ئێمە لە تۆرە کۆمەڵایەتیەکان

کوردستان

جێگری پارێزگار: زیادكردنی بودجە بۆ هەڵەبجە تەنها لە دەسەڵاتی سەرۆكی حكومەتدایە

خەڵك – بەشی هەواڵ
جێگری پارێزگاری هەڵەبجە ڕایدەگەیەنێت، پارێزگای هەڵەبجە پشكی هاوشێوەی شارۆچكەكانی دیكەی لە سلێمانی بە پێی ژمارەی دانیشتوانەكەی بە خورماڵ و سیروان و بیارە وەرگرتووە و لە 5%ی پارێزگای سلێمانی و 2%ی هەرێمی بۆ دانراوە، داواشدەكات لە بودجە بەپێی ژمارەی دانیشتووان حساب بۆ هەڵەبجە نەكرێت.

كاوە شێخ عەلی، جێگری پارێزگاری هەڵەبجە لە ڕوونكردنەوەیەكدا، كە وێنەیەكی دەست (خەڵك) كەوتووە ڕایگەیاندووە، بۆ چارەسەركردنی كێشەكانی بودجەی هەڵەبجە پێویستی بە ڕەچاوكردن هەیە و لە بڕیارەكاندا ئیستیسنای بۆ بكرێت لە بودجە، بۆیە نابێت بەپێی ژمارەی دانیشتووان هەژمار بكرێت، چونكە بودجەی تایبەتی پێویستە بەپێی مادەی هەشت یاسای ژمارە ١ی ساڵی ٢٠١٥.

ڕاشیگەیاندووە، هەڵەبجە لە دابینكردنی میلاك پێویستی بە دامەزراندن هەیە بۆ دروستكردنی فەرمانگەكان و بەدەر بێت لە ڕاگرتنی فەرمانی دامەزراندن، كە 50%ی نەكراوەتەوە و ئەو لە 50%ی تری كەمتر لە نیوە فەرمانبەری هەیە.

ئاشكراشیكردووە، بودجە بۆ هەڵەبجە پێویستی بە سەرۆكی ئەنجوومەنی وەزیران هەیە، كە ڕێژەكەی بۆ هەڵەبجە زیاد بكات و دەسەڵاتی هیچ پارێزگارێك و وەزیرێك و بگرە جێگری سەرۆكی حكومەتیش نیە و باشترین بژاردە ئەوەیە لە بودجەكانی دیكە قەرەبووی كەمی بودجەی پارێزگای هەڵەبجە بكاتەوە.

دەقی ڕوونكردنەوەكە:
ڕونكردنەوەیەك سەبارەت بە بودجە ی پەرەپێدانی پارێزگاكان.
سەبارەت بەو دابەشكارییەی كە بڵاوبوویەوە كە ڕێژەی پارێزگای هەڵەبجە %2 دانراوە …. هەندێك بەڕێز داوای ڕونكردنەوە و هەندێك داوای هەڵوێست ….هتد كرابوو.

ئەم بابەتە زۆری دەوێ و بەنوسراو و لێدوان و لە سەردان و بە ڕەخنە و بە ڕونكردنەوە زۆرمان لەسەر ووتووە لە ڕابردوودا و لەخوارەوە هەندێك ڕونكردنەوەی تر ئاماژە پێدەكەین ئەگەر چی دوور و درێژە بەڵام پێویستی بە زیاتر هەیە و لە كۆتایییەكەی دا تەنها چارەسەر لای بەڕێز سەرۆكی حكومەتە.

سەرەتا بەندە زۆر سوپاسی خەمخۆری و دڵسۆزی سەرجەم هاوڵاتیانی سنووری پارێزگای هەڵەبجە و دڵسۆزانی داكۆكیكار لە شاییتەكانی پارێزگاكە لەسەر تاسەری كوردستان دەكەم.
پێش ڕونكردنەوە پێویستە وەڵامی چەند پرسیارێك بزانرێت لەوانە :
بودجەی پەرەپێدانی پارێزگاكان لە كوێ وە دێت ؟
بودجەی پەرەپێدانی پارێزگاكان پێشتر چۆن دابەش كراوە؟
لە كەیەوە بودجەی پەرەپێدانی پارێزگاكان نەهاتووە ؟
ئایا ئەم بودجەیە چۆن زیاد دەكرێت ؟
جگە بودجەی پەرەپێدانی پارێزگاكان بودجەی وەبەرھێنان ڕێژەكەی هەڵەبجە بەپێی پارێزگایە؟

بەڵام لە هەموو حاڵەتەكان كە هەڵەبجە كراوەتە پارێزگا هیچ گرفتێكی پارێزگای هەڵەبجە چارەسەر نابێت و دووبارە نەبونەوەی پەراوێز خستنی و لەبیركردنی بەردەوام دەبێت تاوەكو هەڵەبجە بەفعلی نەكرێتە پارێزگا و بەدەر نەكرێت لە كۆمەڵێك بڕیاری نادادپەروەری كە بڕیارەكان گوایە یەكسانی تێدایە !

