ئێمە لە تۆرە کۆمەڵایەتیەکان

عێراق

سەرۆك كۆمار: كار لەسەر ئەو یاسایانە دەكەین كە گرنگن بۆ بنیادنانی دەوڵەت

خەڵك – بەشی هەواڵ

سەرۆك كۆمار دووپاتیدەكاتەوە، ئامادەكردنی پڕۆژە یاسایەك بۆ بەرەنگاربوونەوەی توندوتیژی خێزانی لەو هەوڵە زۆر و زەوەندانە سەرچاوەی گرتووە كە لە ئاستە جیاوازەكانی كۆمەڵی مەدەنی و لایەنەكانی تردا دراوە.

لە كۆبوونەوەیەكی فراواندا كە ئەمڕۆ یەكشەممە ٢٠١٩/٩/١٥ لە كۆشكی سەلام لە بەغدا بەڕێوەچوو لەگەڵ ژمارەیەك لە ئەندامانی ئەنجومەنی نوێنەران و نوێنەرانی پەیوەندیدار لە ئەنجومەنی وەزیران و لیژنەی داكۆكی لە مافەكانی ژنان و نوێنەرانی ڕێكخراوەكانی كۆمەڵگەی مەدەنی و پسپۆڕانی كاروباری ژنان و خێزان لە وتەیەكدا بەرهەم ساڵح سەرۆك كۆماری عیراق بە بۆنەی تەواوكردن و ناردنی پڕۆژە یاسای توندوتیژی دژ بە خێزان ڕایگەیاند: ئامانج لە پڕۆژە یاساكە بریتییە لە پاراستنی خێزان لە توندوتیژی كە ئەو بەرپرسیاریەتییە دەكەوێتە سەرشانی هەر تاكێك لە تاكەكانی خێزان لە بەرامبەر یەكتردا، بە تایبەت تریش پاراستنی ژنان و كچان و منداڵ لە چوارچێوەی خێزاندا، چونكە هەر ئازاردانێك دژ بە پێودانگی كۆمەڵایەتی و ئاینییە.

بەرھەم ساڵح ئاماژەی بەوە كرد پڕۆژە یاساكە، توندوتیژی خێزانی وەك تاوانێك دەناسێنێت ھەربەو یاسایەش كەسی سەرپێچی كار سزا دەدرێت، جگە لەوەش پڕۆژە یاساكە تەواوی یاساكانی پێشوتر ھەڵدەوەشێنێتەوە، ھاوكات لیژنەیەكی باڵاش بۆ بەرەنگاربوونەوەی توندوتیژی بە سەرۆكایەتی وەزیری كارو كاروباری كۆمەڵایەتی پێكدەھێنرێت كە كارەكانی بریتی دەبێت لە داڕشتی پەیڕەوێك بۆ كاری لیژنەكە بەمەبەستی پارێزگاریكردن لە ھەر توندوتیژییەكی خێزانی.

ھەر لەكۆبونەوەكەدا سەرۆك كۆما ڕایگەیاند، لە پڕۆژە یاساكەدا هاتووە كە بەڕێوەبەرایەتییەكی گشتی لە وەزارەتی ناوخۆ پێكدەهێنرێت بەناونیشانی (بەڕێوەبەرایەتی پاراستنی خێزان) كە ئەركەكەی بریتی دەبێت لە بەدواداچوون و لیكۆڵینەوە لەو سكاڵایانەی كە لەسەر توندوتیژی خێزانی دەكرێت، هاوكات دادگایەكی تایبەت بەخێزان لەلایەن ئەنجومەنی باڵای دادوەری پێكدەهێنرێت بۆ لێكۆڵینەوە لە دۆسییەكانی توندوتیژی خێزانی.

لە بەشێكی تری وتەكەیدا بەرھەم ساڵح، ئاماژەی بەوەكرد وڵات بە دۆخێكی سەختدا تێپەڕی، كە بەرەنگاربوونەوەی تیرۆر و توندڕەوی و ستەم لە پێشنینەی كارەكان بوو جگە لەوەش كارمان كرد بۆ ڕەخساندنی كەشێكی لەباری سیاسی تا لێكتێگەیشتنێكی دەستوری لەنێو لایەنەكان بێتە كایەوە.

سەرۆك كۆمار ڕاشیگەیاند، لەبەردەم قۆناغێكی نوێداین بۆ بونیادنانی دەوڵەت و فەراھەمكردنی سەرچاوە خێروبێرەكانی بۆ خزمەتی ھاووڵاتیان و دەستەبەركردنی خزمەتگوزاری تەندروستی و پەروەردەی و فێركردن و گەشەپێدانی مافە ڕەواكانی ھاووڵاتیان جەختیشی كردەوە پارێزگاریكردن لەو مافانە بەگوێرەی دەستوور لە پێشینەی كارەكانمان دەبێت لە سەركردایەتی كردنی ئەم وڵاتەدا.

