ئێمە لە تۆرە کۆمەڵایەتیەکان

وتار

بڕیاره‌کانی وه‌زاره‌تی کشتوکاڵ له‌ مه‌ڕ پاراستنی به‌رهه‌مى نیشتیمانی چه‌ند کارا ده‌بن؟

د.  محەمه‌د ئەمين

 

هەردوو وه‌زیری کشتووکاڵی کابینه‌ی پێشوو، وه‌ ئه‌م کابینه‌ی ئێستای حکوومه‌تی هەرێم، به‌مه‌به‌ستی پاراستنی بازاڕی به‌رووبوومی کشتووکاڵی ناوخۆ له‌کاتی هاوین و سه‌ره‌تای پایزا هەندێ بڕیار ده‌رئەکه‌ن تا ڕێگری بکرێ ‌له‌ته‌ماته‌و هەناری هاورده‌کراو.

هەڵبه‌ته‌ لێره‌دا مەبه‌ست شرۆڤه‌ی بڕیاره‌کانه‌ زیاتر له‌وه‌ی که‌ ظه‌خنه‌بێ له‌م دوو وه‌زیره‌، چوونکه‌ هیچ نه‌بێ ئه‌م دوو وه‌زیره‌ لانیکه‌م هەستیان به‌پێوویستی پاراستنی به‌رهەمی ناوخۆ کردووه‌ له ‌چاو هاوپیشەکانی خۆیان و هەموو سه‌رۆک کابینه‌کانی پێشوو.

سه‌ره‌تا سیاسه‌تی ئابووری نیشتیمانی، له‌ مه‌شا سیاسه‌تی باج و گوومرگ په‌یوندی به‌ سیاسه‌ت، فه‌لسه‌فه‌ی سیاسی وه‌ جیهان بینی سیاسی ده‌وڵه‌ته‌وه‌ هەیه‌ له‌ گه‌ڵ ئامراز، سیستم، ده‌زگای جۆراوجۆری نیشتیمانی وه‌ میکانیزمی گوونجاو و ئاماده‌کراو بۆ پیاده‌کردنی ئه‌م سیاسه‌تی ئابووریه‌ له‌ زه‌مینه‌ى ڕاستیا .

له‌ ژێر رۆشنایی ئه‌م ڕاستیه‌دا ئه‌بینین که‌ نه‌سیستم، نه‌ ئامراز وه‌ نه‌ده‌زگای جۆراوجۆری نشتیمانی وه‌ میکانیزمی گوونجاو و ئاماده‌کراو هەیه‌، به‌ڵگه‌ی ڕاستی ئه‌مه‌ش وه‌ک یه‌ک نموونه‌ ئه‌مه‌یه‌، له‌گه‌ڵ ڕێگریگرتن له‌ تەماته‌ی هاوه‌رده‌ نرخی ته‌ماته‌ له‌ وه‌رزی خۆیا هێنده‌ نزم ئه‌بێته‌وه‌ که‌ به‌های تێ چوونی به‌رهەمهێنانیشی ناداته‌وه‌ به‌ جووتیار نه‌ک قازانج، که‌ ببێته‌ سه‌رچاوه‌ی بژێوی .

واته‌ له‌م کاته‌دا که‌ ته‌ماته‌ زۆره‌ یا وه‌رزیه‌تی وه‌ یا هەر به‌رهه‌مێکی تر وه‌ک ترێ، کاڵه‌ک شووتی و… هتد، که‌ له‌ وه‌رزی خۆیانا زۆرن و، بازار هێنده‌ زۆر تێر ئه‌که‌ن، که‌ به‌هاکانیان وه‌ک له‌ سه‌ره‌وه‌ ئاماژه‌م پێدا نرخی تێ چوونیشیان پڕ ناکه‌نەوه‌ نه‌ک سه‌ رمایه‌ په‌یاکردن بۆبژێوی.

ئه‌مه ‌جگه‌ له‌ ماندووبوون و به‌ فیڕۆدانی کات، که‌ ئه‌مه‌ به‌ هەموو پێوه‌رێک زیان و کاره‌ساتێکی ئابووری، ده‌روونی وه‌ هەتا کۆمه‌ڵایه‌تیه‌ بۆ به‌رهەمهێنەرو کۆی کۆمه‌ڵ و وڵات.

