ئێمە لە تۆرە کۆمەڵایەتیەکان

کوردستان

لەبارەی بازرگانیكردنە بە مرۆڤەوە
حكومەتی هەرێمی كوردستان وەڵامی ئەمریكا دەداتەوە

خەڵك- بەشی هەواڵ
حكومەتی هەرێمەی كوردستان، وەڵامی ڕاپۆرتەكەی وەزارەتی دەرەوی ئەمریكا دەداتەوە لەبارەی رەِوشی مافی مرۆڤ لە هەرێمی كووردستان.

دیندار زێباری، بەرپرسی وەڵامدانەوە ڕاپۆرتە نێودەوڵەتییەكان لە حكومەتی هەرێمی كوردستان لە بەیاننامەیەكدا ڕایگەیاندووە، “وەزارەتی دەرەوەی ئەمریكا لە مانگی حوزەیراندا ڕاپۆرتێكی لەبارەی ڕەوشی مافی مرۆڤ بۆ ساڵی 2018 لەژێر ناونیشانی (بازرگانیكردن بە مرۆڤ)ەوە بڵاوكردۆتەوە، ئەو ڕاپۆرتە تەئكید لەسەر بوونی بازرگانیكردن بە مرۆڤ لە هەموو ناوچەكانی جیهان دەكاتەوە و باس لەوەش دەكات، كە هەرێمی كوردستانیش یەكێكە لەو ناوچانەی ئەو جۆرە بازرگانییەی تێدا دەكرێت، بۆیە ئێمە تێبینی زۆرمان لەسەر ڕاپۆرتەكە هەیە و هەڵبەستراوی زۆری تێدا بەدی دەكەین لە دژی حكومەتی هەرێم، بەو پێیەی باس لەوە دەكات زۆرێك لە لایەنەكانی ژیانی مرۆڤی پشتگوێ‌ خستووە”.

بە وتەی زێباری، “هەرێمی كوردستان وەك ڕاپۆرتەكە ئاماژەی پێدەكات، هیچ یاسایەكی تێدا نییە و بە هیچ یاسایەك كار ناكات بۆ ڕێگرتن لە بازرگانیكردن بە مرۆڤەوە، بگرە بەدواداچوون ناكات و سزای ئەوانەش نادات، كە ئەو تاوانە ئەنجام دەدەن، گەر قوربانییەكە بۆخۆی سكاڵا تۆمار نەكات لای لایەنە پەیوەندیدارەكان، وەك ڕاپۆرتەكە باسی دەكات ژیانی ئاوارەكان و كۆچبەرەكان لە هەرێمەی كوردستان، بازرگانیكردن بە مرۆڤەوە باڵی بەسەردا كێشاوە، ژنان ناچاری لەشفرۆشی دەكرێن و منداڵانیشیان بۆ سواڵكردن، مافی كرێكارانی بیانیش زامن نییە، حكومەتی هەرێم خزمەتگوزاری پێویستی بۆ قوربانیانی بازرگانیكردن بە مرۆڤ دابین نەكردووە، بگرە هێزە ئەمنییەكان و هەندێك لە بەرپرسەكانیش لە كەمپەكاندا، هۆكارن بۆ ئەو بازرگانیكردنە بە مرۆڤەوە”.

بەرپرسی وەڵامدانەوە ڕاپۆرتە نێودەوڵەتییەكان لە حكومەتی هەرێمی كوردستان، دەڵێت: “حكومەتی هەرێم، ئەو ڕاپۆرتانەی لەلایەن لایەنە نێودەوڵەتییەكانەوە دەردەچن و تایبەتن بە هەرێمی كوردستانی عیراق، بە هەند وەردەگرێت، بە تایبەتیش گەر ناوەڕۆكەكانیان مەوزوعبن و شیاوی ئەوەبن ببنە فاكتەر بۆ بەدواداچونی ورد، بۆ ڕەوشەكانی مافی مرۆڤ و بەڕێوەچوونی حوكمڕانی لە هەرێمی كوردستان”.