لەلای خۆیەوە سەرۆكی لیژنەی باڵای ھەمیشەیی بۆ مافەكانی ژنان دكتۆرە زكری عەلوش دووپاتی كردەوە كە ئەم پڕۆژەیە تەنھا بۆ ژنان نییە بەڵكو تەواوی ئەندامانی خێزان دەگرێتەوە، ھەروەھا ڕایگەیاند كە ھیوامان زۆر بە دەستپێكردنی قۆناغێكی نوێیە كە بەرەو سەرخستنی مافەكانی ژنانی عیراقی ھەنگاو بنێت، ھاوكات ھەوڵەكانی سەرۆك كۆماریشی لە پشتیوانی پڕۆژەكەدا بەرزنرخاند.

ھەروەھا ڕاوێژكاری سەرۆك وەزیران حەنان فەتلاوی دووپاتیكردەوە كە پڕۆژە یاساكە پێچەوانەی بنەماكانی شەریعەت نییە، ھەروەھا ڕێزی لە پێگەی ژنان لە كۆمەڵگەدا دەگرێت و ڕۆڵی سەرۆكایەتی كۆمار و سەرۆك كۆماریشی لە ئامادەكردنی ئەو پڕۆژەكە یاسا و پشتیوانی بەردەوامی بۆ پرسی ژنان بەرزنرخاند.

سەرۆكی كۆمەڵەی پەرلەمانتارانی ژنانی عیراقیش ئاڵا تاڵەبانی باسی لە تەواوكردنی پڕۆژە یاساكە كرد و ڕایگەیاند، كە یاسایەكە دڵخۆشكەرە جێگەی ئومێدی ھەمووانە و ھەوڵەكانی سەرۆك كۆمار و تیمی سەرۆكایەتی كۆماریشی لە ئامادەكردنی ئەم پڕۆژە یاسایەدا بەرزنرخاند.

لەلای خۆیەوە سەرۆكی لیژنەی ژنان و خێزان و منداڵان لە پەرلەمان ھەیفا ئەمین ڕایگەیاند كە دیاردەی توندوتیژی خێزانی ئاستەنگێكە لە بەردەم یەكگرتوویی و سازانی خێزاندا، چونكە خێزان كۆڵەكەی سەرەكییە لەكۆمەڵگەدا، ھاوكات ڕۆڵی سەرۆك كۆماری بەرزنرخاند بۆ ئەو مەبەستە.

لە كۆتایدا سەرۆك كۆمار دووپاتیكردەوە كە دیالۆگ و گفتوگۆیەكی زۆر لە بارەی دامەزراندنی وەزارەت یان ئەنجومەنێكی باڵای ژنانەوە كرا، ئاماژەی بەوەش كرد كە ئەزموونی وەزارەتی ژنان سەركەوتوو نەبوو، بۆ داكۆكی كردن لە مافی ژنان، چونكە ئەم پرسە پێویستی بە ھەوڵێكی گشگیری كۆمەڵگە و حكومەت ھەیە، ڕاشیگەیاند كە لە دەرئەنجامی ڕاوێژكردندا گەیشتینە بیرۆكەیەك ئەویش داڕشتنی یاسایەكە بۆ وەزارەتی ژنان و گەشەپێدانی كۆمەڵایەتی كە پێویستی بە پێكھێنانی ئەنجومەنێكی نیشتمانییە بۆ ژنان لە سەر ئاستی دەوڵەت.

عێراق

میدیاكان: باڵیۆزی ئەمریكا بەغدای جێهێشت

خەڵك – بەشی هەواڵ

میدیاكان بڵاویان كردەوە، باڵیۆزی‌ ئەمریكا بەغدای‌ پایتەختی‌ عیراقی‌ بەجێهێشتووە و ڕوویكردووەتە كونسوڵخانەی‌ وڵاتەكەی‌ لە هەولێر.

كەناڵی‌ سكای‌ نیوز لە هەواڵێكی‌ بەپەلەدا ڕایگەیاند، ماتیۆ تولەر باڵیۆزی‌ ئەمریكا لە عیراق بەغدای‌ بەجێهێشت و ڕوویكردە كونسوڵخانەی وڵاتەكەی لە هەولێر.

كەناڵەكە ئاماژەی بەوشداوە:”سبەینێ‌ بڕیاری‌ داخستنی‌ باڵیۆزخانەی‌ ئەمریكا لە بەغدا دەردەكرێت”.

