ئێمە لە تۆرە کۆمەڵایەتیەکان

جیهان

“لە ئێرانەوە 22 مووشەك تەقێنراوە، بەڵام شوێنی 11 مووشەك دیارە”

لوقمان غەفوور

ئەمڕۆ 8ی جێنیوەری، ئەمریكا ئەو وێنانەی بنكەی سەربازیی (عەین ئەسەد)ی بڵاوكردەوە كە لەڕێگەی مانگی دەستكردەوە گیراون زیانی ماددی بەركەوتووە.

شەوی ڕابردوو ئێران 10 مووشەكی شەهاب 2ی ئاڕاستەی بنكەی سەربازی عەین ئەسەد كرد كە 100 مایل لە بەغداوە دووەرە. مووشەكی شەهاب 2 دەتوانێت لەدووری 500 كیلۆمەتر ئامانجەكانی بپێكێت.

هەروەها بەپێی سەرچاوەیەكی پنتاگۆن كە بۆ ڕۆژنامەی ستریتس سترەیپس دواوە، ئێران پێنج مووشەكی فاتح 110 ی ئاڕاستەی فڕۆكەخانەی هەولێری نێودەوڵەتی پایتەختی هەرێمی كوردستان كردووە كە بنكەیەكی سەربازی ئەمریكی لێیە، بەڵام بەهۆی پێشكەوتوویی سیستمی بەرگری لەوێ تەنیا یەك مووشەك كەوتووەتەوە و تێكڕای مووشەكەكانی تر لە ئاسمانی عیراقدا پووچەڵكراونەتەوە.

وێڕای ئەوەی لەهەردوو ڕووداوەكە هیچ كەس بریندار نەبووە، بەڵام لە عەین ئەسەد زیانی ماددی بە شوێنی نیشتەجێبوونی سەربازەكان گەیاندووە.

لەدوای هێرشەكە تاڕادەیەك دیموكراتییەكانیش باوەڕییان بەوە هێناوە كە ئێران بووەتە ترس بۆ بەرژەوەندییەكانی ئەمریكا، جۆن گرامێندی ئەندامی ئەنجومەنی نوێنەران لە دیموكراتەكان لە لێدوانێكیدا بۆ سی ئێن ئێن وتی: “ئێستا لە دۆخێكداین، كە پێویستە لە گەڵ سەرۆك گفتوگۆ بكەین، ئەگەر وابێت گرژییەكان ڕوو لەهەڵكشان دەكات، پێویستە سەرۆك بێتە كۆنگرێس و ئەمریكا بەفەڕمی جەنگ ڕابگەیەنێت”.

هەروەها سیناتۆر كریس مۆرفی لەبەرنامەیەكی سی ئێن ئێن جەختی لەوەكردەوە:”كەپێویستە لەوەبگەین كە كوشتنی قاسم سولەیمانی چەند پێویست بووە و بۆ ئەوەش پێویستە سەرۆك بێتە كۆنگرێس بۆ ئەندامانی ڕوونبكاتەوە كە ئەو ڕێگرییە خراپە لەبەردەركی ئەمریكا كۆتایی هات و پێویستە ئیتر شەڕ لەگەڵ ئێران كۆتایی پێ بهێنین”.

پێشنیوەڕۆی ئەمڕۆ 8ی جێنیوەری دۆناڵد ترەمپ سەرۆكی ئەمریكا داوای لەئێران كرد لێرەدا بوەستێت لەبەرئەوەی تا ئێستا ئێران ڕووبەڕووی سزای ئابووری بووەتەوە لەسەر ڕەفتارەكانی، با سزای سەربازیشی نەچێتەسەر لەسەر كردەوە دوژمنكارانەكانی.

سەرۆك ترەمپ لە كۆنگرەیەكی رۆژنامەنووسیدا لە كۆشكی سپی جەختی لەوەكردەوە ئاشتی و ئارامی بەردەوامی نابێت لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست ئەگەر ئێران بەردەوام بێت لەو سەركێشیانە. وتیشی:”پێویستە لەسەر دنیا بزانێت كە پەیامێكی ئاشكرامان هەیە بۆ ئێران كە رێگەی پێنادرێت لە هەڵمەتی تیرۆر و كوشتن و فەوزا”.

عادل عەبدولمەهدی نەیشاردەوە كە پێشتر لەیەن ئێرانەوە ئاگاداركراونەتەوە لە هێرشەكە، بۆیە پێدەچێت وەزارەتی بەرگری عیراق بە هێرشەكەی ئێرانی زانیبێت و هەواڵەكەی گەیاندبێتە سەربازانی ناو بنكەكە چونكە نەك تەنیا سەربازی ئەمریكی بەڵكو سەربازی عیراقی و فنلەندا و لیتوانیا-شی تێدایە.