ئه‌مه‌ نیشانی ئه‌دات که‌ خۆی بڕیاره‌که‌ له‌ بنه‌مادا ڕاسته‌ به‌ڵام ناتوانێ ئه‌م زیانانه‌ که‌م بکاته‌وه‌ که‌ له‌ سه‌ره‌وه‌ باسکرا، واته‌ نه‌ به‌رهەم ئه‌پارێزێ له‌ به‌فیرۆچوون نه‌ به‌رهەمهێنه‌ر له‌ زیان له‌به‌ر ئه‌م هۆکاره‌ سه‌ره‌کیانه‌ی خواره‌وه‌:

1- نه‌ بوونی سیاسه‌تێکی ئابووری نیشتیمانی ڕوو‌ن، که‌ ببێته‌ پێوه‌رو ستاندار بۆ هەموو کایه‌کانی ئابووری وه‌ چالاکی و ڕه‌وشی بازاڕ، تا به‌ گوێره‌ی ئه‌م سیاسه‌ته‌ ڕه‌وشی ئابووری و بازاڕ له‌ ڕێگه‌ی یاسا دانانه‌وه‌ ڕێک بخرێ.

2- نه‌بونی پیشه‌سازی خۆراک بۆ ئه‌وه‌ی هەم نرخی به‌روبوومه‌کان دانه‌به‌زێ له‌ رێگەی‌ پیشه‌سازی کردنه‌وه‌ ئه‌م به‌روو بوومانه‌ هەڵبگیڕێن وه‌ بکرێنه‌ جۆرێکی تری به‌رهەم، بۆ نموونه ‌له‌م کاته‌دا که‌ ته‌ماته‌ زۆره‌ چه‌نده‌ها کارگه‌ی دۆشاوی ته‌ماته‌ دروست بکرێ بۆ ئه‌وه‌ی بازاری دۆشاوی ته‌ماته‌ به‌ به‌رهەمی ناوخۆ پڕبکرێته‌وه‌.

هەروه‌ک ئه‌بینین بۆ کڕینی دۆشاوی ته‌ماته‌ ئه‌بێ به‌رهەمی هاورده‌کراو بکڕین به‌ نرخێکی گران، به‌ڵام یەک سندوق ته‌ماته‌ ئیستا به‌ هەزار دیناره‌، واته نیوه‌ی نرخی یەک کیلۆ دۆشاویی ته‌ماتەی هاورده‌ کراو، له‌ بەرئه‌وه‌، بریار بێ ئاماده‌کاری ژێرخانی ئاماده‌کراوی شیاو له‌ بواری خۆیدا ناتوانێ ئه‌نجامی ئامانج داری هەبێ.

3- نه‌بوونی ژێرخانی به‌ بازاڕکردن، دابه‌شکردن وه‌ پارێزگاریکردنی به‌رووبوومه‌کان له‌ شوێنی شیاو.

4- نه‌ بوونی ستراتیجی نیشتیمانی بۆ هەر که‌ رتێکی ئابووری له‌ سه‌ر ئاستی سیاسه‌تی حکومه‌ت وه هه‌روه‌ها وه‌زاره‌ته‌کان، بۆ نموونه‌ له‌م حاڵه‌ی ئێستا که‌ به‌رهەمه‌ وه‌رزیه‌کان وه‌ک ته‌ماته،‌ که‌ نرخ ناکات ڕۆڵی وه‌زاره‌تی بازرگانی ئه‌بێ چی بێ که‌ نه‌توانێ بازاڕێک بۆ ته‌نها یه‌ک به‌رهەم له‌ ده‌ره‌ وه‌ په‌یدا بکات؟ هەڵبه‌ته‌ وه‌زاره‌ته‌کانی تریش ئه‌بێ ڕۆڵی خۆیان بناسن وه‌ کاری پێ بکه‌ن، واته‌ بزانن کاریان، ئامانجیان وه‌ ستراتیجیان چیه؟ نه‌کت ه‌نها بکرێنه‌ ئۆفیسی  هاتووچۆ.

جگه‌ له‌ به‌روبوومی میوه‌، که‌ له‌ زۆری کاته‌کانی ساڵا له‌ ده‌ره‌وه‌ دێت، به‌ هەمان جۆر به‌رووبوومی شیره‌مه‌نی، گه‌نمی، باقله‌ ییه‌کان/ ووشکه‌، پیاز، په‌تاته‌وه‌ گۆشتیه‌کانیش که‌ خۆراکی ڕۆژانه‌ی خەڵکن‌ به‌شی هەرە‌ زۆریان ئه‌وه‌ی له‌ بازاڕەکاندان به‌رهەمی هاورده‌ کراون‌.

