ئێمە لە تۆرە کۆمەڵایەتیەکان

راپۆرت

رۆژنامەنووسان داوا دەكەن بڕی ئابوونەكەیان كەمبكرێتەوە

خەڵك-سەعد مەلا عەبدوڵڵا گوڵپی

سەندیكا و ڕێكخراوەكان لە هەرێمی كوردستان ئەرك و مافیان هەیە، بەڵام نەیانتوانیوە ئەو ئەركەی دەبێت پێی هەستن، ئەنجامی بدەن.

سەندیكای ڕۆژنامەنووسانی كوردستان لە چەند مانگی ڕابردوودا لە ڕاگەیەنراوێكدا ئاماژەی بۆ ئەوە كرد، تاكو سەرەتای مانگی داهاتوو هەر ڕۆژنامەنووسێك پەیوەندی بە سەندیكاوە نەكات و ناسنامەكەی نوێ نەكاتەوە و ئابوونەی چەند ساڵی ڕابردوو نەدات مافی ئەندامێتی لێوەردەگیرێتەوە.
بەپێی زانیارییەكانی (خەڵك) سەندیكای ڕۆژنامەنووسان بڕی 100 هەزار دیناری دیاری كردووە بۆ ئەو ڕۆژنامەنووسانەی كە لە ساڵانی ڕابردوو بەهۆی قەیرانی داراییەوە نەیانتوانیوە ناسنامەكانیان نوێ بكەنەوە و لە ئەگەری پێنەدانی ئەو بڕە پارەیەش سەندیكا بە مافی خۆی دەزانێت مافی ئەندامێتی لەو ڕۆژنامەنووسانە وەربگرێتەوە.

لای خۆشیانەوە ژمارەیەك لە ڕۆژنامەنووسانی كوردستان ڕەخنە لە هەڵوێستی سەندیكای ڕۆژنامەنووسانی كوردستان دەگرن بەوەی كە دۆخی ڕۆژنامەنووسان بە هەند وەرناگرن و لەمكاتەدا كە ژمارەیەك زۆر لە ئەندامانی سەندیكای ڕۆژنامەنووسان بێ كارن و لە كارەكانیان دوورخراونەوە لەماوەكانی ڕابردوودا، هەندێك پارە و شایستە داراییەكان خوراوە لەلایەن دەزگاكانیانەوە بە پاساوی داخستن یان قەیرانی داراییەوە، یاخود بە بڕە موچەیەكی كەم كار دەكەن و جار هەیە بە دوو مانگ مووچە كەمەكەش وەردەگرن، بۆیە ئەو بڕە پارەیەی سەندیكای رۆژنامەنووسان داوای دەكات زۆرە كە بۆ هەر ساڵێك 25 هەزارە، لەكاتێكدا سەندیكاكانی دیكە بڕەكەی زۆر لەوە كەمترە كە ئەندامەكانیان دۆخی ئابوورییان زۆر لە رۆژنامەنووسان باشترە.
ئەو ڕۆژنامەنووسانە ئاشكراشیدەكەن، سەندیكا نەیتوانیوە لە ئاست بەرپرسیارێتی خۆی هەستێت، بەشێوەیەك هەرچەندە ڕۆژنامەنووسان كێشە و گرفتیان هەبێت یاخود بەهۆی قەیرانەوە دەزگاكانیان داخرابێت، بەڵام سەندیكا هیچ ئاوڕێكی جددی بۆ چارەسەركردنی كێشەكانیان و وەرگرتنەوی مافی ڕۆژنامەنووسان ئەنجام نەداوە، بەڵام وەك ئەو ڕۆژنامەنووسانە دەیڵێن”سەندیكا بۆ وەرگرتنی مافەكەی خۆی ئامادەیە ستەم لە ڕۆژنامەنووسان بكات”.
هاوكات رۆژنامەنووسان دەڵێن رۆژنامەنووسان دەستگیردەكرێن و بە یاسای سزادانی عیراقی و یاسای خراپ بەكارهێنانی مۆبایل دادگای دەكرێن و یاسای رۆژنامەگەری 34ی 2007 پشتگوێخراوە، بەڵام سەندیكا هیچ هەڵوێستێكی نییە، لە دابینكردنی یەكەی نیشتەجێبوون و لە سەندنەوەی مافی رۆژنامەنووسان و بەرگریلێكردنیان كاری بۆ رۆژنامەنووسان نەكردووە.
كاروان ئەنوەر سەرۆكی لقی سلێمانی سەندیكای ڕۆژنامەنووسانی كوردستان بە (خەڵك)ی ڕاگەیاند، باری دارایی ڕۆژنامەنووس لە هەموو چینەكانی دیكە خراپترە، بەڵام ئابوونەی مانگانەی ڕۆژنامەنووس2 هەزار دینارە و ئەم بڕەش هێندە زۆر نییە كە كەس نەتوانێت بیدات.
وتیشی”هەموو سەندیكاكانی دیكە ساڵانە ئەگەر بێت و پێناس نوێ نەكەنەوە، ئەندامەكانیان بۆیان نییە كاری خۆیان بكەن، بەڵام لای ئێمە ئەو دەستكراوەییە هەیە كە ڕۆژنامەنووس هەیە 10 ساڵە نەهاتووە بۆ سەندیكا و ناوی لەنێو لیستەكەشدا هەیە”.
ئاشكراشیكرد، زیاتر لە 8 هەزار ئەنداممان هەیە و كۆمەڵێكی كەمی خەریكی كاری ڕۆژنامەنووسییە، ئێمە دەبێت بە ڕێگایەك ئەمانە لە بێژنگ بدەین، ئەوەی ئێمەش دەیكەین بۆ پاڵفتەكردنی ئەو ژمارە زۆرەیە و ئەو ڕۆژنامەنووسانەی كاری دیكە دەكات دەتوانێت نەیەت و هەركات ویستی دەتوانێت ببێتەوە بە ئەندام.

