ئێمە لە تۆرە کۆمەڵایەتیەکان

عێراق

سەرۆك كۆمار: كار لەسەر ئەو یاسایانە دەكەین كە گرنگن بۆ بنیادنانی دەوڵەت

خەڵك – بەشی هەواڵ

سەرۆك كۆمار دووپاتیدەكاتەوە، ئامادەكردنی پڕۆژە یاسایەك بۆ بەرەنگاربوونەوەی توندوتیژی خێزانی لەو هەوڵە زۆر و زەوەندانە سەرچاوەی گرتووە كە لە ئاستە جیاوازەكانی كۆمەڵی مەدەنی و لایەنەكانی تردا دراوە.

لە كۆبوونەوەیەكی فراواندا كە ئەمڕۆ یەكشەممە ٢٠١٩/٩/١٥ لە كۆشكی سەلام لە بەغدا بەڕێوەچوو لەگەڵ ژمارەیەك لە ئەندامانی ئەنجومەنی نوێنەران و نوێنەرانی پەیوەندیدار لە ئەنجومەنی وەزیران و لیژنەی داكۆكی لە مافەكانی ژنان و نوێنەرانی ڕێكخراوەكانی كۆمەڵگەی مەدەنی و پسپۆڕانی كاروباری ژنان و خێزان لە وتەیەكدا بەرهەم ساڵح سەرۆك كۆماری عیراق بە بۆنەی تەواوكردن و ناردنی پڕۆژە یاسای توندوتیژی دژ بە خێزان ڕایگەیاند: ئامانج لە پڕۆژە یاساكە بریتییە لە پاراستنی خێزان لە توندوتیژی كە ئەو بەرپرسیاریەتییە دەكەوێتە سەرشانی هەر تاكێك لە تاكەكانی خێزان لە بەرامبەر یەكتردا، بە تایبەت تریش پاراستنی ژنان و كچان و منداڵ لە چوارچێوەی خێزاندا، چونكە هەر ئازاردانێك دژ بە پێودانگی كۆمەڵایەتی و ئاینییە.

بەرھەم ساڵح ئاماژەی بەوە كرد پڕۆژە یاساكە، توندوتیژی خێزانی وەك تاوانێك دەناسێنێت ھەربەو یاسایەش كەسی سەرپێچی كار سزا دەدرێت، جگە لەوەش پڕۆژە یاساكە تەواوی یاساكانی پێشوتر ھەڵدەوەشێنێتەوە، ھاوكات لیژنەیەكی باڵاش بۆ بەرەنگاربوونەوەی توندوتیژی بە سەرۆكایەتی وەزیری كارو كاروباری كۆمەڵایەتی پێكدەھێنرێت كە كارەكانی بریتی دەبێت لە داڕشتی پەیڕەوێك بۆ كاری لیژنەكە بەمەبەستی پارێزگاریكردن لە ھەر توندوتیژییەكی خێزانی.

ھەر لەكۆبونەوەكەدا سەرۆك كۆما ڕایگەیاند، لە پڕۆژە یاساكەدا هاتووە كە بەڕێوەبەرایەتییەكی گشتی لە وەزارەتی ناوخۆ پێكدەهێنرێت بەناونیشانی (بەڕێوەبەرایەتی پاراستنی خێزان) كە ئەركەكەی بریتی دەبێت لە بەدواداچوون و لیكۆڵینەوە لەو سكاڵایانەی كە لەسەر توندوتیژی خێزانی دەكرێت، هاوكات دادگایەكی تایبەت بەخێزان لەلایەن ئەنجومەنی باڵای دادوەری پێكدەهێنرێت بۆ لێكۆڵینەوە لە دۆسییەكانی توندوتیژی خێزانی.

لە بەشێكی تری وتەكەیدا بەرھەم ساڵح، ئاماژەی بەوەكرد وڵات بە دۆخێكی سەختدا تێپەڕی، كە بەرەنگاربوونەوەی تیرۆر و توندڕەوی و ستەم لە پێشنینەی كارەكان بوو جگە لەوەش كارمان كرد بۆ ڕەخساندنی كەشێكی لەباری سیاسی تا لێكتێگەیشتنێكی دەستوری لەنێو لایەنەكان بێتە كایەوە.

سەرۆك كۆمار ڕاشیگەیاند، لەبەردەم قۆناغێكی نوێداین بۆ بونیادنانی دەوڵەت و فەراھەمكردنی سەرچاوە خێروبێرەكانی بۆ خزمەتی ھاووڵاتیان و دەستەبەركردنی خزمەتگوزاری تەندروستی و پەروەردەی و فێركردن و گەشەپێدانی مافە ڕەواكانی ھاووڵاتیان جەختیشی كردەوە پارێزگاریكردن لەو مافانە بەگوێرەی دەستوور لە پێشینەی كارەكانمان دەبێت لە سەركردایەتی كردنی ئەم وڵاتەدا.