ئه‌مه‌ش، ئه‌وه‌ ئه‌گه‌یه‌نێ که‌ به‌شی هەره‌ زۆری داهاتی وڵاتی ئێمه، ‌که‌ 90 % له‌ نه‌وت و هەندێ سه‌رچاوه‌ی بچووکی تر په‌یدا ئه‌بێ، ئه‌چێته‌ ده‌ره‌ وه‌ی وڵات که‌ ئه‌نجامه‌که‌ی نه‌ ته‌نها ئه‌م هەمووزیانه‌ داراییه،‌ که‌ ساڵانه‌ به‌ ده‌یان ملیارد مەزنده‌ ئه‌کرێ، به‌ڵکوو نه‌هێشتنی بازاڕی کاره‌ بۆ هێزی کاری ناوخۆ به‌تایبه‌ت گه‌نجان و ده‌رچووانی خوێندنگه‌ و زانکۆکان.

ئه‌گه‌ر ویستی سیاسی، به‌رنامه ‌وه ستراتیجی سیاسی هەبێ، ئه‌توانرێ هەموو ئه‌م بەرهه‌مانه‌ له‌ ناوخۆی وڵات به‌رهەم بێن به‌که‌مترین سه‌رمایه‌ و تێچوون به‌ به‌راورد له‌گه‌ڵ ئه‌م وڵاتانه‌ی لێیان به‌رهه‌م دێن وه‌ هاورده‌ ئه‌کرێن، وه ئه‌و پاره‌یه‌ی بۆ کڕینی که‌لوپەلی هاورده‌ به‌کاردێ بۆ ئه‌وه‌ی بازاریی کارو ئابووری وڵاتا‌نی هەنارده‌، که‌ ڕێ پێ ببوژێته‌وه‌، ئه‌توانرێ له‌ناوخۆی وڵاتا سه‌رمایه‌گووزاری پێ بکرێ وه‌ شوێنی کار بۆ سه‌دان هەزار گه‌نجی بێکار فه‌راهەم بکات. ئه‌مه‌ش بۆخۆی خزمه‌ته‌ به‌ ڕه‌هەندی سیاسی، ئابووری، کۆمه‌ڵایه‌تی گه‌ل و نیشتیمان و ئاینده‌ی نه‌وه‌کانی ئێستاو داهاتوو.

به‌ شێوه‌یه‌کی گشتی، هەر بریارێ له‌ مه‌ڕ هاندانی به‌رهەمی ناوخۆ کارێکی باش و پێویسته‌، چوونکه‌ له‌گه‌ڵ خۆ وشیار کردنەوه‌  ئاگادار کردنه‌وه‌یه‌کە بۆ ده‌سه‌ڵاتداران و ڕایی گشتی ئه‌هێنێ تا هەموو ئه‌م خاڵه لاوازانه‌ ئاشکرا بکرێن که‌ ئه‌بێ چاک بکرێن، وه‌ هەست ئه‌کرێ و ئەزانرێ که‌ کام جۆری سیستم ، ڕێگا وه‌ ئامراز ئه‌بێ به‌ کاربێت یان ‌کاریان له‌سه‌ر بکرێ تا بتوانرێ به‌رهەمی نیشتیمانی له چوارچێوه‌ی سستمێکی به‌رنامه‌ دانراو وه‌ له‌سه‌ر بنه‌مای ئابووریه‌کی ته‌ندروست، ژینگه‌ دۆست وه‌ به‌ڕه‌چاوکردنی پێویستی به‌رپرسیاریه‌تی کۆمەڵایه‌تی و مرۆڤایەتی به‌رهەم بهێنرێ، هەم بۆ پڕکردنه‌وه‌ی پێویستی ناوخۆ، هەم بۆ هەناردەکردن، که‌ به‌دڵنیایی کوردستان ئەتوانێ، چوونکه‌ له‌ هەموو ڕوویه‌که‌وه‌ زه‌مینه‌ی گونجاویی هەیه‌ که‌ له‌زۆر شوێنی تر نیه‌، به‌ تایبه‌ت له‌ ڕۆژهەڵاتی ناوه‌ڕاست.

