ئێمە لە تۆرە کۆمەڵایەتیەکان

ژیاندۆستی

لەیلا بەدرخان، ئەو کچە سەماکەرە کوردەی لە ئەوروپا زۆر بەناوبانگ بووە

خێزان

 

له‌یلا به‌درخان له مێژووی كوردستان و نه‌ته‌وه‌ی كورددا یه‌كه‌مین كچی، كه‌ له بواری هونه‌ردا ده‌ركه‌وتووه‌. له‌یلا به‌درخان له‌ بنه‌ماڵه‌ی به‌درخانییه‌كانه‌ و كچی عه‌بدولره‌زاق به‌درخان و كچه‌زای به‌درخان پاشایه‌. له‌یلا ساڵی 1908دا له‌ ئه‌سته‌نبوڵ له‌دایكبووه‌. ساڵی 1913 دوای ده‌رچوونی برِیاری قڕكردنی بنه‌ماڵه‌ی به‌درخانییه‌كان، له‌یلا له‌ ته‌مه‌نێكی زۆر بچووكیدا له‌گه‌ڵ دایكی ناچار بوونه‌ له ناوچه‌كانی ژێرده‌سه‌ڵاتی عوسمانی كۆچ بكه‌ن و ڕووبكه‌نه‌ میسر و ته‌مه‌نی منداڵی له وڵاتی میسر به‌سه‌ربردووه‌.

دوای یه‌كه‌م شه‌ڕی جیهانی (1914-1918) له‌یلا به‌درخان له‌ میسر وه‌ده‌ركه‌وتووه‌ و چووه‌ته‌ ئه‌وروپا و له‌وێ قۆناخه‌كانی ژیانی ده‌ستپێكردووه‌.

له‌یلا له وڵاتی سوێسرا چووه‌ته‌ به‌ر خوێندن و له‌ وڵاتی ئه‌ڵمانیاش په‌یمانگای هونه‌ری بالێی ته‌واوكردووه‌ و پاشان له‌ وڵاتی فره‌نسا نیشته‌جێ بووه‌.

هه‌ڵپه‌رِكێ و سه‌ما و گۆڤه‌ند هه‌ر له منداڵییه‌وه‌ سه‌رنجی له‌یلایان ڕاكێشاوه‌، بۆیه‌ له‌یلا كه‌ هێشتا منداڵ بووه‌ به ڕێگای سه‌یركردنی سه‌مای ژنانه‌وه‌ به شێوه‌یه‌كی سروشتی خۆی فێری سه‌ماكردن كردووه‌ و زۆر خولیای سه‌ماكردن بووه‌. به‌تایبه‌تیش دوای نیشته‌جێبوونی له‌ ئه‌وروپا هه‌موو ئامانج و حه‌ز و خولیا و مه‌به‌ستی ژیانی سه‌ماكردن و خوێندن و لێكۆڵینه‌وه‌ بووه‌ له‌ سه‌ماكردن و ئافراندن بووه‌ له‌ هونه‌ری بالێدا به‌تایبه‌تیش ئه‌و سه‌مایانه‌ی كه‌ له‌یلا به‌درخان نمایشی ده‌كردن هیچ سه‌رچاوه‌ و بنه‌مایه‌كی نه‌بووه‌، به‌ڵكو داهێنانی بیر و ئاره‌زووه‌كانی خودی له‌یلا بوونه‌، كه‌ شێوازی تایبه‌ت و زۆر سه‌رنجڕاكێش بوونه‌.

له‌یلا به‌درخان له ساڵی 1930 تا سه‌ره‌تای ساڵانی 1940ه‌كان سه‌ما سه‌رنجڕاكێش و پرڕ له جه‌ماوه‌رییه‌كه‌ی خۆی له وڵاتانی نه‌مسا، ئه‌ڵمانیا، سوێسرا، فره‌نسا، به‌لجیكا، ئیتالیا پێشكه‌ش كردووه‌. هه‌روه‌ها له‌یلا به‌ردخان بۆ نمایشكردنی سه‌ما جوانه‌كانی بانگهێشتی ئه‌مریكا و كه‌نه‌دا و زۆر وڵاتی تریش كراوه‌. له‌یلا به‌ردخان وه‌ك كچێكی كورد كاریگه‌رییه‌كی زۆری هه‌بووه‌ له‌خۆ نمایشكردنیدا له هونه‌ری بالێ به‌تایبه‌تیش له‌ناو خه‌ڵك به‌ شازاده‌ی كورد ده‌ناسرا. له‌یلا بۆخۆیشی هه‌میشه‌ و به‌وپه‌رِی شانازییه‌وه‌ خۆی وه‌كو كچه‌ كوردێك و خه‌ڵكی كوردستان ناساندووه‌. نامه‌ مێژووییه‌كانی له‌یلا به‌ردخان ئه‌و ڕاستییانه‌مان بۆ ده‌سه‌لمێنن. هه‌روه‌ها بنه‌ماڵه‌ تێكۆشه‌ره‌كه‌ی به‌درخان پاشا كاریگه‌رییه‌كی زۆریان هه‌بووه‌ بۆ وه‌ده‌ركه‌وتنی له‌یلا وه‌ك كچه‌ هونه‌رمه‌ندێكی كورد.