لەلای خۆیەوە سەرۆكی لیژنەی باڵای ھەمیشەیی بۆ مافەكانی ژنان دكتۆرە زكری عەلوش دووپاتی كردەوە كە ئەم پڕۆژەیە تەنھا بۆ ژنان نییە بەڵكو تەواوی ئەندامانی خێزان دەگرێتەوە، ھەروەھا ڕایگەیاند كە ھیوامان زۆر بە دەستپێكردنی قۆناغێكی نوێیە كە بەرەو سەرخستنی مافەكانی ژنانی عیراقی ھەنگاو بنێت، ھاوكات ھەوڵەكانی سەرۆك كۆماریشی لە پشتیوانی پڕۆژەكەدا بەرزنرخاند.

ھەروەھا ڕاوێژكاری سەرۆك وەزیران حەنان فەتلاوی دووپاتیكردەوە كە پڕۆژە یاساكە پێچەوانەی بنەماكانی شەریعەت نییە، ھەروەھا ڕێزی لە پێگەی ژنان لە كۆمەڵگەدا دەگرێت و ڕۆڵی سەرۆكایەتی كۆمار و سەرۆك كۆماریشی لە ئامادەكردنی ئەو پڕۆژەكە یاسا و پشتیوانی بەردەوامی بۆ پرسی ژنان بەرزنرخاند.

سەرۆكی كۆمەڵەی پەرلەمانتارانی ژنانی عیراقیش ئاڵا تاڵەبانی باسی لە تەواوكردنی پڕۆژە یاساكە كرد و ڕایگەیاند، كە یاسایەكە دڵخۆشكەرە جێگەی ئومێدی ھەمووانە و ھەوڵەكانی سەرۆك كۆمار و تیمی سەرۆكایەتی كۆماریشی لە ئامادەكردنی ئەم پڕۆژە یاسایەدا بەرزنرخاند.

لەلای خۆیەوە سەرۆكی لیژنەی ژنان و خێزان و منداڵان لە پەرلەمان ھەیفا ئەمین ڕایگەیاند كە دیاردەی توندوتیژی خێزانی ئاستەنگێكە لە بەردەم یەكگرتوویی و سازانی خێزاندا، چونكە خێزان كۆڵەكەی سەرەكییە لەكۆمەڵگەدا، ھاوكات ڕۆڵی سەرۆك كۆماری بەرزنرخاند بۆ ئەو مەبەستە.

لە كۆتایدا سەرۆك كۆمار دووپاتیكردەوە كە دیالۆگ و گفتوگۆیەكی زۆر لە بارەی دامەزراندنی وەزارەت یان ئەنجومەنێكی باڵای ژنانەوە كرا، ئاماژەی بەوەش كرد كە ئەزموونی وەزارەتی ژنان سەركەوتوو نەبوو، بۆ داكۆكی كردن لە مافی ژنان، چونكە ئەم پرسە پێویستی بە ھەوڵێكی گشگیری كۆمەڵگە و حكومەت ھەیە، ڕاشیگەیاند كە لە دەرئەنجامی ڕاوێژكردندا گەیشتینە بیرۆكەیەك ئەویش داڕشتنی یاسایەكە بۆ وەزارەتی ژنان و گەشەپێدانی كۆمەڵایەتی كە پێویستی بە پێكھێنانی ئەنجومەنێكی نیشتمانییە بۆ ژنان لە سەر ئاستی دەوڵەت.

عێراق

فەتح بۆ (خەڵك): پێشێلكردنی سەروەری عیراقە
كشانەوەی هێزەكانی ئەمریكا لە سوریاوە بۆ عیراق ناڕەزایەتی لێدەكەوێتەوە

خەڵك- بەشی هەواڵً
هاوپەیمانی فەتح، كە لەلایەن هادی عامرییەوە سەركردایەتی دەكریت، دژایەتی خۆی بۆ هاتنەناوەوەی هێزەكانی ئەمریكا بۆ نێو خاكی عیراق ڕادەگەیەنێت و دەڵێت: “هاتنی هێزەكانی ئەمریكا لە سوریاوە بۆ عیراق، بەبێ‌ ئاگاداركردنەوەی پەڕلەمان و حكومەتی عیراق بووە”.

