ئێمە لە تۆرە کۆمەڵایەتیەکان

جیهان

مەلا بەختیار: كوردە هاوار بە هانای ڕۆژئاواوە بچین

خەڵك – بەشی هەواڵ

لێپرسراوی دەستەی كارگێڕی مەكتەبی سیاسی یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان ڕایدەگەیەنێت، “كوردە هاوار بە هانای ڕۆژئاواوە بچین”.

مەلا بەختیار لێپرسراوی دەستەی كارگێڕی مەكتەبی سیاسی یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان لە نووسینێكیدا كە لە لاپەڕەی تایبەتی خۆی لە تۆڕی كۆمەڵایەتی فەیسبوك بڵاویكردووەتەوە، ناكرێ، ئەم ئەزموونە جێئومێدەی ڕۆژئاوا، لەم سەردەمەی جیهانگیریدا، بە دەردی ڕاپەڕینی سمكۆ، شێخ مەحموود، بارزانییەكان، كۆماری مەهاباد و شۆڕشی ئەیلوول ببرێ و پاساو بهێنرێتەوە بۆ هەڵوێست وەرنەگرتن یان كۆمەك نەكردن. بۆ ڕابردوو، پاساو زۆرە، كە كورد بۆ لە كاتی تەنگانەدا، هیچی بۆ هاونەتەوەكەی لە كاتی شكستدا پێ نەكراوە. بەڵام لەم سەردەمەدا، پاساوهێنانەوە بۆ خۆدزینەوە، لە پشتیوانیكردنی ڕۆژئاوای كوردستان شەرمەزارییە. بۆیە، كوردە هاوار… هاوارە.

دەقی نووسینەكەی مەلا بەختیار:

ڕۆژئاوای كوردستان، بە چاوپۆشینی ئەمریكای ڕابەری ناتۆ، كەوتووەتە بەر هێرشی دەوڵەتێكی ناتۆ. ئامانجیشی، لە ڕەگوڕیشەوە هەڵكەندنی ئەزموونی دیموكراسیی بەشێكی كوردستانە… بەڵام بە هەموو كەموكورتییەكانییەوە و لەم تەمەنە كورتەدا، ئەم ئەزموونە باشترە لە نەبوونی دیموكراسی لە سووریا و، لەو دۆخە پڕ لە سەركوتكردنەی ئازادی لە توركیا و، لەو ئاڵۆزییەی وڵاتانی عەرەبی و، لە سەپاندنی عەقڵییەتی تایفەگەری و دیكتاتۆریەتی نەتەوەپەرەستیی ناوچەكەش.

ئەم دۆخەی ڕۆژئاوای كوردستان، سەراپا جیاوازە لەو دۆخەی لە سەد ساڵی ڕابردوودا، ڕاپەڕینەكانی بەشەكانی كوردستان دووچاری بوون.

لە سەردەمی (سیڤەر-لۆزان)دا ڕاپەڕینەكانی باكوور و ڕۆژهەڵات و باشووری كوردستان، لە دوای جەنگی یەكەمی جیهانەوە، بۆ سەرەتای سییەكان، یەك لە دوای یەك لەناو بران. بەبێ ئەوەی زۆربەی ڕاپەڕینی بەشەكان بتوانن بە هانای بەشێكی دیكەوە بچن; لەو مێژووەدا، تەنها سمكۆی شكاك، خۆی و بەشێكی لەشكرەكەی هاتنە سلێمانی و ئامادە بوون بچنە ڕیزی سوپای كوردستانەوە، بەڵام شێخ، لەبەر سیاسەتی بەریتانیا و ئێرانی شا، بە ڕێزەوە بە ڕێی كردنەوە.