له‌یلا ته‌مه‌نی زۆر بچووكبووه‌، كه‌ “عه‌بدولره‌زاق به‌درخان”ی باوكی كۆچی دوایی كردووه‌، وه‌لێ عه‌بدولره‌زاق كاریگه‌رییه‌كی زۆری به‌سه‌ر له‌یلای كچی به‌جێهێشتبوو. عه‌بدولره‌زاق به‌درخان تاكه‌ ڕێبه‌ری كورده‌ كه‌ له ماڵه‌كه‌ی خۆیدا پیانۆی هه‌بووه‌.

شازاده‌ له‌یلا كچه‌ كوردێكی ڕووناكبیر و دیرۆكزانیش بووه‌. زۆر حه‌زی به‌ خوێندنه‌وه‌ی لاپه‌ڕِه‌كانی مێژوو بووه‌. ناوبراو لێكۆڵینه‌وه‌ی له‌سه‌ر مه‌راسیمه‌كانی ئایینی زه‌رده‌شتی، ئایینه‌ كۆنه‌كانی ئێران و میسر و هیند و سه‌ماكانی ئایینی ڕۆژهه‌ڵاتی كردووه‌.

له‌یلا به‌درخان توانی وه‌ك یه‌كه‌م كچه‌ هونه‌رمه‌ند و یه‌كه‌م ژنه‌ هونه‌رمه‌ندی كورد به‌ ناسنامه‌ی نه‌ته‌وه‌كه‌یه‌وه‌ بچێته‌ لاپه‌رِه‌كانی دیرۆكی جیهانه‌وه‌، ئه‌لبوومه‌ مێژووییه‌كانی جیهان و ئه‌رشیفخانه‌كان پڕِن له‌ وێنه‌ جوانه‌كانی خۆنمایشكردنی شازاده‌ی كوردان له‌یلا به‌درخان.

له‌یلا به‌درخان دوای ئه‌وه‌ی ته‌مه‌نی به‌ره‌وژوور ڕۆیشتووه‌، نه‌یتوانیوه‌ چیتر به‌رده‌وام بێت له‌سه‌ر نمایشكردنی هونه‌ری بالێ و سه‌ما جوانه‌كانی، به‌ڵام به‌رده‌وام بووه‌ له‌ كاری ڕۆشنبیری و خوێندنه‌وه‌ و لێكۆڵینه‌وه‌ تا دواجار له‌ ساڵی 1986 له‌ پاریسی پێته‌ختی فه‌ڕه‌نسا ماڵئاوایی له‌ ژیان كردووه‌.

ئۆتۆمبێل و تەکنەلۆژیا

جیپ پیکابێکی نوێی لەسەر بنچینەی رانگلەر ڕاگەیاند

خەڵک-

کۆمپانیای جیپ سەر بە گروپی کرایسلەر ڕایگەیاندووە، لە پێشانگەی ساڵانەی لۆس ئەنجیلێس لە مانگی داھاتوو ئۆتۆمبێلێکی نوێ ڕادەگەیەنن، بەڵام پێش وادەی خۆی ھەواڵەکان دزەیان کردووە و ئاشکرا کرا، ئۆتۆمبێلە نوێیەکەی جیب پیکابێکە لەسەر بنچینەی جیپ رانگلەر.

وێنەکانی ئەو ئۆتۆمبێلە نوێیە دزەیان پێکراوە و بە خێرایی بڵاوبوونەوە، ئەوەش وای لە کۆمپانیاکە کرد، چەند زانیارییەکی لەبارەی ئۆتۆمبێلە نوێیەکەوە ڕابگەیەنێت.

ئۆتۆمبێلە نوێیەکە ناوی Jeep Gladiator 2020 ـی لێنراوە، لەسەر بنچینەی رانگلەری 2019 دروستکراوە، درێژی حەوزەکەی ١٥٢ سانتیمەترە لەگەڵ چەند جیاوازییەکی سادە لە دیزاینی پێشەوەیدا.

سەبارەت بە بزوێنەرەکانی ئەم پیکابە نوێیە، کۆمپانیاکە ڕایگەیاندووە، بە 2 جۆر بزوێنەر بەردەست دەبێت:

یەکەم: بزوێنەرێکی V6 ـی قەبارە 3.6 لە جۆری پێنتاستار، بە ھێزی 285 HP و تۆرکی 352 NM. ئەم بزوێنەرە لەسەر ژمارەیەکی زۆر لە ئۆتۆمبێلەکانی گروپی کرایسلەر ھەیە، وە: کرایسلەر S300 و دۆج چارجەر و دۆج چالێنجەر و جیپ گراند چێرۆکی.

دووەم: بزوێنەرێکی دیزڵ V6 ـی قەبارە 3.0، بە ھێزی 260 HP و تۆرکی 598 NM.

ھەردوو جۆر بزوێنەرەکەش بە گێربۆکسێکی نویێ ٨ نمرەییەوە پەیوەست دەکرێن.

