ئێمە لە تۆرە کۆمەڵایەتیەکان

راپۆرت

ئیمارات و سعودیەی نەیاری ئێران لەزۆنگاوەكەی یەمەندا تێكهەڵچوون

خەڵك – ئامەد حەسەن
ئیمارات و سعودیەی نەیاری تاران لە زۆنگاوێكدا ڕۆچوون كە نەیارەكەیان (ئێران) لەیەمەن لە ڕێگای حوسییەكانەوە بۆی سازكردن، ئەوان چوون بۆ دوورخستنەوەی حوسییەكان لە دەسەڵاتی یەمەن، بەڵام لەبێچارەیی بەرەنگاربوونەوەی حوسییەكاندا دەستیاندایە ئێخەی یەكدی، ئێستا لەبری شەڕی گرتنەوەی سەنعا، شەڕی دەستبەسەرداگرتنی عەدەن دەكەن لە ڕێگای حكومەتە بێ شوێن و پێگەكەی هادی و چەكدارە سەربەخۆییخوازەكانی باشوورەوە.

سعودیە دەیهەوێت هاوپەیمانێتییەكە بپارێزێت
عەڕەبستانی سعودی هەوڵەكانی چڕدەكاتەوە بۆ پارێزگاری لەو هاوپەیمانێتییە لەشكرییەی بۆ شەڕی حوسییەكانی دۆستی ئێران لە یەمەن پێكیهێناوە و لەو ماوەی دواییدا هەندێك كۆمەڵەی چەكداری نێو هاوپەیمانێتییەكە لەسەر دەسەڵات پێكیاندادا و گرژی خستەنێو هاوپەیمانێتییەكەی عەرەبستانەوە كە ئیمارات هاوبەشێكی سەرەكییە لە ناوچەكەدا.
ئیمارات هێزی دووهەمی هاوپەیمانێتییەكە بە ئاشكرا چووە پاڵ چەكدارەكانی باشوورەوە كە شەڕی حكومەتی یەمەن پشتیوانیكراو لەلایەن عەڕەبستانەوە دەكەن لە پێناو كۆنترۆڵكردنی باشووری یەمەن و بۆردومانی هێزە حكومەتییەكانی كرد بۆ گەڕاندنەوەی كۆنترۆڵی عەدەنی كەناراو كە بارەگای سەرەكی حكومەتی كاتی یەمەن بوو پێش كۆنترۆڵكردنی لەلایەن باشوورییەكانەوە.
ئەم پەرەسەندنە هەڕەشەی گەورەتر بۆ سەر هاوپەیمانی سعودی ئیماراتی دروست دەكات و حوسییەكان هاندەدات بۆ شەڕی گەورەتری هاوپەیمانە ناكۆكەكان، نەتەوە یەكگرتووەكانیش هەوڵ دەدات گفتووگۆكان دەستپێبكاتەوە بۆ كۆتاییهێنان بە ململانێ بەردەوامەكان لە چوار ساڵ و نیوی ڕابردوودا كە بە شەڕی بەوەكالەتی نێوان هەردوو دەوڵەتی نەیاری ئێران و سعودیە وەسفدەكرێـت.

كۆنترۆڵكردنی عەدەن
چەكدارە باشوورییەكان پشتیوانیكراو لەلایەن ئیماراتەوە داوای حكومەتی خۆسەر دەكەن لە بەشی باشووری یەمەن ‌و كۆنترۆڵی شاری عەدەن بنكەی سەرەكی حكومەتەكەی عەبد ڕەبە هادییان كرد لە كۆتایی مانگی ئابدا و لایەنگرانی هادییان بە هاوكاری لەگەڵ حوسییەكان تۆمەتباركرد.
هەردوولایەن لەچوارچێوەی هاوپەیمانێتییەكی سوننی پشتیوانیكراو لەلایەن خۆرئاوادان، كە لە مانگی ئاداری 2015وە دەستوەردانی كردووە لە دژی حوسییەكانی یەمەن، دوای لادانی عەبد ڕەبە هادی سەرۆكی یەمەن لە بارەگای خۆی لە شاری سەنعا لە ئەیلوولی 2014دا، بەڵام هەردوولایەن بەرژەوەندی و ئامانجی تایبەت بەخۆیان هەیە.
عەرەبستان و ئیمارات داوای گفتووگۆیان كردووە بۆ چارەسەركردنی قەیرانەكە، حكومەتی هادی پێدادەگرێت لەسەر چۆڵكردنی عەدەن لەلایەن چەكدارە باشوورییەكانەوە و راگرتنی هاوكارییەكانی ئیمارات بۆ ئەو چەكدارانە كە مەشقیان پێدەكات و پڕچەكیان دەكات.

