ئێمە لە تۆرە کۆمەڵایەتیەکان

جیهان

داخستنی ئەنجەرلیك پەیوەندییەكانی ئەنقەرە و واشنتن زۆرتر ئاڵۆز دەكات

خەڵك- بەشی هەواڵ

توركیا بەنیازە ڕێوشوێنی نوێ لە دژی ئەمریكا بگرێتەبەر ئەوەش وەڵامدانەوە دەبێت بۆ ڕێوشوێنەكانی ئەمریكا دژی ئەنقەرە.

چاودێرانی سیاسی، پێَشبینی ئاڵۆزبوونی زۆرتری پەیوەندییەكانی ئەنقەرە و واشنتن دەكەن لە حاڵی جێبەجێكردنی هەڕەشەی داخستنی بنكەی ئەنجەرلیك.

بەگوتەی ژمارەیەك چاودێری سیاسی، تێكچوونی زیاتری پەیوەندییەكانی ئەنقەرە و واشنتن كاریگەری گەورەی لەسەر ڕۆژهەڵاتی نێوەڕاست دەبێت، بەتایبەت هاوكات لەگەڵ پەرەسەندنی ناكۆكییەكانی واشنتن لەگەڵ تاراندا.

ڕەجەب تەیب ئەردۆغان، سەرۆك كۆماری توركیا ڕایگەیاند، توركیا دەتوانێت بنكەی سەربازی ئەنجەرلیك بە ڕووی هێزی ئاسمانی ئەمریكادا دابخات، بەرامبەر بە هەڕەشەی سزادان و ناساندنی كۆمەڵكوژی ئەرمەنەكان.

ئەردۆغان لە چاوپێكەوتنێكدا ئاماژەی بەوەكرد، بنكەی ئەنجەرلیك دادەخەن، ئەگەر پێویستی كرد و بەدڵنیاییەوە ئەو دەسەڵاتەشیان هەیە.

ئاژانسی هەواڵی “ڕۆیتەرز” بە ئاماژەكردن بە لێدوانەكەی سەرۆكی توركیا باسی لەوەكردووە، كە ئەردۆغان هەڕەشەی ڕاگرتنی كاركردنی بنكەی ڕاداری “كوارسیك”ی كردووە و وتویەتی”ئەگەر سزاكان جێبەجێ‌ بكرێن، ئەو كارە دەكەین”.

سەرۆكی توركیا پێشنیازی ئەوەشی بۆ پەرلەمانی وڵاتەكەی كردووە، ڕووداوی كوشتنی هندییە سورەكان وەك”جینۆساید” بناسێنێت.

جیهان

جیهانگیری: لێدانی بنكەكانی ئەمریكا لە جەنگی جیهانی دووەمەوە وێنەی نەبووە

خەڵك- بەشی هەواڵ
جێگری یەكەمی سەرۆكی ئێران ڕایدەگەیەنێت، ئەو هێرشە مووشەكییەی كردیانە سەر بنكەكانی ئەمریكا لە عیراق لە جەنگی جیهانی دووەمەوە وێنەی نەبووە.

ئاژانسی (فارس) لە زاری ئیسحاق جیهانگیری، جێگری یەكەمی سەرۆكی ئێرانەوە بڵاویكردەوە، كە وەڵامەكەی پاسداران لە كاردانەوەی كوشتنی قاسم سولەیمانی زۆر بەهێز بوو، بەڵام لە ڕاگاندنەكانەوە خێرا وتیان ئەو مووشەكانە هیچ نەبوون و هیچ كەسی نەكوشتووە و بریندار نەكردووە.

ڕاشیگەیاندووە، لەو كاتەی هیچ كەسێك دوای جەنگی جیهانی دووەم نەیوێراوە سەیری ئەمریكا بكات و تەنانەت نەیانتوانیوە بە دووری چەندین كیلۆمەتر لە بنكەكانیانەوە تێپەڕن، بەڵام ئێران بە فەرمی ڕایگەیاند، كە پێگە سەربازییەكانی بە مووشەك پێكاوە.

جیهانگیری وتوشیەتی، “ئەو هێرشە مووشەكییەی كردیانە سەر بنكەكانی ئەمریكا لە عیراق لە جەنگی جیهانی دووەمەوە وێنەی نەبووە”.

جەختیشی كردۆتەوە، دوای ماوەیەك لە دەرچوونی ئەمریكا لە ڕێككەوتنە ئەتۆمیەكە، ئێران هەنگاوەكانی خۆی نا لە چوارچێوەی كەمكردنەوەی پابەندیە ئەتۆمیەكان لەو كاتەی ئەوروپاییەكان پابەندی ڕێككەوتنەكە نەبوون، بەڵام لێدوانی زۆر سەیر دەدەن.

