ئێمە لە تۆرە کۆمەڵایەتیەکان

تەندروستی

چەوری ئاژەڵ کاریگەری چیە لە سەر جەستە؟ ئایا سوودی هەیە؟

خێزان

چەوری مەڕ كە كوردەواری بە ( بەز ) ناودەبرێت ، بریتیە لە : چەوریەك لە لەشی مەڕدا زۆرە ، ئەم جۆرە چەوریە لە ڕووی شیكاریەوە سەرچاوەیەكی وزەی زۆرە وە جۆری چەوریەكە لە ڕوپێكھاتەوە لە ڕۆنی ڕووەكی زۆر جیاوازە وە ھەندێك لە ڤیتامینەكانی تێدایە بەتایبەتی ئەوانەی لە چەوریدا دەتوێنەوە ، توێژینەوەكان لەسەر ( بەز ) زۆرن ھەندێكیان باسی سودەكانی دەكەن و ھەندێكی تریان باسی زیانەكانی دەكەن

خواردنی بەزی مەڕ بەبڕێكی دیاریكراو لەژێر چاودێری پسپۆڕی خۆراك ھەبدێك سودی ھەیە :
١- كاریگەری لەسەر پێست ھەیە ، ئەگەر وەك ماسك بەكاربێت بەلابردنی ھەندێك خڵتە و پیسی لەسەر پێست بە كاریگەری ھەندێك پڕۆتین تێیدا.
٢- ھاوكارە بۆ چارەسەری ھەندێك كێشەی ئیلتیھاباتی جومگە پاش تواندنەوەی لەگەڵ ھەندێك جۆر زەیتی ڕووەكی وە بەكارھێنانی لەسەر جومگە.
٣- ھاوكارە بۆ درێژبوونەوەی قژ و برژانگ ئەگەر بەشێوەیەكی دروست لێیان بدرێت.
٤-سەرچاوەی خۆراك و بەھێزبوونی ھەندێك ئەندامە وەك جگەر و ڕیخۆڵە … ھتد.
٥- دەركردنە دەرەوەی ژەھری كۆكراوە لەلەشدا لە ئەنجامی خواردنی ھەندێك خۆراك تێر بەچەوریەكان.

ھەموو ئەم سودانە لەوەوە سەرچاوە دەگرێت لە بدزی ئاژەڵ بەبەراورد بە زەیتە ڕووەكیەكان لەڕووی كیمیاییەوە زیاتر جێگیرد واتە ئۆكسان بەخێرایی ڕوونادات چونكە بوونی شێ و ھەوا ھۆكارە بۆ ئۆكسان زەیتی ڕووەكی ، وە بەزی مەڕ بەشێكی كەمی وزەیە و ئاوێكی زۆری تێدایە بەڵام زەیت بڕێكی زیر وزەی تێدایە .

بەڵام ھەندێك لە توێژینەوەكانی تر باسی زیانەكانی دەكەن بۆ توشبوون بە نەخۆشی دڵ و ڕەقبوونی خوێنبەرەكان و شێرپەنجەی مەمك و زەھایمەر …ھتد ، لە ئەنجامی توێژینەوەیەك بەزی ئاژەڵ لە چەوری تێر پێكھاتووە و سەرچاوەی وزەیە و لە ھەموو ١٠٠ گرام بەزدا ٩٠٠ سعرەی گەرمیمان دەداتێ وە دەبێتە كەم بوونەوەی كۆڵیستڕۆڵ لەجۆری باش (HDL ) ، وە زۆر خواردنی دەبێتە ھۆی قەڵەوی و ئەمەش ھۆكارە بۆ نەخۆشی شەكرە و بەرزی پەستانی خوێن و جەڵدەی مێشك و ھەوكردنی جومگەكان .

لە كۆتاییدا دەگەینە ئەو ڕاستییەی كە خواردنی بەزی مەڕ بەبڕی زۆر زیانی زیاترە لە سودەكانی ، بەڵام ئەگەر بەزێكی تەندروست بێت بەبڕێكی زۆر كەم لەژێر چاودێری پسپۆڕی خۆراك لەگەڵ ئەمەشدا فول صویا و كەتان گوێز بخورێت كە سەرچاوەی ترشە چەوریەكان و ئۆمێگا (٣) سودی زۆرە .

ئامادەکردنی: لەشکر حمید
ئەندازیاری خۆراک

ریکلام

تەندروستی

له‌دایكبوون له‌سه‌رده‌می كۆرۆنا ڤایرۆس-دا

خێزان – لوقمان غه‌فوور

ئیزابیلا بیریرا دی خیسۆس – له‌گه‌ڵ هاتنه‌ ژیانه‌وه‌ وه‌ك كه‌سێكی توڕه‌ی ئیزعاج- خۆی نیشانی په‌رستیار و دكتۆره‌كاندا، كاتێك رۆژی 13 ی فێبریوه‌ری له‌ ریو دی جانیرۆ له‌دایك بوو.

له‌گه‌ڵ چاوكردنه‌وه‌یدا، به‌پێچه‌وانه‌ی هه‌موو منداڵێكی تره‌وه‌ نه‌گریا، فۆتۆگرافه‌ری به‌توانا رۆدریگۆ كۆنستمان له‌ نه‌خۆشخانه‌ ساتی له‌دایكبوونی چه‌ند وێنه‌یه‌كی چركاند كه‌ له‌یه‌كه‌م وێنه‌دا ئیزابیلا توڕه‌یه‌ له‌ هه‌موو دنیا، هه‌تا دكتۆری سه‌رپه‌رشتیاری له‌دایكبوونه‌وه‌كه‌ به‌ رۆژنامه‌ی هێل –ی وتووه‌:”ترسام.. له‌به‌رخۆمه‌وه‌ وتم، عیسای مه‌زن بیگرێنه‌”.

