بەرزاییەكانی قەیوان، گەڵا، ئەژین، تەرزە، مەلیك، هەنارە گوڵ، ڕەنگاڵە، سۆز، شەنگین، گوندی ئەڵمانی، ئەلەند، لالە).

٤ـ گروپی‌ (D) پێكهاتبوو لەم دایەنگایانە: (فردەوس، مارگرێت، میر، شاری پزیشكانی 2، سۆزی باوك، كۆشكی مناڵ، كانی گوڵ، هیرۆنی نوێ، ساندیبێل، میوە، گوڵەمێخەك، هەنگاوی بچوك، لانیا، ڕێبەری دوو، باران، گوڵاڵە سوورە، هێلانەی مناڵان).

٥ـ گروپی‌ (E) پێكهاتبوو لەم دایەنگایانە: (پیرەمەگرون، ژیكەڵە، سۆزی دایك).

ئەنجامەكانی دایەنگە حكومییەكانیش بەمجۆرە بوو:

١ـ گروپی‌ (B) پێكهاتبوو لەم دایەنگایانە:(بەختیاری، بازیان).
٢ـ گروپی‌ (C) پێكهاتووە لەم دایەنگایانە:( چوارباخ، خنجیل، دایك).
٣ـ گروپی‌ (D) پێكهاتبوو لەم دایەنگایانە: (دوكان، چوارتا، دەربەندیخان).
٤ـ گروپی‌ (E) پێكهاتبوو لەم دایەنگایانە: (قەڵادزێ، ڕانیە).

جێی‌ ئاماژەیە لە سنوری‌ پارێزگای‌ سلێمانی‌ سەرجەم ژمارەی‌ منداڵان لە دایەنگەكان بریتیە لە(3,753) منداڵ ‌و ژمارەی‌ دایەنگەكان بریتیە لە (٨٤) دایەنگە، كە بەمجۆرە دابەشبوون: ژمارەی‌ دایەنگە حكومییەكان بریتییە لە (١١) دایەنگە ‌و (٥٣٤) منداڵیان لە خۆگرتووە، دایەنگە ناحكومییەكان ژمارەیان (٥٧) دایەنگەیە كە (3,021) منداڵیان لە خۆگرتووە و ژمارەی‌ ستافەكانیشان بریتیە لە (٧٢٩) كەس لە ڕەگەزی‌ مێ‌، ژمارەی‌ دایەنگەی‌ فەرمانگەكانیش بریتییە لە (١٦) دایەنگە، كە (١٩٨) منداڵیان لە خۆگرتووە.

لە ساڵی (2019)دا، لە ڕێگەی‌ لیژنەی‌ سەرپەرشتی‌‌ و بەدواداچوونی‌ بەشی‌ دایەنگەكانەوە، (455) سەردانی‌ دایەنگە كراوە بەمەستی‌ سەرپەرشتی ‌‌و بەدواداچوونی‌ دایەنگەكان‌ و ڕێنماییكردنیان، لە لیژنەی‌ هاوبەشی‌ قائمقامیەتیش، كە نوێنەری‌ بەشی‌ دایەنگەكانی‌ تێدایە (325) سەردانی دایەنگەیان كراوە بۆ دڵنیابوونەوە لەوەی‌ دایەنگەكان پابەندی‌ یاسا و ڕێنماییەكان‌ و ژینگەیەكی‌ گونجاون بۆ گەشەی‌ منداڵ، وە (٦٦) سەردانی بەمەبەستی هەڵسەنگاندنی دایەنگەكان ئەنجام دراوە.

جیهان

بەڕێوەبەرایەتی خۆسەر: پڕۆژەكەمان پڕۆژەیەكی نیشتمانییە

خەڵك – بەشی هەواڵ

بەڕێوەبەرایەتی خۆسەر ڕایدەگەیەنێت، لێدوانەكانی جێگری وەزیری دەرەوەی سوریا دەبنە هۆكارێك بۆ پەكخستنی هەوڵەكانی گفتوگۆی نیشتمانیی سوریا.

بەڕێوەبەرایەتیی پەیوەندییەكانی دەرەوە لە بەڕێوەبەرایەتی خۆسەر لە ڕاگەیەنراوێكدا ڕەخنەی لە لێدوانەكانی فەیسەڵ میقداد جێگری وەزیری دەرەوەی سوریا گرت و بە هۆكارێك بۆ پەكخستنی هەوڵەكانی گفتوگۆی نیشتمانیی سوریا ناوبرد و ڕایگەیاند: “پڕۆژەی بەڕێوەبەرایەتی خۆسەر، پڕۆژەیەكی نیشتمانییە و هەرگیز هەڕەشە لە یەكپارچەیی خاكی سوریا و گەلەكەی ناكات”.

ئەو ڕاگەیەندراوەكەی بەڕێوەبەرایەتی خۆسەر لە وەڵامی لێدوانێكی جێگری وەزیری دەرەوەی سوریا هات كە تێیدا ڕایگەیاندبوو:”حكومەتی سوریا بەتەواوەتی بەڕێوەبەرایەتیی خۆسەر ڕەتدەكاتەوە و دیمەشق سوورە لەسەر یەكپارچەیی خاكی سوریا”.

جێی ئاماژەیە، هەفتەی ڕابردوو، ئیلهام ئەحمەد، سەرۆكی دەستەی جێبەجێكاری ئەنجومەنی سوریای دیموكرات ڕایگەیاند، حكومەتی سوریا ڕەزامەندی لەسەر نێوەندگیری ڕوسیا بۆ دەستپێكردن بە گفتوگۆ سیاسییەكان دەربڕیوە تایبەت بە پێكهێنانی لیژنەی باڵا بۆ تاووتوێكردنی یاسای بەڕێوەبردنی خۆجێیی لە سوریا و میكانیزمی بەڕێوەبردنی تایبەت بە بەڕێوەبەرایەتیی خۆجێیی لە باكووری ڕۆژهەڵاتی سوریا.