باشوورییەكان كشانەوە ڕەتدەكەنەوە
لای خۆیەوە ئەنجومەنی گواستنەوەی باشوور ڕەتیدەكاتەوە لە عەدەن بكشێنەوە تا دوورخستنەوەی حیزبی چاكسازی ئیسلامی و باكورییەكان لە پێگەكانی باشوور.
بەپێی ڕاپۆرتی هەواڵدەری ڕۆیتەرز، چەكدارە باشوورییەكان هەوڵی فراوانكردنی نفوزی خۆیان دەدەن لە باشوور، بەڵام حكومەت پێشیان پێدەگرێت، هەوڵ دەدات كۆنترۆڵی عەدەن بكاتەوە، بەڵام هێزەكانی شكستیان هێنا لەوكاتەی فڕۆكە جەنگییەكانی ئیمارات هێرشیانكردەسەریان.
ئیمارات حكومەتەكەی هادی تۆمەتباردەكات بەوەی كارا نییە و داوای پێكهێنانی حكومەتێكی نوێ دەكات، بەڵام هادی كە لە ڕیاز دادەنیشێت داوا لە سعودیە دەكات دەستوەردانەكانی ئیمارات ڕابگرێت.

ڕیاز لە تەنگەبەریدایە
كۆمەڵەی قەیرانە نێونەتەوەییەكان لە لێدوانێكدا لە ماوەی ڕابردوودا باسی لەوەكرد، سعودیە خۆی لە تەنگەبەریدا دەبینێتەوە، دەكرێت كارە توندەكانی سعودیە بۆ ئەنجومەنی باشور ببێتەهۆی شەڕێكی نێوخۆیی لەنێو شەڕێكی نێوخۆییدا دوای ئەوەی هاوپەیمانەكانی ڕیاز سەركەوتنی دڵنیاییان ڕاگەیاند.
سعودیە هاوپەیمانێتییەكی پێكهێنا بۆ سنووردانان بۆ حوسییەكان كە ئێرانی شیعە قۆستوونیەوە بۆ فراوانكردنی نفووزی خۆی لەسەر سنوورەكانی عەرەبستان، قەیرانەكە ئاستەنگی زۆرتری هاتوونەپێشێ‌ كە ڕیاز بەرەوڕوویان دەبێتەوە لە لاوازكردنی حوسییەكان كە كۆنترۆڵكردنی زۆرینەی جومگەكانیان كردووە و شەڕەكانی عەدەنیش ئاماژەی كورتهێنانی هادییە لە حكومڕانی.
لەلایەكی دیكەوە حوسییەكان پەرەیان بەهێرشەكانیان داوە بۆ سەر سعودیە و دامەزراوەكانی كەرتی وزەیان كردووەتە ئامانج كەك دووهەم سەرچاوەی نەوتیی جیهانە.

ئیمارات ڕووی لە سعودیە وەرگێڕا
ئیمارات لە دەستكەوتە دیاریكراوەكانی هاوپەیمانانی كەمكردە لە حوزەیرانی ڕابردوودا دوای بەرزبوونەوەی ئاستی ڕەخنەكانی خۆرئاوا بۆ هاوپەیمانێتییەكە.
هاوكاری هاوپەیمانێتی ئیمارات و سعودیە لە یەمەن و دەرەوەی بۆ تەنگەتاوكردنی ئێرانی نەیاری هاوبەشیانە لەگەڵ بزووتنەوە ئیسلامییەكان كە پێیانوایە هەڕەشەن بۆ سەر سیستمی حكومڕانی بنەماڵەیی ئەو دوو وڵاتە، ئەبووزەبی و ڕیاز دەڵێن هاوپەیمانێتییەكەیان تا ئێستا بەهێزە، بەڵام ناكۆكی تێدا دەركەوتووە، بەڵام ئیمارات پارێزگاری لە بەرژەوەندییەكانی دەكات.
دبلۆماسەكان دەڵێن “ئامانج لە كەمكردنەوەی بوونی ئیمارات لە یەمەن بە ئامانجی دروستكردنی ئاشتییە لەكاتێكدایە فشاری هاوپەیمانە خۆرئاواییەكان هەیە بۆ كۆتایهێنان بە شەڕ كە تێیدا دەیان هەزار كەس كوژراون و یەمەنی بەرەو برسیبوون بردووە”.
ئەبووزەبی دەڵێت “بڕیارەكەمان سروشتییە لە چوارچێوەی ئاگربەستی چاودێریكراو لەلایەن نەتەوەیەكگرتووەكان لە شاری حەدیدەی كەناراو لە خۆرئاوای وڵات كە هاوپەیمانێتییەكە دووجار هەوڵی كۆنترۆڵكردنیدا، ئەم قۆناغە نوێیە خوازیاری ڕێگا سیاسییەكانە، نەك لەشكرییەكان”.
دبلۆماسەكان هەروەها دەڵێن “ئەمە هانی ئیمارات دەدات قەبوڵی ئەوە بكات توانای چارەسەری لەشكری نییە لە ئەنجامی ڕەخنە جیهانییەكان لە گورزە ئاسمانییەكان كە هێزە هاوپەیمانەكان دەكەین و كوژراو و برینداری زۆری لە ریزی سڤیلەكاندا لێدەكەوێتەوە و دەبێتە قەیرانێكی مرۆیی”.
ئیمارات هێزێكی 90 هەزار چەكداری لە یەمەنییەكان پێكهێناوە بۆ شەڕی حوسییەكان، كە هەزاران چەكداری سەربەخۆییخوازی باشوور و ئیسلامی توندئاژۆی تێدایە، ئەوان هێزەكانی حوسیان لەباشووری وڵات دوورخستەوە.

