ئێمە لە تۆرە کۆمەڵایەتیەکان

جیهان

كوڕە تاقانەكەی عومەر موختار كۆچی دوایی كرد

خەڵك –بەشی هەواڵ
محەمەد تاكە كوڕی خەباتگێڕی لیبیی عەمەر موختار (1858-1931) كۆچی دوایی كرد كە باوكی بەر لە سێدارەدانی لەلایەن داگیركارانەوە، بۆ ماوەی بیست ساڵ رووبەڕووی داگیركاریی ئیتاڵیا بۆوە لە وڵاتەكەی.

سەرچاوەكان لە هۆزی (المنفە) ، بە ئاژانسی ئەنادۆڵی توركیایان راگەیاندووە”ئەمڕۆ پێنج شەممە، حاجی محەمەد لە ماڵەكەی خۆیدا لە ناوچەی حەدائق لە شاری بنغازی لە تەمەنی 97 ساڵیدا كۆچی دوایی كرد”.

بەپێی ئەو سەرچاوانە، محەمەد بەهۆی بەساڵاچوونەوە بەدەست نەخۆشییەوە دەیناڵاند و لە ناوە و دەرەوەی لیبیا، چەند جارێك چارەسەری بۆ كراوە، دوایین جاریش بۆ ماوەی سێ‌ مانگ لە ئیمارات ماوەتەوە.

محەمەد عومەر موختار لە ساڵی 1921 لە ناوچەی عوەیلیە لە نزیك مەرەج لە خۆرهەڵاتی لیبیا لە دایك بووە، لەگەڵ دایكی وەنیسە جیلانی و هەندێك لە خزمەكانیدا ژیاوە، هۆزەكەشیان (المنفە) بە یەكێك لە هۆزە گەورەكانی لیبیا دادەنرێت.

موختاری كوڕ، لەگەڵ دایكی و لەسەر داوای عومەر موختار، لە ساڵی 1927دا لیبیایان بەرەو میسر بەجێهێشتووە، موختار لەو رێگەیە و لەو دەمەدا ویستویەتی بەشێوەیەكی تەواوەتی خۆی بۆ شەڕكردن لە دژی هێزە داگیركەرەكانی ئیتاڵیا تەرخان بكات.

محەمەد بۆ ماوەی 18 ساڵ لە شاری حەمام لە میسر ژیاوە و لەنێوان شارەكانی سیدی برانی و مەتروح و ئەسكەندەر و شارەكانی تردا هاتووچۆی كردووە.

كوڕەكەی عومەر موختار لە خوێندنگەی شاتبی لە شاری ئەسكەندەرییە خراوەتە بەر خوێندن و لەو دەمەدا، هەواڵی لەسێدارەدانی باوكییان بەدەستی هێزەكانی ئیتاڵیا، پێگەیاندووە.

محەمەد دووجار هاوسەرگیری كردووە، یەكەمیان لەگەڵ عزە فەیومی كچی مامی 1942 كە هیچ منداڵێكیان نەبووە و پاشان مردووە.

دوای ئەوەش لە ساڵی 1964 لەگەڵ فاتیمە غریانی هاوسەرگیری كردووە و چەند منداڵێكیان بووە، بەڵام هەموویان بە منداڵی مردوون، بەوشێوە خۆی وەك تاكە وەچەی عومەر موختار مابۆوە لەپاش مردنی براكەی و هەموو خزمەكانی.

جیهان

ڕۆیتەرز: یەكێتی ئەوروپاش سزا بەسەر ئێراندا دەسەپێنێت

خەڵك- بەشی هەواڵ
ئاژانسێكی جیهانی ئاماژە بە ئامادەیی یەكێتی ئەوروپا دەكات بۆ سەپاندنی سزاكانی بەسەر ئێران، ئەمەش بەهۆی تۆمەتباركردنی وڵاتەكە بە پیلاندانان بۆ تیرۆركردنی نەیارانی حوكمڕانی ئێران لە دانیمارك و فەرەنسا.