لای خۆشییەوە مەم بورهان قانع ئەندامی لیژنەی ڕۆشنبیری و كۆمەڵگەی مەدەنی و وەرزش و لاوان لە پەرلەمانی كوردستان بە (خەڵك)ی ڕاگەیاند، لەناو لیژنەكەمان كۆمەڵێك تیبینیمان هەیە لەسەر سەندیكا و ڕێكخراوەكان كە بەداخەوە ڕێكخراوەكان نەیانتوانیوە بەرگری لە ئەندامەكانیان بكەن وەكو پێویست، ئەدایان لاواز بووە و تێبینیەكەی ئێمە سەندیكاكان خۆشیان بەرانبەر بە خۆیان هەیانە.
وتیشی”كۆمەڵێك هۆكار هەیە ئەویش وەكو نەبوونی هەماهەنگی لەگەڵ دامەزراوەكانی حكومەت و پەڕلەمان و سەندیكاكان و دادگاكان و هەروەها نەبوونی پەیوەندی لەنێوان سەندیكاكان و ئەندامەكانی، سەندیكای ڕۆژنامەنووسانیش وەكو ئەوانی دیكە ڕەنگە وەكو پێویست بەدەم گرفتی ئەندامەكانییەوە نەچووبێت”.

سەرۆكی لقی سلێمانی سەندیكای ڕۆژنامەنووسان ڕاشیگەیاند، بەشێكی زۆری ئەندامانی سەندیكا پابەندن و ساڵانە ناسنامەكەیان نوێی دەكەنەوە، بەڵام ئەنداممان هەیە 15 ساڵە نەهاتووە بۆسەندیكا، لەبەرئەوەی كاری ڕۆژنامەنووسی ناكات، ئەوە كێشە نییە با ئەو كەسانە نەیەن، بەڵام ئەوەی دیكە كەمترین ساڵ نەهاتوەتەوە.

ئاشكراشیكرد، كاری ڕۆژنامەنووسی داهاتێكی زۆری نەماوە بۆ نوخبەیەكی زۆر كەم نەبێت، لەبەرئەوە ڕۆژنامەنووس دەچێت كارێكی دیكە دەكات.