زێباری ڕایگەیاندووە، “لە هەمان كاتدا ئێمە وەڵامدانەوەی تایبەتمان هەیە و وەڵامدانەوەمان هەیە بۆ هەموو ئەو تۆمەت و ڕەخنە و گلەیی و تێبینیانەی ڕووبەڕووی هەرێم دەكرێنەوە، بۆ ئەو مەبەستەش رێوشوێنی پێویست و بەدواداچوون دەكەین، بەڵام هەندێك لەو تۆمەتانەی ڕووبەڕووی حكومەتی كراونەتەوە، بێ‌ بنەمان و هیچ سەرچاوە و هیچ بەڵگەیەكیان نییە بۆ سەلماندن”.

بە وتەی ئەو بەرپرسەی حكومەتی هەرێمی كوردستان، “ڕاپۆرتەكە باس لەوە دەكات حكومەتی هەرێمی كوردستان هیچ یاسایەك جێبەجێ‌ ناكات بۆ بەرگرتن لە بازرگانیكردن بە مرۆڤەوە، ئەمەش لەكاتێكدایە حكومەت لە هەرێم یاسای ژمارە (111)ی ساڵی (1969) یاسای سزاكانی عیراق بەكاردەهێنێت، لە عیراقیش كار بە یاسای بازرگانیكردن بە مرۆڤ ژمارە (28)ی ساڵی (2012) دەكرێت، كە لەڕێی ئەو دوو یاسایەوە، ئەوانەی بازرگانی دەكەن بە مرۆڤەوە، ڕووبەڕووی لێكۆڵینەوە و سزادان دەبن بەپێی یاسا. هەروەها ڕێگە بە رێكخراوە تایبەتەكان دراوە بەدواداچوون بۆ كاروباری ژنان بكەن و بچنە كامپی ئاوارەكان و لە كاروباری ژنان و منداڵان بپرسن”.

هەر لە بەیاننامەكەدا هاتووە، “پێكهێنانی لیژنەی فەرعی بەپێی بڕیاری وەزاری ژمارە ( 9386 لە 31/5/2016) بۆ بەرگرتن بە بازرگانیكردن بە مرۆڤ لە پارێزگاكانی هەولێر و دهۆك و سلێمانی پێكهاتووە. بڕیاریش دراوە بە دانانی دادوەران بۆ ئەو مەبەستە”.

سەبارەت رێكارەكانی هێنانی كرێكارانی بیانیش بۆ هەرێم و پاراستنی مافەكانیان، زێباری دەڵێت: “هەموو ئەو لایەنانەی مامەڵە لەگەڵ كرێكارانی بیانی دەكەن، دەبێت ڕێنماییەكانی وەزارەتی كار پەیڕەو بكەن، بە تایبەتیش ڕێنماییەكانی ژمارە 2ی ساڵی 2015 كە كۆمپانیاكان پابەند دەكات مامەڵەیەكی باش لەگەڵ كرێكارە بیانییەكان بكەن، ئەو لایەن و كۆمپانیایەی رێنماییەكانیش پێشێل دەكات، ئەوا لیژنەیەكی تایبەت هەیە كە بەدواداچوون بۆ كێشەكانی كرێكارانی بیانی دەكات و لیژنەكەش بارەگای لە هەموو پارێزگایەك هەیە، وێڕای بوونی دوو لیژنەی باڵاش لە بەڕێوەبەرایەتی گشتی، كە بەپێی یاسا مامەڵە لەگەڵ لایەنی پێشێلكار دەكات”.

زێباری باسی لە ڕاگرتنی كاریی چەند كۆمپانیایەكیش كردووە بەپێی یاسا كە بە وتەی ئەو، “خراونەنەتە لیستی ڕەشەوە، بەڵام لەگەلًَ ئەوەشدا شیاو نییە هێزە ئەمنیەكانی حكومەتی هەرێمی كوردستان تۆمەتبار بكرێن بەو جۆرە تۆمەتانە، كە هیچ بێ‌ بەڵگەن، چونكە پێشتر بەدواداچوونمان بۆ ئەو جۆرە تۆمەتانە كردووە و دەركەوتوون بێ‌ بنەمان”.

