ئێمە لە تۆرە کۆمەڵایەتیەکان

وتار

دیسان پەرلەمان و پشتگوێخستنی یاسای خانەنشینی كەرتی تایبەت

ئاسۆ عەبدوللەتیف

هیچ نەبێت دەبوو، بە مۆبایلەكەی دەستیان و ئۆتۆمبیلەكەی ژێریان و پلیتی فرۆكەكانیان و تیڤیەكان و سیتی و شوقەو فەیس بووك و ئاڵوگۆڕی گەرمی نامە ناردنەكانیان، ئاگاداری ئەوە بوونایە خەڵكانێك هەن لەم وڵاتە ئێشكگرن و بەدیارتانەوە دانیشتوون لە ئۆفیس و ماڵەكانیان و دەنگیان بە ئێوە بەخشیوەو بیست ساڵە لەژێر چەتری یاسا قورسەكانی كەرتی تایبەت كاردەكەن.

راستەوخۆ دانیشتنی ژمارە چواردەی ئاسایی خولی پایزەمان بینی لە ساڵی یەكەمی خولی پێنجەم، بەرنامەی كۆبونەوەكە بریتی بوو لە خوێندنەوەی دووەم بۆ پرۆژەیاسای”چاكسازیی لە خانەنشینی موچەو دەرماڵەو بەخشین و ئیمتیازاتەكانی تر” ئەمەش بەپێی حوكمی هەندێك لە مادەكانی پەیرەوی ناوخۆی پەرلەمانی كوردستان- عێراق.

پرۆژە یاساكەو خوێندنەوەكان بەو شەفافیەتە وێڕای نانەوەی دەنگە دەنگ و ئانارشیزمی بێمانا، گرنگی خۆی هەبوو، ئەوە لەگەڵ سەرنجە رۆژنامەوانیەكانمان هەڵیدەگرین بۆ كاتی خۆی و ئەوەی مەبەستی ئەم وتارەیە، دیسان لەبیرچون و پشتگوێخستنی سەرۆكایەتی پەرلەمان و پەرلەمانتاران بوو، بۆ یاسای خانەنشینی كەرتی “مەبەست كۆمپانیا تایبەت و ئەهلییەكان” كە ئەمجارەش بە مەبەست بێت یان بێ مەبەست پشتگوێخراو ئایندەی ئەم كەرتە درایەوە دەست قەدەری بێمافی و بێ یاسایی!

لەو دوو دانیشتنەدا نە سەرۆكایەتی پەرلەمان و نە هیچ فراكسیۆن و پەرلەمانتارێك بە ئۆپۆزسیۆنیشەوە، ئاماژەیان بە یاسایەك نەكرد بۆ كەرتی تایبەت، هیچ نەبێت دەبوو، بە مۆبایلەكەی دەستیان و ئۆتۆمبیلەكەی ژێریان و پلیتی فرۆكەكانیان و تیڤیەكان و سیتی و شوقەو فەیس بووك و ئاڵوگۆڕی گەرمی نامە ناردنەكانیان، ئاگاداری ئەوە بوونایە خەڵكانێك هەن لەم وڵاتە ئێشكگرن و بەدیارتانەوە دانیشتوون لە ئۆفیس و ماڵەكانیان و دەنگیان بە ئێوە بەخشیوەو بیست ساڵە لەژێر چەتری یاسا قورسەكانی كەرتی تایبەت كاردەكەن و گەنجێتی خۆیان گوشیوە و یاسایەك نیە پارێزگاریان لێ بكات و ماف و ئیمتیازات و ماندووبونەكانیان بپارێزێت، ئەمە كەمتەرخەمی و جەهلێكی كوشندەیە میللەتێك چاوەروانی ئەو جۆرە پەرلەمانتارانە بێت تاوەكو پرۆژە یاسایەكی عەقلانی و دادپەروەرو یەكسانیان بۆ پێشنیار بكات.

