ئێمە لە تۆرە کۆمەڵایەتیەکان

کوردستان

ئەو ۱۰ هۆكارەی وادەكات جپسی پەتاتە نەدەیت بە منداڵەكەت


خەڵك-
پزیشكێكی پسپۆڕی منداڵان 10 هۆكار ئاشكرا دەكات، كە وادەكات جپسی پەتاتە نەدەیتە منداڵ و دەڵێت: “هۆكاری سەرەكییە بۆ نەخۆشیەكانی دڵ و فشاری خوێن”.

دكتۆر پشدەر عەبدوڵڵا، پزیشكی پسپۆڕی نەخۆشیەكانی منداڵان و بۆرد (دكتۆرا) لە نەخۆشیەكانی منداڵان و تازە لەدایكبووان لە هەژماری خۆی لە فەیسبووك باسی 10 حاڵەتی مەترسیدار دەكات لەكاتی پێدانی جپس بەشێوەیەكی گشتی و جپسی پەتاتە بەتایبەتی بە منداڵان.

1- قەڵەوی و كێش زیادی : بڕێكی زۆر چەوری و وزەی تێدایە، كە مەترسی تووشبوون بە نەخۆشیەكانی شەكرە و دڵ زیاد دەكات.

2- بڕێكی زۆر خوێی سۆدیۆمی تێدایە، كە مەترسی تووشبوون بە بەرزبوونەوەی فشاری خوێن زیاد دەكات بەمەش ئەگەری لەكاركەوتنی گورچیلە و جەڵتەی مێشك زیاد ئەكات.

3- بڕێكی زۆر لە چەوری جۆری خراپەكەی تێدایە، كە تووشبوون بە نەخۆشیەكانی دڵ زیاد ئەكات.

4- هۆكارێكە بۆ كلۆربوونی ددانەكان .

5- بڕێكی زۆر چەوری زەیتی خراپی تێدایە و پێكهاتەی جپس كەمترین ماددەی سوودبەخشی بۆ گەشەی منداڵەكە تێدایە.

٦- هۆكارێكە بۆ ئەوەی منداڵەكە هەمیشە هەست بە برسیەتی بكات و داوای جپسی تر بكات، چونكە بڕێكی زۆر كاربۆهیدرات و نیشاستەی تێدایە، كە ئەبێتە هۆی ناڕێكی لە ئاستی شەكری گلوكۆز و هۆڕمۆنی ئەنسۆلین.

۷- چالاكی مێشكی منداڵەكە زیاد ئەكات، بۆیە ئەبێتە هۆی جوڵەیەكی زۆری ئیزعاجكەر لە سرووشتی منداڵەكە.

۸- لە ئەنجامی پڕۆسەی درووست كردنی جپسی پەتاتەكە ماددەیەك دروست ئەبێت، كە پێی ئەوترێت(acrylamide) كە هۆكارێكی مەترسیدارە بۆ تووشبوون بە نەخۆشی شێرپەنجە.

9- خواردنی جپسی پەتاتەی زۆر هۆكارێكە بۆ تووشبون بە وشكبوونەوەی منداڵ.

10- بۆ ژنی سكپڕ مەترسی لەسەر ژیانی كۆرپەكە دروست ئەكات و لەوانەیە ببێتە هۆی مردنی كۆرپەكەی.

کوردستان

تەندروستی چەمچەماڵ؛ دەنگۆیەك لە بارەی ڤایرۆسی كۆرۆنا ڕەتدەكاتەوە


خەڵك – بەشی هەواڵ
بەڕێوەبەرایەتی تەندروستی چەمچەماڵ ڕایدەگەیەنێت، بەڕێوەبەری تەندروسیمان لە ئێستادا ڕۆژانە لە چالاكی و ئەركەكانی بۆ رێگری و رووبەڕووبونەوەی كۆرۆنا لەسنورەكە بەردەوامە و گومانی تووشبوونی بە ڤایرۆسی كۆرۆنا دوورە لە ڕاستیەوە .

بەڕێوەبەرایەتی تەندروستی چەمچەماڵ لە ڕوونكردنەوەیەكدا، كەوێنەیەكی دەست (خەڵك) كەوتووە ڕایگەیاندووە، سەبارەت بە دەنگۆی بڵاوبوونەوەی هەواڵێكی ناڕاست، لەسەر بەڕێوەبەری تەندروستی چەمچەماڵ ، كە گوایە بەگومانی تووشبوونی بە ڤایرۆسی كۆرۆنا لەژێر چاودێریدایە ،ئێمە رایدەگەیەنین ئەو هەواڵە دوورە لە راستییەوە و هیچ بنەمایەكی نییە.