زیندووكردنەوەی ناكۆكییەكانی باكور و باشوور
شەڕ كە گەیشتووەتە حاڵەتێكی چەقبەستوو لەلایەنی لەشكرییەوە لە ماوەی ساڵانی ڕابردوودا ناكۆكییە مێژووییەكانی نێوان باكور و باشووری وەك دوو دەوڵەتی ساڵانی نەوەدەكانی سەدەی ڕابردووی زیندووكردەوە.
ئەمە یەكەم سەرهەڵدانی سەربەخۆیخوازەكانی باشوور نییە، لە كانوونی دووهەمی 2018شدا كۆنترۆڵی شاری عەدەنیان بۆ ماوەیەكی دیاریكراو كرد، بەڵام ئەو كاتە ڕیاز و ئەبووزەبی هاوكاربوون لە كۆتاییهێنان بەو ڕووبەڕووبوونەوەیە، لەگەڵ گۆڕینی گرنگی شەڕ بۆ بەندەری حەدیدە سەرچاوەی گەیاندنی هاوكاری بۆ حوسییەكان كە بە شادەماری ژیانی ملیۆنان كەس دادەندرێت.
هاوكات گرنگی ئیمارات گۆڕدرا بۆ هەوڵەكانی نەتەوە یەكگرتووەكان بۆ گەیشتن بەچارەسەری سیاسی، شرۆڤەكاران دەڵێن “سعودیە دەیەوێت مەترسی حوسییەكان دووربخاتەوە و سنوورەكانی دڵنیابكات، بەڵام ئامانجی ئیمارات كۆتایهێنانە بە توندئاژۆ ئیسلامییەكان و دڵنیاكردنی ڕێڕەوە ئاوییەكانی دەریای سوور”.

ئیمارات ئێستا دەیهەوێت حكومەتەكەی هادی بگۆڕێت بە ئەنجومەنی گواستنەوەی باشوور و لاوازكردنی هەنگاوەكانی پارتی چاكسازی كە پێیوایە لقێكی ئیخوان موسلیمینە، بەڵام ڕیاز بە پێچەوانەوە كە پێیوایە پاڵپشتی هادی دەكەن.

ئایندە دیاریدەكات ئاڕاستەی ڕووداوەكان بەرەو كوێ دەڕۆن، بەڵام پێشبینی باڵادەستبوونی زۆرتری حوسییەكان لە باكور و بەهێزبوونی سەربەخۆییخوازەكانی باشوور و لاوازبوونی حكومەتەكەی هادی و عەرەبستان دەكرێت لە یەمەن.

راپۆرت

سوریا هەڵوێستی لەسەر ڕێككەوتنی ئەمریكا و توركیا ڕاگەیاند
ڕاوێژكاری ئەسەد: ڕێگا بە دووبارەبوونەوەی ئەزموونی هەرێمی كوردستان نادەین

خەڵك- بەشی هەواڵ

ڕاوێژكاری سیاسی و ڕاگەیاندنی سەرۆك كۆماری سوریا هەڵوێستی وڵاتەكەی سەبارەت بە ڕێككەوتنی ئەمریكا و توركیا بۆ ئاگربەست لەسەر خاكی وڵاتەكەی ڕاگەیاند و دەڵێت: “ڕێگا بە دووبارەبوونەوەی ئەزموونی هەرێمی كوردستان نادەین، چونكە كوردەكان برای ئازیزی گەلی سوریان”.