ك.ج

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

ئابوری

دەستەی ئاماری هەرێم لەبارەی ڕێژەی بێكاری ڕوونكردنەوە دەدات

خەڵك – ئارام سەردار

دەستەی ئاماری هەرێمی كوردستان لەڕوونكردنەوەیەكدا ڕایدەگەیەنێت، ئەو ئامارەی لەچەند وێبسایت و پەیجێك بڵاوكراونەتەوە لەبارەی ڕێژەی بێكاری لەسەر ئاستی هەرێمی كوردستان و عیراق سەرچاوەكەی وەزارەتی پلاندانانی عیراقە و تێكەڵاوی بەئامارەكەوە دیار بووە.

لە ڕوونكردنەوەكەیدا دەستەی ئاماری هەرێمی كوردستان كە وێنەیەكی بۆ (تۆڕی میدیایی خەڵك) نێردراوە تێیدا هاتووە، ئەمڕۆ لە چەندین وێبسایت و پەیج و تۆڕە كۆمەڵایەتییەكان زانیاری ئاماری بڵاو كراوەتەوە و سەرچاوەكەی وەزارەتی پلاندانانی عیراق بووە، سەبارەت بە ڕێژەی هەژاری لە سەر ئاستی هەرێمی كوردستان و پارێزگاكان و عیراق.

لەڕوونكردنەوەكەدا ئاماژەبەوەكراوە، بە گشتی تێكەڵاویەك بە ئامارەكەوە دیار بوو، بۆیە دەستەی ئامار لە خشتەیەكدا ڕێژەی هەژاری بۆ ساڵانی ٢٠١٤و ٢٠١٨ دەخەینەڕوو، لەهەمان كاتدا لە هێڵكارییەكدا كە بۆ ساڵانی ٢٠٠٧ تا ٢٠١٨یە و هەموو ئەو گوڕانكارییانە كە بەسەر ڕێژەكەدا هاتوون پیشان دەدات تا ئەم بابەتە خوێندنەوەی هەڵەی بۆ نەكرێت و ڕاستییەكان وەك خۆی دیاری بكرێت.

بەپێی خشتەی دەستەی ئامار لە ساڵی ۲۰۱۸ ڕێژەی هەژاری لە هەرێم ٥.٥٪ بووە، لە عیراق 20%، لەسەر ئاستی پارێزگاكانیش لە دهۆك زۆرترین ڕێژە هەبووە كە 8.6% بووە، لە هەولێر 6.7% بووە و سلێمانیش كەمترین ڕێژەی بێكاری تێدا تۆماركراوە 4.5% بووە، بەپێچەوانەوە ڕێژەی بێكاری لە ساڵی 2014دا لە دهۆك 12.4% بووە لە هەولێر لە 1.5% بووە، سلێمانیش 1.2% بووە، لەسەر ئاستی هەرێم ڕێژەی بێكاری لە 12.5% بووە، لە عیراقیش لە هەمان ساڵ 22.5% بووە.

لەڕوونكردنەوەكەدا پێناسەی هەژاری كراوە كەبریتییە لە هەژماركردنی هەژاری لە عیراق و هەرێمی كوردستان پشت بەستراوە بە خەرجی خێزان بۆ دابینكردنی پێداویستییە خۆراكییەكان و خواردنەوە لەگەڵ پێداویستییە ناخۆراكییەكان وەك بەشێك لە پێداویستی سەرەكی و سەرەتایی بۆ بەردەوامبوون لە ژیان بۆ هەر یەك لە ئەندامانی خێزان. هێلی هەژاری لە ساڵی 2007 (77500) دیناری عیراقی بوو و لەساڵی 2012 بە (105500) دیناری عیراقی هەژماركراوە، بەڵام بۆ ساڵی 2018 بەپێی نیشاندەرەكانی ڕێژەی هەڵاوسان و ئابوورییەكان لە هەرێمی كوردستان و عیراق هێڵی هەژاری بە 110880 دیناری عیراقی خەمڵێنرا وەك كەمترین خەرجی تاك لە مانگێگدا.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

کوردستان

“كۆبوونەوەكانی ئەنجومەنی سەركردایەتی یەكێتی دەستپێدەكەنەوە”

خەڵك – بەشی هەواڵ

وتەبێژی كۆنگرەی چوارەمی یەكێتی ڕایدەگەیەنێت، لەچەند ڕۆژی داهاتوودا كۆبوونەوەكانی ئەنجومەنی سەركردایەتی یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان دەست پێدەكاتەوە.

مەلا یاسین وتەبێژی كۆنگرەی چوارەمی یەكێتیی تایبەت بەكەناڵی فەڕمی حزبەكەی ڕاگەیاند: لەچەند ڕۆژی داهاتوودا كۆبوونەوەی ئەنجومەنی سەركردایەتی یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان دەست پێدەكاتەوە.

مەلا یاسین وتیشی: كۆبوونەوەی لیژنە لاوەكییەكان و لیژنەكانی هەمواركردنەوەی پەیڕەوی ناوخۆی یەكێتی بە باشی دەڕوات و پەیوەندی باش لەنێوان ئەو لیژنانەدا هەیە بە ئاڕاستەی دەستوبردكردن لەچاوخشانەوە بەبڕگە و ماددەكانی پەیڕەوی ناوخۆی یەكێتی.

ك.ج

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

کوردستان