ئێمە لە تۆرە کۆمەڵایەتیەکان

ئابوری

یاسین مەحمود: داواكارین بە كەم سەیری پڕۆژەیاسای چاكسازی نەكرێت و لە گەورەیی و بایەخی كەم نەكرێتەوە

خەڵك-بەشی هەواڵ

 

وتەبێژی یەكێتی وەبەرهێنەرانی كوردستان ڕایدەگەیەنێت، پڕۆژە یاسای چاكسازی پڕۆژەیەكی گرنگ و پڕ بایەخە، ئەگەر حكومەت بتوانێت لە داهاتوودا جێبەجێی بكات.

یاسین مەحمود وتەبێژی یەكێتی وەبەرهێنەرانی كوردستان بە (خەڵك)ی ڕایگەیاند، ئەگەر ئەم پڕۆژەیە دوای ئەوەی ئاڕاستەی پەڕلەمان كراوە لەوێ جارێكی تر پێداچوونەوەی تێدابكرێت و چاكسازی لە خودی پڕۆژەكەدا بكرێت بەو ئاڕاستەیەی خەرجییەكانی هەرێمی كوردستان كەمبكاتەوە و ببێتە فاكتەری بەرزبوونەوەی داهاتی هەرێم، بە دڵنیاییەوە لە داهاتوودا سوودی گەورە لەو پڕۆژەیە دەبینین.

وتیشی”لەماوەی ڕابردوودا لە هەرێمی كوردستاندا ئیش بۆ ئەوە كراوە كە فەرمانبەران لە كەرتی گشتیدا دابمەزرێنرێن و ببێتە هۆی ئەوەی ئەو كەرتە زۆرترین مووچەخۆر و فەرمانبەر لەخۆی بگرێت، ئەمەش زیانی گەورەی لە كەرتی تایبەتداوە، هیوادارین لەدوای ئەو پڕۆژە چاكسازییەی بڕیارە پەڕلەمان خوێندنەوەی بۆ بكات و چاكسازی تر لەو پڕۆژەكەدا بكرێت، جارێكی تر پڕۆژەیەكی چاكسازی تر بۆ كەرتی تایبەت لە هەرێمی كوردستان بێتە كایەوە، بۆ ئەوەی ڕێگا خۆش بكات تا هەزاران هەلی كار لە كەرتی تایبەتدا دروست ببێت، چونكە ئەوەی گرنگە ئەوەیە ئێمە لەمەولا چۆن هەوڵ بدەین پڕۆژە چاكسازییەكان لەدوای ئەم پڕۆژەیە هێواش هێواش بێنە كایەوە، ئەگەر ئەم پڕۆژە چاكسازییەی ئێستا سەربگرێت بەدڵنیاییەوە مشتێك دەبێت لەو پڕۆژە چاكسازییانەی تر كە دەبێت هەرێم جێبەجێیان بكات، بەتایبەتی لەبواری بووژانەوەی ژێرخانی ئابووری كوردستاندا”.

ئاماژەی بۆ ئەوەش كرد، وەك یەكێتی وەبەرهێنەران داواكارین بە كەم سەیری ئەم پڕۆژەیە نەكرێت و لە گەورەیی و بایەخی كەم نەكرێتەوە، گرنگ ئەوەیە ئەم پڕۆژەیە ئەگەر بە ڕێژەی 50%یش ئامانجەكانی بپێكێت ئەوا كارێكی گەورەیە بۆ هەرێمی كوردستان، چونكە یەكەمجارە هەرێمی كوردستان بیر لەوە بكاتەوە بە واقعیی چاكسازی لە كەرتی گشتیدا بكات.
ناوبراو ئاشكراشیكرد، دوای ناردنی ئەم پڕۆژەیە بۆ پەڕلەمان، هەموو خەڵكی كوردستان دەزانێت كە پەڕلەمان بە وەرگرتنی ئەم پڕۆژەیە تووشی بەرپرسیارییەتییەكی مێژوویی گەورە دەبێتەوە، هیوادارین پەڕلەمانتارە بەڕێزەكان ئەم پڕۆژەی چاكسازییە بۆ بەرژەوەندی گشتی و دوور لە بیركردنەوەی تایبەتی حزبی بە ئاڕاستەیەكی باشدا ببەن، چونكە ئەم پڕۆژەیە هەموو ئەو خاڵانەی پەیوەستە بە چاكسازی لە دەرماڵە و مووچەی كەرتی گشتیدا و بە خۆشیانەوە كە پەڕلەمانتارن وایلێبكەن كە هاوشێوەی ئەو وڵاتانە بێت كە پێشكەوتنی گەورەیان بەخۆوە بینیوە.