بەسینە شەعبان، ڕاوێژكاری سیاسی و ڕاگەیاندنی بەشار ئەسەد بۆ (مەیادین) ڕایگەیاند، كە جیهان دژی داگیركاری توركیایە بۆ سەر خاكی سوریا و دەستەواژەی ناوچەی ئارام نادروستە، بەڵكو ئەو ناوچەیە داگیركراوە.

دوابەدوای كشانەوەی سوپای ئەمریكا لە خاكی ڕۆژئاوای كوردستان (باكووری سوریا) هێرشی داگیركاری توركیا بۆ سەر كوردەكان دەستی پێكرد و بەهۆیەوە سەدان هاوڵاتی مەدەنی و دەیان شەڕڤانی كورد شەهید و بریندار بوون و ژمارەیەكی زۆری هاووڵاتیان ئاوارەبوون ئەمەش كاردانەوەی نێودەوڵەتی لێكەوتەوە، هەربۆیە بەهۆی دەستبەرداربوونی ئەمریكاوە كوردەكان لەگەڵ حكومەتی سوریا بە نێوانگیری ڕوسیا ڕێككەوتن بۆ هاتنی هێزەكانی سوپای سوریا بۆ پاراستنی سنورەكان و بەرپەرچدانەوەی هێرشە داگیركارییەكانی سوپای توركیا و چەكدارە ئۆپۆزسیۆنە سوریەكانی سەر بە توركیا.

شەوی ڕابردوو مایك پێنس، جێگری ترمپ و ڕەجەب تەیب ئەردۆغان، سەرۆكی توركیا ڕێككەوتن لەسەر ئاگربەستی شەڕ و كشانەوەی شەڕڤانان لە ناوچە سنوریەكان بە قوڵایی 30 كیلۆمەتر لەماوەی 120 كاتژمێردا و دروست كردنی ناوچەی ئارام.

بەسینە شەعبان دەڵێت: ” ئەردۆغان پیاوێكی مەترسیدارە و دەبێت بەرەوڕووی ببینەوە، چونكە بۆچوونی ئیخوان موسلمین لە ناوچەكە و ئەوروپا بڵاودەكاتەوە و لای ئێمە بە داگیركەری زەویەكەمان ناسراوە و دەستدرێژی دەكاتە سەر وڵاتەكەمان”.

ڕاوێژكارەكەی ئەسەد پێی وایە، “بەهۆی هاوكارییەكانی توركیاوە بە هەزاران تیرۆرست هاتنە سوریاوە، بۆیە ئەگەر لە چارەسەر دەگەرێت، ئەوا باشترین چارەسەر ڕێككەوتنی ئەدەنەیە، كە لەنێوان توركیا و سوریا لە ساڵی 1998 بەسترا، بۆیە ئەوە چارەسەرە ئەگەر بە جدی ئەردۆغان دەیەوێت”.

بەپێی ڕێككەوتننامەی ئەدەنەی نێوان هەردوو حكومەتی سوریا و توركیای ساڵی 1998، “هەردوو وڵات هەماهەنگی یەكتری دەكەن بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی تیرۆر لەسەر سنوورەكان” و دیمەشق كۆتایی دەهێنێت بە چالاكییەكانی هێزەكانی سەر بە پەكەكە، كە مەبەستیان (پەیەدە و یەپەگە و یەپەژە)یە، لەكاتێكدا ئەو هێزانە بە درێژایی 5 ساڵی ڕابردوو شەڕی دژی تیرۆریان كردووە و خۆیان قوربانی ئەو جەنگە بوون لەپێناو هەموو جیهان و هەر لە سەر دەستی ئەوان گەورەترین ڕێكخراوی تیرۆرستی (داعش) تێكشكێنرا و لەو پێناوەشدا زیاتر لە 11 هەزار شەهیدیان داوە..

هەر بەپێی ئەو ڕێككەوتنەی توركیا و سوریا، “سوپای توركیا توانای چوونە ناو خاكی سوریای هەیە بە قوڵایی 5 كیلۆمەتر بۆ پاراستنی سنوورەكانی لە هەڕەشەی ئەمنی”، بەڵام وەك مەزڵوم كۆبانێ‌، فەرماندەی هەسەدە دەڵێت: “بەدرێژایی ئەم چەند ساڵانەی ئەو ناوچانە بەدەستمانەوە بووە تەنانەت یەك فیشەك بەرەوڕووی توركیا نەتەقێنراوە”.