جێی ئاماژەیە، تائێستا هیچ ڕاگەیەنراوێكی‌ فەڕمی‌ لە بارەی‌ ئەو هەواڵە بڵاونەكراوەتەوە و هیچ لایەنێكی‌ فەڕمییش پشتڕاستی‌ نەكردووەتەوە.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

عێراق

خوێندن لە ناو پۆل دەست پێدەكاتەوە
پەروەردەی عیراق چەند بڕیارێك بۆ مامۆستایان و خوێندكاران دەردەكات

خەڵك- بەشی هەواڵ
وەزارەتی پەروەردەی حكومەتی عیراق بڕیاریداوە بە دەستپێكردنەوەی دەوامی خوێندنگەكان بەشێوەی (بەش بەش) و بە ڕەچاوكردنی ڕێكارەكانی خۆپارێزی و تەناوب بۆ مامۆستایان و هەڵوەشاندنەوەی پشووی ڕۆژانی شەممە.

تعمە لعێبی، بڕیاردەری لیژنەی پەروەردە لە پەڕلەمانی عیراق لە لێدوانێكی بۆ ڕۆژنامەی (الصباح)ی نیمچە فەرمی ڕایگەیاندووە، كە لەگەڵ وەزارەتی پەروەردە هەماهەنگی و ڕێككەوتن كراوە و هەر ئەمڕۆ یەك شەممە 27ی ئەیلول وەزارەت پلانی دەستپێكردنەوەی ساڵی نوێی خوێندنی تەواو كردووە و بەم زووانە بە بڕیاری فەرمی بڵاویدەكاتەوە.

ئاشكراشی كرد، كە بڕیار دراوە خوێندن لەناو پۆل بێت و هەر پۆلێك لە هەفتەیەكدا دوو ڕۆژ بچن بۆ خویێندنگە بۆ وانە خوێندن و هەر پۆلێكیش لە 15 خوێندكار زیاتری تێدا نەبێت، ئەوەش بۆ ئەوەی قەرەباڵغی دروست نەبێت.

ڕاشیگەیاند، كە شێوازی خوێندنی ئەلیكترۆنی دەكرێت پەیڕەو بكرایە، بەڵام جێبەجێ‌ كردنی قورس بوو، چونكە پێویستی بە ئینتەرنێتی بەهێز بوو تاوەكو زانیارییەكان بە باشی بگەن بە خوێندكاران، بۆیە ئەو كارەش وەك نیمچە ئەستەم وایە.

وتیشی، “بڕیاریش دراوە پشووی ڕۆژانی شەممە هەڵوەشێنرێتەوە تاوەكو هەموو ڕۆژەكان بە تەناوب دەوامی خوێندن بكرێت و پڕۆگرامی خوێندنیش بۆ خوێندكاران كەم بكرێتەوە، كە ئەوەش لەلایەن كەسانی پسپۆڕ و وەزارەتی پەروەردەوە بڕیاری لێ‌ دەدرێت”.

جەختیشی كردەوە، كە ئەو بڕیار و ڕێكارانە بۆ خوێندنگە ئەهلییەكانیشە و دەبێت ئەوانیش پابەندبن پێوەی.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

عێراق

ڕێژەی  80%ی تووشبووان چاكبوونەوە
مردن بە كۆرۆنا لە عیراق بۆ كەمترین ئاست دابەزی 

خەڵك- بەشی هەواڵ
وەزارەتی تەندروستی عیراق ئاشكرای دەكات، 3481 حاڵەتی نوێی تووشبوون بە ڤایرۆسی كۆرۆنا تۆماركراوە و 3755 كەسیش چاكبوونەتەوە و 55 حاڵەتی مردنیش هەبووە.

وەزارەتی تەندروستی عیراق لە بەیاننامەیەكدا ئاماژەی بەوەكردووە، كە لە 24 كاتژمێری ڕابردوودا 18 هەزار و 543 پشكنینی تایبەت بە كۆرۆنا ئەنجام دراوە و دەركەوتووە 3481 كەس تووشی ڤایرۆسی كۆرۆنا بوون و ئەنجامەكانیان پۆزەتیڤ بوون.

ئاشكراشی كردووە، كە زۆرینەی تووشبووەكان لە بەغدا بوون، هەروەها لە سلێمانی 149 و هەولێر 191 و كەركوك 83 و دهۆك 176 حاڵەت تۆماركراوە.

ڕوونیشی كردۆتەوە ، كە 3755 تووشبوو بە پەتاكە چاكبوونەتەوە، بەوەش كۆی گشتی گەیشتۆتە 280 هەزار و 673 كەس و بەڕێژەی 80%ی تووشبووان چاكبوونەوە.

ڕاشیگەیاندووە، 55 كەس بە پەتاكە گیانیان لەدەستداوە و بەوەش ژمارەی مردووان گەیشتۆتە 8990 كەس.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

کوردستان