تەنانەت كارمەندانی ئەم كۆمپانیا ئەهلیانە مانگانە رسومات و زەمان دەبەخشن بە وەزارەتی كارو كاروباری كۆمەڵایەتی بە رێژەی %17 ی موچەكانیان و دیاریش نییە ئەم پارەیە بە چ شێوەو میكانیزمێك ئەدرێتەوە بە كارمەندان بۆ ئێستاو ئایندە، ئەمە پێویستی بە كۆنترۆڵكردن و میكانیزمی گونجاو هەیە لە نێوان پەرلەمان و كۆمپانیاو وەزارەتی ناوبراو بۆ ئەوەی ئایندەی ئەم كەرتەش بە تاریكی نەمێنێتەوە.

نوسەری ئەم بابەتە بە سێ بەش و شەش مانگ بەر لە ئێستا، تەواوی وردەكاریەكانی خانەنشینی كەرتی تایبەتم بڵاو كردەوە لە رۆژنامەو سایتەكان و ئاگادارم كردنەوە لە خوێندنەوەو هەمواری یاساكەدا پێویستە پەرلەمان یاسای خانەنشینی “كەرتی تایبەت” ی بیرنەچێت و سەردانی پەرلەمانیشم كرد بۆ ئەو مەبەستەو تا ئێستا هیچ ناوەندو دەسەڵاتێك نەهاتۆتە وەڵام لەسەر ئەم كەیسە گرنگە.

ئەگەر ئەو پەرلەمانتارانە لە دوو دانیشتنی پەرلەمان نەتوانن بەندو بڕگەیەك جێ بكەنەوە لە یاسای گشتی خانەنشینی مەدەنی و پلەباڵاكان بۆ كەرتی تایبەت، ئەوە دەلالەتی بیرچوونەوە نییە بە تەنها، بەڵكو بێ موبالاتی و بەكەم سەیركردنی كارمەندانی كەرتی تایبەتە، كەمتەرخەمییە بەرانبەر بە یەكێك لە پایەو بناغە گرنگەكانی ژێرخان و سەرخانی ئەم وڵاتە.

ئەم پەرلەمانتارانەی كە خۆیانكردوە بە مۆنتسیكۆی كورد بۆ یاسادانان، نەك هەر نەیانتوانی بەندێك جێ بكەنەوە لە هەمواری یاساكەو لە خوێندنەوەی دووەمی پرۆژەكە شتێك بڵێن، بەڵكو بە ئاستەمیش گوێمان لێ نەبوو باسی ئەو نەوە زیت و وریاو چاونەترس و ئەكادیمی و تەكنیسیەنە گەورەیەی كەرتی تایبەت بكەن، كە بەردەوام كۆمەڵگای نوێ و دیموكرات و لیبراڵ و گڵۆباڵ، ئاتاجی پێیانە، بەبێ كەرتی تایبەت هاوشانی كەرتی گشتی بێگومان، نە ئابوری وڵات پێش دەكەوێت و نە گەشە دەكات بە خێرایی، ئەو كەمە گەشەكردن و پێشڤەچونەی ئابوری كوردستان بەشێكی سەرەكی پەیوەستە بە كەرتی تایبەتەوە كە لەم یاسایەدا هیچ حسابێكی بۆ نەكرا .

لە مادەی هەشتەمی پرۆژە یاساكە، كە تایبەت بوو بە خانەنشینی فەرمانبەران و لە دوو بڕگەدا رێكارەكانی روونكراوەتەوە بۆ خانەنشین كردنی ئاسایی، هیچ نەبێت بڕگەیەك تەرخان بكرایە بۆ ئەم كەرتە ئەهلیەی كە رۆژانە خەڵك پێویستی بە خزمەتگوزاریی و داهێنانەكانیان هەیە.