سەبارەت چۆنێتی خەرجكردنی ئەو بڕە داهاتەی وەك ئابوونە لە ڕۆژنامەنووسان كۆدەكرێتەوە ناوبراو ڕایگەیاند، حساباتی ڕەسمی هەیە بەشێوەیەك هەر دینارێك كە دێتە نێو سەندیكا ئەنجومەنی لێئاگادار دەكرێتەوە.
جەختی لەوەش كردەوە، سەرجەم لقەكانی سەندیكای ڕۆژنامەنووسان كرێچین و ئەو خەرجیانەی بۆ لقەكان خەرج دەكرێتەوە لەو بڕە پارەیە و ئەم چەند ساڵەش كەمترین خەڵك هاتوون و خۆبەخشانە كارمان كردووە.

ئەو پەڕلەمانتارەی كوردستان ڕاشیدەگەیەنێت، هەموو سەندیكا و ڕێكخراوێك بەپێی یاسای تایبەت بە خۆیان هەر كەسێك دەبێتە ئەندام مانگانە ئابوونەیەكی دیاری كراو دەدات و سەندیكای ڕۆژنامەنووسانیش بەپێی یاسایەك لە پەڕلەمان دامەزراوە ئەو كارە ئەنجام دەدات، بەڵام هەر ئەندامێك كە ئابوونە دەدات ئەگەر كێشەیەكی بۆ دروست بوو، پێویستە سەندیكا پارێزەری بۆ بگرێت و كێشەكەی بۆ چارەسەر بكات.

سەبارەت بە مافی وەرگرتنەوەی ئەندامێتی لەكاتێكدا زۆر جاران ئەم سەندیكایانە بە ئەركی خۆیان هەڵناستن، مەم بورهان ئاشكرایكرد، كەوتووەتەسەر پەیڕەوی ناوخۆی سەندیكاكە ئەگەر ئەو مافەی دابێت بە ئەنجومەنی باڵای سەندیكا، بەشێوەیەك ئەگەر ئەندامێك پابەند نەبوو بە مەرجەكانی ئەندامێتییەوە لەو حاڵەتەدا بۆی هەیە مافی لێوەربگیرێتەوە، چونكە بوون بە ئەندام ئیختیارییە و ئەگەر ئەركەكان جێبەجێی نەكەیت مافت نامێنێت.

راپۆرت

دۆناڵد ترەمپ بۆچی بە جولەکەکان دەڵێت ئێوە قەرزاری منن؟

خەڵک

دۆناڵد ترەمپ بە جولەکەکانی ئەمریکا ڕاگەیاندووە، کە وڵاتی جولەکەکانی خۆشەوێت کە ئیسرائیلە. دۆناڵد ترەمپ جولەکەکانی هانداوە کە پێویستە خۆشەویستی و دڵسۆزێکی دوو-لایەنیان هەبێت لەنێوان ئیسرائیلی وڵاتی ڕەسەن و ئەمریکای وڵاتی نیشتەجێبوو.

ترەمپ بە ڕوونی ئەوەی بە جولەکەکان وتوە کە ئەو لەسەر و بەندی هەڵبژاردنەوەیدایە وەک سەروەکی ئەمریکا و پێویستە تەواوی جولەکان پشتیوانی لێبکەن. جەختی لەوەش کردەوە کە پێویستە تەواوی جولەکەکانی ئەمریکا دەنگی پێبدەن، چونکە بەڕاستی ئەوان قەرزاری دۆناڵد ترەمپن. هۆشداری ئەوەشیدا “ئەگەر دەنگ بە من نەدەن ئەوا ئیسرائیل دەکەوێتە کێشەیەکی گەورەوە”.

دۆناڵد ترەمپ چەند کۆتەیشنێکی گرنگی دەربڕی بۆ جولەکەکان کە پێک هاتوون لە مانە. ” چیتان پێدەکرێت لە [هەڵبژاردنەکەی مانگی یانزە] بۆمی بکەن، ئەگەر نا ئیسرائیل دەکەوێتە کێشەی گەورەوە”، “ئەمە کاتێکی گرنگە لە ژیانی ئێوەی جولەکە، ئەگەر ئاسایش و ئارامیتان دەوێت دەنگم پێبدەن”. ئێوە ژمارەتان زۆرە لەسەر خاکی ئەمریکا و لەنێوان ٥ ملیۆن بۆ ٨ ملیۆن دانیشتوو دەبن.