ریکلام

وتار

 دوورکەوتنەوە لە جنێودان و گەڕانەوە بۆ لۆژیک

پارێزەر ـ لوقمان مستەفا ساڵح

 

جنێودان دیارده‌یه‌كى كۆمه‌ڵایه‌تی و گرێیەکی ده‌روونییه‌، زۆرێک له‌ مرۆڤه‌كان له‌ ژیانى رۆژانه‌یان پەنای بۆ دەبەن، به‌ پێى شوێن و داب و نەریتی تاکەکان جیاوازی كولتووره‌كانیان جنێو ده‌ده‌ن. به‌ پێى زۆر له‌ سه‌رچاوه‌ ده‌روونناسییه‌كان، ئه‌و كه‌سانه‌ى په‌نا بۆ جنێو ده‌به‌ن ئه‌و كه‌سانه‌ن كه‌ ناتوانن كۆنتڕۆڵى تووڕه‌یى خۆیان بكه‌ن، یان ئه‌و كه‌سانه‌ن بیركردنه‌وه‌یان هاوكاریان نابێت تا به‌ شێوه‌یه‌كى بابه‌تییانه‌ كێشه‌كان چاره‌سه‌ر بكه‌ن، یان رووبه‌ڕووى كه‌سه‌كان ببنه‌وه‌، بۆیه‌ په‌نا ده‌بنه‌ به‌ر جنێودان بۆ دامركردنه‌وه‌ى تووڕه‌یییان، زۆرجاریش بۆ نیشاندانى بێده‌سه‌ڵاتى خۆیانه‌. بەشێک لەوانە تووشی حاڵەتێکی دەروونی شڵەژاو هاتوون، دەبێت سەردانی پزیشک بکەن و چارسەر وەربگرن. 
پسپۆڕانی نەخۆشییە دەروونییەکان ئەمە بۆ هۆکاری سایکۆپاسی دەگەڕێننەوە، یان دۆگمایی بە هۆکار دەزانن، لە هەردووک حاڵەتەکەدا، ئەوکەسە دەبێت بخرێتە ژێر پرۆسەیەکی چارەسەری ورد و زانستی، 
چونکە دەروونی ساغ وبێکێشە جنێو نادات،دەم ودەست بۆحەرام کراوەکاننابات.!
 لە گەڵ ئەوەی لە ڕووی یاسایی یەوە ،یاسادانەران،سزایان بۆ ئەو جۆرە کەسانە،داناوە،بەڵام..خۆ یاسا هەر لە خۆڕا سزای کەس نادات ئەگەر کەسێک سکاڵاکار نەبێت،یاخود دەبێت بزانیین کێن ئەو کەسانەی دەتوانن سکاڵاتۆمار بکەن.؟  بۆ نمونونە ئەم جنێودانەی ئەم دواییەی مامۆستا هەڵۆکە ووشەیەکی نەشیاوی وەک (گەواد) بەکار هێنا کە بووە هۆی تورەیی خەڵک و قسەو قسەڵۆکێکی زۆری بە دوای خۆیدا هێنا. هەرچەندە خۆی نکوڵی لێکرد، بەڵام بە تەواوەتیش رەتی نەکردەوە، چونکە لە پەیجەکەی ئەو بڵاوکراوەتەوە،تومەتەکەی خستە ئەستۆی ئادمینەکەی و سەرزەنشتیشی نەکرد. لەبەر ئەوەی لە جنێودانەکەدا ناوی کەس نەهاتووە جنێوەکە گشتگیرە کەس یاخود تاک ناتوانێ سكاڵای لەدژ تۆمارکات،دەبێت لە ڕێی داواکاری گشتیەوە سكاڵای لە دژ تۆمار بکرێت. وە ئەگەر تۆمەتەکی بەسەردا ساغ بۆوە ئەوا دادگا بەپێی یاسا کار پێکراوەکان واتە بە یاسای سزادانی عێراقی لە مادەکانی (٤٣٣) و(٤٣٤) دائاماژەی بە تاوانی جوێندان کردوە دەڵێت:-     
 جوێندان بریتیه‌ له‌وه‌ی که‌سێک قسه‌ی وه‌ها به‌ یه‌کێک بڵێت که‌ ئابڕووی یان پێگه‌ی له‌که‌دار بکات یان هه‌ستی بریندار بکات هه‌رچه‌نده‌ ڕووداوێکی دیاریکراوی نه‌دابێته‌ پاڵ.
هه‌رکه‌سێک جوێن به‌ یه‌کێک بدات به‌ به‌ندکردن سزا ده‌درێت که‌ له‌ ماوه‌ی (1) ساڵێک زیاتر نه‌بێت و به‌ غه‌رامه‌ کرن که‌ له‌ سه‌د دینار زیاتر نه‌بێت یان به‌ یه‌کێ له‌و دوو سزای…ه‌…..
ئه‌گه‌ر جوێندان به‌ ڕێگه‌ی بڵاوکردنه‌وه‌ له‌ ڕۆژنامه‌کان یا چاپکراوه‌کان یا له‌ ڕێگه‌ی یه‌کێک له‌ ڕێگه‌کانی تری ڕاگه‌یاندن ئه‌نجام بدرێت به‌ بارودۆخی توندکردنی سزا داده‌نرێت .
تێبینی/سزای غه‌رامه‌ په‌رله‌مانی کوردستان هه‌مواری کردوه‌ له‌ تاوانی جۆری که‌تن کراوه‌ به‌ له‌ (45000)دینار که‌متر نه‌ بێت و له‌ (225000)دینار زیاتر نه‌بێت. لە یاسای ژمارە (35)ی ساڵی (2007)دا سەرلەنوێ‌ جەخت لەسەر سزادانی جنێو كراوەتەوە، لە بڕگەی (5)ی ماددەی نۆیەمدا هاتووە: “جنێودان و توانجی ناڕەوا و ناوزڕاندن قەدەغەیە”.

