ئێمە لە تۆرە کۆمەڵایەتیەکان

جیهان

توركیا، پابەندی ئاگربەست نابێت


 

خەڵك – بەشی هەواڵ

پاش ڕێكەوتنی ئەمریكا و توركیا سەبارەت بە رۆژئاوا، لەسەر ڕأگەیاندنی ئاگربەست، بەڵام هێزەكانی سوریای دیموكرات دەڵێن توركیا رێككەوتنەكەی پێشێل كردووە.

بەگوێرەی راگەیەندراوێكی هەسەدە، شەڕڤانان پابەندن بەو رێككەوتنەی لەنێوان ئەمریكا و توركیا ئەنجامدراوە، بەڵام لایەنی توركی و چەكدارانی نزیك لەو وڵاتە بەردەوامن لە بۆردومان و هێرشەكانیان بۆ سەر هاوڵاتیانی مەدەنی.

رۆژی هەینی 18-10-2019 ، هێزەكانی توركیا و چەكدارانی نزیك لەو وڵاتە، بەردەوامبوون لەسەر بۆردومان و بەهۆیەوە ژمارەیەك كوژراو و بریندار هەبووە هێزەكانی توركیا هێرشیانكردوەتە سەر ژمارەیەك گوندی سەرێكانی و كۆمەڵكوژیەكیان ئەنجامداوە.

پابەند نەبوونی توركیا لە كاتێكدایە كە رۆژی پێنجشه‌ممه‌ 17-10-2019 شاندی باڵای ئه‌مریكا به‌سه‌رۆكایه‌تی مایك پێنس، جێگری سه‌رۆكی ئه‌مریكا و شاندی توركیا به‌سه‌رۆكایه‌تی ره‌جه‌ب ته‌یب ئه‌ردۆغان له‌باره‌ی ناوچه‌ی ئارامه‌وه‌ گه‌یشتنه‌ رێككه‌وتن.

جیهان

تڕەمپ: ئەمڕۆ كۆتایی بە پەیوەندیمان لەگەڵ ڕێكخراوی تەندروستی جیهانی دەهێنین


خەڵك-بەشی هەواڵ

سەرۆكی ئەمریكا ڕایدەگەیەنێت، ئەمڕۆ پەیوەندییەكانمان لەگەڵ ڕێكخراوی تەندروستی جیهانی كۆتایی دێت.

دۆناڵد تڕەمپ سەرۆكی ئەمریكا لە كۆنفڕانسێكی ڕۆژنامەوانیدا ڕایگەیاند، ڕێكخراوی تەندروستیی جیهانی داواكارییەكانی ئەمریكای بۆ چاكسازییەكی بنچینەیی ئەنجامنەداوە لەبەرئەوە، ئەمڕۆ پەیوەندیمان لەگەڵ ئەو ڕێكخراوە كۆتایی دێت.

وتیشی”چین بە درێژایی ساڵانێك سوودمەند بووە لە ئەمریكا و ئەمە لە سەردەمی سەرۆكی پێشوو باراك ئۆباما زیادیكردووە”.

سەبارەت بە هەڵوێستی چین لە دەریای باشووری چین تڕەمپ ئاشكرایكرد، ئەو خاكانەی كە چین لە زەریای هێمندا بە ڕێگەی نایاسایی داوای خاوەندارێتی دەكات، هەڕەشە لە بازرگانی نێودەوڵەتی و ئازادی هاتوچۆ دەكەن، جگە لەوە چین، ئەو بەڵێنەی جێبەجێ نەكرد كە بە جیهانیدا بۆ پاراستنی ئۆتۆنۆمی هۆنگ كۆنگ.

ڕوونیشیكردەوە، پەیوەندی كراوە و كاریگەرمان لەگەڵ چین دەوێت، بەڵام لەگەڵ جێبەجێكردنی ئەمە پێویستە بەرژەوەندییە نیشتیمانییەكان بپارێزن، چونكە حكومەتی چین بەبەردەوامی ئەو بەڵێنەی بەجێنەگەیاندووە كە بە ئێمە و چەند وڵاتێكی دیكەیان داوە ئەمە راستییەكی ئاشكرایە و نابێت نەبینرێت و بەلاوە بنرێت.