سەرچاوەیەك لەبنكەی سەربازيی عەین ئەسەد بە لۆس ئەنجلس تایم-ی راگەیاندووە كە چەند كاتژمێرێك پێشتر ئاگاداركراونەتەوە، بەڵام دڵنایی نەدا لەوەی كە سەربازە فینلەندی و لیتوانی-یەكانیش ئاگاداركراونەتەوە یان نا. وتوشیەتی: “سەربازە ئەمركییەكان كاتژمێرێك پێشتر زەنگی ئاگاداركردنەوەیان لێدا كە هێرش دەكرێت، بۆ ئێمە جێگەی سەرسوڕمان بوو”.

پەیامنێری ئەی بی سی لە تارانەوە چەند كاتژمێرێك پاش هێرشەكە ئەوەی ڕاگەیاند كە بەرپرسە ئێرانییەكان ڕایانگەیاندووە كە 22 مووشەكیان دەقاندووە ڕووەو عیراق، پەیامنێرەكە وتیشی: “ئەوەی دیارە تەنیا شوێنی 11 مووشەك ئاشكرایە و چواریش لەئاسمانی كوردستان -باكووری عیراق پووچەڵكراوەتەوە و 7 مووشەكیان لەئاسمانی ئێراندا رێرەوەكەی گۆڕدراوە و نەگەیشتۆتە ناو خاكی عیراق”.

هەروەها ئیلان گۆلدنبێرگ، بەڕێوەبەری بەرنامەی ئاسایشی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست لە سەنتەری ئاسایشی ئەمریكی پێیوایە ئێران ئومێدی خواستووە كە زیانی گیانی نەبێت جا ئیتر هەواڵگری ئەمریكی كارەكەی بۆ ئاسان كردبێت یان هەواڵگری عیراقی كارێكی باشیان كردووە ئێرانیان لەشەڕێكی قورس دوور خستەوە.

بیكاسۆ فاستەر شیكاری سیاسی دەركەوتوو لە Rand Corporation بە تایم-ی ڕاگەیاندووە، ئیران گەیشتە هێلێ سوور، بەڵام نەهێڵرا زیانی گیانی ببێت. وتیشی:”نكۆڵی لەسەركەوتوویی سیستمی بەرگری ئەمریكی ناكرێت و دەبێت ئەوەش بزانین پێكانی هیچ ئامانجێك لە مووشەكباراندا 100% نییە، بەڵام هەواڵگری ڕۆڵی سەرەكی بینیوە لەم پڕۆسەیە”.

سەرەڕای ئەوەی لە پەیامەكەیدا دۆناڵد ترەمپ كە هاوڕی هەریەك لە جێگری سەرۆكی ئەمریكا و وەزیری دەرەوە و وەزیری بەرگری و سەرۆكی دەستەی ئەركانی سوپای لەگەڵ بوو، وایدەرخست بەهۆی نەبوونی زیانی گیانی، ئەمریكا وەڵامی نابێت، بەڵام داوای لە وڵاتانی ناتۆ كرد كە هێزەكانیان زیاتر بڵاوكەنەوە لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست.

بەشێك لە شیكەرەوانی سیاسی لە میدیاكانی ئەمریكا وایدەبینن ئێران بێتە ناو گفتوگۆوە و دەست لە هەندێك كاری لەناو عیراق و لوبنان و یەمەن هەڵگرێت لە پێناو مانەوەی ڕژێمەكە، بەڵام دۆناڵد ترەمپ جەختی لەوەكردەوە كە ئێران نابێت بە خاوەنی چەكی ئەتۆمیی.

ئەم پەرچەكردارەی ئێران لەئاكامی كوشتنی قاسم سولەیمانی دێت. نیوەشەوی هەینی 3ی جێنیوەرەی سێ مووشەك فڕۆكەخانەی بەغدای هەژاند، كە بووە هۆی كوژرانی 7 بەرپرسی عیراقی و ئێرانی لەنێو كوژراوەكاندا، قاسم سولەیمانی بەرپرسی سوپای قودسی ئێران و ئەبومەهدی موهەندس جێگری فەرماندەی گشتی هێزەكانی حەشدی شەعبی تێدابوو.

ك.ج

جیهان

ڕووسیا، دان بەمەترسی دزەکردنی چەکدارانی بەکرێگیراو بۆنێو وڵاتەکەیدا دەنێت

 

خەڵک – بەشی هەواڵ

جێگری وەزیری دەرەوەی ڕووسیا ڕایگەیاند، ئەگەر زۆرە ئەو بەکرێگیراوانەی تورکیا ڕەوانەی ئازەربایجانی کردوون بۆ شەڕی قەرەباخ، دزە بکەنە ناو خاکی ڕوسیا.