ئێستا دەبێت ئەو پرسیارە بكەین ئایا بەراست پەرلەمانتاران دەزانن كۆمەڵێك كارمەندو فەرمانبەرو كرێكارو پاسەوان هەن لە كۆمپانیاو رێكخراوەكانی كۆمەڵگای مەدەنی، بەناوی كەرتی تایبەتەوە، هیچ یاسایەك نایانگرێتەوە یاسای دەركردن و نانبڕین و كۆتایی هاتنی راژەكانیان نەبێت؟ هیچ ماف و ئیمتیازاتێكی ئایندەیان دیار نییە، ئایا پەرلەمانتاری كورد دەزانێت كێ لە كەرتی گشتیەو كێ لە كەرتی تایبەت و كێش لە هەردوولا سودمەندە؟ ئایا دەكرێت كەسێك دوو دوو ئیمتیازو دوو موچەی هەبێت لە گشتی و تایبەت و هەزاران دەرچووی زانكۆو پەیمانگاكانی كوردستانیش لەتاو بێكاریی خۆپیشاندان بكەن، كەواتە پەرلەمانتار پەرلەمانتاری حكومەتە نەك خەڵك، ئەمەش بە دەرەجەی ئیمتیاز.

فەرمانبەر هەیە بەو یاسایەی كە ئێوە خوێندنەوەی دوەمتان بۆكرد، لە حكومەت خۆی خانەنشین دەكات بە پلەیەكی باڵاو دواتر لە حەوشەی پشتەوەی كەرتی تایبەت دێتەوە ناو كۆمپانیایەكی ئەهلی، چیتان كرد بۆ رێگریی و راستكردنەوەی ئەم خەوشەو لە چ بەندو بڕگەو مادەیەكدا ئاماژە كراوە بەم دیاردەیە، یان خۆتان داناوە سبەی ئێوەش بێنەوە كەرتی تایبەت بەو موچە بەرزەی خانەنشینیەتانەوە، ئێوە لەلایەك دەتانەوێت بێكاریی كەم بكەنەوەو خۆتان وا دەردەخەن كە پەیامبەری چاكسازیین، كەچی یاسایەكتان لە بەردەستە ناتوانن بە وردیی هەڵسەنگاندنی بۆ بكەن.

رەهەندە جیاوازەكانی یاسای خانەنشینی هەر تەنها بۆ كەرتی گشتی نییە، پێویستی بە پرۆژەی جددی و خوێندنەوەی هەمەلایەن هەیە تاوەكو كەرتی تایبەتیش جێگای بكرێتەوە لە یاساكەدا، لەئێستادا ئەوە رۆشت و كەمتەرخەم بوون و بیرتان چوو، دەكرێت قۆناغی داهاتووی نزیك كاركردن بێت بۆ یاسایەكی خانەنشینی راقی و دادپەروەر بۆ كەرتی تایبەت، بەتایبەت بۆ ئەو كارمەندانەی ساڵانە لە فەرمانگەی “بەرێوەبەرایەتی دەستەبەری كۆمەڵایەتی بۆ كریكاران” رسومات و زەمانی مانگانەی خۆی دەبەخشێت وەك ئەركە داراییەكانیان و گرنگە ئەمە لەبەرچاو بگیرێت.

پێویستیشە حكومەت تیمی تایبەت پێك بهێنێت بۆ وردبینی كەرتی تایبەت و لە رووی خزمەتی شارستانی و یاساكانەوە پاڵپشتیان بێت، كەرتی تایبەت هەزاران كارمەندو كرێكارو فەرمانبەری هەیەو لە چاوەروانی پرۆژە یاسایەكدان بیانپارێزێت نەك بیانفەوتێنێت، پرۆژە یاسایەك ماف و ئیمتیازاتی كۆتایی راژە ببەخشێت بە فەرمانبەران و كرێكارانی كۆمپانیا ئەهلیەكان و هیچ نەبێت پاش 15 ساڵ ئەركی وەزیفی (فعلی) خانەنشین بكرێن هاوشانی ئیمتیازاتەكانی راژەی فەرمانبەرانی كەرتی حكومیی، چونكە لە كەرتی تایبەتیش پلەبەندی و پسپۆرێتی و گرەیدو ئاستی باڵاو مام ناوەند هەیەو دەبێت رەچاو بكرێت.