لە هەمان کاتدا زۆرێک لە دەرووناسان و پسپۆرانی دەرووناسی بەشێوازێکی زانستی توێژینەوەیان لە بارەی جنێودانەوەکردووە و راو سەرنجی خۆیان خستۆتە ڕوو،بۆ نمونە:-

دەروونناسی ئینگلیزی (ریچارد ستیڤن) دەڵێت: “کاتێک چەکوشێک دەکێشی بە پەنجەیەکتدا، بەرتەقای ئازارەکە بە هاوار و جنێودان کەم دەکەیتەوە.  هەروەها زاناو بیرمەندی دەروونناسی (ئەلفرێدئادلەر ) پێ ی وایە جنێودان بەزین و کەم و کورتی کەسێتی یە و لەڕێگەی جنێوەوە کەسەکە هاوسەنگی دەروونی خۆی دەچەسپێنێت،کەئەمەش تەعویزێکی دەروونی نەخۆشی نائاساییە ، هەروەها (فرۆید ) دەڵێت جنێودان دووژمنکاری خەفەکراوە لە ناوچەی عەقڵی نەستی دژ بەو شتانەی کۆمەڵ لەتاکی قەدەغەکردووە .بۆ ئەوەی زاڵبین بەسەر ووشە  قێزەوون و نە شیاوەکاندا و تووشی کێشەی یاسایی نەبینەوە دەبێت دوورکەوینەوە لەجنێودان و بگەڕێینەوە بۆ لۆژیک.

 

 

 

