ئێمە لە تۆرە کۆمەڵایەتیەکان

جیهان

شیعە، دەیەوێت ئێس 400 بكات بەناو ماڵی عیراق دا

خەڵك – لوقمان غەفوور

ئەو گروپە شیعییانەی نزیكن لە ئێرانەوە یاری بەئاگرێكی دیكە دەكەن، نازانم تا چەند ڕاستە! دەڵێن كاتی خۆی سەدام وتویەتی: لەدوای خۆم عیراقێكی وێرانە جێدەهێڵم! لەوە دەچێت كاربەدەستانی قوم و تاران ئەمجارە نەك بیانەوێت ئێران بە وێرانەیی جێبهێڵن، بەڵكو ئەیانەوێت عیراق-یش بەخۆیانەوە تووشی سووتان و خنكاندنی ئابووری بكەن.

شیعەی عیراق لە خافڵگیرییەكی سەیردایە، پێیوایە ئەوەی بۆ ئیران ئەچێتە سەر بۆ عیراق-یش ئەچێتە سەر وەك چۆن ئێرانییەكان پێیان وایە ئەوەی بۆ توركیا ئەچێتەسەر بۆ ئێران و ڕژێمەكەی ئەچێتەسەر.

سەرانی قوم و تاران، شیعەی عیراق هاندەدەن كە مووشەكی بەرگری ئێس 400 یان هەر هیچ نەبێت ئێس 300 ی ڕووسی بكڕێت، لەكاتێكدا خۆیان ئامادەنین پارە بدەن بە مووشەكی بەرگری ئێس 400 و بیكڕن، مەبەستەكەش نوێكردنەوەی مەلەفێكی كۆنە بۆ سەرقاڵكردنی ئەمریكا لەدوای كوشتنی قاسم سولەیمانی، لەكاتێكدا شیعەی عیراق خۆی ئەزانێت ئەوەی بۆ توركیا ئەچێتە سەر بۆ عیراق ناچێتەسەر و بەڵكو ژیانی شیعەی عیراق بەگشتی بەستراوە بە ئێران و ڕژێمەكەیەوە.

توركیا كاتێك ئێس 400ی ڕووسی دەستگیر بوو كە هێشتا نەخراوەتە ناو سیستمی بەرگری توركیا-شەوە، تووشی سەرئێشەو ململانێیەكی زۆر بوو لەگەڵ ئەمریكا و سزای ئابووری خراپیشی بەسەردا سەپا، لەكاتێكدا كە توركیا جگە لەوەی ئەندامی ناتۆیە، جێوسیاسی توركیا تەواو جیاوازە لەگەڵ عیراق، نەك ئەوەندەش ئێستا لە لیبیا، ئەمریكا توركیای ئاڵاندووە لە شەڕەوە.

خستنەڕووی ئەو بابەتە لای سەعد جەواد قەندیل باڵیۆزی عیراق لە ئیران، فڕێدانی كارتی تۆڵەی قاسم سولەیمانی فەرماندەی سوپای قودسە كە شەوی 3ی جێنیوەری لەڕێگەی فڕۆكەی بێ فڕۆكەوانەوە ئەمریكییەكان بە فەرمانی سەرۆك دۆناڵد ترەمپ كوشتیان، چونكە كاتێك ساڵی 2017 شیعەی عیراق كە هێشتا حەیدەر عەبادی سەرۆك وەزیرانی عیراق بوو لەژێر فشاری كاربەدەستانی ئێران ئەم مەلەفەی كردەوە و ویستی گرێبەستی كڕینی مووشەكی بەرگری ڕووسی ئێس 300 بكات لە ڕوسیا، ئەمریكا بەتوندی هەڕەشەی لە عەبادی كرد كە دەست بۆ كارێكی وەها نەبات، چونكە ئەنجامەكەی خراپ دەبێت.