شەعبان ئاماژەی بەوەشكردووە، كە دیمەشق پێی وایە هەر سورییەك پێویستە پارێزگاری لە وڵاتەكەی بكات دژی داگیركاری و دەشڵێت: “ئەو هەنگاوانی نراون بۆ بنیاتنانی پەیوەندی لەگەڵ هێزەكانی سوریایدیموكرات (هەسەدە) گرنگ و هەموو كێشەكانیش بەیەك جار چارەسەر نابن”.

جەختیشی كردۆتەوە، كە “دیمەشق قبوڵی ناكات نمونەی هەرێمی كوردستانی عیراق لە سوریا دووبارە بكرێتەوە، چونكە برا كوردەكان بەشێكی خۆشەویست و ئازیزن لە گەلی سوریا”.

لە ساڵانی ڕابردوودا و پێش سەرهەڵدانی شەڕ و جەنگ لە سوریا لەدوای ڕووداوەكانی “بەهاری عەرەبی” حكومەتی سوریا بە سەرۆكایەتی بەشار ئەسەد نكۆڵی لەوە دەكرد ڕەگەزنامە بدات بە كوردەكات و لەم ساڵانەی دواییشدا نكۆڵی لەوەدەكرد حوكمی زاتی “خۆبەڕێوەبەری” بدات بە كوردەكان لەو ناوچانەی لە ڕۆژهەڵاتی فوڕات و ڕۆژئاوای كوردستان ئازادیان كردبوون.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

راپۆرت

هەڵمەتی بایكۆتكردنی كاڵای توركی مشتومڕ دەنێتەوە

 

خەڵك – نزار جەزا

لەپاش هێرشە چەكدارییەكەی توركیا بۆسەر ڕۆژئاوای كوردستان، لەهەرێمی كوردستان هەڵمەتی بایكۆتكردنی كاڵای توركی لەناو بەشێك لە هاوڵاتیاندا دەستیپێكرد، ئەمەش ڕای جیاوازی لەسەر دروستبووە و بەشێك لە فرۆشیاران پێیانوایە جێگرەوەی كاڵای توركی لەكوردستان نییە، چونكە كوردستان نەگەیشتووە بەئاستی خۆبژێوی و لەم حاڵەدا ئەزمەیەكی گەورە دروستدەبێت، چونكە لەسەدا 50ی زیاتری بەرهەمی كوردستان لەتوركیاوە دێت، لەلایەكی دیكەوە بەرگریكارانی ئەم هەڵمەتە پێیانوایە، دەبێت كوردستان جێگرەوەی كاڵای توركی بدۆزێتەوە.

لەتۆڕە كۆمەڵایەتییەكان گروپی تایبەت بەبایكۆتكردنی بەرهەمە توركییەكان دروستكراوە، كە تێیدا جێگرەوەی بەرهەمە توركییەكان بڵاودەكرێنەوە و بەشداربووان تێیدا هانی هاوڵاتیان دەدەن كە بەرهەمی توركی نەكڕن، بەهۆكاری ئەوەی توركیا كوردەكانی ڕۆژئاوای كوردستان دەكوژێت و ئاوارەیاندەكات و ماڵ و ژیانیان دادەڕوخێنێت.

ڕێژەن عەبدوڵا، كە خوێندكاری زانكۆیە و بەتەواوی لەگەڵ ئەوەیە بایكۆتی كاڵای توركی بكرێت، چونكە دەبێت یارمەتی بوژانەوەی ئابووری توركیا نەدەین، كە ئەمەش بچوكترین و باشترین هەڵوێستە لەم دۆخەدا خەڵكی ئاسایی پێی بكرێت.

ناوبراو ئاماژەی بەئەوەشدا، پێویستە بازرگانەكانیش بیر لەئەوە بكەنەوە جێگرەوەی كاڵای توركی دابینبكەن، و چۆن خەڵكی ڕۆژئاوای كوردستان لەنەهامەتیدا دەژین، پێویستە هەرێمی كوردستانیش هاوخەمیانبێت و بایكۆتی كاڵای توركی بكەن.