ئۆلێگ سێرامۆلۆتۆف، جێگری وەزیری دەرەوەی ڕووسیا بە تپڕی هەواڵی (سپۆتنیک)ی وتووە؛ نکۆڵی لەمەترسیی ئەو بەکرێگیراوانەی تورکیا ناکرێت کە لە شەڕەکانی ناگۆرنۆ-کاراباخ دا بەشدارن دزە بکەنە ناو خاکی ڕووسیا، چونکە تورکیا بەشێک لە چەکدارانی بەکرێگیراوی لە سووریا و لیبیاوە هێناوە بۆ پشتگیری لە ئازەربایجان بەرامبەر ناکۆکییەکانی لەگەڵ ئەرمەنستان.

ئۆلێگ سێرامۆلۆتۆف، وتوویەتی؛ لەمبارەیەوە، دەزگاکانی جێبەجێکردنی یاسای ڕووسیا، لە نزیکەوە چاودێری بارودۆخەکە دەکەن ” .

پێشتر سەرۆکی دەزگای هەواڵگریی دەرەوەی ڕووسیا، سێرگی نەریشکین، ڕایگەیاندبوو؛ کە ئەو زانیاریانەی لەلایەن دەزگای هەواڵگرییەوە بەدەستگەیشتووە ئاماژە بۆ ئەوە کراوە کە بەکرێگیراوانی ڕێکخراوە تیرۆریستییە نێودەوڵەتییەکانی بەشدار لەئۆپەراسیۆنە سەربازییەکان لەخۆرهەڵاتی ناوەڕاستدا، ژمارەیان بۆ هەزاران کەس بەرزبۆتەوە و هۆکاری سەرهەڵدانی مەترسین لە ناوچەکەداو ڕووسیاش بە وردی چاودێری هەنگاوەکانیان دەکات.

هەرێمی ناگۆرنۆ-کاراباخ کە ئەرمەنییەکانی تێدا نیشتەجێیە، بەڵام لەلایەن کۆمەڵگەی نێودەوڵەتییەوە وەک بەشێک لە ئازەربایجان ناسرابوو، لەچەند ساڵی ڕابردوو بە چەند قۆناغێکی دژواری جەنگ و کوشتاردا تێپەڕبووە

دوایین شەڕ لە نێوان هێزەکانی ئازەربایجان و ئەرمەنستان، لە 27 ی ئەیلوولی ئەمسداڵ دەستی پێکرد، کە بەهۆیەوە سەدان کەس بوونە قوربانی .

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

جیهان

مەسعود یەڵماز كۆچی دواییكرد

خەڵك- بەشی هەواڵ

مەسعود یەڵماز سەرۆك وەزیرانی پێشووتری توركیا كۆچی دوایی كرد لە تەمەنی 73 ساڵیدا.

ئاژانسەكانی توركیا بڵاویانكردەوە كە ناوبراو ئەمڕۆ هەینی لە نەخۆشخانەی شیشلی لە ئیستەنبوڵ كۆچی دواییكردووە.

مەسعود یەڵماز سەرۆك وەزیرانی پێشووتری توركیا لە ساڵانی 1991 تا 1999 سەرۆك وەزیرانی توركیا بووە و هاوكات لە 1991 تا 2002 سەرۆكی حزبی نیشتمانی دایك بووە.

یەڵماز ساڵی 1947 لە دایكبووە لە ئیستەنبوڵ و ساڵی 1971 بەشی ئابوری و دارایی كۆلیژی زانستە سیاسییەكانی زانكۆی ئەنقەرەی تەواوكردووە.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

جیهان

پۆمپەیۆ: چین مەترسیدارترین وڵاتە بۆ سەر ئاینەكان

خەڵك- بەشی هەواڵ

وەزیری دەرەوەی ئەمەریكا لە جاكارتا ڕایگەیاند، چین مەترسیدارترین هەڕەشەیە بۆ سەر ئازادی ئاینی.

مایك پەمپێیۆ لەبەردەم ڕێكخراوێكی ئیسلامی ئیندۆنیسادا وتی: مەترسیدارترین هەڕەشە بۆ سەر داهاتووی ئازادی دین ئەو جەنگەیە كە حیزبی شیوعی چینی بەرپای كردووە دژی هەموو ئەوانەی دینیان هەیە موسوڵمانەكان و بودییەكان و مەسیحییەكان و شوێنكەوتوانی ڤالۆن گۆنگ.

وتیشی: حزبی شیوعی چینی هەوڵیداوە بە جیهان بڵێت ئەو كارە خراپانەی لەدژی موسوڵمانەكانی ئویگۆر دەیكات لە شینگیانگ پێویستن بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی تیرۆر یاخود ڕووبەڕووبوونەوەی هەژاری.

مایك پۆمپەیۆ وەزیری دەرەوەی ئەمریكا بەسەردانێك لە ئاسیایە و چەند وڵاتێكی ئاسیایی بەسەر كردووەتەوە.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

کوردستان