ڕاشیگەنادووە، بەڕێوەبەری تەندروستی لە ئێستادا رۆژانە لە چالاكی و ئەركەكانی بۆ رێگری و رووبەڕووبونەوەی كۆرۆنا و چاودێریكردنی رێكار و رێوشوێنەكان و رەوشی تەندروستی لەسنورەكە لەگەڵ تیمە تەندروستیەكان بەردەوامە.

ئەمە لەكاتێكدایە، تا ئەمڕۆ 2ی نیسانی 2020 لە هەرێمی كوردستان 190 حاڵەتی توشبوون بە ڤایرۆسی كۆرۆنا تۆماركراوە بەجۆرێك لە پارێزگای سلێمانی: 100 حاڵەت و پارێزگای هەولێر : 65حاڵەت و پارێزگای دهۆك: 12 حاڵەت و پارێزگای هەڵەبجە: 13 حاڵەت ، كۆیی چاك بوونەوەش 51 چاكبونەوە لە سلێمانی و 10 چاكبونەوە لە هەولێر-ە.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

کوردستان

زیانی دابه‌زینی نرخی نه‌وت ڕۆژانه‌ بۆ هه‌رێم 13ملیۆن دۆلاره‌


 

خەڵک- ئارام سەردار

به‌ڕێوه‌به‌ری ئینستیوتی ئابووری به‌ژماره‌ ڕایدەگەیەنێت، دابه‌زینی نرخی نه‌وت كاریگه‌ریه‌كی نه‌رێنی زۆری ده‌بێت له‌سه‌ر داهاتی هه‌رێمی كوردستان، بەشێوەیەک زیانی دابه‌زینی نرخی نه‌وت ڕۆژانه‌ بۆ هه‌رێم 13ملیۆن دۆلاره‌.

بیلال سه‌عید، به‌ڕێوه‌به‌ری ئینستیوتی ئابووری به‌ژماره‌ بە(خەڵک)ی ڕاگەیاند، دابه‌زینی نرخی نه‌وت كاریگه‌ریه‌كی نه‌رێنی زۆری ده‌بێت له‌سه‌ر داهاتی هه‌رێمی كوردستان، به‌ڵام ده‌بێت چاوه‌ڕوان بێت له‌چه‌ند مانگی داهاتوو ئه‌م مه‌ترسییه‌ زیاتر ده‌رده‌كه‌وێت به‌تایبه‌ت ئه‌گه‌ر دابه‌زێنی نرخی نه‌وت به‌وشێوه‌ی ئێستا بمێنێته‌وه‌.

دەشڵێت، هه‌رچه‌ند گفتۆگۆكانی نێوان تڕه‌مپ و پۆتین له‌سه‌ر ئاستی باڵا ڕه‌نگدانه‌وه‌ی ئیجابی هه‌بووه،‌ به‌ڵام هێشتا نه‌وت زۆری ده‌وێت بۆ ئه‌وه‌ی بگاته‌وه‌ پێش بڵاوبوونه‌وه‌ی ڤایرۆسی كۆڕۆنا كه‌ نرخه‌كه‌ی بۆ یه‌ك به‌رمیل نزیك به‌ 59 دۆلار بووه‌، له‌كاتێكدا ئێستا له‌باشترین حاڵه‌تدا نرخی له‌نێوان 27 بۆ 29 دۆلاره‌ واته‌ زیاتر له‌ 30 دۆلار به‌هاكه‌ی به‌راورد به‌ پێش ڕوودانی ڤایرۆسی كۆرۆنا له‌ده‌ستداوه‌.

لەبارەی زیانەکانی بۆ هەرێم، بیلال سەعید ڕوونی کردەوە، هه‌رێمی كوردستان له‌چوارچێوه‌ی دابه‌زێنی نرخی نه‌وت به‌دڵنیایه‌وه‌ زۆر زۆر زیانی به‌رده‌كه‌وێت، چونكه‌ به‌شێكی زۆری سه‌رچاوه‌ی داهاتی له‌فرۆشتنی نه‌وته‌وه‌ سه‌رچاوه‌ی گرتووه‌، بۆ نمونه‌ له‌حاڵێكدا ئه‌گه‌ر رۆژانه‌ 450 هه‌زار به‌رمیل نه‌وت بفرۆشێت به‌نرخی ئێستا به‌راورد به‌ پێش هاتنی ڤایرۆسی كۆرۆنا ڕۆژانه‌ زیاتر له‌ 13ملیۆن دۆلار زیانی به‌رده‌كه‌وێت.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