ترەمپ لە بەردەوامی قسەکانیدا وتی، ” با لە بیرم نەچێت، ڕاپرسیەکی هەڵبژاردنی پێشوتانم دۆزیوەتەوە بەتەواوەتی توشی شۆکتان کردم، دەزانن کە سەدا ۲٥٪ دەنگتان بە من داوە، چەند خەمبارکەرە. لە کاتێکدا زاواکەم و کچەکەم کە شوی بە جولەکەیەک کردوە و ئێستا منداڵێکی خوێن جولەکەیان بووە. بۆ دەنگم پێ نادەن؟. دڵنیابن ئەگەر جۆ بایدن زۆرینەی دەنگەکان بەدەست بهێنێت دەکەونە کێشەوە. “لەبیر مەکەن، دەنگدان بە من واتا دەنگدانە بە خاکی ڕەسەنی خۆتان، دڵسۆزی نواندنە بۆ خاکی ئیسرائیل”

دۆناڵد ترەمپ ناوبانگێکی گەورەی بەوە پەیداکردوە کە سەرۆکێکی پرۆ-ئیسرائیلیە، دۆناڵد ترەمپ بە نهێنی ئەوەی بە سەروەکی ڕێخراوی جولەکەکانی ئەمریکا(ستیڤن گرین بێرگ و ماکلۆم هۆیلین) وتووە، کە چی ماوە بۆ ئیسرائیل نەکات؟. دانم ناوە بە زەوی “بەرزایەکانی جۆلاندا” وەک خاکێکی خاوەن سەروەری ئیسرائیلی، باڵوێزخانەی ئەمریکام گواستەوە بۆ جۆرسەلیم، پلانێکی ئاشتی جاڕداوە کە دەوڵەتی فەلەستینی دەکاتە قسەی گیرفان و بێ-واتا، چەندین دەوڵەتی عەرەبی سوونیم لەگەڵ ئاشتکردنەوە کە دیاترینیان ئیمارات و بەحرێن بوون، و بێگومان دەوڵەتێکی تر لەسەر ڕێگایە بۆ ئاسایکردنەوە پەیوەندیەکانی لەگەڵ ئیسرائیل، ئەوە سوپاریزێکی گەورەی تر بەڕێوەیە.

مایک پۆمپیۆ وەزیری دەرەوەی ئەمریکا لە لێدوانێکدا ڕایگەیاند، “دۆناڵد ترەمپ نێردراوێکی خودایە بۆ پارستنی ئیسرائیل لە کۆماری ئیسرائیل ئێران”. چی ماوە دۆناڵد ترەمپ بۆ پارستی خاکی جولەکە و ئاسوودەی خەڵکی جولەکە نەیکات، بۆ دەنگی پێنادەن؟

وەرگێڕانی لە ئینگلیزیەوە: هەڵۆ ساڵح

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

راپۆرت

خەریكە خێوەتگای دیلەكانی داعش لە كۆنترۆڵ دەردەچێت

خەڵك- بەشی هەواڵ

بەرپرسێكی ئەمنی پایەبەرز رایگەیاند هەوڵەكانی هەڵهاتن لە خێوەتگەی هۆڵ لەلایەن دیلەكانی داعشەوە لە دوای داگیركردنی شارەكانی سەرێكانی و گرێسپییەوە لەلایەن توركیاوە زیادیكردووە.

هەوڵی هەڵهاتن زیادیكردووە

وتەبێژێك بە رۆژنامەی شەرقولئەوسەتی راگەیاند، هێزە ئەمنییەكان چەند هەوڵێكی نوێی هەڵهاتنیان لە خێوەتگەی هۆڵ لە رۆژئاوای كوردستان شكستپێهێناوە كە رەگەزنامەی عێراقی و بیانییان هەبووە.

رووداوەكانی هەڵهاتن دووبارە دەبنەوە لە خێوەتگەی هۆڵ هەڵكەوتوو لە 45 كیلۆمەتری خۆرهەڵاتی پارێزگای حەسەكە.

عەلی حەسەن وتەبێژی هێزە ئەمنییەكان دەڵێت: لە مانگی ئادارەوە نزیكەی 700 هەوڵی هەڵهاتن تۆماركراوە لە لایەن كەسوكار و لایەنگرانی داعشەوە لە خێوەتگای هۆڵ.