لەبەرامبەر ئەم هەڵمەتەدا هەندێك كەس بەتەنزەوە لەتۆڕە كۆمەڵایەتییەكان دژ بەئەم هەڵمەتە وەستاونەتەوە جەخت لەئەوەدەكەنەوە، ئەگەر بەرهەمی توركی نەكڕن توشی بەدخۆراكی دەبن و دەبێت بگەڕێنەوە بۆ سەردەمانی ژیانی لادێكان، بەهۆكاری ئەوەی تاكو ئێستا حكومەتە 27 ساڵییەكەی باشووری كوردستان نەیتوانییوە كوردستان بگەیەنێتە ئاستی خۆبژێوی.

بۆ بەدواداچونی زیاتری ئەم بابەتە و وەرگرتنی ڕای فرۆشیارە جیاوازەكان سەردانی چەند شوێنێكی جیاوازی كرد و لە وتووێژێكی پەیامنێری (خەڵك) لەگەڵ ژیار لەتیف خاوەنی پۆشاك و كەمالیاتی دانیا دەركەوت، هەموو كاڵاكانی دوكانەكەی توركی و چینین، بەڵام زۆرینەی خواستەكانی لەسەر كاڵای توركییە، چونكە توركییەكە كوالیتی باشترە و لەم ماوەیەشدا بێگومان وەك پێشتر كاڵای توركی دەفرۆشێت.

باسی لەئەوەشكرد، ئەم هەڵمەتەی كە ئێستا خەڵك دەستیپێكردووە بۆ بایكۆتكردنی كاڵاتی توركی سەركەوتوو نابێت، چونكە زۆرێك لەو بەرهەمانەی لەكوردستان هەیە توركین و جێگرەوەیان نییە، خەڵكیش ناچارە ئەو بەرهەمانە بكڕێت.

لەلایەكی دیكەوە ئەمیر سدیق خاوەنی هەفتەبازاڕی حاجی ساڵح لەوتووێژێكیدا لەگەڵ پەیامنێری (خەڵك) ڕایگەیاند، هەرچەندە لەم ماوەیەدا هەندێك خەڵك سەردانی ماركێتەكەیان كردووە و ویستوویانە بەرهەمی توركی نەكڕن، بەڵام بەگشتی ناتوانرێت بایكۆتی كاڵای توركی بكرێت، چونكە بەرهەمی ناوخۆییمان كەمە یان گرانە، بەنمونە هێلكە كوردییەكە زۆر گرانە و ئێرانییەكەش باش نییە، بۆیە خەڵك بەناچاری توركی دەكڕێت.

بەپێی ئەو ئامارەی (خەڵك) دەستیكەوتووە، لەساڵی 2018دا لەتوركیاوە بەبەهای 10 ملیار دۆلار كاڵاو لەئێرانەوە بەبەهای 6 ملیار كاڵا هاتونەتە هەرێمی كوردستان، لەم رێژەیەش بەشێكی كەمی دەچێت بۆ خوارووی عیراق.

شێخ عەتا محەمەد، جێگری سەرۆكی لقی سلێمانی هاوردە و هەناردنكارانی هەرێم بە(خەڵك)ی ڕاگەیاند، لەسەدا 50ی كاڵاكانی كوردستان توركین و كۆمپانیایەكی زۆر و جۆراوجۆر لەهەرێمی كوردستان كاردەكەن، بۆیە لەئەگەری بایكۆتكردنی ئەم كاڵا و كۆمپانیایاندا ئەزمەیەك لەهەرێمی كوردستان دروستدەبێت.

ئاماژەی بەئەوەشدا، هەم توركیا پێویستی بەكوردستانە و هەم كوردستانیش پێویستی بە توركیایە، بەڵام كاتێك بایكۆتی كاڵای توركی بكرێت، دەبێت خەڵكیش بەرگەی ئەو ئەزمەیە بگرێت كە دروستدەبێت، چونكە كوردستان توانای خۆبژێوی نییە.

لەلایەكی دیكەوە سەردەشت عوسمان ڕۆژنامەنوس، بە(خەڵك)ی ڕاگەیاند، پێشئەوەی بیر لەلایەنە كوردایەتی و نەتەوایەتییەكە بكەینەوە، دەبێت بیر لەژێرخانی ئابووری كوردستان بكەینەوە كە ئایا ئەگەر بایكۆتی كاڵای وڵاتێك بكەین، ئایا كوردستان دەتوانێت خۆی بژیێنێت؟ ئایا بازرگانەكانمان چەندێك زیاندەكەن؟ ئایا بازرگانەكان دەتوانن جێگرەوەی ئەم كاڵا بایكۆتكراوانە بۆ هەرێم دابینبكەن؟

وتیشی:”چەندان ڕێگەی دیكە هەیە كە لەڕێیەوە بایكۆتی توركیا بكەین، بەنمونە سەرەتا بایكۆتی دراما و گۆرانی و هونەرەكەیان بكەین و گەشت بۆ ئەو وڵاتە نەكەین، دواتر بەبەرنامە جێگرەوەی كاڵای توركی لەهەرێم دابینبكرێت، دواتر بایكۆتی ئەو كاڵایە بكرێت”.

