ئێمە لە تۆرە کۆمەڵایەتیەکان

تەندروستی

چی لەسەر غوودە دەزانیت؟ لێرە هەموو شتێک ڕونکراوەتەوە

خێزان

غوددە ‌ ئه‌و ئه‌ندامه‌ گرنگه‌ی جه‌سته‌یه‌ که‌ شێوه‌یه‌کی په‌پوله‌یی هه‌یه‌و ده‌که‌وێته‌ به‌شی پێشه‌وه‌ی مله‌وه‌ له‌پێش بۆری هه‌ناسه‌وه‌، زۆرێکمان کێشەی غوددەمان هەیە بەڵام بەهۆی ئەوەی شارەزاییمان لەسەری نییە پێی نازانین، لەم بابەتەدا بە ئاڵگی غوودە ئاشنا بە.

غودده‌ له‌ڕێی هۆرمۆنه‌کانی (TRIJODTHYRONIN(T3و (THYROXIN(T4و CALCITONIN کاریگه‌ری گه‌وره‌ی له‌سه‌ر تێکڕای جه‌سته‌ی مرۆڤ هه‌یه‌، بەڵام غوده‌ بۆ دروستکردنی ئه‌و هۆرمۆنانه‌ پێویستی به‌ماده‌ی یۆد هه‌یه‌ که‌ له‌ڕێی خۆڕاکی پڕ یۆده‌وه‌ پێیده‌گات.

خواردنی ماسی‌و گیانله‌به‌ره‌ ئاویه‌کان به‌گشتی رێژه‌یه‌کی باش له‌یۆدمان پێده‌به‌خشێت، خواردنی ١-٢ جار ماسی له‌هه‌فته‌یه‌کدا سه‌رچاوه‌یه‌کی باشی یۆده‌. هه‌روه‌ها سپێناغ‌و شیرو به‌روبومه‌کانی رژه‌یه‌کی که‌م یۆدیان تێدایه‌.


که‌می ماده‌ی یۆد له‌جه‌سته‌دا ده‌بێته‌هۆی نه‌خۆشکه‌وتنی غوده‌و هه‌ڵئاوسانی‌و دروستبونی گرێ‌و لوو تێیداو تێکچونی ئاستی هۆرمۆنه‌کانی، هه‌ربۆیه‌ له‌زۆرینه‌ی وڵاته‌ رۆژئاواییه‌کان رێنمایی ده‌درێت به‌دروستکردن‌و به‌بازاڕکردنی خوێی چێشتی پڕ یۆد بۆ پڕکردنه‌وه‌ی به‌شێکی پێداویستی به‌کارهێنه‌ران به‌ماده‌ی یۆد.

به‌هۆی بونی ماده‌ی Zyanid له‌جگه‌ره‌دا، که‌ رێگری له‌وه‌رگرتنی یۆد له‌لایه‌ن غوده‌وه‌ ده‌کات، جگه‌ره‌کێشان زیانی زۆر به‌غوده‌ ده‌گه‌یه‌نێت، ‌کارابونی غوده‌و توانای دروستکردنی هۆرمۆنه‌کانی‌و له‌کاتی پێویستدا، رژاندنی ئه‌و هۆرمۆنانه‌ بۆ ناو خوێن له‌ڕێی هۆرمۆنی THS که‌ له‌به‌شێکی خواره‌وه‌ی مێشکدا (HYPOPHYSE) دروستده‌کرێت، به‌ڕێوه‌ده‌چێت.

‌ئه‌رکه‌کانی غودده‌


له‌پاڵ دروستکردنی سێ هۆرمۆنی له‌سه‌ره‌وه‌ ئاماژه‌پێکراودا به‌شداری له‌نه‌شونمای ئێسک‌و مێشک‌و ده‌مارو ماسولکه‌، به‌شداری له‌سوڕی گۆڕینی خۆراک بۆ وزه‌و له‌و رێیه‌وه‌ پێدانی گه‌رمی به‌ له‌ش‌و هه‌روه‌ها دابه‌زاندنی رێژه‌ی چه‌وری‌و کاربۆهیدرات له‌خوێندا، به‌رزکردنه‌وه‌ی په‌ستانی خوێن‌و لێدانی دڵ، راگرتنی هاوسه‌نگی راده‌ی کالیسۆم‌و فۆسفات له‌نێوان خوێن‌و ئێسکدا، کاریگه‌ری له‌سه‌ر چالاکبونی ریخۆڵه‌ هه‌ندێک له‌ئه‌رک‌و کاریگه‌ریه‌کانی غوده‌ن له‌سه‌ر جه‌سته‌ له‌ڕێی ئه‌و هۆرمۆنانه‌ی دروستیده‌کات.