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

وتار

2020 ساڵی بێ‌ بودجە 

سەركۆ یونس*

كۆتاییەكانی ساڵی (2019) لە عێراق دا بەوپەڕی نائارامی و ناسەقامگیری سیاسی و ئابوری گوزەری كرد كە تێدا كابینەكەی دكتۆر عبدالمهدی دەستی پێ‌ لەكاركێشرایەوە و حكومەتەكەی بووبە كاربەڕێكەر و لەچاوەڕوانی ڕێكەوتنی لایەنەكان و شەقامدا بۆ كاندیدكردنی كەسێك كە مەرجی هەمووی لایەكی تێدا بێت عێراق بەم بارودۆخەوە پێ‌ ی خستە ناو ساڵی (2020) ەوە، هەموو لایەك بەگشتی و كورد بەتایبەتی ئومێدی زۆری بەم كابینەیە هەبوو و تاڕادەیەكی باش بەرەوپێشچوون و لەیەك گەشتن هەبوو لەنێوان هەولێرو بەغدا بەتایبەت لەڕووی كێشەكانی نەوت وباجی گومرگی و پرۆژە یاسای بودجەی گشتی عێراقەوە بۆ ساڵی دارایی (2020).
كابینە دەست لەكاركێشراوەكەی دكتۆر عبدالمهدی لەكۆتای ساڵی ڕابردودا توانی ڕەشنوسی پرۆژەی بودجە لە ئەنجومەنی وەزیران پەسەند بكات و ئامادەبوو بینێرنە پەرلەمان بۆ گفتوگۆكردن و پەسەندكردنی بەڵام بەهۆی ئەو ڕووداوانەی كەلە كۆتاییەكانی ساڵی ڕابردو ڕوویاندا كە زیاتر بەهۆی داواكاری خۆپیشاندەران و ڕێكنەكەوتن لەسەر كەسێك كە پەسەندی مەرجەعیەت و شەقام و لایەنە سیاسیەكان بێت و ناكۆكی ئەمەریكا و ئێران و كوژرانی قاسم سلێمانی و ئەبومەهدی موهەندیس نەتوانرا پرۆژەكە بنێرێتە پەرلەمان هەرچەندە ناردنی پرۆژەی یاسای بودجە بۆ پەرلەمان ئەم كابینە كاربەڕێكەرە دەیتوانی بیكات چونكە ئەنجومەنی وەزیران چەند ڕۆژ پێش دەست لەكاركێشانەوە پرۆژەكەیان پەسەند كرد بوو.
بەپێ‌ ی سەرچاوە حكومیەكان بودجەی گشتی عێراق بۆ ساڵی دارایی (2020) بڕەكەی لە نێوان (140 بۆ 145) ترلیۆن دینار دەبێت واتە نزیكەی (135) ملیار دۆلار ، وە كورتهێنانی پێشبینی كراو بە نزیكەی (40) ترلیۆن دینار دادەنرێت واتە نزیكەی (32) ملیار دۆلار، بۆ دابین كردنی ئەم بودجەیە حكومەت پشتی بەستوە بە (%93) داهاتی نەوتی فرۆشراو.كە پێویستە ڕۆژانە عێراق بڕی (3.800) سێ‌ ملیۆن و هەشت هەزار بەرمیل ڕەوانە بكات و بەشی هەرێم لەو ڕێژەیە (250) دوو سەد و پەنجا هەزار بەرمیل بێت ڕۆژانە لەڕێگەی سۆمۆوە ڕەوانە بكرێت.نرخی نەوتیش بۆ هەر بەرمیلێك بە (53) دۆلار دانراوە …
بەڵام ئەوەی تێبینی دەكرێت و مەترسی یە بۆ حكومەت و دەوڵەتی عێراق ئەگەرێكی زۆر هەیە ساڵی (2020) عێراق پرۆژە یاسای بودجەی نەبێت و كاروچالاكی پرۆژە ئابوری و خزمەتگوزاری و بازرگانی و وەبەرهێنان لەم ساڵەدا نەبێت و تەنها حكومەت دەتوانێت بەپێ‌ ی یاسای بودجەی (2019) كار بكات واتە یەك لەسەر دوازدەی بودجەی گشتی بەو مانایە حكومەتی عێراق جگە لە خەرجیە ئاساییەكانی وەك مووچە ناتوانێت دەست بخاتە ناو بودجەی گشتیەوە یان حكومەت دەتوانێت بەشێوەی قەرز لە بودجەی گشتی پارە خەرج بكات بۆ پرۆژە پێویستیەكان و مووچە هەتا ئەو كاتەی بودجەكە لەپەرلەمان پەسەند دەكرێت .
لەلایەكی تریشەوە گومان لەوە دەكرێت كە دكتۆر عبدول مەهدی نایەوێ‌ ڕەشنووسی بودجەكە بنرێتە پەرلەمان بە هەموو ئەو كەموكوڕیانەوە كە لە بودجەكەدا هەیە بەگشتی و بەتایبەت ئەو كورتهێنانە زۆرەی كە بەنزیكەی (40 بۆ 48) ترلیۆن دینار خەمڵێنراوە لەبەرئەوە سەرۆك وەزیران نایەوێ‌ ئەم مەترسیە بیخاتە سەر شانی خۆی هەر بۆیە دوای خستوە بۆ كابینەی نوێ‌.ئەمە لە كاتێكدا عێراق (127) ملیار دۆلار قەرزاری دەرەوەیە و ناتوانرێت لە پرۆژە یاسای بودجەدا جێگەی بكرێتەوە و بارگرانیەكی گەورەیە بەسەر دارایی و ئابوری عێراقەوە ئەگەر هەوڵی دانەوەی نەدرێت ئەوا ساڵانە بەهۆی زیادبونی سوودی قەرزەكەوە بڕەكە گەورەتر دەبێت و بارگرانیەكە قورستر دەبێت.
هەر بۆیە پێشبینی دەكرێت عێراق خراپترین بودجەی هەبێت و ساڵێكی مەترسیدار دەبێت بۆ سەرجەم عێراقییەكان و چونكە لەلایەك دەنگی نارەزایی شەقام هێشتا وەڵامنەدراوەتەوە و كابینەی نوێ‌ پێكنەهێنراوە و فەوزایەكی سیاسی و ئابوری دەگوزەرێت لەعێراقدا دەنگی میلیشیا زاڵتر بەسەر دەنگی حكومەتەوە و لەبەر ئەم هۆكارانە و چەندینی تر بەهیچ شێوەیەك پێشبینی باش بەدی ناكرێت لەڕووی داراییەوە بۆ عێراقی ئایندە .
*ئابوریناس