ریکلام

وتار

گرنگی پشکنینی DNA لەدۆسیەی گۆڕە بەکۆمەڵەکاندا

سالار مەحمود

لە ساڵانی رابردوودا کەسوکاری قوربانیانی ئەنفال داوای زەوی و خانوویان دەکرد، داوای مووچەو باشکردنی ژیانیان دەکرد، داوای سەرەتاییترین مافەکانی خۆیان دەکرد.
بەشێکی کەم لە داخوازیەکانیان جێبەجێ کران. بەتێپەڕبوونی رۆژگار حکومەتەکان نەک ئەرکەکانی سەرشانیان لە دۆسیەی ئەنفالدا بەجێ نەهێنا، بەڵکو بە فشارو خۆپیشاندان و ناڕەزایی دەربڕینی کەسوکاری قوربانیانیش بەدەنگەوە هاتن بۆ داخوازیەکانیان زۆر کەم بوو.
ماوەیەک داوای هێنانەوەی ئیسک و پروسکی قوربانیەکانی گۆڕە بەکۆمەڵەکانیان دەکرد. ئەوە بوو ساڵ نا ساڵێک بەبێ فەحسی Deoxyribonucleic acidدی ئین ئەی DNA (الحمض النووی). چەند روفاتێک هێنرانەوە لەگەرمیان و چەمچەماڵ و دوکان و بارزان بەخاک سپێردرانەوە.
لە ئێستا بەگشتی و دوای هەڵدانەوەی گۆڕێکی بەکۆمەڵی سەماوە کە ۱۷۱ ژن و مناڵی لێ دەرهێنران.
بابەتی فەحسی دی ئین ئەی ئیتر ئەو ئەرکەیە کە نابێ پشتگوێ بخرێت.
نابێ نەزانرێ ئەو ئیسک و پروسکانە کێن و لەچ خێزان و گوند و دایک و خوشک و براو باوکی کێن؟
چەندین ساڵەو لە بۆنەی جیاجیادا داوای وەرگرتنی سامپڵی کەسوکاری قوربانیانی ئەنفال دەکرێت بۆ ئەوەی لەکاتی دەرهێنانی ئیسک و پروسکی ئەنفالکراوەکاندا بەراورد بکرێن.
ئەم کارە ئەرکی هەردوو حکومەتی عیراقی و حکومەتی هەرێمی کوردستانە.
بەتایبەتیش لەهەرێمەوە دەبوو ئەم ئەرکە جێبەجێ بکرایە، چونکە کەسوکاری قوربانیەکان لەهەرێمن. بەشێکیان لەناوچە دابڕاوەکانن.
لەهەردوو کۆنگرەی نێودەوڵەتی گۆڕەبەکۆمەڵەکانی دووەم و سێیەم لە راسپاردەکاندا ریزبەند کراوەو داواکراوە کە فەحسی DNA بۆ کەسوکاری قوربانیەکان بکرێ. جگە لەناسینەوەی ئیسک و پروسکەکان بۆ بابەتی بە جیهان ناساندن و لەیادنەکردن و ناسراوی گۆڕەکان و ناونیشانیان و بە زانستی کارکردن لەو دۆسیەیە گرنگی زۆری هەیە.
لەناو گۆڕەکاندا زۆرینەی روفاتەکان ناناسرێنەوە بەکۆمەڵ و بەبێ تەسکەرەو جنسیە. کەمیان نەبێ.
تەنیا بەجل و بەرگ و هەندێ بەڵگەی تردا کە دەزانرێ کوردن و خەڵکی کوردستانن لەوە زیاتر نازانرێ.
بەبێ پشکنینە سەرەکیەکە هەروا دەهێنرێنەوە کوردستان، بەس ژمارە کراون. بەخاک دەسپێردرێن بەکێلی بێ ناوونیشانەوە!
ئەم بابەتە ئیتر دەبێ جدی کاری لەسەر بکرێ
وەک چۆن لە کۆنگرەی دووەمی گۆڕە بەکۆمەڵەکان لەهەولێر ساڵی ۲٠٠۸ بە راسپاردە لە خاڵی (۱۱)دا داوا لە لایەنە پەیوەندیدارەکان کراوە.
ئەمەش دەقەکەیەتی وەک خۆی (
11- دعوة الحكومة العراقية لإعداد البنى التحتية للتنقيب عن المقابر الجماعية بتوفير مختبرات فحص الحمض النووي وقواعد البيانات).
بەهەمان شێوە لە کۆنگرەی سێیەمی گۆڕەبەکۆمەڵەکان لە ساڵی ۲٠۱۱ی نەجەف بە راسپاردە حکومەت و لایەنە پەیوەندیدارەکان لەم ئەرکە ئاگادار کراونەتەوە.
ئەمەش دەقی راسپاردەکەیە. (
11- دعوة الحكومة العراقية الى تكثيف الجهود من أجل جلب مختبرات (DNA) وتأهيل كوادر وطنية لاستعمالها ، استكمالاً للإجراءات الفنية الخاصة بملف المقابر الجماعية ).
کەواتە چەندین ساڵە هوشیاریی دەدرێتە حکومەتەکان بۆ پڕکردنەوەی ئەم کەلێنە.
ئەم بەبیرهێنانەوەم بەپێویست زانی، چونکە هێشتا درەنگ نیە. لەو روانگەوەی سەدان گۆڕی بەکۆمەڵ ماون هەڵبدرێنەوەو سەدان هەزار مرۆڤ ماون لە ژێر خاک دەربهێنرێن کە بەکۆمەڵ کوژراون.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