دوای پانزە (١٥) ساڵ، لە كۆتایی جەنگی دووەمدا، كۆماری مەهاباد دادەمەزرێ و لە هەموو بەشەكانی كوردستانەوە، بە تایبەت لە باشوورەوە، بارزانییەكان و چەندین ئەفسەری ئازادیخواز، لقی (ژ.ك) بە بەرپرسیارێتیی برایم ئەحمەد و هەزاران كەس، پشتیوانیی كۆماریان كردووە و، بە تایبەتی هێزی بارزانییەكان بوونە بەشێكی كاریگەری سوپای كۆمار، بەڵام كاتێك ڕووخێنرا، بەداخەوە، كورد لە هیچ بەشێكدا هیچی پێ نەكرا. تەنها بارزانییەكان بە شەڕ خۆیان بۆ شۆرەوی دەرباز كرد; وەكوو تر، پێشەوا و هاوڕێكانی لە بری ئەوەی خۆیان دەرباز بكەن، سۆزی گەل بەسەریاندا زاڵ بوو، دڵیان نەهات مەهاباد بەجێ بهێڵن، بەڵام لەژێر فشاری ئەمریكا و بەریتانیا لە سێدارە دران.

شۆڕشی ئەیلوول، دوای چواردە ساڵ، خیانەتی ٦ـی ئازاری ١٩٧٥ی جەزائیری دژ كرا، سەرەڕای ئەوەی جێگەی ئومێدی هەر چوار بەشەكەی كوردستان بوو، بەڵام كە ڕووخا، لە هەموو بەشەكانی كوردستان، هیچیان بۆ نەكرا و نەدەكرا!

لە شۆڕشی نوێ و لە گەرمەی جەنگی ساردیشدا، ڕاگواستنی دێهات، دەركردنی گوند، كیمیاباران و ئەنفال لە باشووردا سەپێنرا، هیچ بەشێكی كوردستان، سەرەڕای ئەوەی لە ڕۆژهەڵات و باكووردا شۆڕش هەبووە، هیچیان بۆ شۆڕش و لێقەوماوان پێ نەكرا. بەڵكوو حزبی سیاسیی وا هەبوو، لە بەشێكی تری كوردستان، كۆمەكی بێشووماری لە هەندەران بە ناوی هەڵەبجەوە كۆ كردەوە، هیچ ماڵە هەڵەبجەییەكیش سوودی لێ وەرنەگرت.

دوای ڕاپەڕین، لە كۆڕەوەكەدا و پاشەكشەی عەسكەری، لەبەر بارودۆخی نالەباری ئەو كاتە، یەك پێشمەرگەی بەشەكانی دیكەی كوردستان، ئاشكرا هیچیان بۆ ڕاپەڕین نەكرد، بەڵام خەڵكی ڕۆژهەڵات و باكووری كوردستان، بێدرێخ بە هانای لێقەوماوانەوە چوون. ئەمە لە كاتێكدا ساڵی (١٩٨٢) هێزی یەكێتی بە پیر هێزەكانی ڕۆژهەڵاتەوە چوون و ساڵی (١٩٨٤)ـیش هێزی پارتی بە پیر هێزەكانی باكوورەوە چوون.

ئێستا، سەردەمی جیهانگرییە و لە باشووری كوردستاندا، حكوومەت هەیە. لە باكووردا، شۆڕش بەردەوامە. لە ڕۆژهەڵاتی كوردستاندا، دیموكراتەكان و كۆمەڵەكان، ٣٧ ساڵە، لە پێنج بارەگای باشوورن. ڕۆژئاوای كوردستان كە بە درێژایی مێژوو، خەباتی چەكداریی نەكردووە، لە دەیەی ڕابردوودا، دژی داعش ڕاپەڕیی، بە هەق شەڕڤانان، سەنگەری پێشەوەی بەرەنگاری و قوربانیدانن. لە (كۆبانی) سەریان بەرز كردین و لە (عەفرین) دوای قوربانییەكی زۆر سەر نەكەوتن.

ئێستا كە داعش، تا ڕادەیەكی زۆر لە ڕۆژئاوادا تێك شكێنراوە و زیندانییەكان پڕن لە دیلی داعش، توركیا، چاوی شۆڤێنییەتی بەرایی نادات، ئەم سەركەوتنە عەسكەرییە پەرە بسەنێ بۆ سەركەوتنی سیاسی. بۆیە، پێش ئەوەی لە كۆنگرەی ژنێفدا، مافی كورد لە دەستووردا دەستەبەر بكرێت، یان كورد و حكوومەتی سووریا گفتوگۆی ڕێككەوتن بكەن، توركیا، نەك ڕۆژئاوای كوردستان، بەڵكوو ناوچەكەشی شڵەژاندووە.

