ئێمە لە تۆرە کۆمەڵایەتیەکان

جیهان

تڕەمپ: چەكدارە دیلەكانی داعش ڕادەستی توركیا دەكرێن

خەڵك-بەشی هەواڵ

دۆناڵد تڕەمپ سەرۆكی ئەمریكا ڕایگەیاند، 50 سەربازمان لە سوریا كشاندوەتەوە.

دۆناڵد تڕەمپ سەرۆكی ئەمریكا لە تویتێكدا دەشڵێت، لە بنەڕەتدا نەدەبوو سوپای ئەمریكا لە ڕۆژهەڵاتی نێوەڕاست بێت.
ئاشكراشیكرد، توركیا چەكدارە دیلەكانی داعش وەردەگرێتەوە كە وڵاتانی ئەوروپایی ڕەتیانكردەوە وەریانبگرنەوە، بۆیە پێویستە توركیا ئەركی دیلەكانی داعش لە ئەستۆ بگرێت.

ڕاشیگەیاند، شەڕە گاڵتەجاڕییە بێكۆتاییەكان بۆ ئەمریكا كۆتایی هات.

جیهان

كرملن: هێز ڕەوانەی لیبیا ناكەین

خەڵك – بەشی هەواڵ

وتەبێژی كۆشكی سەرۆكایەتی ڕوسیا (كرملن)، ڕایدەگەیەنێت، سەرۆكی ڕوسیا تا ئێستا هیچ فەرمانێكی لە بارەی ڕەوانەكردنی هێز بۆ لیبیا دەرنەكردووە.

دمیتری بیسكۆڤ وتەبێژی كۆشكی سەرۆكایەتی ڕوسیا (كرملن)، لە كۆنفڕانسێكی ڕۆژنامەوانیدا ڕایگەیاند: “ڤلادیمیر پوتن، فەرماندەی باڵای هێزە چەكدارەكانی ڕوسیایە و تا ئێستا هیچ بڕیارێكی بۆ ناردنی هێزی سەربازی بۆ لیبیا دەرنەكردووە و هیچ سەرباز و هێزێكی ڕوسیا لە لیبیا بوونیان نییە”.

پێشتر، دامەزراوەی میدیایی (بی.بی.سی) بڵاویكردبووەوە، تەرمی ئەفسەرێكی ڕوسیا لە كەرتی “ئورینبۆرگ”ی ناوەڕاستی ڕوسیا بە خاك سپێردراوە، ئەگەری زۆر لە ئارادایە ئەو ئەفسەرە ڕوسیاییە لە لیبیا كوژرا بێت، لەوبارەیەوە بیسكۆڤ وتی: “ئێمە هیچ زانیارییەكمان لە بارەی ئەو پرسەوە نییە”.

جێی ئاماژەیە، ڕەجەب تەیب ئەردۆغان سەرۆكی توركیا ڕایگەیاندبوو، بانگەشەكانی ڕوسیا لەگەڵ واقیعدا یەك ناگرنەوە، چونكە ڕوسیا لە لیبیا لە ئاستێكی هەرە بەرزدا دەستتێوەردانی هەیە.

ك.ج

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

جیهان

سەركەوتن ڕادەگەیەنێت
بەشار ئەسەد: حەلەب باجێكی گەورەیدا

خەڵك- بەشی هەواڵ
سەرۆكی سوریا دوای كۆنتڕۆڵكردنەوەی تەواوی پارێزگای حەلەب ڕایگەیاند، حەلەب باجێكی گەورەیدا و دڵسۆزی خەڵكەكەی بۆ نیشتمان و سوپا هەموو هاوكێشەكانی ئاوەژووكرد.

بەشار ئەسەد، لە وتارێكیدا، كە لەلایەن ئاژانسی دەنگوباسی فەرمی سوریا (سانا)وە بڵاوكرایەوە ڕایگەیاندووە، “دەبوو حەلەب ئەو باجە گەورەیە بدات، كە هاوتای گەورەیی گەل و نیشتمانپەروەوریی و هەڵوێستەكانییەتی، ئەوان بەرگەی چەندان ساڵ بۆردومان و گەمارۆی توند و قوربانیدانێكی زۆریان گرت، بەڵام كڕنوشیان نەبرد و خۆیان بەدەستەوەنەدا”.