ئاژانسی هەواڵی (ڕۆیتەرز) لە زاری سەرچاوەیەكی دیپلۆماسییەوە بڵاویكردۆتەوە، “ئەمڕۆ دوو شەممە، وەزیرەكانی دەرەوە لە یەكێتی ئەوروپا رازی بوون بە سەپاندنی سزا ئابورییەكان بەسەر هەندێك لە هاوڵاتیانی ئێراندا، بەهۆی پیلاندانانیان بۆ تیرۆركردنی نەیاران لە دانیمارك و فەرەنسا”.

وەك سەرچاوەكە ئاماژەی پێ‌ كردووە، “تائێستا گفتوگۆ لەسەر ناوە دیاریكراوەكان نەكراوە، بەڵام لە كۆبوونەوەیان لە بڕۆكسل، هاوڕاییەكی گشتی هەبووە لەنێوان وەزیرەكاندا سەبارەت بە دەستكردن بە كاری تەكنیكی و دانانی لیستێك بۆ ئەو ناوانەی، كە دیاریی دەكرێن”.

لەم ماوەیەی دواییدا، دانیمارك باڵێوزی وڵاتەكەی لە تاران بانگهێشت كردەوە، ئەمەش بەهۆی ئاشكرابوونی پیلانێكی ئێرانی بۆ كوشتنی چەند كەسێك لە كۆبنهاگن، لەو بارەیەوە ئەندرێس سامۆیلسۆن، وەزیری دەرەوەی دانیمارك بەڵێنیدابوو بابەتەكە بگەیەنێتە یەكێتی ئەوروپا تا لەوێ‌ بەشێوەیەكی بەكۆمەڵ گفتوگۆی لەسەر بكرێت.

بە وتەی سامۆیلسۆن، وڵاتانی تری ئەوروپاش هەمان نیگەرانییان هەیە بەرانبەر بە هەڵسوكەوتەكانی ئێران، بەو پێیەی لە هاوینی ڕابردووشدا، پیلانێك پوچەڵكرایەوە، كە لێوەی هەوڵدرابوو كۆبوونەوەیەكی ئۆپۆزسیۆنی ئێرانی لە پاریس بكرێتە ئامانج.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

جیهان

ترەمپ باس لە كوشتنی بن لادن دەكات

خەڵك- بەشی هەواڵ
سەرۆكی ئەمریكا، هێرش دەكاتە سەر ئەمیراڵی خانەنشین ولیام ئیچ ماك ریڤین، فەرماندەی پێشووی بەڕێوەبەردنی ئۆپەراسیۆنە تایبەتەكانی ئەمریكا، كە سەرپەرشتی كوشتنی ئوسامە بن لادن، سەركردەی ڕێكخراوی قاعیدەی كردبوو.

دۆناڵد ترەمپ لە دیمانەیەكی لەگەڵ كەناڵی (فۆكس نیوز)، ریڤینی بە زەمینەسازی بۆ گەیشتن بە بن لادن تۆمەتباركرد و ڕایگەیاند، “ئایا باشتر نەبوو زۆر پێش ئەوە دەستگیرمان بكردبایە؟”.

بە وتەی ترەمپ، “هێزە تایبەتییەكانی ئەمریكا لەژێر سەركردایەتی ئەو ئەمیراڵەدا، نەیانوانی سەركردەی قاعیدە دەستگیربكەن، وێڕای ئەوەی شوێنی نیشتەجێبوونی بن لادن لە پاكستان زۆربەباشی لەنێو وڵاتەكەدا دەزانرا”.

دۆناڵد ترەمپ، ریڤینی بە لایەنگری باراك ئۆباما، سەرۆكی پێشوو و هاندەری هیلاری كلنتۆنی ركابەری لە هەڵبژاردنی سەرۆكایەتی 2016دا وەسفكرد.