دۆناڵد ترەمپ ئاشكراشیكرد، چین باڵادەستییەكی ڕەهای لەسەر ڕێكخراوی تەندروستی جیهانیدا هەیە. ئەمریكا ساڵانە نزیكەی ٤٥٠ ملیۆن دۆلار هاوكاری بۆ ڕێكخراوەكە دابیندەكات، چین تەنها ٤٠ ملیۆن دۆلاری داوە. داوای ئەنجامدانی چاكسازی بنچینەییمان لە ڕێكخراوەكە كرد، بەڵام ئەوان جووڵانەوەیان ڕەتكردەوە. لەبەرئەوەی ڕێكخراوی تەندروستیی جیهانی، ئەو ڕیفۆرم و چاكسازیە پێویستانەی ئەنجامنەداوە، ئەمڕۆ ئێمە كۆتایی بە پەیوەندیمان لەگەڵ ئەو ڕێكخراوە دەهێنین. ئەو پارەیەی بۆ ڕێكخراوەكە تەرخانكراوە، دەیخەینەسەر دۆخە لە ناكاوە تەندروستییەكانی جیهان كە شایستەیانە.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

ئابوری

ئێران بڕیارێكی نوێی بۆ پاراستنی بەرهەمە نەوتییەكانی جێبەجێ كرد


خەڵك-بەشی هەواڵ

 

وتەبێژی یەكێتی هەناردەكارانی نەوتی ئێران ڕایدەگەیەنێت، حكومەتی ئێران بە ئامانجی پاراستنی هەناردەی بەرهەمە نەوتییەكان و پاراستنی بازاڕی دارایی ئێران، ڕێگەدان بە گواستنەوەی بەرهەمەنەوتییەكانی وڵاتان و گواستنەوەیان بۆ ژمارەیەك وڵاتی دیكە بەناو خاكی ئێراندا كەم دەكاتەوە.

ئاژانسی فەڕمی ئێران بڵاویكردەوە، حەمید حوسەینی وتەبێژی یەكێتی هەناردەكارانی نەوتی ئێران ڕاگەیاند، بڕیارەكەی حكومەت بەهۆكاری دابەزینی بەهای نەوت و كەمبوونەوەی خواست لەسەر بەرهەمەنەوتییەكان بەهۆی كۆرۆنا دەركراوە.
وتیشی”بڕیارەكە گواستنەوەی بەرهەمە نەوتییەكان بەناوخاكی ئێران بۆ عیراق، ئەفغانستان و ئەرمینیا سنووردار دەكات و دوای بڕیارەكەش خواست لەسەر بەرهەمە نەوتییەكانی ئێران زیادیكردووە و ئەوەش نیشانەی دروستی بڕیارەكە بووە.

ئاشكراشیكرد، پێشبینی دەكەین هەفتەی داهاتوو ئاڵوگۆڕەكان لەو ڕووەوە زیاتر ببن.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

جیهان

مەترسییەكی دیكەی ڤایرۆسی كۆرۆنا ئاشكرا كرا


خەڵك-بەشی هەواڵ

 

هەوكردنی ڤایرۆسی كۆرۆنا بەتایبەت بۆ ئەو كەسانەی لە نەخۆشی شێرپەنجە ڕزگاریان بووە یاخود ئەو كەسانەی ئەو نەخۆشییەیان هەیە زۆر مەترسیدارترە.
تۆڕی سپوتنیك بڵاویكردەوە، گۆڤاری Lancet ڕاپۆرتی چەند پسپۆڕێكی بڵاوكردووەتەوە كە ئەوان تیمێكی نێودەوڵەتین لە زانكۆكانی جیهان ئەوەیان دەستنیشان كردووە، هەوكردنی ڤایرۆسی كۆرۆنا بەتایبەت بۆ ئەو كەسانەی بە تازەیی لە نەخۆشی شێرپەنجە ڕزگاریان بووە یاخود هێشتا ئەو نەخۆشیەیان هەیە زۆر مەترسیدارە.
لێكۆڵەرەوان، بابەتەكەیان لەسەر 928 كەسی تووشبوو بە شێرپەنجە و تووشبووی كۆرۆنا لە ئەمریكا و كەنەدا و بەریتانیا و ئیسپانیا تاقیكردەوە، بەشێك لەوانە لە نەخۆشخانەكان خەوێنرابوون و 13% شیان كۆچی دواییان كردبوو.
لە لێكۆڵینەوەی دووەمدا، 8ەە هاووڵاتی بەریتانی كە بە هۆكاری جیاواز تووشی شێرپەنجە و كۆرۆنا بوون، زۆرتر ڕووبەڕووی مەرگ بوونەتەوە بەشێوەیەك 28% كۆچی دواییان كرووە.
ساڵانە زیاتر لە ملیۆنێك و 600 هەزار كەس لە ئەمریكا تووشی شێرپەنجە دەبن، ئەمەش لەكاتێكدایە چەندین ملیۆن ئەمریكایی چارەسەریان بۆ دەكرێت بەشێوەیەك نزیكەی 20 ملیۆن كەس چارەسەری شێرپەنجەیان بۆ دەكرێت.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

کوردستان