یاسن مەحمود ڕاشیگەیاند، چەند ڕۆژێكە ئەو پڕۆژەیە دەخوێنمەوە و بۆم دەركەوتووە كە هەڵقوڵاوی یەكێك لە پڕۆژە چاكسازییەكانی وڵاتانی كەنداوە كە ئەویش (قەتەڕ)ە، ئەگەر پەڕلەمان ئەو پڕۆژەیە بەو واتایەی باسمان كردووە خوێندنەوەی بۆ بكات و بیكاتە پڕۆژە یاسایەكی واقعی و چاكسازی ڕاستەقینەی تێدابێت، دواجار لەلایەن سەرۆكی هەرێمەوە پەسەند كرا، بەدڵنیاییەوە كە كەوتە بواری جێبەجێكردنەوە بۆ حكومەتی هەرێمی كوردستان موجازەفەیەكی گەورە دەبێت، بەڵام لە هەمانكاتدا ئەگەر حكومەت بتوانێت ئەم پڕۆژەیە جێبەجێ بكات دەبێتە مێژوویەكی پڕ سەروەریی و مێژووییەكی سپی بۆ ئەم كابینەیەی حكومەتی هەرێمی كوردستان.

جەخت لەوەش دەكاتەوە، وەك وەبەرهێنەران خاڵە گرنگەكانی ئەم پڕۆژەیە كە دركمان پێكردووە ئەوەیە كە لەمەولا هەموو كەسێك خواستی نابێت بڕوات لەكەرتی گشتیدا كار بكات، خاڵیكی تریش جێگای دڵخۆشییە، ئەوەیە ئەگەر وەزارەتی كار و دەستەبەركردنی كۆمەڵایەتی لەگەڵ هەندێك لە وەزارەتەكان پێداچوونەوە بە یاسای كار و دەستەبەركردنی كاردا بكەن و یاسایەكی باش بهێننە كایەوە، كارمەند و كرێكار و كەسانی تریش ئەگەر بیانەوێت لە كەرتی تایبەتدا كاربكەن گرەنتییان بكرێت، ئەوكاتە ئەو پڕۆژەیە شانبەشانی پڕۆژەیەكی تر وادەكات كەرتی تایبەت لە هەرێمی كوردستان پێشكەوتنی گەورە بە خۆیەوە ببینێت.

              “جێبەجێكردنی یاسای چاكسازی موجازەفەیەكی گەورە دەبێت بۆ حكومەتی هەرێم”

ڕوونیشیكردەوە، خاڵیكی تری گرنگ ئەوەیە، لەمەولا لە هەرێمی كوردستان دەتوانین لەدوای ئەم پڕۆژەیەوە چەندین پڕۆژەی چاكسازی تر بهێنینە كایەوە و ئەم ترسە دەشكێت كە پێشتر هەبووە و نەماندەوێرا دەست بۆ پڕۆژەكانی چاكسازی ببەین، بەتایبەت لە سێكتەرەكانی گەشەكردنی ئابووری لە هەرێمی كوردستاندا، چونكە لە ئێستادا بەهۆی ئەوەی پڕۆژەكانمان لە سەردەمی ڕژێمی پێشوودا دەرچووێنراون یان دەیان كرچ و كاڵیان تێدایە و بووەتە هۆی بوونی گەندەڵی لە بواری ئابووریدا، ئەمەش وایكردووە ئابووری هەرێمی كوردستان نەچێتە پێشەوە.