بەڕێزان بودجەی پەرەپێدانی پارێزگاكان لە بەغداوە نا ساڵی ٢٠١٤ هاتووە و لە هەرێم بەسەر پارێزگاكانی سلێمانی و هەولێر و دهۆك بەڕێژەی دیاری كراو و بە پێی ژمارەی دانیشتووان دابەشكراوە و هەڵەبجە پشكی هاوشێوەی قەزاكانی تر لە سلێمانی بە پێی ژمارەی دانیشتوانی هەڵەبجە و ناحیەكانی خورماڵ و سیروان و بیارە وەرگرتووە و لە %5 ی پارێزگای سلێمانی و %2 ی هەرێمی بۆ دانراوە.

لە ساڵی 2014 ش ئەو بودجەی كە تەنها ژمارە بووە و پرۆژەكانی دیاری كراوە بۆ هەڵەبجە 19 ملیار بووە لەكۆی زیاد لە 950 ملیار دینار بەڵام تائێستا هیچ پارێزگایەك ئەو بودجەیەی ساڵی 2014 ی وەرنەگرتووە بە هۆی كێشەكانی هەرێم و بەغدا ، لە ساڵی 2014 بودجەی پەرەپێدانی پارێزگاكان لە بەغداوە نەهاتووە بۆ پڕۆژەی نوێ و ئەوەی ساڵانە تەنها بۆ تەمویلی پڕۆژەكانی ساڵانی 2010 بۆ 2013 بووە.

واتە ئەو ڕێژەیە كۆنە و بۆ ئایندەش هەمان پێوەرە، ساڵانە كاتێك هەڵەبجە قەزا بووە ئەوەندەی بۆ دیاری كراوە لە %2 ی هەرێم و ئەوەی جێگای بەدواداچوونی زیاتر بووە ئەوەیە كاتێك قەزا بووە زۆربەی ساڵەكان لەوەش كەمتری بۆ ماوەتەوە و ئەو ڕێژەیە ی كە هەیبووە

بەنموونە بۆ ساڵی 2013 ئەگەر لە %2 ی هەرێمی بەركەوتبێت كە بڕی نزیكەی 19 ملیار بووە هاوشێوەی 2014 بەڵام چەند پرۆژەیەكی نەخراوەتە بواری جێبەجێكردن كە ڕێزەكەی دابەزیوە بۆ خوار لە %2 وە هەروەها ساڵانی پێشتریش بەنموونە پرۆژەكان كاتێك بانگەوازی بۆ دەكرێت كۆمپانیاكان بە خوار ئەو بڕەی بۆی دیاری كراوە بۆیان دەرچووە واتە هەموو ساڵێك بڕێكی بودجە ماوەتەوە و خەرج نەكراوەتەوە بۆ هەڵەبجە و دەوروبەری ئەویش جارێكی تر لە ڕێزەكەی دابەزیوە بۆ خوار%2.

بەدڵنیاییەوە بۆ بودجەی وەبەرھێنان كە زۆر زیاتر بووە، جگە پڕۆژە ستراتیجیەكان ئەوانیش بەهەمان ڕێژەی دانیشتوان دابەشكراوە.

ئەم دابەشكاریە و مانەوەی بودجەی پرۆژەكان و زیادەكەی لەگەڵ بەڕێز جێگری سەرۆكی حكومەت چەند جارێك باسكراوە و بەیاداشت لە یەكێك لە خاڵەكان دا لە سەردانیدا بۆ هەڵەبجە پێیان دراوە و لەگەڵ وەزارەتی پلاندانان باسكراوە و ساڵی 2017 ئەنجومەنی وەزیران بە بڕیاری ژمارە 104 لە بڕگەی دووھەم بڕیاری جیاكردنەوەی بودجەی هەڵەبجە ی دا لە پارێزگای سلێمانی بەڵام ئەو بڕیارانە تائێستاش نەچونەتە بواری جێبەجێكردن و جارێكی تر لەم سەردانەی رۆژی 11/11/2019 لەگەڵ بەڕێز وەزیری پلاندانان نوسراوی جیاكردنەوەی بودجەی پارێزگای هەڵەبجە لە پارێزگای سلێمانی پێشكەش كرایەوە و پاڵپشت بە بڕیاری ئەنجومەنی وەزیران ژمارە 104.