بە وتەی ئەسەد، “سەركەوتن لە شەڕدا مانای سەركەوتن نییە لە جەنگ، بەڵام ئەمە لە لۆجیكی سەربازیدایە، كە پشت بە كۆتایی و بەرەنجامەكان دەبەستێت، بەپێچەوانەوە لە لۆجیكی نیشتمانیدا سەركەوتن لەگەڵ سەرەتای خۆڕاگریدا دەستپێدەكات، بۆیە لە ڕوانگەی ئەو لۆجیكەوە دەڵێین حەلەب سەركەوت.. سوریا سەركەوت”.

هەر لە وتارەكەیدا، بەشار ئەسەد، سەرۆكی سوریا ڕایگەیاندووە، “هەموومان بەسەر ئەو ترسەدا سەركووتین، كە هەوڵیان دەدا لە دڵماندا بیچێنن، سەركەوتین بەسەر ئەو دێوەزمەیەی، كە دەیانویست لە عەقڵماندا بیڕوێنن، بەسەر پەرتەوازەبوون و ڕق و كینە و ناپاكیدا سەركەوتین”.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

جیهان

كۆڤد ناینتین، بەهێمنی زاناكانیش دەكوژێت

لوقمان غەفوور

زانكۆی هواتشۆنگ بۆ زانست و تەكنۆلۆژیا بڵاویكردەوە، كە زانا و ئەكادیمی چین (دوان تشینانگشنگ)، مامۆستای زانكۆكەیان بە هۆی ڤایرۆسی كۆرۆنا (كۆڤد ناینتین) گیانی لەدەستداوە.

دوان ئەندازیاری بواری پیشەسازی ئامێری نانۆ تەكنۆلۆجیا و كۆمەڵەی ئەكادیمیای چینی ئەندازیاری (سی ئەی ئی) و سەرپەرشتیاری دكتۆرا لە زانكۆی هواتشۆنگ لە تەمەنی 86 ساڵیدا گیانی لەدەستداوە.

بەهۆی ڤایرۆسی كۆرۆنا Covid-19 ڕۆژ لەدوای ڕۆژ ژیان لە كەرتی هێبی قورستر دەبێت، بە جۆرێك ئێستا لە ناوچە دوورە دەست و گوندییەكانی ناوچەكە هیچ پەیوەندییەكیان بە سەنتەری شارەكانەوە نەماوە و 24 ملیۆن كەس دابڕاون لە هەموو كەرتەكانی تری چین.

لەدوای دۆخە نائارامەكەی چین، وڵاتانیش نائارامیان لێنیشتووە. كۆمپانیایەكی بایۆتەكنۆلۆژی ئەمریكی كوتانێكی دژی ڤایرۆسی كۆرۆنا ئاشكرا كردووە. دوای سێ سەعات لە گەیشتن بە ریزبەندنی جینیۆمی ڤایرۆسەكە لە مانگی جێنیوەری 2020 .

د. جۆزیف كیم سەرۆكی كۆمپانیای ئینیوڤیۆ بۆ دەرمانسازی و سەرۆكی جێبەجێكار لە ویلایەتی بنسلڤانیا بە فۆكس نیوزی راگەیاندووە كە زانایان لە تاقیگەی سان دیگۆ، ئەو ئەركەیان گرتۆتە ئەستۆ و داهێنانەكەیان كردووە. دەشڵێت: “لەم قۆناغەدا ئامانجەكە پاراستنی گیانی هاووڵاتیانی ئەمریكییە”.