ماوەی چەند ڕۆژێكە ڕۆژئاوای كوردستان كەوتۆتە بەر هێرشێكی چەكداری توركیا، كە بەهۆیەوە دەیان كەس كوژران و برینداربوون و دەیان خێزانیش ئاوارەبوون.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

راپۆرت

كاتی كاراكردنی زانكۆلاین دیاریكرا
سێ‌ بەشی دەرچووان لە خوێندنی خۆڕایی زانكۆ و پەیمانگاكان وەرگیران

خەڵك- بەشی هەواڵ
ئەمڕۆ سێ شەممە ڕێكەوتی 8-10-2019 ناوی دەرچووان لە زانكۆ و پەیمانگاكانی هەرێمی كوردستان ڕاگەیەنرا و بەپێی ئەنجامەكانی وەرگرتنیش ٧٤%ی دەرچووان لە خوێندنی بەخۆڕایی لە زانكۆ و پەیمانگا حكومیەكان وەرگیراون و خوێندكارانیش دەتوانن (لەم لینكەوە) ناوەكانیان بدۆزنەوە.

ئارام محەمەد، وەزیری خوێندنی باڵا و توێژینەوەی زانستی لەكۆنفڕانسێكی ڕۆژنامەوانیدا ڕایگەیاند، خوێندكاران سەرمایەی مرۆیی گرنگی ئەم هەرێمەن و ئێمە وەك وەزارەت تەواوی ئامادەكاری و پشتویوانیان دەبین بۆ سەركەوتنیان لەپڕۆسەی خوێندن، ڕاستە چەند سەرنج و تێبینییەك هەبوون لەبارەی دواكەوتنی ڕاگەیاندنی ناوی دەرچووان، بەڵام ئەم پڕۆسەیە پڕۆسەیەكی ورد و تەكنیكییە بۆیە ئێمە لەگەڵ وەزارەتی پەروەردەی حكومەتی هەرێمی كوردستان لەسەر هێڵین بتوانین بۆ ئەوەی ئەم بابەتە زیاتر تاوتوێ بكەین و لەساڵانی داهاتوو ئەو كێشانە نەمێنێت.

كورسی خوێندن بەڕێژەی 30% لە حكومی خۆڕایی زیادكراوە
ئاشكراشی كرد، بەشێك لەهۆكاری دواكەوتنی ناوی دەرچووانیش پەیوەندی بەزیادكردنی پلانەوە هەبوو، كەسەرەتا زانكۆكان پلانیان زیاد كرد و دواتریش ئێمە وەك وەزارەت ڕیژەی 30%ی كورسی خوێندنی گشتیمان زیاد كرد ئەمەش لەپێناو ڕەخساندنی هەلی زیاتر بە دەرچووان.

ئارام محەمەد وتیشی، “بەگشتی ڕێژەی وەرگرتن بۆ ساڵی خوێندن بەم شێوەیە بووە ،بۆ پلانی بەخۆڕایی لەزانكۆ و پەیمانگاكان 74% و ئێواران 14% و پارالێڵ 8%، بەم شێوەیە بۆ ساڵی خوێندنی (٢٠١٨-٢٠١٩) لە زانكۆ و پەیمانگە حكومییەكان دا (٤١٨٣٣) خوێندكار وەرگیران”.

ڕێژەی وەرگرتن دەبێت بە 100% لە خوێندنی خۆڕایی
لای خۆشیەوە خەتاب ئەحمەد شێخانی، بەڕێوەبەری گشتی خوێندن و پلاندانان و بەدواداچوون لە وەزارەتی خوێندنی باڵا و توێژینەوەی زانستی ئەنجامی وەرگرتنی خوێندكارانی ڕاگەیاند و وتی، “وەزارەتەكەمان ماوەیەكە بەچڕی و ورد كار بۆ وەرگرتنی خوێندكاران لە زانكۆكانی هەرێمی كوردستان دەكات”.