چاوپێکەوتن

ئالان فەرەیدوون چارەنوسی خوێندنی ئەمساڵی زانکۆ و پەیمانگاکان ئاشکرادەکات


خەڵک – نزار جەزا

سەبارەت بەچارەنووسی خوێندنی زانکۆ و پەیمانگاکان لەهەرێمی کوردستان (خەڵک) گفتوگۆیەکی لەگەڵ سەرۆکی زانکۆی پۆلیتەکنیکی سلێمانی ئەنجامدا، کە تێدا باسی لەئەوەکرد، خوێندنی ئۆنلاین سەرکەوتوونابێت، بۆیە ئەگەر ئەم دۆخە ئاسایی نەبێتەوە بژاردەی خوێندنی ئەلیکترۆنی جێبەجێدەکەن، هاوکات وردەکاری زیاتری لەبارەى گرفی یاسایی خوێندنی ئەلیکترۆنی و چۆنیەتى ئامادەکارییکانی زانکۆ بۆ خوێندنی ئەلیکترۆنی و چەند وردەکارییەکی دیکەوە خستەڕوو.

   هەموو هەوڵێک بۆئەوەیە خوێندنی ئەمساڵی زانکۆ و پەیمانگاکان نەفەوتێت

ئالان فەرەیدوون سەرۆکی زانکۆی پۆلیتەکنیکی سلێمانی بە (خەڵک)ی ڕاگەیاند، هەموو هەوڵێک بۆئەوەیە خوێندنی ئەمساڵی زانکۆ و پەیمانگاکان نەفەوتێت، چونکە نزیکبوونەتەوە لەکۆتایی خوێندن، بۆیە لەکۆبوونەوەى ئەنجومەنى وەزارەتی خوێندنی باڵا بەسەرۆکی زانکۆکان وتراوە، تاکو بەرواری ١٥/٤/٢٠٢٠ ئامادەکاری بۆ خوێندنی ئەلیکترۆنی بکەن، کە ئەم شێوازە لەخوێندنی ئۆنلاین جیاوازە، بەجۆرێک مامۆستاکە وانەکانی بەشێوەى ڤیدیۆ ئامادەدەکات و لەسەر وێبسایەتى زانکۆ یان یوتیوب بڵاویدەکاتەوە، بۆئەوەی خوێندکاران بیبینن.

 

ئاماژەى بەئەوەشدا، لەدوای بڵاوکردنەوەی ئەو وانەیە پەیوەندی ڕاستەوخۆ لەنێوان مامۆستا و خوێندکار لەڕێگەی ئیمەیڵ یان هەر ڕیگەی دیکە دەبێت، بۆئەوەی هەر پرسیارێک هەبێت مامۆستا ڕوونکردنەوەی لەسەر بدات.

ئالان فەرەیدوون، سەرۆکی زانکۆی پۆلیتەکنیکی سلێمانى

بۆ چارەنوسی خوێندنی ئەمساڵی زانکۆ و پەیمانگاکان سێ بژاردە لەبەردەستە، کە ناوبراو ڕوونکردنەوەی زیاتری لەبارەوەدا و وتی: “بژاردەی یەکەم ئەوەیە کە پاش تەواوبوونی قەدەغەى هاتوچۆ لە١٠ی نیساندا دەست بەخوێندنی ئاسایی بکەینەوە، بژاردەی دووەم ئەوەیە کە ئەگەر دۆخەکە درێژەى کێشا لەمانگی پێنج یان شەش دەست بەدەوامی ئاسایی بکەینەوە، ئەگەر ئەمەش نەکرا، لەبژاردەی سێهەمدا لەپێناو ئەوەی خوێندنی ئەمساڵ نەفەوتێ لەگەڵ چارەسەرکردنی گرفتەکانی کارەبا و ئینتەرنێت، خوێندنی ئەلیکترۆنی پەیڕەودەکەین”.

 

     بۆ چارەنوسی خوێندنی ئەمساڵی زانکۆ و پەیمانگاکان سێ بژاردە لەبەردەستە

 

وتیشی:”ئەگەر بژاردەیەکی دیکەش هەبێت بۆ خزمەتى خوێندکاران لەهاویندا، ئەوا ئامادەن، بەڵام وەک خوێندنی ئەلیکترۆنی کە داوامان لێکراوە ئامادەکاری خۆمان دەکەین و لەماوەی ئەم ١٠ بۆ ١٥ ڕۆژەدا ئامادەکارییەکان ئاڕاستەی وەزارەتى خوێندنی باڵا دەکەن، بۆئەوەی هەر بڕیارێکی پێویست هەبێت لەبارەیەوە بیدەن”.