زیادكردنی بودجە پێویستی بە بەڕێز سەرۆكی ئەنجومەنی وەزیران هەیە كە ڕێزەكەی بۆ هەڵەبجە زیاد بكات و دەسەڵاتی هیچ پارێزگارێك و وەزیرێك و بگرە جێگری سەرۆكی حكومەتیش نیە و باشترین بزاردە ئەوەیە لە بودجەكانی تر قەرەبووی كەمی بودجەی پارێزگای هەڵەبجە بكاتەوە .

بۆ زانیاری هاوڕێیانی بەڕێزم ساڵێكیان ئەنجومەنی وەزیران بڕیاری خەرجكردنی دە ملیۆن دۆلاری بۆ پڕۆژە وەستاوەكانی پەرەپێدان دا لەو كاتەدا دە ملیۆن دۆلار دەیكردە دوانزە ملیار و پێنج سەد ملیۆن دینار بەڵام لە بانكێكی ئەهلی بە نوسراوی وەزارەتی دارایی گۆرابویەوە بە دوانزە ملیار دینار واتە تەنها عمولەی گۆڕینەوە بۆ بەرژەوەندی بانكەكە پێنج سەد ملیۆن دینار بوو بەشی هەڵەبجە لەو دە ملیۆن دۆلارە كەمتر بوو لە قازانجی گۆڕینەوەی دۆلار بە دینار ! بەشی هەڵەبجە تەنها 241 ملیۆن دینار بوو! لە سەردانی بەڕێز جێگری سەرۆكی حكومەت كاتێك باسم كرد كە تەنها 241 ملیۆنمان بەركەوتووە پرسیاری كرد دۆلار؟ وتم نەخێر دینار ! كۆمپانیای واهەبوو لە دابەشكردنیدا نزیكەی سەد هەزار دیناری بەردەكەوت.

پوختە:
هەڵەبجە بۆ چارەسەركردنی كێشەكان پێویستی بە ڕەچاوكردن هەیە و لە بڕیارەكان دا ئبستسنای بۆ بكرێت لە بودجە نابێت بەپێی ژمارەی دانیشتووان بێت و بودجەی تایبەتی پێویستە بەپێی مادەی هەشت یاسای ژمارە ١ی ساڵی ٢٠١٥
لە دابینكردنی میلاك پێویستی بە دامەزراندن هەیە بۆ دروستكردنی فەرمانگەكان و بەدەر بێت لە ڕاگرتنی فەرمانی دامەزراندن، كە %50 ی نەكراوەتەوە و ئەو لە %50 ی تری كەمتر لە نیوە فەرمانبەری هەیە.
لە حكومەتی عیراق ڕێكارە ئیداری و یاساییەكانی تەواو بكرێت ئەویش لە دانوستان لەگەڵ بەغداد حكومەتی هەرێم بیكاتە یەكێك لە خەمەكانی و مەرجەكانی كە چەندین جار ئەم بابەتەمان گەیاندووە تە لایەنە پەیوەندیدارەكانو بگرە سەرجەم كێشەكانمان گەیاندومانەتە سەرۆكایەتی كۆمار پێشوو و ئێستاش.

چارەسەری بنەڕەتی چەند بارەی دەكەمەوە لە هەرێم لای سەرۆكی حكومەتە و كابینەی پێشوو سەرۆكی حكومەت نەیتوانی بیكاتە خەمی خۆی سەردانێك یان كۆبونەوەیەك بكات لە گەڵ ئیدارەی پارێزگای هەڵەبجە هیوادارم ئەم كابینەیە سەرۆكی حكومەت یان چارەسەری بكات بەتەواوی یان زۆر بە ئاشكرا ڕایبگەیەنن كە پێمان چارەسەر ناكرێت.