وتیشی، “ئەمساڵ دەرچوانی خولی یەكەم و دوەمی قۆناغی (١٢)ی‌ ئامادەیی لە یەك كاتدا بەسیستمەكانی (زانكۆلاین، پارالێڵ و ئیواران) داوایان پێشكەش كرد كە (٣٨٢٨٤) دەرچوی پۆلی 12ی ئەمساڵ‌ فۆڕمی وەرگرتنیان لە زانكۆ و پەیمانگەكان پێشكەش كردووە، لە ئەنجامدا (٢٨١٨٥) خوێندكار، كە دەكاتە ڕێژەی 74% لەپلانی گشتی واتە خوێندنی بەخۆڕایی لە زانكۆ و پەیمانگە حكومیەكان بۆ ساڵی خوێندنی (٢٠١٨-٢٠١٩) وەرگیران و (٣١٣٦) دەرچووی دیكەش كە دەكاتە 8% لەخوێندنی پارالێڵ وەرگیراون و ٥٥٤٤ دەرچووی دیكەش، كە دەكاتە ڕێژەی 14% لە خوێندنی ئێواران وەرگیراون بەوەش ڕێژەی وەرگرتن بریتیە لە (٩٦%)ە، ١٤٨١ خوێندكاریش كە دەكاتە ڕێژەی 4% بەهۆی هەڵە پڕكردنەوەی فۆڕم لەهەڵبژاردنی بەشەكان ناویان نەگەڕاوەتەوە و هاوكات ٣٠٥٢ كورسی بەتاڵیش لەزانكۆ و پەیانگاكان ماون بەپێشكەش كردنی سكاڵا ناوی ئەوانەش دەگەڕێتەوە و ڕێژەی وەرگرتن دەبێت بە لە 100%”.

كاتی دۆزینەوەی شوێنی وەرگرتن لە زانكۆكان
د.خەتاب ئەحمەد شێخانی، دەرچووانی پۆلی 12ی ئامادەیی ئاگادار كرد، كە ئێوارەی ئەمڕۆ، لە كاتژمێر (٥) بەدواوە لە ڕێگەی وێبسایتی ئەلیكترۆنی (www.regayzanko.com) بەبەكارهێنانی هەمان ناوی بەكارهێنەر و وشەی تێپەڕ (یوزەیەر نەیم و پاسۆرد) كە پێشتر فۆڕمەكانیان پێ‌ پڕكردبووەوە، دەتوانن ئەو شوێنە بدۆزنەوە، كە لێیی وەرگیراون.

دەچووانی ساڵانی دیكەش ناویان گەڕاوەتەوە
د.خەتاب شێخانی وتیشی، “جگە لەدەرچووانی ساڵی ٢٠١٩ دەرچووانی ساڵی پاریش، كە ناویان نەگەڕابووەوە داوایان پێشكەش كردووە، كە ژمارەیان ٦٧٩٣ خوێندكارە و ٩٦٥ دەرچوو ناویان لە پلانی گشتی واتە خوێندنی بەخۆڕایی گەڕاوەتەوە و ١٠٢٢ دەرچووش لە خوێندنی پارالێڵ و ٢٩٨١ دەرچووش لە خوێندنی ئێواران ناویان گەڕاوەتەوە و بەمەش ٤٩٦٨ دەرچووی ساڵانی ڕابردوو لەمساڵی خوێندن ناویان لە زانكۆ و پەیمانگاكان گەڕاوەتەوە و بەمەش لەگەڵ دەرچووانی ئەمساڵ كۆی وەرگیراوان ٤١٨٣٣ خوێندكار ناویان لە زانكۆ و پەیمانگاكان گەڕاوەتەوە”.

ماوەی سكاڵا 4 ڕۆژە
لەبارەی پێشكەش كردنی سكاڵاش د.خەتاب شێخانی ڕایگەیاند، ئەو دەرچووانەی سكاڵایان هەیە بەهەمان پاسوۆرد و یوزەرنەیمەوە دەچنە ناو سیستمەكە و دەتوانن سكاڵا پێشكەش بكەن، كە تا ئێوارەی ڕۆژی شەممە كاتژمێر ١٢ی شەو پێشكەش كردنی سكاڵا بەردەوام دەبێت.

ئاشكراشی كرد، بۆ دابەینی بەش و كۆلێژەكانیش بەهەمان پڕۆسە و لەنێو سیستمی وەرگرتندا دەرچووان دەتوانن داوای دابەزین بكەن.

ڕاستەوخۆڕاگەیاندنی ئەنجامی وەرگرتنی خوێندکاران لەزانکۆ و پەیمانگاکان۸/۱۰/۲۰۱۹

Posted by Xelk Media Network on Tuesday, October 8, 2019

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

کوردستان