ڕەنگە ئەو بۆچوونەی ئەفسەرێكی پێنتاگۆن لە ڕۆژنامەی زە ناشناڵ ڕاست بێت كە عیراق بیانوویەكی بێ مانای هەیە لەوەی بۆ پارێزگاریی ئاسمانەكەی پێویستی بە مووشەكی بەرگرییە هەیە، كە لێدوانەكەی وەك پەرچەكردارێك وایە بۆ “ئیگۆر كۆرۆشینكۆ” ئەندامی ئەنجومەنی گشتی وەزارەتی بەرگری ڕووسیا، سەرەڕای ئەوەی عیراق بەرەو گێژاوی نەهامەتی و سزا ئەبات چونكە یاسای سزادانی ڕووبەڕووبوونەوەی بەرژەوەندییەكانی ئەمریكا كە تڕەمپ لەساڵی 2017 ئیمزای كردووە، ویلایەتە یەكگرتووەكانی ئەمریكا سزا ئەسەپێنێت بەسەر ئەو وڵاتانەی كە مامەڵە دەكەن لەگەڵ دامەزراوەكانی بەرگری روسیا، كە عیراق یەكێكە لەو دەوڵەتانەی پابەندە بە ڕێكەوتنی ستراتیژی سەربازی لەگەڵ ئەمریكا.

ئەوەی میدیای ئەمریكی قسەی لەسەر ئەكات دوو تێڕوانینی جیاوازە، تێڕوانینێكیان پێی وایە كردنەوەی ئەم مەلەفە بۆ ئەوەیە كە ئەمریكا كۆمەڵێك مووشەكی بەرگری ئاسمانی بە وەزارەتی بەرگری عیراق بفرۆشێت و عیراق ملكەچی كۆمەڵێك قەرز و سەفەقاتی كڕینی چەكی تر بكات.
هەندێكی تر پێیانوایە كە نەخێر ئێران پاڵپشتی ئەم بۆچوونە دەكات، حەیدەر مەنسور هادی باڵیۆزی عیراق لە ڕووسیا بۆ زە وۆڵ ستریت جۆرناڵ ئەوەی ئاشكرا كردووە كە لە مانگی مەی 2019 عیراق بڕیاری داوە كە مووشەكەكە بكڕێت بەڵام چونێتی كڕینەكەی لانەبوو.

قسەكانی هەر یەك لە كەریم عەلاوی و عەبدولخالق عەزاوی ئەندامانی لیژنەی بەرگری لە ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق بۆ نیویۆرك تایمز، زۆر نهێنی پشت پەردە هەڵدەماڵێت كاتێك بەجیا قسەیان كردووە، عەلاوی دەڵێت: “بەر لەخۆپیشاندانەكانی ئۆكتۆبەری 2019 وەفدێكی عیراقی چووەتە ڕووسیا بۆ چۆنێتی گرێبەستی كڕینی مووشەكەكە، بەڵام بەهۆی خۆپیشاندانەكانی عیراق و دەستلەكاركێشانەوەی عادل عەبدولمەهدی سەرۆك وەزیران گفتوگۆكان بچڕاون و هیچ ڕێكەوتنێكیش ئیمزا نەكرا”.

لەهەمانكاتدا عەلاوی دەشڵێت:”چەند جارێك داوا لەئەمریكا كراوە چەكێكی گونجاومان بداتێ بۆ بەرگری ئاسمانی عیراق!” ئەم ڕستەیەی عەلاوی پاڵپشتە بۆ قسەكانی عەزاوی كە بە نیویۆرك تایمزی وتووە:”ئێمە داوامان لە سەرۆك وەزیران كردووە كە چەكێكی بەرگری ئاسمانی دەستگیری عیراق ببێت لە ڕووسیا بێت یان هەر وڵاتێكی دیكە”.

كەواتە كۆتا قسە ئەوەیە “لە ڕووسیا بێت یان هەر وڵاتێكی تر!” كوێیە جگە لەئەمریكا.
ئەم یارییە نوێیەی بەشێك لە شیعەی عیراق یان ملكەچبوونی عیراقە بۆ كڕینی كۆمەڵێك مووشەكی بەرگری لە جۆری پاتریۆت یان بەپێچەوانەوە یارییەكی نوێی ئێرانە تا عیراق لەڕێگەی گرێبەستی كڕینی ئێس 400ەوە بباتە ناو گێژاوی سزای ئابورییەوە.