مەترسی هەڵهاتنی 65 هەزار دیلی داعش

بەپێی راپۆرتی رۆژنامەكە، خێوەتگای هۆڵ نزیكە لە سنورەكانی عێراقەوە، لەوێ 65 هەزار دیلی داعش هەن، عێراقی و سورییەكان زۆرینەیان پێكدەهێنن، بەشێك تایبەت كراوە بە ژنانی بیانی داعش و منداڵەكانیان لە نزیكەی 50 دەوڵەتی عەرەبی و خۆرئاوایی، ژمارەیان دەگاتە نزیكەی 11 هەزار ژن و منداڵ، كە 3177 ژنن، لەم بەشەدا چوون و هاتن قەدەغەیە تەنها بە مۆڵەتی فەڕمی و نوسراو نەبێت.

زۆرینەی لێكۆڵینەوەكان دەریانخستووە زۆرینەی ئەوانەی دەیانەوێت هەڵبێن هەوڵ دەدەن بەرەو توركیا بڕۆن، دانیان بەوەشدا داناوە دەڕۆن بەرەو ئەو ناوچانەی رۆژئاوای كوردستان كە توركیا داگیری كردوون و لە ژێر دەستی گرووپە چەكدارەكانی ئۆپۆزسیۆنی سوریدان وەك جەرابلوس و باب و لەوێوە دەتوانن بچنە خاكی توركیاو لەوێشەوە بۆ وڵاتەكانیان.

بەرپرسانی توركیا دانیان بەوە داناوە لە مانگی تەموزی رابردوو كە بەرپرسیارن لە بردنی ژنێكی مەڵدۆڤی و چوار منداڵەكەی.

عەلی حەسەن وتی: هێزە ئەمنییەكانی خێوەتگاكە توانیان بەشێوەیەكی گەورە شكست بە هەوڵی هەڵهاتنەكان بهێنن و شانەی بەرپرس و سەرچاوەی پەیوەندییەكانیان ئاشكرابكرێن.

وتیشی: 100 كەس دەستگیركران كە بەشدارییان كردووە لە هەوڵەكانی رفاندنی ژن و منداڵەكانی داعش و دراون بە دادگا بە تاوانی هاوكاری لە رفاندندا.

راپۆرتی رۆژنامە عەرەبییەكە ئاشكرایكردووە، هێزە ئەمنییەكانی خێوەتگەكە شكستیان بە هەوڵی ژنە داعشییەكان هێناوە كە رەگەزی روسین و پێنجیان دەستگیركراون ویستراوە لەنێو تانكەری ئاودا ببرێن.

رونیشیكردەە رێ دەدرێت بە ئۆتۆمبێل و بارهەڵگری رێكخراوە نێودەوڵەتی و نێوخۆییەكان، بەڵام شۆفێرەكان لەرێگەی بەرتیلەوە هەوڵی بردنەدەرەوەی ژنەكان دەدەن بە نهێنی.

پێشتر تۆمارێكی ڤیدیۆیی بڵاوكرایەوە كە ژنێك و مداڵەكانی لە رێی تانكەرێكی ئاوەوە هەوڵی چونەدەرەوەیان داوە و لە رەوشێكی خراپدان كە بە زاراوەی عێراقی قسەیان كردووە.

رێوشوێنی توند گیراوەتەبەر

وتەبێژەكە وتی: هێزە ئەمنییەكان خاڵی پشكنین و گەڕانیان داناوە لەسەر دەروازەكانی دەرچون و هاتنە ناوەوە، بەڵام رووبەری خێوەتگاكە زۆرە، بۆیە خاڵی چاودێری و بنكەی پاسەوانی بە درێژایی 24 سەعات دانراون لەناوەوە و دەرەوەی خێوەتگاكە.

لەخێوەتگاكەدا ئاوارەیەكی سوری فرۆشیاری مۆبایل و ژنێكی عێراقی كوژراون هۆكارەكانی نەزانراون لێكۆڵینەوە بەردەوامە لەروداوەكە.