وتار

ئامانجی خۆپێشاندەران بۆ بوو بە سیاسی؟

پارێزەر/ لوقمان مصطفی صالح

ماوەیەکە خۆپێشاندان بەغدادی پایتەخت و زۆربەی شارنشینە شیعەکانی باشووری عێراقی گرتۆتەوە، دۆخی سیاسیی ئێستای عێراق بە ئاقارێكی هەستیاردا تێپەڕ دەبێت. گوشاری شەقام و خواستی خۆپیشاندەران لەسەر ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق،بە جۆرێکە نوێنەرانی خەڵكیان لەو ئەنجومەنەدا ناچار كردووە یاسای هەڵبژاردنی عێراق هەموار بكەنەوە.ئێستا پەرلەمان لە ژێر گوشاری ئەواندا دەجوڵێتەوە.!

لەئێستادا کێشەو ئاڵۆزیەکان بە جۆرێکە دەست تێوەردانی دەرەکی کردووە بە دیفاکتۆ.رێكخراوی نەتەوە یەكگرتووەكان و ئەمریكای هیناوەتە سەرخەت و پێشنیاری خۆیان بۆ گۆڕانكارییەكانی داهاتووی عێراق هەیە، وڵاتانی ناوچەكەش (بەتایبەتی ئێران) كاریگەریی راستەوخۆ و ناڕاستەخۆیان لەسەر گۆڕانكارییەكانی عێراق هەیە.

ئەوانەی ئێستا دەسەڵاتی عێراقییان بەدەستە پاشکۆی ئەو ووڵاتانەن کە بێ مۆڵەتی یاسایی دەستێوەردان دەکەن، هەرچیەکیان بوێ کەس بۆی نیە دەست بێنێتە ڕێیان،بۆیە ناتوانن داخوازیەکانی خۆپێشاندەرانی عێراق جێبەجێبکەن و ببێتە مایەی دامرکاندنەوەی شەقام، بەداخەوە ئەو چینە جڵەوو دەسەڵات بەدەستە ھیچ شتێکیان پێ نییە کە پێشکەش بە عێراقی بکەن،لە میوانێکی رەزاقورس دەچن کە بوونەتە بار بەسەر عێراقیەکانەوە.