په‌رستیارێكیش ده‌ڵێت:” تا ناوكیمان نه‌بڕی نه‌گریا، دواتر كه‌ گریا و توڕه‌یی له‌سه‌ر روخساری نه‌ما خۆشحاڵ بووین”.

پزیشكی سه‌رپه‌رشتیار جه‌خت ده‌كاته‌وه‌، منداڵ له‌دوای له‌دایكبوونی راسته‌وخۆ ده‌گری بۆئه‌وه‌ی بزانرێت سییه‌كانی هیچ كێشه‌یه‌كی نییه‌ و یارمه‌تیمان ئه‌دات بۆئه‌وه‌ی دڵنیا بین له‌ شله‌مه‌نییه‌كانی ناو جه‌سته‌ی.

به‌ڵام دایكی ئیزابیلا به‌ رۆژنامه‌كه‌ی وتووه‌:”خۆشحاڵم كچه‌كه‌م به‌ روویه‌كی قاره‌مانانه‌وه‌ له‌دایك بوو”.

به‌ڵام هێڵ نووسیویه‌تی:”له‌دایكبوونی منداڵێك به‌توڕه‌یی له‌ زه‌مه‌نی ڤایرۆسدا”.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

تەندروستی

چۆن ڕێگری لە ڤایرۆسی کۆرۆنا دەکەیت بۆ ئەوەی نەیەتە جەستەتەوە؟

خێزان

لەگەڵ بڵاوبونەوەی ڤایرۆسی کۆرۆنا لە جیهاندا و نزیکبوونەوەی لە کوردستان، مەترسیەکانی خەڵک زیاتر دەبێت، هەتا ئێستاش هیچ چارەسەرێکی یەکلا کەرەوە بۆ ڤایرۆسەکە نییە، هەر بۆیە خۆپاراستن باشترین ڕێگەیە و ئەمەی خوارەوە گرنگترین ڕێوشوێنی پارێزکردنە:

 

-ڤایرۆسەکە لە ڕێگەی کۆکە و پژمەوە بڵاودەبێتەوە و هەندێکجار کەسی توشبوو لەکاتی پژمین  تا ٢ مەتر بە دەوری خۆیدا ڤایرۆسەکە بڵاودەکاتەوە و بەهۆی بەرکەوتن و هەواوە دەکرێت بگوازرێتەوە بۆ کەسی دیکە.

-ماسک دەکرێت پارێزگاری بکات لەوەی ڤایرۆسەکە لە ڕێگەی دەمەوە نەچێتە ژورەوە، بەڵام چەندین کەیس  هەیە کە بەهۆی بەرکەوتن یاخود چاوەوە ڤایرۆسەکە گواسراوەتەوە بۆ کەسی دیکە.

-گرنگترین خۆپارێزی لە ڤایرۆسەکە ڕاگرتنی پاکوخاوێنی جەستەیە کە پێویستە بەردەوامیش دەستەکانت بشۆیت.

-جگە لەوەی نابێت بەرکەوتنی ڕاستەوخۆت لەگەڵ ئاژەڵاندا هەبێت چونکە رەنگە هەڵگری ڤایرۆسەکە بن

-لەو ناوچانەی ڤایرۆسەکەی تێدا بڵاوبۆتەوە، خواردن و بەروبومی ئاژەڵان زۆر مەخۆ بەتایبەت گەر باش نەکوڵێندرێت.

-هەوڵبدە گەستکردن کەمبکەیتەوە چونکە لە نێو فڕۆکەدا ئەگەری بڵاوبونەوەی ڤایرۆسەکە زۆرە، جگە لەوەیی بەهیچ جۆرێک گەشت بۆ ئەو وڵاتانە مەکە کە ڤایرۆسەکەی لێ بڵاوبۆتەوە.

-لەکاتی دەرکەوتنی نیشانەکان زوو سەردانی پزیشک بکە، چونکە گەر لەسەرەتاوە چارەسەر وەربگریت، ئەگەری چاکبوونت زیاترە.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

تەندروستی

ئەو کەسانەی سستمی خەوتنیان باش نییە زووتر قەڵەو دەبن، ئەمەش هۆکارەکەی

خێزان

بەپێی توێژینەوە زانستیەکان گەر سستمی خەوتنت تەندرووست نەبێت و وەک پێویست نەخەویت، بۆ ڕۆژی داهاتوو توانای چالاکی جەستە و مێشکت کەمدەبێتەوە و توڕەتریش دەبیت لەگەڵ دەوروبەرەکەتدا ،  بەتایبەتیش هاوسەرەکەت.

بە پێی توێژینەوەیەک  پەیوەندیەکی بەهێز هەیە لە نێوان کەمخەوی و زیادبوونی کێش، ئەمەش بەهۆی ئەوەی ئەو کەسانەی کەمتر دەخەون ڕۆژانە ٣٨٥ کالۆر زیاتر دەخۆن لەو کەسانەی کە بە تەندرووست دەخەون.

بەهۆی ئەوەی ئەوانەی کەمتر دەخەون وزەشیان کەمترە، ئەو کالۆریانە خاوتر دەسوتێنن کە لە ڕۆژێکدا وەری دەگرن هەربۆیە دەبێتە هۆی کەڵەکەبوونی چەوری و زیادبوونی کێشیان.

جگە لەوەش ئەو کەسانەی وەک پێویست ناخەون هەستدەکەن کە وزەیان کەمترە، بۆیە خواردنی چەوری زیاتر دەخۆن و ئەوەش هۆکارێکی دیەکەی بۆ زیاتر قەڵەوبوونیان.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

کوردستان