ئێمە لە تۆرە کۆمەڵایەتیەکان

جیهان

پانۆڕامای سەری ساڵی كۆچی

خەڵك-بەشی هەواڵ

ئەمڕۆ 1ی موحەڕەمی ساڵی 1441، هاتنەوەی ساڵێكی نوێی ساڵی كۆچییە و لەدوای كۆچی پێغەمبەری ئیسلام كرایە ساڵی جیهانی ئیسلامی و ئێمەی گەلی كوردیش وەك دانیشتوانی كوردستان و بەشێك لە جیهانی ئیسلامی ساڵنامەی كۆچی بەشێك بووە لە مێژوومان و بە بەردەوامی كاری پێدەكەین.

مێژووی ساڵی كۆچی
سەرەتای دانانی ئەم ساڵنامەیە دەگەڕێتەوە بۆ مێژووی سەردەمی دووەم خەلیفەی ڕاشیدین، عومەری كوری خەتاب ۱۳ – ۲۳كۆچی، كاتێك خودی خەلیفە بوونی ساڵنامەیەكی بۆ مێژووی ئیسلام بە كارێكی پێویستی دانا.
خەلیفە عومەر مێژووی كۆچكردنی پەیامبەری ئیسلام (موحەمەدی كوڕی عەبدوڵڵا – درودی خوای لەسەربێت) و هاوەڵەكانی لەشاری مەككەوە بۆ شاری مەدینە بەسەرەتای ئەم ساڵنامەیە دیاریكرد، ئەمەش لەدوای بانگهێشتكردنی پەیامبەری ئیسلام لەلایەن كۆمەڵێك لە خەڵكی شاری مەدینە لە گوفتی دووەمی عەقەبەدا.

خەلیفە عومەر سەرەتای دەستپێكردنی ساڵنامەی كۆچی مانگی لەڕۆژی ١ی موحەڕەم، بەرامبەر ٦٢٢/٧/١٥ز دانا، كە هاوكات بوو لەگەڵ كۆچكردنی پەیامبەری ئیسلام و هاوەڵانی لە شاری مەككەوە بۆ شاری مەدینە.

دیاریكردنی مانگەكانی ڕۆژمێری كۆچی
پێش هاتنی ئاینی پیرۆزی ئیسلام، ئەو مانگانەی كە ئێستا وەكو مانگەكانی ساڵی كۆچی ناویان دەبرێت، لەلایەن دانیشتوانی نیمچە دورگەی عەرەبەوە بەكارهاتوون، كە ژمارەی ڕۆژەكانیان لەنێوان ۲۹ – ۳۰ ڕۆژدایە، بەڵام بۆ بەكارهێنانی ژمارەی ساڵ، وەك ئەوەی وتبێتیان ساڵی ئەوەندەیە شتێكی ئەوتۆ بەكارنەهاتووە، بەڵكو زیاتر ڕووداوی ساڵێكی دیاریكراو بووەتە ناوی ساڵ و بۆ ئاماژەكردن بە دیاریكردنی مێژووی ڕووداوەكانی پێش و دوای ئەو ساڵە بەكارهاتووە، بەڵگە ساڵی فیل، كە لە كتێبە مێژووییەكاندا دەڵێت،”لەساڵی فیل یان دوو ساڵ پێش یا یان ساڵی فیل ئەو ڕووداوە ڕوویداوە یان فڵان كەس لەدایك بووە”.