هەر بۆیە ئەوەی ئەو خۆپیشاندانانە لە خۆپیشاندانەکانی پێشووتر جیادەکاتەوە ئەوەیە کە خۆپیشاندەران ھیچ سەرکردەیەکیان نییە و گوێ بۆ ھیچ کەسێک راناگرن، تەنھا داواکارییەکانی خۆیان نەبێت. ئەم نەوەیەی کە ھاتووەتە سەرشەقام ئیعتیبار بۆ ھیچ شتێک دانانێت، نە بۆ مەرجەعییەت نە بۆ سەرۆکایەتی دەوڵەت، بەڵکو ئامانجی ئەوەیە کە ئەم چینە گەندەڵە لە دەسەڵات لابدات، ئەمەش خاسیەتی جیاکەرەوەیە لە نێوان خۆپێشاندانەکانی ئێستا و رابردوودا.

بەڵام بە هۆی بێ بەرنامەیی و پەرتەوازەیییانەوە تا دێت داواکاریەکانیان گۆڕانی بەسەردادێت،خەریکە ئامانجە راستەقینەکەی خۆی کە چاکسازیە لەدەست دەدات،ماوەیەک دەنگۆی ئەوە هەبوو یەکێک لە داواکارییەکانیان هەموار کردنەوە و گۆڕینی دەستوور بێت، یان داوای گرینی هەرسێ سەرۆکایەتیکەو هەڵوەشاندنەوەی سیستەمی پەرلەمانیان دەکرد،جار جارەش هەر لە ناو خۆپێشاندانەکانەوە چەند دەنگیکی نەشاز هەبوون کە هەر لە دەنگ و ڕەنگی بەعسیەکان دەچوو هەرەشەو گورەشەیان لە هەرێمی کوردستان دەکرد.ئەم بەدگومانیە وایکرد کە ڕۆژ بە ڕۆژ کاریگەری خۆپێشاندانەکان لە ناو چین و توێژە جیاوازەکانی عێراقدا کەمتربێتەوە.ئەمەش بە پێی بۆچوون و لێکدانەوەی شارەزایانی سیاسی داخوازییەکی مەدەنی نییە و خزمەت بە داخوازییەکانی خۆپێساندەران ناکات و ئامانجی سیاسی لە پشتە و ئەمەش گومانی لە لای چاودێران و شارەزایانی سیاسی دروستکرد، کە خۆپێشاندانەکان مەدەنی نەبن و کەسایەتی سیاسی و لایەنی سیاسی و دەستی دەرەکی لە پشت بێت.

هەندێ لەو دەنگە نەشازوو کەسە گوماناویانەی ناو خۆپێشاندانەکان وایکرد کە ئامانجەکە بگۆڕدرێت بە ئامانجی سیاسی و نانەوەی ئاژەوەو بەلاڕیدا بردنی داواکاریە رەواکانی خەڵکی بەشمەینەتی عێراق،بەهانەی دابەدەسەڵاتی جێبەجێکار بۆ گرتنەبەری توندوتییژی بەرانبەریان، هەروەک بینیمان کە لە چەند ڕۆژی ڕابردوودا لەو زنجیرە خۆپێشاندانانەدا کە بۆ دەربڕینی ناڕەزایەتی بە دۆخی نالەباری راژەکارییە گشتییەکان ، نەبوونی هەل و دەرفەتی کارکردن و گەندەڵیی ئیداری دەسپێکرا و ئەو ناڕەزایەتییانە ئامانجەکانی گۆردران بۆ ڕوخانی دەسەڵات و سیستەمی سیاسی لەووڵات، هەر بۆیە توندوتیژیی وگرژییان لێکەوتەوە و دەیان کوژراو و برینداری بەدوای خۆیدا هێنا،پاشان عێراقی لە بازنەیەکی داخراوی خوێناویدا تائێستاشی لەگەڵدابێ بێ چارەسەر هێشۆتەوە.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