سوهام موسەوی، پەڕلەمانتاری هاوپەیمانی فەتح، لە لێدوانێكی تایبەت بە (خەڵك) ڕایگەیاند، “هاتنەناوەوەی هێزەكانی ئەمریكا بەبێ‌ ئاگاری پەڕلەمان و حكومەت، پێشێلكارییە بۆ سەروەری و سەقامگیری عیراق، ئێمە دەزانین، كە بوونی هێزەكانی ئەمریكا لە وڵاتانی ناوچەكە بۆتە مایەی دروستكردنی زۆرێك لە كێشەكان و دەستوەردانی لە وڵاتاندا تەنگژە و ئاشووبی زۆری دروستكردووە”.

بە وتەی موسەوی، “دەستوەردانی ئەمریكا لە ناوچەی خۆرهەڵاتی ناوەڕاست و بە تایبەت لە وڵاتانی وەك عیراق و لیبیا و سوریا و زۆرێك لە وڵاتانی ناوچەكە، بۆتە مایەی ئەوەی ئەو وڵاتانە ناسەقامگیربن و بۆتە مایەی بڵاوكردنەوەی كلتوری كوشتن و لەبەریەكهەڵوەشاندنەوەی كۆمەڵایەتی، ئەمەش تەنیا لەپێناو گەڕان بەشوێن بەرژەوەندییەكانی ئەمریكا و ئیسڕائیل و دابینكردنی ئاسایش و ئارامی بۆ تەلئەبیب”.

ئەو پەڕلەمانتارەی هاوپەیمانی فەتح، ڕەتیكردەوە زانیاری لەبارەی ژمارەی هێزەكانی ئەمریكا و ئەو شوێنانە هەبێت، كە تێیدا جێگیر بوون، بەڵام ڕایگەیاند، “لەگەڵ ئەو هێزە ئەمریكاییانەی لەئێستادا لە سوریا پاشەكشەیان كردووە و هاتوونەتە عیراق، هێزی سەربازی تری ئەمریكا هەیە لەسەر خاكی عیراق، بە تایبەتی لە بنكەی (عەین ئەسەد) لە ئەنبار و بنكەی گەیارە لە نەینەوا و چەند شوێنێكی تر، ئەمەش بەبێ‌ وەرگرتنی ڕەزامەندی پەڕلەمان و حكومەتە”.

لەم ماوەیەی دواییدا مارك ئەسپر، وەزیری بەرگری ئەمریكا ڕایگەیاندبوو، ئەو هێزە ئەمریكایانەی لە باكووری خۆرهەڵاتی سوریا پاشەكشە دەكەن، كە ژمارەیان هەزار سەربازە، لە عیراقدا جێگیر دەكرێن و پڕۆسەكەش چەند هەفتەیەك دەخایەنێت، ئەمڕۆ ئەو هێزانە لە قامیشلۆوە بەرەو هەرێمی كوردستان كشانەوە.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

عێراق

هێزە ئەمنییەكانی عیراق دەخرێنە ئەوپەڕی حاڵەتی ئامادەباشییەوە

خەڵك- بەشی هەواڵ
وەك خۆ ئامادەكردن بۆ هەر ڕووداویكی نەخوازراو و فەراهەمكردنی ئاسایش لەكاتی خۆپیشاندانەكاندا، كە بڕیارە لە هەینی داهاتوودا سازبكرێت، هێزە ئەمنییەكانی عیراق دەخرێنە ئەوپەڕی حاڵەتی ئامادەباشییەوە.

ئەمڕۆ دوو شەممە، سەرچاوەیەكی ئەمنی بە میدیاكانی عیراقی ڕاگەیاندووە، “لە ڕۆژی پێنج شەممەی داهاتووەوە، هێزە ئەمنییەكان دەخرێنە ئەوپەڕی حاڵەتی ئامادەباشییەوە، ئەمەش وەك خۆئامادەكردن بە هەر ڕووداوێكی نەخوازراو لەكاتی خۆپیشاندانەكان، كە وابڕیارە لە هەینی داهاتوودا لە بەغدا و شارەكانی تری عیراق سازبكرێن”.

بە وتەی سەرچاوە ئەمنییەكە، “ئامادەكاری ئەمنی چڕ و پلانی بڵاوەپێكردنی هێزە ئەمنییەكان هەیە، وەك خۆئامادەكردن بۆ هەینی، كە وابڕیارە خۆپیشاندانی گەورە لە بەغدا و پارێزگاكانی تری عیراق سازبكرێن و تێیدا خۆپیشاندەران داوای چاكسازی حكومی ڕاستەقینە و بەگژداچوونەوەی گەندەڵی و فەراهەمكردنی خزمەتگوزاری دەكەن”.