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

وتار

كاولكارى كوردستان !!

شێرزاد شێخانى

محمد ماغوتى نه‌مر ده‌ڵێ : من وه‌كو ئه‌و به‌ندكراوه‌م كه‌ بيست ساڵ ژووره‌كه‌ى خۆى هه‌ڵكۆڵى بۆ ئه‌وه‌ى را بكات ، دوايى بۆى ده‌ركه‌وت كه‌ رێگاكه‌ى ئه‌چێته‌وه‌ سه‌ر زيندانێكى تر ..

سه‌رده‌مانێك :

كاره‌بامان هه‌بوو .

ئاوى خواردنه‌وه‌مان هه‌بوو .

مووچه‌ى مانگانه‌‌مان هه‌بوو .

ئازووقه‌ى بايه‌عمان هه‌بوو .

پاسى هاتۆچۆمان هه‌بوو .

دامه‌زراندن بۆ گه‌نج وپييرانمان هه‌بوو .

ده‌وڵه‌ت و ده‌سه‌ڵات هه‌يبه‌تيان هه‌بوو .

كۆمه‌ڵگه‌ ئه‌خلاقى به‌رزو به‌رێزى هه‌بوو .

كاربه‌ده‌ستى حكومه‌ت ترسى له‌محاسه‌به‌ هه‌بوو .

گه‌نده‌ڵى و دزى و به‌رتيلخواردن نه‌بوو .

بازرگانى به‌ دين وسياسه‌ت نه‌بوو .

تاجيرى قاچاخچى و قۆڵبڕ نه‌بوو .

دكتۆرى شه‌ريكى ده‌رمانخانه‌ نه‌بوو .

مقاولى سه‌ر به‌ده‌سه‌ڵات نه‌بوو .

هه‌موو شتێكمان هه‌بوو ، ته‌نها ئازاديمان نه‌بوو

له‌پێناو ئازاديدا ، راپه‌ڕین .

***

به‌رهه‌مى راپه‌ڕين :

– كوردايه‌تيمان گۆڕى به‌ حزبايه‌تى .

– شه‌ڕى ئاڵامان گۆڕى به‌ شه‌ڕه‌ په‌ڕۆى حزبان .

– سياسيه‌كانمان كرده‌‌ بازرگان .

– دائيره‌ى ئه‌منمان گۆڕى به‌ ده‌زگاى ئاسايش .

– زيندانى ئه‌بو غرێبمان گۆڕى به‌ زيندانى ئاكرێ .

– كاره‌بامان گۆڕى به‌ موه‌ليده‌ى ئه‌هلى .

– مووچه‌ى مانگا‌نه‌مان كرده‌‌ سێ مانگ جارێك‌ .

– خه‌سته‌خانه‌ى حكوميمان گۆڕى به‌ كلينيكى ئه‌هلى .

– ده‌رمانى ئه‌سڵمان گۆڕى به‌ ئێكسپايه‌ر .

– جگه‌ره‌مان گۆڕى به‌ حه‌شيشه‌و تلياكى كريستال .

– عه‌داله‌تمان كرده‌ خوێنمژى .

– ويژدانمان گۆڕى به‌ دينارو دۆلار .

– ئه‌خلاقمان گۆڕى به‌ به‌ به‌ره‌ڵڵايى .

– كوردستانى ئازادمان كرده‌ زيندانێكى تاريكستان .

ئيدى .. بژى ئازادى !

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

کوردستان