هێزەكانی سوریای دیموكرات لەگەڵ هاوپەیمانان بەر لە سێ مانگ هەڵمەتێكی پشكنینیان دەستپێكرد بۆ رێگرتن لە هەڵهاتن و رووداوەكانی كوشتن و دەستدرێژیەكان لە خێوەتگاكە و زانیاری تەواویشیان لەسەر ژن و منداڵەكانی داعش كۆكردووەتەوە لەسەر خۆیان و خێزانەكانیان.

لە چەند رۆژی رابردوو لە سەر ئاستی عێراقی و ئەمریكی هۆشداری درا لە سەرهەڵدانەوەی بەهێزی داعش بەهۆی بوونی پشتیوانی دارایی و كشانەوەی هێزە ئەمریكییەكان و هاوكات لە كۆنترۆڵ دەرچوونی خێوەتگەی هۆڵ كە زۆرینەی دیلە داعشەكانی ناوی عێراقی و سورین.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

راپۆرت

شەپۆلی سێیەمی كۆرۆنا ئێرانی گرتەوە

خەڵك- بەشی هەواڵ

كۆماری ئیسلامی ئێران چووە ناو شەپۆلی سێیەمی كۆرۆناوە و بەوهۆیەوە ژمارەی تووشبوون و مردن بە ڤایرۆسەكە ڕووی لە هەڵكشان كرد و سەرۆكی ئەو وڵاتەش داوا لە هاووڵاتیان دەكات خۆپارێزی بكەن.

حەسەن ڕۆحانی، سەرۆكی ئێران لە كۆبوونەوەی لیژنەی نیشتمانی بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی كۆرۆنا ڕایگەیاند، كە پێویستە لەسەر هاووڵاتیان زیاتر پابەندی ڕێنماییە تەندروستییەكان بن و هۆشداریشی دا، “لە ئێستادا بەهۆی هاتنی وەرزی پاییزەوە نەخۆشی ئەنفلۆنزا لەگەڵ ڤایرۆسی كۆرۆنا بڵاودەبێتەوە”.

ڕاشیگەیاند، كە لە هەندێك لە وڵاتانی دراوسێ‌ نەخۆشییەكی مەترسیدارتر لە كۆرۆنا بڵاوبۆتەوە، بۆیە پێویستە ڕێكاری توند بگیرێتەبەر بۆ ئەوەی ئەو نەخۆشیە نەیەتە ناو ئێرانەوە.

لای خۆشیەوە، داود بیام گبرسی، سەرۆكی بەشی نەخۆشیە گوازراوەكان لە نەخۆشخانەی (مسیح دانشفری) كە یەكێكە لە گەورەترین نەخۆشخانەكانی چارەسەری كۆرۆنا لە تاران ڕایگەیاند، كە شەپۆلی سێیەمی كۆرۆنا لە ئێران لەكۆتایی هەفتەی ڕابردووەوە دەستی پێكردووە و ئەگەری ئەوە هەیە تاوەكو چوار مانگ بەردەوام بێت.

ئەو پزیشكە هۆشداریشی دا، “ژمارەی مردووان لە ئێران بۆ 600 كەس لە ڕۆژێكدا بەرز دەبێتەوە ئەگەر دۆخەكە وەكو ئێستا بێت، بۆیە پێویستە پابەندی پڕۆتۆكۆڵە تەندروستییەكان بین تاوەكو كارەسات دروست نەبێت”.

هاوكات، سیما سادات لاری، وتەبێژی وەزارەتی تەندوستی ئێران ڕایگەیاند، كە ماوەی هەفتەیەكە ڕێژەی بەكارهێنانی دەمامك لەلایەن هاووڵاتیانەوە كەمی كردووە بەجۆرێك بۆ 60% هاتۆتەخوارەوە.

كۆماری ئیسلامی ئێران دادەنرێت بە یەكێك لەو وڵاتانەی ناوچەكە، كە زۆرترین زیانی بەهۆی ڤایرۆسی كۆرۆناوە پێ‌ گەیشتووە، لەكاتێكدا بەدەست سزاكانی ئەمریكاوە دەناڵێنێت و ناشتوانێت دەستی بگات بە هاوكارییەكانی سندوقی دراوی نێودەوڵەتی تاوەكو باشتر ڕووبەڕووی قەیرانەكان و ڤایرۆسی كۆرۆنا ببێتەوە.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

کوردستان