وتەبێژی یەكێتی وەبەرهێنەرانی كوردستان دەشڵێت”پێشتر لە ترسی ڕازینەكردنی لایەنە سیاسییەكان نەماندەتوانی پڕۆژە یاسای لەو شێوەیەیە تێبپەڕێنین، بەڵام لە ئێستادا ئەگەر حكومەت و لایەنە سیاسییەكان و پەڕلەمان هاودەنگبن لەسەر ئەوەی پڕۆژە یاسای چاكسازی تێبپەڕێت، ئەوكاتە دەتوانین چەندین پڕۆژەی تر هەیە كە لەترسی وڵاتانی دراوسێ ناتوانین جێبەجێی بكەین كە تایبەتە بە ژێرخانی ئابووری هەرێمی كوردستان، بەتایبەتی پڕۆژە یاسای پاراستنی بەرهەمە خۆماڵییەكان، پڕۆژە یاساكانی بەكاربەر و پڕۆژە یاساكانی ئیستهلاك و پڕۆژە یاسای فلێزی و لا فلێزی و چەندینی تر هەیە كە ئێمە گومانمان نییە كە لەسەر داواكاری وڵاتانی درواسێ و ئەو وڵاتانەی هەرێمیان كردووەتە پێگەیەكی ئابووری بەهێز بۆ خۆیان، ئەم پڕۆژانە دەرنەچوون، لەدوای ئەم پڕۆژە یاسایەوە دەتوانین ئەو پڕۆژە یاسایانە هەمووی بهێنینە كایەوە، بۆ ئەوەی هەرێم سەرەڕای كەرتی گشتی دەست بۆ كەرتی تایبەتیش بەرێت.

ئابوری

نرخی نەوت لە بازاڕەكانی جیهان

خەڵك-بەشی هەواڵ

 

نرخی‌ نەوت لەبازاڕەكانی‌ جیهان بەراورد بە ڕۆژانی ڕابردوو بەجێگیری ماوەتەوە.

ئاژانسەكانی جیهان بڵاویانكردەوە، نرخی نەوت بۆ ئەمڕۆ یەك شەممە، 20ی ئەیلولی 2020، بەشێوەیەك بووە كە نرخی‌ نەوتی برێنت بە 43 دۆلار و 9 سەنت لە بازاڕەكانی جیهان مامەڵەی پێوەكراوە و هاوكات نرخی بەرمیلێك نەوتی خاوی ئەمریكیش بە 40 دۆلارو 97 سەنت مامەڵەی پێوەكراوە.

هەڵكشان و داكشانی نرخی نەوت لەكاتێكدایە، ژمارەیەك لەو وڵاتانەی بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی ڤایرۆسی كۆرۆنا سەرجەم كەرتە پیشەسازی و بازرگانییەكانیان وەستاندبوو، بەڵام لە ئێستادا و بەهۆی كەمبوونەوەی مەترسییەكانی كۆرۆنا، بەشێك لە چالاكییە ئابوورییەكانیان دەستپێكردووەتەوە، ئەمەش بووەتە هۆی بەرزبوونەوەی نرخی نەوت.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

ئابوری

سۆران.. لەماوەی هەفتەیەكدا سەرووی 30 هەزار گەشتیار سەردانی شوێنە گەشتیارییەكانییان كردووە

خەڵك – نزار مستەفا

دوای ڕێنمایی كردنەوەی ڕێگاوبان و نەهێشتنی قەدەغەی هاتوچۆ لەلایەن وەزارەتی ناوخۆ بەهۆی ڤایرۆسی كۆرۆنا و كردنەوەی شوێنە گەشتیارییەكانى هەرێمی كوردستان شوێنە گەشتیارییەكانى سۆرانیش بوژانەوەیەكی باشی بەخۆوە بینیوە.

بارزان محەمەد بەڕێوەبەری گەشتوگوزاری سۆران بە (تۆڕی میدیایی خەڵك)ی ڕاگەیاند”هەموو شوێنە گەشتیارییەكانمان لە سنووری سۆران بەڕێنمایی تەندروستی و خۆپارێزی لەنەخۆشی كۆرۆنا بەڕووی گەشتیارانەوە كرانەوەتەوە و لەڕۆژانی هەینیشدا هاتنی گەشتیاران بۆ ناوچەكەمان ڕوو لەزیادبووندایە”.