ئەم لێدوانانەی سەرۆكی ئەمریكا، دوای ئەو ناكۆكیانە بوو، كە لەم ماوەیەی دواییدا لەنێوان ترەمپ و ژمارەیەك لە جەنڕاڵە خانەنشینكراوەكاندا سەریانهەڵدا و تێیدا ئەو جەنڕاڵانە بەئاشكرا ڕەخنەیان لە سیاسەتەكانی سەرۆك گرت لە بوارە ئەمنی و سەربازییەكان، لەوانەش ماك ریڤین، كە سێ‌ مانگ لەمەوبەر لە وتارێكیدا لە ڕۆژنامەی (واشنتۆن پۆست) ڕایگەیاندبوو، “سەرۆكایەتی ترەمپ، شەرمەزارییە بۆ ئەمریكاییەكان”.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

جیهان

ئێران كاتی وەڵامدانەوەی ئەمریكای ڕاگەیاند
حەسەن رۆحانی: بەردەوام دەبین لە هەناردەكردنی نەوت

خەلك- بەشی هەواڵ
سەرۆكی ئیران ڕایدەگەیەنێت، ئەمریكا دەیویست لە 4ی تشرینی دووەمدا ئێران بە پشێوی ببینیت، بەڵام گەلی ئێران لە 11ی شوباتی داهاتوو لەكاتی 4 ساڵەی سەركەوتنی شۆڕشی ئیسلامی، وەڵام دەداتەوە.

حەسەن ڕۆحانی، سەرۆكی ئێران لە وتارێكیدا لە شاری خوی سەر بە پارێزگای ئازربایجانی باكووری خۆرئاوای ئێران ڕایگەیاند، “دوژمنان دەیانویست لە 4ی تشرینی دووەمدا ئێران بە پشێوی ببینن، پێیانوابوو ڕۆژی 4ی تشرینی دووەم ڕۆژێكی خەمناك دەبێت بۆ گەلی ئێران، بەڵام گەلی بە مقاوەمە و خۆڕاگری، هێز و توانای خۆی لەبەرانبەر دوژمناندا لەو ڕۆژەدا خستەڕوو”.

بە وتەی ڕۆحانی، “گەلەكەمان لە 11ی شوباتی داهاتوودا و لە ساڵیادی سەركەوتنی شۆڕشی ئیسلامی، وەڵامی ئەمریكا دەداتەوە”.

سەرۆكی ئێران لە وتارەكەیدا ڕایگەیاندووە، “هەموو دوژمنان لەوە تێدەگەیەنین، كە ناتوانن مەرامەكانیان بهێننەدی، لەڕێی ئەو گوشارانەی دەیخەنە سەر گەلی ئێران، بە گوشارە ئابورییەكان و دروستكردنی كێشە بۆ جەماوەر”.

حەسەن ڕۆحانی دەڵێت: “سزاكانی ئەمریكا بۆسەر ئێران، بەشێكە لەو جەنگە دەرونییەی واشنتۆن لە دژی تاران ئەنجامی دەدات، بەڵام چارەنووسەكەی شكستە و ئێران بەردەوام دەبێت لەسەر هەناردەكردنی نەوت”.

هەروەها ڕایگەیاندووە، “ئەمریكا سكاڵای ئەوە دەكات، كە لە ناوچەكەدا دووچاری شكست بووە، هەر لە یەمەن تا دەگاتە عیراق، خۆمان ڕادەستی ئەو گوشارانە ناكەین، كە بەشێكن لە جەنگی دەرونی لە دژی ئێران”.

لە كۆتاییدا، سەرۆكی ئێران جەختی لەسەر شكستخواردنی ئەمریكا كردبۆوە لەڕووی هەناردەكردنی نەوتی ئێران، تەئكیدیشی لەسەر بەردەوامبوونی هەناردەی نەوت كردبۆوە.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە
کام لەم وەزارەتانەی کابینەی ٨ لە ئاست خزمەتکردن بە هاولاتیان جێدەستی دیار بووە؟

کوردستان

دوایین