وتار

لەئەمریکا، کەی دەبێت بە پشوو

لوقمان غەفوور

 

ئێستا كاتێك ئه‌مه‌ وتاره‌ ده‌نووسم سه‌عات 8ی به‌یانیی رۆژی 13ی فێبریوه‌ری 2020-ه‌، به‌كاتی خۆرهه‌ڵاتی باكوری ئه‌مریكا و پله‌ی گه‌رمی (-29) پله‌ی سیلیزییه‌، واته‌ 29 پله‌ له‌ ژێر سفره‌وه‌یه‌، ئه‌مڕۆ به‌شی زۆری ناوچه‌ی باكوری خۆرهه‌ڵات له‌نێوان -10 بۆ -30 دایه‌، به‌ڵام ژیان نه‌وه‌ستاوه‌ و پشوو نییه‌.

خه‌ڵك ئاسایی ئه‌چێت بۆ سه‌ر كاره‌كانیان، فه‌رمانبه‌ران له‌سه‌ر كارن، خوێندكاران له‌ هۆڵه‌كانی خوێندنن، به‌رێوه‌به‌رێتی سه‌لامه‌تی و خۆپاراستنی ویلایه‌ته‌كه‌، ئه‌مڕۆی نەکرد به‌ پشوو له‌كاتێكدا پله‌ی گه‌رمی 29 پله‌ ژێر سفره‌، به‌ڵام به‌پێچه‌وانه‌وه‌ رۆژی 12 ی فێبریوه‌ری پله‌ی گه‌رمی -10 بوو واته‌ 10 پله‌ ژێر سفر بووه‌. ده‌وامی فه‌رمی هه‌موو فه‌رمانگه‌ و زانكۆ و خوێندنگاكانی راگرت، هه‌ر له‌شه‌وی پێشتره‌وه‌ به‌ نامەی ئەلەکترۆنی و لەڕێگەی میدیاوە، لەسه‌نته‌ری فریاكه‌وتنه‌وه‌، خه‌ڵك ئاگاداركرایه‌وه‌، سبه‌ی رۆژی 12ی فێبریوه‌ری (گه‌رده‌لوله‌) به‌فرو با پێكه‌وه‌یه‌، بۆیه‌ پشووی ره‌سمییه‌.

پشوو له‌ ئه‌مریكا بۆ سه‌لامه‌تی گیانی گشتییه‌ بۆئه‌وه‌ی شه‌قامه‌كان كه‌مترین ئۆتۆمبێلی له‌سه‌ر بێت، كه‌مترین خه‌ڵك بێته‌ ده‌ره‌وه‌ و كه‌مترین رووداوی هاتووچۆ رووبدات، ئه‌وانه‌ی زۆر پێویست نه‌بن وه‌ك نه‌خۆشخانه‌ و پۆلیس و ئاگركوژێنه‌وه‌ و شوێنه‌كانی كه‌رتی تایبه‌ت بازاری سه‌وزه‌ و میوه‌. هیچ شوێنێكی تر كراوه‌ نییه‌.

لەو ڕۆژەدا پۆلیس له‌هه‌موو شوێنه‌ گشتییه‌كان له‌ ئێشكگری پێویستدان. ئه‌م دۆخه‌، ساڵانه‌ له‌به‌شی باكوری خۆرهه‌ڵاتی ئه‌مریكا 2-3 جار رووده‌دات و زیاتر نییه‌. حكومه‌ت به‌پێی دابه‌زینی پله‌ی گه‌رمی پشوو ڕاناگەیەنێت، لەسەر بنەمای بۆڵە بۆڵ و ژانی توڕەیی بێ نەوت و غاز پشوو ڕاناگەیەنێت، به‌پێی به‌فربارین نایكات به‌ پشوو، چونكه‌ ئه‌گه‌ر به‌و پێیه‌ بیكات به‌ پشوو ئه‌بێت له‌ 1ی دیسێمبه‌ره‌ تا 1ی مارچ واته‌ مانگی 12 تا مانگی 3 ھەمووی پشوو بێت.