چەند ڕۆژێكە شەڕ گەرمە، پرسیار ئەوەیە: لەم سەردەمەدا و لە سایەی ئازادییەكاندا، بەشەكانی كوردستان، ئەركیانە چی بكەن؟ لە وەڵامدا دەڵێین:
هەقە، هەموو لایەنە سیاسییەكان، لە هەر بەشێكدا كۆبوونەوەی بەرپرسانە بكەن و بە چاوپۆشین لەوەی ڕێبازی پەیەدەیان قبووڵە یان نا، هەڵوێستی هاوبەشیان بۆ پشتیوانیی سەنگەرەكانی بەرەنگاریی ڕۆژئاوا هەبێت.

هەق وایە، بۆ كۆمەككردن، تەواوی توانای حزبی و، میللی و، ئابووری و ڕاگەیاندنی بۆ بخرێتە كار، بۆ بەهاناوەچوونی لێقەوماوانی ڕۆژئاوا و بۆ شەڕڤانانیش… بەهاناوەچوونی كۆبانیی گەمارۆدراو، شانازییەكی گەورەی نەتەوەیی بوو. ئێستا نەك كۆبانی، بەڵكوو هەموو ڕۆژئاوا كەوتووەتە بەر هێرشێكی فراوانی مەترسیداری چارەنووسساز. دەزانین بەبێ ئەمریكا، كاتی خۆی پێشمەرگە نەدەگەیشتە كۆبانی.

ئێستا ئەمریكا، لەبەر توركیا، هەمان كاری پێ ناكرێ. بەڵام…
ناكرێ، ئەم ئەزموونە جێئومێدەی ڕۆژئاوا، لەم سەردەمەی جیهانگیریدا، بە دەردی ڕاپەڕینی سمكۆ، شێخ مەحموود، بارزانییەكان، كۆماری مەهاباد و شۆڕشی ئەیلوول ببرێ و پاساو بهێنرێتەوە بۆ هەڵوێست وەرنەگرتن یان كۆمەك نەكردن. بۆ ڕابردوو، پاساو زۆرە، كە كورد بۆ لە كاتی تەنگانەدا، هیچی بۆ هاونەتەوەكەی لە كاتی شكستدا پێ نەكراوە. بەڵام لەم سەردەمەدا، پاساوهێنانەوە بۆ خۆدزینەوە، لە پشتیوانیكردنی ڕۆژئاوای كوردستان شەرمەزارییە. بۆیە، كوردە هاوار… هاوارە

جیهان

كۆشكی سپی: ترەمپ ئامادەیە دەسەڵات ڕادەست بكات

خەڵك – بەشی هەواڵ

كۆشكی سپی ڕایدەگەیەنێت، سەرۆكی ئەمریكا ئامادەیە دسەڵات ڕادەستی سەرۆكی دوای خۆی بكات.

كایلی ماكنانی سكرتێری ڕۆژنامەوانی كۆشكی سپی ئەمریكا ڕایگەیاند:”سەرۆك دۆناڵد ترەمپ بەئەنجامی هەڵبژاردنی سەرۆكایەتی كە لەتشرینی دووەمی داهاتوودا بەڕێوەدەچێت قایل دەبێت”.

ئەم ڕوونكردنەوەیەی كۆشكی سپی دوای دێت، ڕۆژی چوارشەممەی ڕابردوو دۆناڵد ترەمپ سەرۆكی ئەمریكا لە كۆنفڕانسێكی ڕۆژنامەوانیدا ئامادە نەبوو بەڵێن بدات بە ڕادەستكردنی ئاشتییانەی دەسەڵات لەكاتیێكدا كە جۆ بایدنی ڕكابەری لە هەڵبژاردنەكان سەركەوتن بەدەستبهێنێت و ببێتە سەرۆكی داهاتووی وڵاتەكەیان.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

جیهان

داود ئۆغڵۆ: پارتەكەی ئەردۆغان دوا هەناسە دەدات

خەڵك – بەشی هەواڵ

سەرۆكی پارتی داهاتووی توركیا هێرشی توند دەكاتە سەر سەرۆك كۆماری وڵاتەكەی.