كۆمپانیا ئەمریكییەكە بەهاوبەش لەگەڵ كۆمپانیای پەكین ئەدڤاكسین-ی چینی، ئەركی بەرهەمهێنانی ڤاكسینەكە ئەگرنە ئەستۆ. كۆمپانیای ئینیوڤیۆ بۆ ئەو مەبەستە 9 ملیۆن دۆلاری پێبەخشراوە لەلایەن بێل گێتس –ی ملیاردێری ئەمریكی وەك خۆبەخش.

هەروەها سیناتۆری ئەمریكی، تۆم كۆتۆن -یش پێیوایە كە چین تا ئێستا درۆ لەگەڵ جیهاندا دەكات دەربارەی ژمارەی راستەقینەی كۆرۆنا ڤایرۆس، بۆیە بۆ رۆژنامەی زە هێل دەڵێت: “ئەمە هەڵوێستێكی ترسناكی رژێمە سەركوتكەرەكانە كە ژمارەی راستەقینەی رووداوەكان ئەشارنەوە، چین لەسەرەتاوە تا ئێستا یەك ژمارەی راستی بە رێكخراوی تەندروستی جیهانی نەوتووە”.

ئەم لێدوانەی كۆتۆن لەكاتێكدایە ماوەی یەك مانگە كۆمپانیایاكانی ئەمریكا گەشتی نێوان ئەمریكا و چین –یان راگرتووە بەمەش زیانێكی گەورەی ئابوری بەر كەرتی فرۆكەوانی كەوتووە. رێكخراوی تەندروستی جیهان-یش دژی رێگری هاتووچۆكردنەو ئەمریكاش نكۆڵی لەوە ناكات كە ئامادەیە بۆ كەشی پێچەوانە بەڵام لە چینەوە بۆ ئەمریكا رازی نییە. لەبەرامبەر ئەو ئەگەرەی ئەمریكاشدا، هوا تشوینگیانگ وتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی چین –یش دەڵێت:”ئەوە نیەتێكی باش نییە”.

بەرپرسانی كۆشكی سپی هەنگاوەكەی ئیدارەی ترەمپ بەپەسەند دەزانن و پێیانوایە خۆپاراستن باشترین چارەسەر بەرامبەر ڤایرۆسەكە، دەشڵێن:”بەپێی ئاماری فرۆكەوانی رۆژانە 20 هەزار چین-ی لەكاتی ئاسایی سەردانی ئەمریكا دەكەن”.

-ئێستا دۆخەكە بە كوێ گەیشتووە:

*تا رۆژی 17ی فێبریوەری: 71 هەزار و 330 كەس لە جیهاندا تووشی نەخۆشی ڤایرۆسی كۆرۆنا بوون.

* تا ئێستا: 1,775 كەس بە نەخۆشییەكە مردوون، كە چوار كەسیان لەدەرەوەی وڵاتی چینە.

*یەكەم حاڵەتی مردن: ئەمڕۆ 17ی فێبریوەری لەئەوروپا و لە وڵاتی فەرەنسا تۆماركرا. ئەویش دوای ئەوەی لە ئەفریكا و لە میسر دوو رۆژ لەمەوبەر یەكەم حاڵەتی مردن تۆماركرا و لە ژاپۆن و تایوانیش دوو كەس مردوون.

* دراوسێكانی چین: لە نێو ئەو دراوسێیانەی چین-دا، ژاپۆن زۆرترین حاڵەتی تووشبووی تێدا تۆماركراوە كە 414 كەس. بەدوای ئەودا سەنگاپۆرە كە 75 كەسە.

*سەرۆكی چین (شی جین بینگ): لەكۆتایی 7ی جێنیوەری 2020 رایگەیاند:”هەموو رێوشوێن و پێداویستییەك بۆ بەرگری لە تەشەنەسەندنی ڤایرۆسەكە گیراوەتەبەر”.

*بەرزبوونەوە لە ژمارە: ئەم هەفتەیە بەرزبوونەوەیەكی بەرچاو لە ژمارەكاندا دەبینرێت، 15 هەزار كەس تووشبووە لە رۆژێكدا.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

کوردستان