‌‌ئه‌و نه‌خۆشیانه‌ی دوچاری غودده‌ ده‌بن و توانای کارکردنی سنوردار ده‌که‌ن زۆرو هه‌مه‌جۆرن، لێره‌دا تیشک ده‌خه‌مه‌ سه‌ر دوو جۆری سه‌ره‌کی له‌و نه‌خۆشیانه‌، که‌ ‌به‌رزکارکردن‌ (HYPERTHYREOSE)و نزم کارکردنی غوده ‌(HYPOTHYREOSE) ناسراون.

‌به‌رز کارکردن‌و نیشانه‌و گرفته‌کانی

گه‌وره‌بون‌و هه‌ڵئاوسانی به‌رچاوی مل‌و غوده‌، خێرا لێدانی دڵ، دابه‌زینی خۆنه‌ویستی کێش، هه‌ڵه‌شه‌یی‌و توڕه‌بون‌و نائارامی، له‌ڕزینی جه‌سته‌، سکچون، ئاره‌قکردنه‌وه‌ی زۆر، ده‌نگنوسان، تێکچونی ریتمی خه‌وتن، به‌رزبونه‌وه‌ی په‌ستانی خوێن، ئازارو لاوازی ماسولکه‌، تێکچونی سوڕی مانگانه‌ی خانمان، نزمبونه‌وه‌ی ئاره‌زوی سێکسکردن، گه‌وره‌بونی گلێنه‌ی چاو و سوربونه‌وه‌ی چاو، هه‌ندێکجار بینی دوو وێنه‌یی دیمه‌نه‌کان…هتد.

نزم کارکردن (هێواش‌و لاواز)و نیشانه‌کانی

هه‌میشه‌ هه‌ستکردن به‌سه‌رمابون، هه‌میشه‌ ماندویی، خه‌مۆکی‌و دابڕان له‌کۆمه‌ڵگه‌، زیادبونی کێش‌و به‌رزبونه‌وه‌ی رێژه‌ی چه‌وری ‌له‌له‌شدا، زیادبونی پێداویستی به‌خه‌وتن، بیرکۆڵی، ئاوسانی قاچ‌و قۆڵ‌و ده‌موچاو به‌هۆی په‌نگخواردنه‌وه‌ی ئاوی لیمفه‌کانه‌وه‌، لاوازی نینۆک‌و قژ، قژڕوتانه‌وه‌، ده‌نگنوسان‌و خاوبونه‌وه‌ی قسه‌کردن‌و ده‌نگ گڕی، هه‌میشه‌ قه‌بزبون، هه‌ندێکجار هه‌ڵئاوسانی غودده‌، کۆبونه‌وه‌ی ئاوی لیمفه‌کان له‌ناو پێڵوی چاودا، تێکچونی سوڕی مانگانه‌ی خانمان، لاوازبون‌و که‌مبونه‌وه‌ی خواستی سێکسی، پیاوان هه‌ندێکجار توشی نه‌زۆکی ده‌بن، خاوبونه‌وه‌ی لێدانی دڵ، نزمبونه‌وه‌ی په‌ستانی خوێن‌و هه‌ندێکجار به‌رزبونه‌وه‌ی، لاوازبونی ماسولکه‌ی دڵ، کۆبونه‌وه‌ی ئاو له‌ناو په‌رده‌ی دڵدا.

‌تێبینی..مه‌رج نیه‌ ته‌واوی نیشانه‌کان له‌که‌سێدا به‌دی بکرێن.

به‌وپێیه‌ی نه‌خۆشیه‌کانی غودده‌ زۆر به‌ربڵاون، له‌جێی خۆیدایه‌ له‌چوارچێوه‌ی پشکنینی ساڵانه‌دا غودده‌ فه‌رامۆش نه‌کرێت‌و پشکنینی ده‌ست لێدان‌و سۆناری بۆ بکرێت‌و ئه‌و جۆره‌ نیشانانه‌ی سه‌ره‌وه‌ به‌هه‌ند وه‌ربگیرێن.