کوردستان

دوو كچە بێسەروشوێن بووەكەی كەلار دۆزرانەوە

خەڵك – بەشی هەواڵ

بەڕێوەبەرایەتی پۆلیسی گەرمیان ڕایدەگەیەنێت، ئەو دوو كچە منداڵەی لە شارەدێی ڕزگاری بێسەروشوێن بوون، لە سلێمانی لە ناو چاڤیلاد دۆزرانەوە.

عەلی جەمال قدوری لێپرسراوی ڕاگەیاندنی پۆلیسی گەرمیان ڕایگەیاند، دوای بڵاوكردنەوەی هەواڵی بێسەروشوێن بوونی دوو منداڵی دانیشتووی شارەدێی ڕزگاری سەر بە شارۆچكەی كەلار، منداڵەكان لە ناو شاری یاری چاڤیلاند لە سلێمانی دۆزرانەوە.

لێپرسراوی ڕاگەیاندنی پۆلیسی گەرمیان ڕوونیشیكردەوە، منداڵەكان لای هێزە ئەمنییەكانی سلێمانین و كەسوكارەكانیشیان ئاگادار كراونەتەوە.

عەلی جەمال قدوری ئەوەشی خستەڕوو، منداڵەكان بەمەبەستی ڕۆیشتن بۆ خوێندنگە لە ماڵ دەرچوون و تا ئێستا نادیارە چۆن گەیشتوونەتە چاڤیلاند، وتیشی، پۆلیس دەستی بە لێكۆڵینەوەی ورد كردووە دەربارەی ڕووداوەكە و لە ڕێگەی كامێرای چاودێرییەوە زانیاری كۆكراوەتەوە و دواتر دەرئەنجامی لێكۆڵینەوەكان بڵاودەكەنەوە.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

کوردستان

سكرتێری ئەنجومەنی وەزیرانی هەرێم ڕوونكردنەوەیەك بڵاودەكاتەوە

خەڵك – بەشی هەواڵ

ئامانج ڕەحیم سكرتێری ئەنجومەنی وەزیرانی هەرێم لە هەژماری تایبەتی خۆی لە تۆڕی كۆمەڵایەتی فەیسبوك ڕوونكردنەوەیەكی لەسەر ناوەڕۆكی بڕیاری ئەنجومەنی وەزیران ژمارە 41 لە 11/12/2019 بڵاوكردووەتەوە و ڕایدەگەیەنێت،”بە مەبەست بێ یان بێ مەبەست ئەوانەی بە هەڵە تەفسیری ئەو بڕیارە دەكەن ئاماژەیان نەداوە بە نووسراوی ئەنجومەنی وەزیران ژمارە ۱٠۹۷۳ لە ڕۆژی ۱۱_۱۲_۲٠۱۹ كە ئەمڕۆ لە لایەن بەڕێز وەزیری هەرێم بۆكاروباری پەرلەمان تەسلیمی پەرلەمان كراوە و ئەو بڕیارە و پڕۆژەكەیان بە هاوپێچی نووسراوەكە بۆ نێردراوە تا بڕیاری لەسەر بدرێت وتەشریع بكرێت”.

 

دەقی ڕوونكردنەوەكە:

ڕونكردنەوەیەك لەسەر ناوەڕۆكی بڕیاری ئەنجومەنی وەزیران ژمارە ٤۱ لە ۱۱ـ۱۲ـ۲٠۱۹

1. مەبەست لە بڕگەی دووەمی بڕیارەكە ڕاسپاردنی بەڕێز وەزیری هەرێم بۆ كاروباری پەرلەمانە بۆ ناردنی پڕۆژە قانونەكە بۆ پەرلەمانی كوردستان، و ڕاسپاردنی بەڕێزان وەزیر ولایەنە پەیوەندیدارەكانە بۆ ئامادەكاریی كۆبوونەوە لەگەڵ لیژنە پەیوەندیدارەكانی پەرلەمان لەدوای خوێندنەوەی یاساكە لە لایەن پەرلەمانەوە.

2. لە بڕگەی یەكەمی بڕیارەكەشدا هاتووە كە ئەوە پڕۆژە یاسایە، و تەنها وەك پڕۆژە پەسەندكراوە پشت بەست بە ماددەی هەشتەمی یاسای ئەنجومەنی وەزیران ژمارە ۳ ساڵی ۱۹۹۲.