جیهان

دواین ئاماری تووشبووانی ڤایرۆسی كۆرۆنا لە جیهان

خەڵك-بەشی هەواڵ

بە گوێرەی دواین ئامار، تووشبووانی ڤایرۆسی كۆرۆنا لە جیهاندا گەیشتە 18 ملیۆن و 732 هەزار و 108 حاڵەت.

بە گوێرەی ئامارە جیهانییەكان، تاكو كاتژمێر 2ی ئەمڕۆ چوار شەممە ژمارەی تووشبووانی كۆرۆنا لە جیهاندا گەیشتە 18 ملیۆن و 732 هەزار و 108 حاڵەت، لەو ژمارەیەش حەوت سەد و 5 هەزار و 29 حاڵەتی گیانلەدەستدانیش هەبووە.

لەسەر ئاستی وڵاتانی جیهان، ئەمریكا زۆرترین ڕێژەی تووشبوون بە پەتاكەی تێدا تۆماركراوە و گەیشتووەتە چوار ملیۆن و 918 هەزار و 789 كەس و 160 هەزار و 326 كەسیش گیانیان لەدەستداوە.

ڤایرۆسی كۆرۆنا نەخۆشییەكی كوشندەیە و مانگی 12ی ساڵی ڕابردوو لەشاری وۆهانی وڵاتی چین سەریهەڵداو لەئێستاشدا لە زیاتر لە 210 وڵات و ناوچەی جیهان بڵاوبووەتەوە.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

جیهان

لە تەقینەوەی بۆمبێكدا چوار پۆلیسی ئێرانی بریندار بوون

خەڵك – بەشی هەواڵ
سوپای پاشداران برینداربوونی چوار پۆلیسی لە شاری زاهیدان ڕاگەیاند.

سوپای پاسدارانی ئێران ڕایگەیاند ئەمڕۆ چوار شەممە، بۆمبێكی دەنگیی لە ناوچەی زیباشەهری سەر بە زاهیدان تەقییەوە و بە هۆیەوە چوار پۆلیس بریندار بوون.

ڕوونیشیكردەوە كە بۆمبەكە لە نزیك ئۆتۆمبێلێكی پۆلیس تەقیوەتەوە و سەرباری برینداركردنی پۆلیسەكان، زیانیشی بە ئۆتۆمبێلەكە گەیاندبووە.

بەڵام هیچ لایەنێك بە دانانی بۆمبەكە تۆمەتبار نەكراوە.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

جیهان

185 تووشبووی دیكەی كۆرۆنا لە ئێران گیانیان لە دەست دا

خەڵك – بەشی هەواڵ
وەزارەتی تەندروستی ئێران ڕایگەیاند ژمارەی حاڵەتەكانی مردن بە كۆرۆنا لە وڵاتەكە گەیشتە 17 هەزار و 802 كەس.

ئەمڕ سیما سادات وتەبێژی وەزارەتی تەندروستی ئێران ڕایگەیاند لە ماوەی 24 كاتژمێری ڕابردوودا 185 كەسی دیكە بە هۆی تووشبوونیان بە كۆرۆناوە گیانیان لە دەست دا، بەوەش كۆی گشتی حاڵەتەكانی مردن بۆ 17 هەزار و 802 كەس بەرزبووەوە.

ڕوونیشیكردەوە كە تۆماركردنی دوو هەزار و 679 تووشبووی نوێ، ژمارەی تووشبووانی كۆرۆنا گەیشتە 317 هەزار و 483 كەس كە 274 هەزار و 932یان چاكبوونەتەوە.

وتەبێژی وەزارەتی تەندروستی ئێران ڕاشیگەیاند دۆخی تەندروستی چوار هەزار و 129 تووشبووی پەتاكە ناجێگیرە.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

کوردستان