   خوێندنی ئەلیکترۆنی چارەسەری یاسایی هەیە

ناوبراو لەبارەى گرفتى یاسایی خوێندنی ئەلیکترۆنییەوە ڕوونیکردەوە، ئەم بابەتە لەوەزارەت باسکراوە، بەڵام نابێتە گرفت، چونکە لەڕێگەی ئەنجومەنی وەزیران یاخود سەرۆکایەتی هەرێمەوە دەتوانن بڕیارێکی بۆ دەربکەن و گۆڕانی یاسای پێویست نییە، لەلایەکی دیکەوە ئەم شێوازی خویندنە بەمانای ئەوەنایەت هەموو خوێندن بکرێتە ئەلیکترۆنی، بەڵکو چوار هەفتەى کۆتایی ساڵ دەکرێتە ئەلیکترۆنی وەک پاڵپشتییەک بۆ خوێندنی ئەمساڵ.

ئالان فەرەیدوون، سەرۆکی زانکۆی پۆلیتەکنیکی سلێمانى

ئالان فەرەیدون، لەبارەى چۆنیەتى ئەنجامدانی تاقیکردنەوەکان ئاماژەى بەئەوەدا، تاکو ئێستا باس لەشێوازی تاقیکردنەوەکان نەکراوە، بەڵکو ئەوەی ئێستا مەبەستیانە تەواوکردنی ئەو وانانەیە کە دیاریکراوە خوێندکار بیانخوێنیت، دواتر گفتوگۆ لەسەر شێوازی تاقیکردنەوەکان دەکرێت.

    چۆن پڕۆژەى کۆتایی قۆناغی چوارهەمی زانکۆ و پەیمانگاکان پێشکەش دەکرێت؟

سەرۆکی زانکۆی پۆلیتەکنیکی سلێمانی ئەوەشی باسکرد، لەمانگی نۆی ساڵی ڕابردووەوە زۆر بەباشی دەست بەخوێندنی کراوە و لەزانکۆکەیان بەڕێژەى لەسەدا ٩٠ خوێندن تەواوکراوە، بۆیە ئەم چوار هەفتەیەش گرفتێکی وا نابێت کە بەئەلیکترۆنی بخوێندرێت.

 

لەبارەى پڕۆژەى قۆناغی کۆتا ساڵی خوێندنی خوێندکارانی زانکۆ و پەیمانگاکانەوە ناوبراو ڕوونیکردەوە، ئەم بابەتە کەمترین گرفتی تێدایە و بەئاسانی چارەسەردەکرێت، چونکە تاقیکردنەوەی تێدانییە، بۆیە لەئەنجومەنى کۆلێژ و پەیمانگاکانیشەوە ڕاپۆرتیان پێگەیشتۆتەوە، کە دەتوانن پڕۆژەکان بکەنە ئەلیکترۆنی، بەجۆرێک مامۆستا و خوێندکار ڕاستەوخۆ ئاگاداری یەکتربن و سیمینارەکەش لەجیاتى ئەوەی پێشکەش بکرێت، سیمینارەکە ئامادەبکرێت و بۆ مامۆستا بنێردرێت.

 

باسی لەئەوەشکرد، وەک زانکۆی پۆلیتەکنیکیش لیژنەیەکی باڵایان بۆ ئامادەکاری ئەم پرسە پێکهێناوە و لەئێستاشدا ڤیدیۆی فێرکاری بۆ مامۆستایان ئامادەکراوە و بڵاوکراوەتەوە، بۆئەوەی هاوکاری مامۆستایان بێت لەچۆنیەتی ئامادەکردنی وانەى ئەلیکترۆنی.

    ڕاپرسی لەناو خوێندکاراندا کراوە

ئەوەشی خستەڕوو، هاوکات ڕاپرسییەکیان ئەنجامداوە، بۆئەوەی ڕای خوێندکاران و مامۆستایان وەربگرن، لەبارەى خوێندنی ئۆنلاین و خوێندنی ئەلیکترۆنییەوە.

 

لەبەرواری ٢٥/٢/٢٠٢٠ەوە دەوامی زانکۆ و پەیمانگاکان ڕاگیراوە، هاوکات لەبەرواری ١٤/٣/٢٠٢٠ەوە قەدەغەى هاتوچۆ لەهەرێمی کوردستان بۆ خۆپارێزی لەڤایرۆسی کۆرۆنای نوێ ڕاگەیەندراوە.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

کوردستان