ئاژانسی (CNN) بڵاویكردەوە، بەرپرسێكی ئەمریكایی ئاشكرایكردووە، لەكاتی هێرشە مووشەكییەكەی ئێران بۆ سەر بنكەی ئاسمانی عەین ئەسەد، 11 سەرباز بریندار بوون و لە دەرەوەی عيراق چارەسەری پزیشكییان بۆ دەكرێت، بەڵام ڕەتیكردەوە هیچ سەربازێك گیانی لەدەستدابێت.
أ.ح

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

ئۆتۆمبێل و تەکنەلۆژیا

حەزدەكەیت بچی بۆ مەریخ؟ ئەوا لەئێستاوە ناوی خۆت تۆمار بكە

خەڵك – لوقمان غەفوور

ئیلۆن ماسك زانا و ئەندازیار و بزنسمانی ئەمریكایی لەبواری تەكنۆلۆژیای گەردوونی، پلانی هەیە كە یەك ملیۆن كەس تا ساڵی 2050 لەڕێگەی 3 كەشتی ئاسمانی جۆری (Starship) بگەیەنێتە سەر مەریخ.

ماسك ئەمڕۆ 18ی نۆڤێمبەر، دەڵێت:”هیوادرم بنیاتی 1000 كەشتی گەردوونی بكەم لە ماوەی 10 ساڵدا كە هەر ساڵەی 100 كەشتی دەكات”.

هەروەها ئەوەشی خستەڕوو كە ئامانج لەم كارەی ئەوەیە هەر ڕۆژەی 3 كەشتی لە خەڵكی سەر زەوی لە تەكساس-ەوە ڕەوانەی مەریخ بكات بۆ هەر كەسێك ئارەزووی گەشتی سەر مەریخ-ی هەبێت.

 

لە نوسینێكدا ئاماژەی بەوەشداوە پێوستە ببێت بە نموونە كە هەركەسێك بتوانێت و گەر بیەوێت گەشتی سەر مەریج بۆ خۆی دابین بكات، هەروەها هەموو كەسێك بە شێوەی قەرزیش بێت ئەتوانێت ئەو دەرفەتە لە كیس خۆی نەدات، گەر نەتوانێت لەو كاتەدا كرێی سەفەرەكە بدات.

ئیلۆن بەرنامەكەی وایە كە هەر كەشتییەك توانای هەڵگرتنی 100 كەسی هەیە لەگەڵ 100 میگا تۆن ماددەی خۆراكی بۆ سەر مەریخ.

سیستمی كەشتییەكەش 22 مووشەكی پێوەیە كە پاڵپشتی ڕۆیشتنەكەی دەكات و درێژی كەشتییەكەش نزیكەی 3887پێ (118) مەترە و تێچووی هەر گەشتێك 1 ملیۆن دۆلارە، كەدەشێت كەسێك بە 100 هەزار دۆلار بگاتە سەر مەریخ، بەپێی خشتەی زەمەنی مانگی سێبتێمبەری 2020، یەكەم گەشت دەست پێدەكات.

ئیلۆن ریف ماسك-49 ساڵ، زانا و ئەندازیار و بزنسمانی بواری تەنكنۆلۆژیای گەردوونی ئەمریكی، خاوەن و سەرۆكی جێبەجێكاری دیزاینی كەشتی ئێكس
(Ship X)  سەرۆكی جێبەجێكار و ئەندازیاری بەرهەمی تێسلا، بەڕێوەبەری كۆمپانیای بۆرین و دامەزرێنەری هاوبەشی نیۆرلینك، دامەزرێنەری ئۆپن ئەی ئێل.

ماسك، لەساڵی 2016 لە لایەن گۆڤاری فۆربس لە لیستی 21ی بەهێزترین كەسایەتییەكانی جیهاندا بوو.

لە ساڵی 2018 هەڵبژێردرا بە هاوڕێی كۆمەڵەی پادشایی (FRS).

ساڵی 2019 ، پلەی یەكەمی بەدەستهێنا لە لیستی باشترین داهێنەرەكانی جیهان.

بەپێی گۆڤاری فۆربس سەروەتەكەی 23ملیار و 600 ملیۆن دۆلارە و بە 40 هەمین ملیاردێری جیهان ناساندویەتی.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

جیهان

ئێران: بێ ئه‌وه‌ی به‌خۆی بزانێت، 6 فڕۆكه‌ی ئێف-35 چۆته‌ وڵاته‌كه‌یه‌وه‌

خەڵک – لوقمان غەفوور

وەزیری دەرەوەی ڕوسیا، ڕۆژی 17ی جێنیوەری ڕایگەیاند، بەپێی ڕاپۆرتێكی ئێران لەو كاتەی كە فڕۆكە ئۆكرانییەكە كەوتووەتە خوارەوە، چەند فڕۆكەیەكی ئێف – 35 لەناو خاكی ئێران-دا بوون.

بەپێی ڕاپۆرتێكی دەیلی ستار، ئێران، لەسەر زاری “سێرگی لاڤرۆڤ” وەزیری دەرەوەی ڕوسیا، دانی بەوەداناوە، لەوكاتەدا كە ئێران فڕۆكە ئۆكرانییەكەی بە مووشەكی زەمینی خستووەتە خوارەوە، نائارام بووە لەوەی  زیاتر لە 6 فڕۆكەی ئیف – 35 لەناو خاكی ئێران بەبێ هیچ بەرگرییەك هاتووچۆیان كردووە.
وەزیری دەرەوەی ڕوسیا وتوویەتی: “هەرچەندە ئەم زانیارییانە نەسەلمێنراون، بەڵام ئەگەری تێدەچێت”.