3. بە مەبەست بێ یان بێ مەبەست ئەوانەی بە هەڵە تەفسیری ئەو بڕیارە دەكەن ئاماژەیان نەداوە بە نووسراوی ئەنجومەنی وەزیران ژمارە ۱٠۹۷۳ لە ڕۆژی ۱۱_۱۲_۲٠۱۹ كە ئەمڕۆ لە لایەن بەڕێز وەزیری هەرێم بۆكاروباری پەرلەمان تەسلیمی پەرلەمان كراوە و ئەو بڕیارە و پڕۆژەكەیان بە هاوپێچی نووسراوەكە بۆ نێردراوە تا بڕیاری لەسەر بدرێت وتەشریع بكرێت.

4. لە ماددەی ۱۹ی پڕۆژە یاساكەشدا هاتووە كە ئەو یاسایە لە دوای تەشریعكردنی لە لایەن پەرلەمانەوە و تێپەڕبوونی ماوەی دیاریكراو بەسەر بڵاوكردنەوەی لە ڕۆژنامەی وەقایعی كوردستان دەكەوێتە بواری جێبەجێكردنەوە.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

کوردستان

یەكێتی زانایانی ئاینی ئیسلامی كوردستان بۆ دیوانی چاودێری و دەستەی دەستپاكی: گەندەڵی مەهێڵن

خەڵك – بەشی هەواڵ

یەكێتی زانایانی ئاینی ئیسلامی كوردستان لە ڕاگەیەنراوێكدا ئاماژەبەوەدەكات، شەریعەتی پیرۆزی ئیسلام بە هەموو شێوەیەك دژی هەموو جۆرە گەندەڵی و فەسادێكە لە كۆمەڵگادا.

لە ڕاگەیەنراوكەدا داواشدەكات، “دیوانی چاودێری و دەستەی دەستپاكی بێ خاترانە و چاوپۆشی كردن بەكاری پێویست هەڵبستن و گەندەڵی نەهێڵن”.

دەقی پەیامەكە:

بەناوی خوای بەخشندەی میهرەبان

(ؤتَعَاؤنُوا عَلَي الْبِرِّ ؤالتَّقْؤي ؤلَا تَعَاؤنُوا عَلَي الْإِثْمِ ؤالْعُدْؤانِ) صدق الله العظيم

لە پرسی چاكسازی و رووبەڕووبونەوەی گەندەڵیدا وێڕای پشتگیری تەواومان بۆ هەنگاوە پراكتیكیەكانی حكومەتی هەرێمی كوردستان لە هەڵمەتی دژی گەندەڵیدا، بە پێویستی دەزانین كە بە سەرجەم هاووڵاتیانی كوردستان رابگەیەنین، كە شەریعەتی پیرۆزی ئیسلام بە هەموو شێوەیەك دژی هەموو جۆرە گەندەڵی و فەسادێكە لە كۆمەڵگادا، لەو پێناوەشدا غەشكردن و فێڵكردن و ساختەكاری و ماڵسپیكردنەوەو چەواشەكردن و بەرتیلدان و موچەی بندیوارو خانەنشینی نایاسایی و دزی و داگیركاری لە موڵكی گشتی و سیمكردنی مەرعاو موڵكی دەوڵەت و ئیستیغلال (خراپ بەكارهێنان)ی پلەو پایەو پۆست و وەزیفەی قەدەغەو حەرام كردووە.

لەو پێناوە داوا لە دیوانی چاودێری و دەستەی دەستپاكی دەكەین بێ خاترانەو چاوپۆشی كردن لەهیچ كەس و لایەنێك بەكاری پێویست هەڵبستن و گەندەڵی نەهێڵن، ئەركی حكومەتیشە رێكاری یاسایی بگرێتە بەرو لەهەمان كاتیش ئەركە لە داهات و پرۆژەو خەرجی و وەبەرهێنان و گرێبەستەكان شەفافتر بێت.

ئەو هەنگاوە ئامانجێكی نیشتمانی و ئەركێكی ئایینی و نەتەوەیی گرنگە، بۆیە پشتگیری تەواوی هەنگاوە چاكسازیەكان دەبین و، داواش لە پەرلەمانی كوردستان و دەزگا مەعنی و ئیداریەكان و لایەنە سیاسیەكان و تەواوی هاووڵاتیان دەكەین هاوكارو پشتیوان بن.

خوا هاوكاری دڵسۆزانە..

یەكێتی زانایانی ئاینی ئیسلامی كوردستان

هەولێر- هەرێمی كوردستان

14 ربیعی دووەم 1441كۆچی

12- 12- 2019 زاینی

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

کوردستان