هەروەها دیندار زێباری، بەرپرسی وەڵامدانەوە ڕاپۆرتە نێودەوڵەتییەكان لە حكومەتی هەرێمی كوردستان، لە بەیاننامەكەدا ڕایگەیاندووە، “لەدوای بڵابوونەوەی راپۆرتەكەی وەزارەتی دەرەوەی ئەمریكا، لێكۆڵینەوەمان لەو تۆمەتانە دەستپێكردووە، كە ڕووبەڕووی حكومەتی هەرێمی كوردستان كراون، و بەدواداچونمان بۆ هەموو بابەتەكانی نێو ڕاپۆرتەكە كردووە، بۆ زیاتر ڕوونكردنەوەش ڕاپۆرتێكی وردەكاریی لەو بارەیەوە ڕەوانەی وەزارەتی دەرەوەی ئەمریكا دەكەین”.

کوردستان

كەنەكە مەترسیی گەورە لە سەر رۆژئاوا و باشووری كوردستان ئاشكرا دەكات

خەڵك- بەشی هەواڵ

كۆنگرەی نەتەوەیی كوردستان كەنەكە رایگەیاند “سەرۆككۆماری توركیە، ڕەجەب تەیب ئەردۆغان، پاش ئەوەی كە لەگەڵ شەریكەكانی، باغچەلی و ئەرگەنەكۆن، ڕاوێژكاری كرد، فەرمانی دا كە هەر لە كۆبانی و گرێسپییەوە بگرە هەتا سەرێكانی و دێرك، واتە هەموو ڕێڕەو‌ی ژێر هێڵی قەتار، بخاتە ژێر كۆنتڕۆڵی خۆیەوە. ئامانجیان ئاشكرایە؛ دەیانهەوێت ئیدارەی خۆسەری ڕۆژئاوای كوردستان هەڵوەشێنن. دەوڵەتی تورك نایهەوێت گەلی كورد لەگەڵ هاوڵاتیانی لە وڵاتی خۆیدا بە ئازادی بژی. لەم بوارەدا، ئێران و هاوپەیمانانی حاكمی لە بەغدا و شام یارمەتیدەرین. خاڵی هاوبەشیان ئاستەنگكردنی ڕێی كوردانە”.

كەنەكە لە بەیاننامەیەكدا رونیكردەوە “هەوڵدانێكی بەم شێوەیە هەموو دەستكەوتەكانی گەلی كوردستان دەخاتە بن مەترسییەكی گەورەوە و هیچ ئەولەكاری و ئەمنییەتێكی بۆ لە گۆڕێدا ناهێڵێت. بە داگیركردنی بەرفرەی ڕۆژئاوای كوردستان لە لایەن دەوڵەتی توركەوە، باشووری كوردستانیش دەكەوێتەوە گەمارۆوە و هێدی هێدی دەخنكێندرێت. ئەوەش بە واتای ئەوەیە كە هەمووی كوردستان دەكەوێتە رەوشێكی مان و نەمانەوە”.

ئاماژە بەوەش دەكات “لە سەر كێشەی عەفرین ئەوە دەركەوت كە ڕووسیە لە فكری بەرژەوەندییەكانی خۆی و هاوپەیمانی خۆی، ڕێژیمی شامه. لە هێرشی بەغدا بۆ سەر كەركووك دا، ئەوەش دەركەوت كە ئامریكاش لە فكری خۆی دایە. لە ناو حیساباتی ئەو زلهێزانەی كە لە ناوچەكه ‌دان‌، كورد و كوردستانیش دەبێ بۆخۆیان حیسابی خۆیان بكەن. لە دژی هێزە تێرۆریستییەكان و هەندێك هێزی هەرێمی، ئامریكا لەگەڵ كورد لە ڕێكەوتنێك دایە. بەڵام بەداخەوە لە دژی دەوڵەتی تورك دەنگی خۆی نەرم دەكات و ئەوەش بوێری دەدات بە توركیە”.

كۆنگرەی نەتەوەیی كوردستان (كەنەكە) رەوشی ئێستا بە گرینگ دەبینێت و بانگ لە گەلی كوردستان و رێبەرانی دەكات كە ڕووداوی دوایی تەنیا بە هەڕەشە نەبینن “بە ڕژدی بگرنە دەست و قایمكاری پێویست وەربگرن و، پیشتیوانی لە گەلی ڕۆژئاوای كوردستان بكەن. ڕێبەرانی كوردستان دەبێ پێكەوه رەوشی ئێستا بە بەرپرسیارییەكی نەتەوەیی و نیشتمانی لە ئەستۆی خۆ بگرن و، پێكەوە پیلانی پاراستنی وڵات پێكبێنن و، بە یەكدەنگی خۆیان سەرنجی ئامریكا بۆ ئەوە ڕابكێشن كە سەركەوتنی توركیە بنكەوتنی ئامریكاشە”.