ناوی مانگەكانی ڕۆژمێری كۆچی
“موحەڕەم، سەفەر، ڕەبیعی یەكەم، ڕەبیعی دووەم، جیمادی یەكەم، جیمادی ئاخر، ڕەجەب، شەعبان، ڕەمەزان، شەووال، زولقەعیدە، زولحەجە”

تایبەتمەندییەكانی ساڵنامەی كۆچی
١- بەگوێرەی پێوانەی سوڕانەوەی مانگ لەماوەی ٢٩ ڕۆژدا بە چواردەوری زەویدا دانراوە.
٢- لە ١٢ مانگ یان ٣٥٤ – ٣٥٥ ڕۆژ پێكهاتووە.
٣- هەموو ٣٤ ساڵێك یەك ساڵ زیاد دەكات، چونكە بەپێی ساڵی زاینی، ساڵانە ١٠ – ۱۱ یا ۱۲ ڕۆژ دێتە پێشەوە.
٤- ڕۆژمێرێكی كارگێڕی و ئاینییە و تایبەتە بە بۆنە و مەڕاسیمە ئاینییەكانی ئەو گەلانەی سەر بە ئاینی پیرۆزی ئیسلام-ن، كە جگە لە هەردوو وڵاتی ئێران و ئەفغانستان، زۆربەی وڵاتانی ئیسلامی بەكاری دەهێنن.

لەوڵاتی سعودیە ڕۆژمێرێكی كۆچی بەناوی “ام القری” بەكاردێت، كە لەبەرواری ۱۲ی ڕەبیعولئەوەل بەرامبەر بە ٦۲۲/۹/۲۳ز دەستپێدەكات و هەرچەندە ڕۆژمێرەكە لەسەر پێوەری سووڕِانەوەی مانگ و مەودای دووری هێڵەكانی پانی و درێژی شاری مەككە دانراوە، بەڵام تیایدا ڕەچاوی خۆریش كراوە بۆ زانینی وەرزەكان، چونكە ۹/۲۳ كاتی وەڕگەڕانی دووەمی خولی گەردونی ساڵ و سەرەتای وەرزی پایزە.

كۆچی پێغەمبەر لە مەككەوە بۆ مەدینە
پێویستە لە سەرەتاوە باس لەوە بكەین كە هیجرەت یان كۆچكردن جیاوازە لەگەڵ هەڵهاتن، چونكە هەڵهاتن بێ خۆ ئامادەكردنە و ئامانج لێی خۆرزگاركرنە لە لەناوچوون، بەڵام هیجرەت ئامادەسازی بۆ دەكرێت و بۆ ڕێكخستنی كاروبارەكانە، هەر بۆیەش كۆچی پێغەمبەر ئامادەسازی بۆ كرابوو.
پێغمبەرمان پێی خۆش بوو كۆچ بكات بۆ شوێنێك كە هاوپەیمان نەبن لەگەڵ وڵاتە زلهێزەكانی وەك فارس و ڕۆم، ئەوە بوو لە ساڵی دەیەمی پێغەمبەرایەتی كۆچی كرد بۆ تائیف و مانگێك و دە رۆژ لە ناویان مایەوە، بەڵام هیچ سوودی نەبوو و كەوتە ژێر ئازار و ئەشكەنجەشیانەوە، ئا لەم ساڵیدا پێغەمبەری خوا سوود لە زیارەتكارانی مەدینە دەبینێت و دوای گفتوگۆكردن موسڵمان دەبن و بانگهێشتی دەكەن بڕوات بۆ مەدینە.

كارەكانی پێغەمبەری ئیسلام لە مەدینە
پاش ئەوەی پێغەمبەری خوا هیجرەتی كرد، یەكەم كار ئەنجامیدا دوای دروسكردنی مزگەوت دروستكردنی برایەتی بوو لە نێوان موسڵمانانی كۆچەری و ئەنصارییەكان، هەروەها لە نێوان ئەوس و خەزرەج، دوای ئەوە بڕیاری دامەزراندنی دەوڵەتی ئیسلامی دا، ئەمەش بەڵگەیە كە دەوڵەتداری بەبێ ئاین و برایەتی ناچەسپێ.