 

ئامادەکردنی: زانا ئەحمەد قادر

پسپۆڕ لە بواری چارەسەری فیزیکی و وەرزشی

ریکلام

تەندروستی

چۆن پڕتەقاڵ بەکار دەهێنیت بۆ نەهێشتنی چرچی ڕوخسار و پاککردنەوەی لە زیپکە

خێزان

ئەمەی خوارەوە  ڕێگایەکی کاریگەرە لە ڕێگەی بەکارهێنانی پڕتەقاڵەوە بۆ نەهێشتنی چرچی ڕوخسار و پاککردنەوەی لە زیپکەکان.

 

ئامادەکردن و بەکارهێنان:

-پرتەقاڵێک پارچە پارچە بکە و پاشان بیگوشە

-ئاوی پرتەقالەکە بکەرە نێو قاپێکەوە و پاشان بە پارچەیەکی بچووکی لۆکە ئاوی پرتەقاڵەکە بەسەر دەموچاوتدا دابەش بکە

-بۆ ماوەی دە خولەک پێوەی بهێڵەوە و لە کۆتاییدا بە ئاوی سارد دەموچاوت بشۆ.

بەم جۆرە ڕێگری لە چرچبوونی ڕوخسارت دەکەیت و چارەسەریشە بۆ نەهێشتنی زیپکە، بەڵام گەر پاش بەکارهێنانی هەستت بە حەساسییەت(هەستیاری) کرد ئەوا ڕێگەی دیکە تاقی بکەرەوە.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

تەندروستی

گەر بهێڵیت گوێچکەت ماچ بکەن، ئەوا ڕەنگە بۆ هەمیشە بیستن لەدەستبدەیت!

خێزان

چه‌ند ڕاپۆرتێكی پزیشكی هۆشیاری ده‌دات له‌ ماچكردنی به‌شێكی دیاریكراوی جه‌سته‌ به‌و پێیه‌ی به‌هۆكاری مه‌ترسی بۆسه‌ر ئه‌و كه‌سه‌ داده‌ندرێت كه‌ ماچده‌كرێت.

یه‌پێی لێكۆڵینه‌وه‌یه‌كی پرۆفیسۆر لیفی ریته‌ر له‌ زانكۆی هوفسترا له‌ نیۆرك ماچكرنی به‌شی ناوه‌وه‌ی گوێچكه‌ مه‌ترسیداره‌و له‌ هه‌ندێك كاتدا ڕه‌نگه‌ ببێته‌ هۆی له‌ ده‌ستدانی توانایی بیستن.

به‌پێی وته‌ی پرۆفیسۆره‌كه‌ تا ئێستا توانیویه‌تی 30 كه‌س له‌ منداڵ و ژن و پیاو بدۆزێته‌وه‌ كه‌ به‌هۆی ماچكردنی گوێچكه‌یانه‌وه‌ توشی له‌ده‌ستدانی هه‌ستی بیستن به‌ شێوازێكی له‌ ناكاو هاتوون.

هاوكات به‌ وته‌ی پرۆفیسۆره‌كه‌ ئه‌گه‌ری توشبونی له‌ ده‌ستدانی هه‌ستی بیستن به‌هۆی ماچكردنه‌وه‌ له‌ منداڵاندا زیاتره‌ و دایك و باوكه‌كه‌ش دره‌نگتر پێی ده‌زانن بۆ ئه‌وه‌ی چاره‌سه‌ری بكه‌ن، هه‌ر بۆیه‌ نابێت گوێچكه‌ی منداڵ ماچ بكه‌یت.

 

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

تەندروستی

ئەم گیراوەیە لە پێستت بپێچە، زۆر جوان و سافی دەکات و ناهێڵێت چرچ ببێت

خێزان

ئەمەی خوارەوە گیراوەیەکی بەسوودە بە بەکارهێنانی زەیتی گوێزی هیندی و هەنگوین کە زۆر جوان و سافی دەکات و ناهێڵێت چرچ ببێت:

 

شێوازی بەکارهێنان:

-کەمێک زەیتی گوێزی هیندی گەرم بکە و هەمان بڕ لە هەنگوینی تێبکە.

-گیراوەکە بدە لە ئەو ناوچەیەی پێستت کە دەتەوێت ساف و جوان بێت و چرچ نەبێت.

-دواتر بە لایلۆنێک جوان بیپێچەرەوە.

-گەر توانیت شەو تا بەیانی و گەر نەتوانی شەو و ڕۆژێک با پێوەی بمێنێتەوە.

بەو جۆرە چەند جارێک دوبارەی بکەرەوە و خۆت هەست بە جیاوازیەکان دەکەیت.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

کوردستان