ئەحمەد داود ئۆغڵۆ سەرۆكی پارتی داهاتووی توركیا لەلێدوانێكیدا هێرشی توندی كردە سەر ڕەجەب تەیب ئەردۆغان سەرۆك كۆماری وڵاتەكەی و بە دامەزراندنی ڕژێمێكی سەركوتكار تۆمەتباری كرد.

داود ئۆغڵۆ وتیشی: لەسایەی سیستمی سەرۆكایەتیدا كە لە ساڵی 2018ەوە كاری پێدەكرێت سەرجەم دامەزراوەكانی دەوڵەت لەناوەڕۆك و ئەركی خۆیان داماڵراون.

ئەحمەد داود ئۆغڵۆ لەدرێژەی لێدوانەكەیدا لەبارەی ئەگەری هەمواركردنی یاسای هەڵبژاردنەكان بۆ بەرتەسك كردنەوەی كاری پارتە سیاسییە نوێیەكان، ئاماژەی بەوەدا: لەگەڵ ئەوەی پارتی داد و گەشەپێدانی دەسەڵاتدار و هاوپەیمانەكانی بەردەوام باس لە هەمواركردنی یاسای هەڵبژاردنەكان دەكەن، پێشبینیەكان ئەوەیان بۆ ڕووندەكەنەوە، وادەی هەڵبژاردن نزیك بووەتەوە، ئەحمەد داود ئۆغڵۆ ئەوەشی بە (دوا هەناسەدانی پارتەكەی ئەردۆغان ناوبرد).

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

جیهان

زەریف: واشنتۆن بە دوو مەرج دەتوانێت بگەڕێتەوە بۆ ڕێككەوتنی ئەتۆمی

خەڵك – بەشی هەواڵ

وەزیری دەرەوەی ئێران ڕایدەگەیەنێت، واشنتۆن تەنها بە دوو مەرج دەتوانێت بگەڕێتەوە بۆ ڕێككەوتنی ئەتۆمیی، دەشڵێت، بەلایانەوە گرنگ نییە چ كاندیدێك لە هەڵبژاردنی سەرۆكایەتی ئەمریكادا سەردەكەوێت.

محەمەد جەواد زەریف وەزیری دەرەوەی ئێران ڕایگەیاند، ئەگەر ئەمریكا بیەوێت بگەڕێتەوە بۆ ڕێككەوتنی ئەتۆمی پێویستە سەرەتا قەرەبووی تاران بكاتەوە و دواتر بەڵێن بدات كە جارێكی تر لەو ڕێككەوتنە ناكشێتەوە.

سەبارەت بە هەڵبژاردنی سەرۆكایەتی ئەمریكاش باسی لەوەكرد، بەلایانەوە گرنگ نییە كێ لە كۆشكی سپی دەبێت، ئەوەی بەلایانەوە گرنگە سیاسەتی دەرەوەی ئەمریكایە.

جێی ئاماژەیە، واشنتۆن ساڵی 2018 لە ڕێككەوتنی ئەتۆمی كشایەوە و سزاكانی بەسەر ئێراندا سەپاندەوە تائێستا بەرپرسانی حكومەتی ئەمریكا بە سەرۆكایەتی دۆناڵد ترەمپ هیچ خواستێكیان بۆ گەڕانەوە بۆ ئەو ڕێككەوتنە نیشان نەداوە، لەبەرامبەردا، جۆ بایدن كاندیدی دیموكراتەكان باسی لەوەكردووە، لەئەگەری سەركەوتنی لە هەڵبژاردنی سەرۆكایەتیدا، دەگەڕێتەوە بۆ ڕێككەوتنی ئەتۆمی، بەلام بەو مەرجەی ئێران بە تەواوەتی پابەندی ڕێككەوتنەكە بێت.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

کوردستان