بەڕێوەبەری گەشتوگوزاری سۆران وتیشی: “هەر لە ڕۆژی هەینی ڕابردوودا سەرووی 30 هەزار گەشتیار سەردانی شوێنە گەشتیارییەكانی هەر چوار شارۆچكەی (سۆران، ڕواندز، مێرگەسۆر، چۆمان)یان كردووە”.

بارزان محەمەد ئاماژەی بەوەشدا “لەئێستادا ئامادەكاری تەواومان كردووە لە هۆتێل و مۆتێل و شوێنە گەشتیارییەكان و كەپرەكان وچێشتخانەكان بۆ ئەوەی بە باشترین شێواز و ڕێنمایی تەندروستی بۆ گەشتیاران ئەنجامدراوە و هەریەكێك لەو شوێنانەش گەربێت و پابەندی ڕێنماییەكانی خۆپارێزی نەبن ئەوا ڕووبەڕووی سزای یاسایی دەبنەوە و شووێنەكەشی دادەخرێت.

بەڕێوەبەری گەشتوگوزاری سۆران ئەوەشی خستەڕوو:”پێشبینی هاتنی زیاتری گەشتیاران دەكەین بۆ ناوچەكە ئەمەش دوای كرانەوەی ڕێگای ناوەڕاست و باشووری عیراق و هەماهەنگییەكی زۆرباشمان كردووە لەگەڵ گرووپی گەشتیاران و كۆمپانیاكان بۆ هێنانی گەشتیاران”.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

ئابوری

خەڵك؛ وردەكاری بڕیارەكەی حكومەت بۆ پێوەری ئاو ئاشكرادەكات

خەڵك- بەشی هەواڵ
بەپێی ڕێنماییەكانی وەزارەتی شارەوانی و گەشتوگوزاری هەرێم، هەر ماڵ و شوێنێك پێوەری ئاو نەبەستێك مانگانە بڕی 100 تاوەكو 450 هەزار دینار غەرامە دەكرێت و بەڕێوەبەرایەتی گشتی ئاو و ئاوەڕۆی هەرێم دەڵێت: “لەم مانگەوە دەستپێدەكات”.

بەڕێوەبەرایەتی گشتی ئاو و ئاوەڕۆ، كە سەر بە وەزارەتی شارەوانییە لە ڕاگەیەنراوێكدا ئاماژەی بەوەكردووە، كە دەست بە جێبەجێکردنی ماددەی (٩) لە ڕێنمایی ژمارە (١)ی ساڵی ٢٠١٨ دەكەن لەگەڵ ئەنجامدانی خوێندنەوە بۆ پێوەری ئاو لە خولی (٧)، كە لە ٢٠٢٠/٩/١٣ دەست پێ دەکات.

بەپێی نووسراوی بەڕێوەبەرایەتی گشتی ئاو و ئاوەڕۆ ژمارە (٢٢١٩ لە ٢٠٢٠/٩/٨)، كە دەست (خەڵك) كەوتووە، پێویستە ماددەی (٩) لە ڕێنمایی تایبەت بە بەستن و خوێندنەوەی پێوەری ئاوی خواردنەوە لە هەرێمی کوردستان ژمارە (١)ی ساڵی ٢٠١٨ جێبەجێ بکرێت بۆ گشت بەکارهێنەرانی ئاو لە ڕێکەوتی دەستپێکردنی خولی (٧).

بەپێی ڕێنماییەكە، كە دەست (خەڵك) كەوتووە، هەر ماڵێك یان شوێنێكی نیشتەجێبوون یان پەرستگایەك پێوەری ئاوی نەبەستبێت بڕی 100 هەزار دینار غەرامە دەكرێت و دوای 3 مانگ ئەگەر هەر نەیبەست بڕەكە دەبێتە 200 هەزار و بۆ فەرمانگەكان و كەرتی تایبەت و بازرگانی بڕی غەرامەكە زیاترە و زۆرترین غەرامەش بۆ شووشتنگە (غەسل) دیاری كراوە، كە 250 هەزار دینارە و دوای 3 مانگ دەبێتە 450 هەزار دینار.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

کوردستان