جیهان

بەهۆی پەلامارێكەوە لە حەلەب 5 هاووڵاتی كوژران

خەڵك- بەشی هەواڵ

ئاژانسی هەواڵی”سانا”ی فەرمی سوریا بڵاوی كردەوە، شەوی ڕابردوو هێرشكراوەتەسەر چەند ناوچەیەكی نزیك لە شاری حەلەب و بەهۆیەوە پێنج هاووڵاتی كوژراون و نزیكەی 40 كەسی دیكەش برینداربوون.

ئاژانسەكە ئاماژەی بەوەكردووە، گروپە چەكدارە توندڕەوەكان ئەو كارەیان كردووە، بەبێ‌ ئەوەی ئاماژە بە ناوی هیچ گروپێك بكات.

دوای ڕووداوەكە كوژراو و بریندارەكان بۆ نەخۆشخانەكانی شاری حەلەب گواستراونەتەوە.

شاری حەلەب پێشتر لەلایەن چەند گروپێكی چەكداری ئۆپۆزسیۆنی سوریاوە كۆنترۆڵكرا و ساڵی ڕابردوو سوپای سوریا بە هاوكاری هێزی ئاسمانی ڕوسیا كۆنترۆڵی كردەوە.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

جیهان

مەزڵوم كۆبانێ‌ بۆ ڕوسیا و ئەمریكا: توركیا هاووڵاتی كۆمەڵكوژ دەكات و دەڵێت تیرۆریستم كوشتووە

خەڵك – بەشی هەواڵ

فەرماندەی گشتی هێزەكانی سوریای دیموكرات (هەسەدە) داوا لە ڕوسیا و ئەمریكا دەكات ڕێگە لە كوشتنی منداڵی كورد لە لایەن توركیاوە بگرن.

مەزڵوم كۆبانێ فەرماندەی گشتی هێزەكانی سوریای دیموكرات (هەسەدە) لە جریوەیەكدا لە تۆڕی كۆمەڵایەتی تویتەر نووسیویەتی، “توركیا خانەوادەیەكی كوردی لە نزیك كۆبانێ لە ڕێگەی بۆردوومانی فڕۆكەی بێفڕۆكەوانەوە كۆمەڵكوژ كرد و وەزارەتی بەرگری ئەو وڵاتە دەڵێت (7) تیرۆریست كوژران.

مەزڵوم كۆبانێ ئاماژەی بەوەشداوە، ڕوسیا و ئەمریكا گەرەنتیكار بەرپرسن لە پاراستنی منداڵانمان لە كۆمەڵكوژكردنیان لەلایەن توركیاوە “.

فەرماندەی گشتی هەسەدە داواكاریشە، ڕوسیا و ئەمریكا لێكۆڵینەوەیەكی ئاشكرا بۆ ڕاگرتنی پڕۆسەی لەناوبردن بكەنەوە ولێپێچینەوە لە لێپرسراوانی تاوانی كۆمەڵكوژییەكان بكرێت.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

جیهان

یەكێتی ئەوروپا داوا لە ئێران دەكات لەگەڵ خۆپیشاندەران لەسەرخۆ بێت

خەڵك –بەشی هەواڵ

یەكێتی ئەورووپا سەرەخۆشی بۆ بنەماڵەی قوربانیانی ئەم دوواییەی رووداوەكانی ئێران دەنێرێت و داواش لە دەسەڵاتدارانی ئێران دەكات لە توندوتیژی دژی خۆپیشاندەران خۆی ببوێرێت.

لە پەیامێكی یەكێتی ئەرووپادا ڕاگەیەندراوە “خەڵكی ئێران لە هەژاری و برسێتی ڕاپەڕیون، بۆیە دەسەڵاتی ئێران دەبێت لەگەڵیان لە سەرخۆ بێت و لە توندوتیژی هێزەكانی كەم كاتەوە”.

مایا كوو سیانچیج وتەبێژی سیاسەتی دەرەوەیی یەكێتی ئەورووپا داوا لە ئێران دەكات ، بۆچارەسەری كێشەكان دانیشتنیان لەگەڵ بكەن .

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

کوردستان