كاتژمێر 6:12 سەرلەبەیانی ڕۆژی 8ی جێنیوەری فڕۆكەی بۆینگ 737 لە فڕۆكەخانەی ئیمام خومەینییەوە بە 176 سەرنشینەوە كە 9 كەسیان تیمی فڕۆكەكەبوون كەوتەخوارەوە و تێكڕای كەسەكانی نێو فڕۆكەكە گیانیان لەدەستدا.
كەوتنەخوارەوەی ئەم فڕۆكەیەی هێڵی ئاسمانی ئۆكرانیا، قەیرانێكی قووڵی تووشی كاربەدەستدانی ئێران كرد، كە بووە هۆی ناڕەزایی و خۆپیشاندانی گەورە لە تاران لەماوەی چەند ڕۆژی ڕابردوودا.

ڕۆژی 9ی جێنیوەری گۆڤاری نیوزویك ڕاپۆرتێكی بڵاوكردەوە كە ئەو فڕۆكە ئۆكرانییەی ڕۆژی 8ی جێنیوەری كەوتووەتەخوارەوە و 176 سەرنشین تیایدا گیانیان لەدەستدا بەهۆی لێدان بە مووشەكەوە بووە.
بەپێی ڕاپۆرتەكەی نیوزویك فڕۆكە ئۆكرانییەكە بەهۆی لێدانی مووشەكی زەمینی (TOR-M1) ی دروستكراوی ڕوسی خراوەتە خوارەوە كە سیستمێكی مووشەكی بەرگری كورت مەودایە، فڕۆكەی بێ فڕۆكەوان و كۆپتەر توانای تەقاندنی هەیە و لەسیستمی ناتۆدا بە (Gauntlet) تۆماركراوە.

دوو ڕۆژ دوای ڕووداوەكە سێ بەرپرسی باڵای پێنتاگۆن و سی ئای ئەی و هەواڵگری عیراقی بە گۆڤاری نیوزویك-یان ڕاگەیاند كە ئەو فڕۆكەیەی بە 176 سەرنشینەوە كەوتووەتە خوارەوە بە هۆی سیستمی بەرگری مووشەكییەوە كەوتۆتەخوارەوە نەك هەڵەی تەكنیكی.

سەرچاوەیەكیش لە پێنتاگۆن بە نیویۆرك تایمز-ی وتووە هەرچەندە سەرلەبەری ئەو هەواڵە ناڕاستە، بەڵام لەئێستادا جگە لەئەمریكا، چەند وڵاتێكی تری وەك ئیسرائیل و بەریتانیا و ژاپۆن هەمان فڕۆكەیان هەیە.
سەرچاوەكە دەشڵێت:”كەواتە ئەگەر واشبێت، سەلمێنەری ئەوەیە ئێف – 35 ئەتوانێت ئەركی خۆی جێبەجێ بكات و بێئەوەی ڕاداری وڵاتان كەشفی بكات، بچێتە ئاسمانی وڵاتان”.

هەرچەندە پێشتر بەپێی ڕاپۆرتێكی “كریستیان تریبرت” ڕۆژنامەنووسی لێكۆڵەرەوەی هەواڵگری “زە نیویۆرك تایمز”، چەند لێكۆڵینەوەیەكی لەسەر ڕووداوەكە كردبوو ئەویش دوای ئەوەی چەند گرتەیەكی تری ڤیدیۆیی چنگ كەوت كە ساتی تەقاندنی مووشەكەكە نیشان دەدات.
بەڵگەگان ئەوەی نیشاندا كە مووشەكەكە لە بنكەیەكی سیستمی بەرگری ئاسمانی ئێرانی لە باكوری خۆرهەڵاتی شارۆچكەی باراند، دەرچووە و پاش چەند چركەیەك فڕۆكەكەی پێكاوە.

بەپێ لێكۆڵینەوەیەكی تری هەواڵگری ئەمریكی ڕۆژی 8ی جێنیوەری، (دە) فڕۆكەی تر لە فڕۆكەخانەی ئیمام خومەینی تارانەوە فڕیون و بەو هێڵەدا ڕۆیشتوون، بەڵام تەنیا ئەو فڕۆكەیە لێیدراوە.
هەروەها پێشتر ڕۆژنامەی “زە دیترۆیت” لە ڕێگەی هەواڵگری ئێرانییەوە ئەوەی دەستكەوت لە ئەنجامی لێكۆڵینەوەی ناوخۆی هێزە چەكدارەكانی ئێرانەوە، ڕاداری بنكەی هێزی بەرگری ئاسمانی لە شارۆچكەی (باراند)، فڕۆكەكەی بە فڕۆكەی بێ فڕۆكەوان خوێندۆتەوە و ڕاستەخۆ ئۆپراسیۆنی خستنەخوارەوەیان ئەنجامداوە.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

کوردستان