پیکابە نوێیەکەی جیپ دەتوانێت کێشی 725 کیلۆگرام بۆ گواستنەوەی دوور ماوە ھەڵبگرێت و توانای ڕاکێشانی 3470 کیلۆگرامیشی ھەیە.

تا ئێستا ھیچ زانیارییەک لەبارەی نرخی جیپ گڵادیەیتەر ڕانەگەیەنراوە، بەڵام پێدەچێت نرخەکەی نزیک بێت لە نرخی ھاوتاکەی خۆی، جیپ رانگلەر 2019.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

ژیاندۆستی

چەند زانیاریەکی کورت بەڵام سەیر و سەمەرەی مێژوویی کە پێشتر پێیان نەوتوویت!

خێزان

ئەمەی خوارەوە چەند زانیاریەکی کورت بەڵام سەیر و سەمەرەی مێژووییە کە پێشتر پێیان نەوتوویت:

 

– ئیمپراتۆری ڕۆمانی (كومودوس)  جارێک سەرجەم کەسە کەمئەندامەکان و کورتەباڵاکانی ڕۆمایی کۆکردەوە و  ناچاری کردن لە گۆڕەپانی کلۆسیۆم زۆرانبازی بکەن و یەکدی بکوژن

– کورترین جەنگ لە مێژوودا لە نێوان بەڕیتانیا  و وڵاتی زەنگبار بوو لە ساڵی ١٨٩٦ کە تەنها ٣٨ خولەکی خایەند و بەڕیتانیەکان سوپای زەنگباریان تێکشکاند.

– لە ١٦ فێبریوەری ١٥٦٨ ئیمپراتۆری ئیسپانیا فلیپی دووەم بڕیاری کوشتنی بۆ سەرجەم دانیشتوانی هۆڵەندا دەرکرد، چونکە ئامادەنەبوون باج بدەن.

– کاتێک ئیمپراتۆری سامانییەکان داوایی لە زانا و نوسەری ناوداری ئیسلامی ساحب بن عەباد کرد ببێت بە گەورە ڕاوێژکار لە ئیمپڕاتۆریەتەکە، ساحب بن عەباد لەبەر کتێبخانەکەی ئامادەنەبوو بگوازێتەوە، هەر بۆیە ئیمپڕاتۆر بە ٤٠٠ حوشتر سەرجەم کتێبخانەکەی بۆگواستەوە کە ٦٠ حوشتریان تەنها فەرهەنگیان هەڵگرتبوو.

سامانییەکان بنەماڵەیەکی سوننی ئێرانی بوون کە لە نێوان ساڵانی ٨١٩ – ٩٩٩ی زایینی لە بەشێک لە خاکی ئێستای ئێران، ئەفغانستان، پاکستان، تاجیکستان و تورکمانستان دەسەڵاتدار بوون

– چین شی ھوانگی گەورە ئیمپڕاتۆری چینی کە هاتە سەر دەسەڵات فەرمانیدا سەرجەم کتێبەکان لە وڵاتەکەیدا بسوتێنن  و زیاتر لە ٤٦٠ زانا و ئەدیبی لەسێدارەدا.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

ژیاندۆستی

چەند چیرۆکێکی خێزانی کە زۆر جوانە و کاریگەری لەسەرت دەبێت!

خێزان

چەند چیرۆکێکی خێزانی کە زۆر جوانە و کاریگەری لەسەرت دەبێت، لێرە چیرۆکەکان بخوێنەرەوە:

 

– شازادەی ژاپۆن Mako Akishino بەهۆی ئەوەی هاوسەرگیری لەگەڵ کوڕە هاوڕێیەکی زانکۆی کرد تاجی شازادەیی لێسەندرایەوە، ئەمەش بووە هۆی ئەوەی کۆمەڵگەی ژاپۆنی دژ بەو یاسایە بوەستێتەوە کە رێگە نادات شازادەکان جگە لە خانەوادەی شازادەیی هاوسەرگیری لەگەڵ کەسی دیکە بکەن.

 

– Khanittha ی تەمەن ١٩ ساڵ، پاش ئەوەی بە شاجوانی تایلەند هەڵبژێردرا سوپاسی دایکی دەکات و قاچی ماچدەکات

 

– لایی زۆرێک پیری تەمەنی بێهیواییە، بەڵام ئەم ژن و مێردە ئەمریکییە پاش خانەنشینبوونیان جلوبەرگی ناوازە لەبەردەکەن و بە جیهاندا گەشتدەکەن.

– ئەم خێزانە چینییە بەیەکەوە پیلانی کێش دابەزاندنیان داناوە و جێبەجێیان کردووە، ئەوەش ئەنجامەکەیی

– نەنکیان لە ساڵی ١٩٥٩ عەزییەکی بوکێنی کڕییوە، سێ نەوە هەمان عەزیان لەبەرکردووە.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە
کام لەم وەزارەتانەی کابینەی ٨ لە ئاست خزمەتکردن بە هاولاتیان جێدەستی دیار بووە؟

کوردستان

دوایین