دەسەڵاتی ئیداری ویلایەتەکە و شارەکان به‌پێی ئه‌و دۆخه‌ی كه‌ سه‌لامه‌تی گیانی هاووڵاتیان پارێزراو بێت دەیکەن بە پشوو. بۆ ئەوەی خه‌ڵك وا لێ بکات نەیەنە ده‌ره‌وه‌ی ماڵەکانیان تا تووشی زیانی گیانی و ماددی نەبن.

له‌به‌رامبه‌ردا ئەمەدا، پشوو له‌ هه‌رێمی كوردستان له‌سه‌ر داواو ناره‌زایی خه‌ڵكه‌، ئه‌مه‌ ئه‌و دۆخه‌ نه‌خوازراوه‌یه‌ له‌ سیستمی ئیداریی لاوازدا بەدیدەکرێت، خه‌ڵك داوای پشوو ده‌كات له‌ده‌سه‌ڵاتی ئیداری نه‌ك له‌به‌ر سه‌لامه‌تی، له‌به‌رئه‌وه‌ی بێتاقه‌ت و نیگه‌رانه‌ له‌ دۆخی كوردستان و حه‌زی به‌ ده‌وامكردن نییه‌، چونكه‌ ئه‌گه‌ر پشوو بۆئه‌وه‌ نه‌بێت سه‌لامه‌تی گیانی هاووڵاتیان پارێزراو بێت، بۆچی له‌ رۆژانی پشوو به‌هۆی دابه‌زینی پله‌ی گه‌رمی و به‌فر بارین له‌بری خه‌ڵك بۆ سه‌لامه‌تی له‌ ماڵه‌كانیان بمێننه‌وه‌ كه‌مترین هاتووچۆ هه‌بێت کەچی بە پێچەوانەوە خه‌ڵك روده‌كه‌نه‌ چیا و دۆڵه‌كان بۆ چركاندنی وێنه‌ و یاریكردن له‌ناو به‌فر.

پرسیار ئه‌وه‌یه‌ كه‌ ئه‌گه‌ر مرۆڤه‌كان بتوانن به‌سه‌لامه‌تی هاتوچۆ بكه‌ن بۆچی بكرێت به‌ پشوو؟! ناسه‌لامه‌تی له‌وه‌دایه‌ كه‌ تۆ له‌رێگای چوون بۆ سه‌ركاره‌كه‌ت تووشی رووداوی هاتووچۆ ببیت، ئه‌مه‌ هه‌ڵگری زۆر گله‌ییه‌ له‌ ئیداره‌ی ده‌وڵه‌ت كه‌ خه‌می هاووڵاتییه‌كانی هه‌ڵناگرێت.

كه‌واته‌ به‌رله‌وه‌ی هه‌ر گله‌ییه‌كه‌ت له‌ ده‌سه‌ڵاتی ئیداری هه‌رێمی كوردستان بكه‌ین، پێویستە كه‌مێك بیر له‌ سه‌لامه‌تی گیانی خۆمان و خه‌ڵك به‌گشتی بكه‌ینه‌وه‌ و كاتێك داوای پشوو ئه‌كه‌ین كه‌مێك له‌ ماڵه‌كانماندا ئارام بگرین. ئه‌گه‌ر توانای چوونه‌ ده‌ره‌وه‌شمان هه‌یه‌ ئه‌وه‌ چونه‌ سه‌ركار و فه‌رمانگه‌ و شوێنه‌كانی ده‌وڵه‌ت ئه‌و ئه‌ركه‌یه‌ كه‌ خه‌ڵك ئه‌بێت قه‌ناعه‌تی پێ بێت بۆ خزمه‌تی گشتییه‌ نه‌ك زۆره‌ ملێی.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

کوردستان