وابڕیارە لە هەینی داهاتوودا 25ی تشرینی یەكەمی 2019، لە بەغدا و پارێزگاكانی تری عیراق، خۆپیشاندانی فراوان سازبكرێت، ئەمەش وەك تەواوكاری ئەو خۆپیشاندانانەی، كە لە سەرەتای ئەم مانگەدا سازكران و تێیدا خۆپیشاندەران داوای چاكسازی و نەهێشتنی گەندەڵی و باشكردنی ئاستی خزمەتگوزارییەكانیان كرد.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

عێراق

هاوپەیمانی فەتح لە (خەڵك)ەوە هەڵوێستی بەرانبەر خۆپیشاندانەكان ڕادەگەیەنێت

خەڵك- بەشی هەواڵ
هاوپەیمانی فەتح، كە لەلایەن هادی عامرییەوە سەركردایەتی دەكرێت، هەڵوێستی خۆی بەرانبەر خۆپیشاندانەكەی هەینی داهاتوو، كە چاوەڕوان دەكرێت لە بەغدا و پارێزگاكانی تری عیراق سازبكرێت ڕادەگەیەنێت و دەڵێت: “خۆپیشاندان مافێكی زامنكراوە بۆ هاووڵاتیان تا لێوەی داوای باشتركردنی ژیان و گوزەرانی خۆیان بكەن”.

سوهام موسەوی، پەڕلەمانتاری هاوپەیمانی فەتح لە لێدوانێكیدا بۆ (خەڵك) ڕایگەیاند، “خۆپیشاندان مافی هاووڵاتیانە و لە دەستوردا زامنكراوە، ئەوان پشتیوانی لە داواكاری خۆپیشاندەران دەكەن، چونكە لاوان پێویستییان بە هەلی كار و سەرچاوەی ژیانە، زۆرێك لە خێزانە هەژارەكان هەن، كە دەوڵەت هیچ بایەخێكی پێنەداون و ئاوڕی لێنەداونەتەوە”.

بە وتەی موسەوی، “ئەوان پشتیوانی لە خۆپیشاندانی ئاشتیانە دەكەن، بەبێ‌ ئەوەی زیان بە دامەزراوەكانی دەوڵەت بگات و دەستدرێژی بكرێتە سەر هێزە ئەمنییەكان، چونكە هێزە ئەمنییەكان هاووڵاتیان برایانن و ئاسایش و سەلامەتییان بۆ دابین دەكەن، بۆیە ئێمە پشتیوانی لە هەر خۆپیشاندانێكی ئاشتیانە دەكەین و پشتیوانی لەو خۆپیشاندانانە دەكەین، كە داوای مافەكان دەكەن، ئەمەش حاڵەتێكی دیموكراتییە و لە هەموو وڵاتانی جیهان بوونی هەیە، لە هەمان كاتدا هۆشداری دەدەین لەو لایەنانەی، كە خۆیان دەخزێننە نێو ڕیزی خۆپیشاندەران و دەیانەوێت خۆپیشاندانەكان بەلاڕێدا ببەن، وەك چۆن لە خۆپیشاندانەكانی پشوودا ڕوویاندا و بوونە مایەی ڕشتنی خوێنی خۆپیشاندەران و هێزە ئەمنییەكان”.

ئەو پەڕلەمانتارەی هاوپەیمانی فەتح پێیوایە، “ئەوانەی خۆیان خزاندبووە نێو ڕیزی خۆپیشاندەران، ئاژاوەیەكی گەورەیان نایەوە و وێڕای كەوتنەوەی قوربانییەكان، چەندان دامەزراوەی دەوڵەت سووتێنران لەكاتێكدا ئەو دامەزراوانە دامەزراوەی خودی خۆپیشاندەرانە، حكومەتی ئێستاش حكومەتی عیراقییەكانە و ئەركی سەرشانییەتی خزمەت بە هاووڵاتیان بكات”.

سوهام موسەوی ڕەتیكردەوە هاوپەیمانی فەتح هاوشێوەی سائیرون لە 25ی ئەم مانگەدا خۆپیشاندان بكات، بەڵام بە وتەی ئەو”پشتیوانی لە داواكارییەكانی خۆپیشاندەران دەكەن و دژ بە دەستدرێژكردنە سەر هێزە ئەمنییەكان و پەلاماردانی دامەزراوەكانی دەوڵەتن”.

لەم ماوەیەی دواییدا خۆپیشاندانی فراوان لە بەغدای پایتەخت و شارەكانی تری ناوەڕاست و باشووری عیراق سازكرا، خۆپیشاندەران لە خۆپیشاندانەكاندا داوای باشكردنی ئاستی خزمەتگوزارییەكان و بنبڕكردنی گەندەڵی و دۆزینەوەی هەلی كاریان كرد، بەڵام بەهۆی دروستبوونی ڕووبەڕووبوونەوە لەنێوان خۆپیشاندەران و هێزە ئەمنییەكان، زیاتر لە 100 كەس كوژران و هەزاران كەسی تر برینداربوون.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

کوردستان