راشیگەیاندووە “ڕۆژ رۆژی مەترسییە. گەلی كوردستان، ڕێبەران و هەموو دینامۆی وڵات لە هەر كوێ بن، لە وڵات و لە دەرەوەی وڵات، دەبێ ئەم كێشەیە لە سەرووی هەموو كارێكی دیكە بگرنە دەست و خۆیان سەفەربەر بكەن بۆ ئەوەی كە ڕێ له ئە‌م داگیركەرییەی دەوڵەتی تورك بگرن”.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

کوردستان

وەزیری بەرگری توركیا زانیاری نوێ لەسەر بۆردومانەكەی مەخمور و شنگال ئاشكرا دەكات

خەڵك- بەشی هەواڵ

وەزیری بەرگری توركیا ئاشكرای كرد 20 فڕۆكەی جەنگی وڵاتەكەی شەوی رابردوو بنكەكانی پەكەكەیان لە شنگال و قەرەچووغ بۆردومانكردووە.

خولوسی ئاكار وەزیری بەرگری توركیا لە بەیاننامەیەكدا رونیكردەوە، 20 فڕۆكەی جەنگی بەشداری هێرشەكەی شەوی رابردووی شنگال و مەخمووریان كردووە و بەهۆیەوە 4 كەس كوژران و 5ی دیكەش بریندار بوون.

ئاشكراشیكرد بۆ یەكەمجار هێرشكراوەتە سەر چیای قەرەچووغ و هێرشەكە لە شێوەی هەڵكوتانەسەر بووە، تێیدا 20 فڕۆكەی جەنگی و ژمارەیەك فڕۆكەی بێ فڕۆكەوان و فڕۆكەی گوێزەرەوەی سووتەمەنی بەشدارییان كردووە، ئەوە بۆ یەكەمجارە هێرش بكرێتەسەر قەرەچووغ، تێیدا 30 بنكە و بارەگای پەكەكە لێیان دراوە.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

کوردستان

ناسنامەی قوربانییەكانی بۆردومانەكەی شەوی رابردووی مەخمور ئاشكرا بوو

خەڵك- بەشی هەواڵ

ناسنامەی ئەو چوار كەسەی شەوی رابردووی لە هێرشەكانی فڕۆكە شەڕكەرەكانی سوپای توركیا بۆ سەر مەخمور بوونە قوربانی، ئاشكرا بوو.

ئەنجومەنی گەلی مەخمور لە راگەیەندراوێكدا ئاشكرای كرد “سێ لەو شەهیدانە ئەندامانی یەك خێزانن، كە دایكێك و كچەكەی و نەوەیەكی بوون و لەگەڵ ژنێكی دیكەدا”.

ناسنامەی قوربانییەكان:
ئاسیا عەلی محەمەد – ٧٣ ساڵ

نارنج فەرحان قاسم – ٢٦ ساڵ، كچی ئاسیا عەلی.

ئەڤین كاوە مەحمود – ١٤ ساڵ، نەوەی ئاسیا عەلی.

ئەیلەم محەمەد عەمەر – ٢٣ ساڵ.

 

بەردەوام بە لە خوێندنەوە
کام لەم وەزارەتانەی کابینەی ٨ لە ئاست خزمەتکردن بە هاولاتیان جێدەستی دیار بووە؟
  • وه‌زارەتی كشتوكاڵ و سەرچاوەکانی ئاو 86%, 31 دەنگ دان
    31 دەنگ دان 86%
    31 دەنگ دان - 86% هەموو دەنگەکان
  • وه‌زارەتی دارایی و ئابووری 8%, 3
    3 8%
    3 - 8% هەموو دەنگەکان
  • وه‌زارەتی بازرگانی و پیشه‌سازی 6%, 2
    2 6%
    2 - 6% هەموو دەنگەکان

کوردستان

دوایین