ئێمە لە تۆرە کۆمەڵایەتیەکان

چاوپێکەوتن

” نابێت هەمواری یاسای وەبەرهێنان بە بێ‌ ڕۆڵ و بۆچوونی كەرتی تایبەت و وەبەرهێنەران و ئابووریناسان و بەڵێندەران تێ‌ پەڕێت”

 

خەڵك – چۆمان ئازاد

هاوكات لەگەڵ دەرچوواندنی یاسای وەبەرهێنان، لە هەرێمی كوردستان بە هۆی ئەم یاسایە تا ئێستا دەرفەت دراوەتە وەبەرهێنەران تا سەرمایەكانیان بەگەڕ بخەن و لە پڕۆژە و سێكتەری جیاوازدا سەرمایەگوزاری بكەن، بەرەنجامی ئەم یاسایە زۆرێك پڕۆژەی وەبەرهێنانی جیاواز بووە كە تا ڕادەیەكی باش بە سیمای ئاوەدانی هەرێمی كوردستانەوە دیارە، لە ئێستادا هەمواركردنی ئەم یاسایە هاتۆتە پێش و داوای پێداچوونەوە و گۆِرانكاری لە بەند و بڕگەكانی دەكرێت.

تۆڕی میدیایی خەڵك لەمبارەیەوە و سەبارەت بە خواستی وەبەرهێنەران و پێشنیار و داواكارییان، ڕاوبۆچوونی “یاسین مەحمود ڕەشید” وتەبێژی یەكێتی وەبەرهێنەرانی كوردستان و سەرۆكی لقی سلێمانی ئەو یەكێتییەی وەرگرتووە و ئەمەی خوارەوە دەقی پێشنیار و بۆچوونەكانی ناوبراون سەبارەت بە هەمواركردنەوەی یاسای وەبەرهێنان.

یاسای وەبەرهێنان، ئەگەر بە شێوازێكی زانستی و ئەكادیمیانە هەموار بكرێتەوە ئەتوانین بڵێین، هەرێمی كوردستان بناغەیەكی بەهێزی ئابوری پێ‌ بینات ئەنێت و ئەبێتە ژێرخانێكی بەهێز بۆی.

خەڵك – لە ماوەی 13 ساڵی ڕابردوودا چین ئەو دەسكەوتانەی لە رێی یاسای وەبەرهێنانەوە بۆ هەرێم فەراهەم بوون؟

یاسین مەحمود ڕەشید: هەرێمی كوردستان لە مانگی 6ی ساڵی 2006 وە، بووە بە خاوەنی یاسای ژمارە 4 و لە ماوەی ئەو 13 ساڵەشدا توانیویەتی بە پێی ئەو یاسایە بە رێژەی %11 ناوچەكە بەرەو ناوچەیەكی وەبەرهێن ببیات و بە رێژەی %89 هەرێم سوودی لە بەرهەم و دەستی دەرەكی بینیوە و وەك هەرێمێكی بەكارهێنەر بووە بۆ كەرەستەو كاڵاو پێویستی وڵاتانی دراوسێ‌ و جیهان.
هەندێك خاڵی بابەتی و جەوهەری هەیە كە زۆر گرنگە دەبێت لە هەمواركردنەوەی یاسای وەبەرهێناندا جێی بكرێتەوە و ڕەچاو بكرێت چونكە ئێستا وەك ساڵی 2006 نییە، ئەوكات زۆر بە كەمی سەرمایەداران وەبەرهێنانیان دەكرد، بەڵام ئێستا دۆخەكە شتێكی كەیە.
بۆ ئێستاش كە هەوڵ هەیە ئەو یاسایە هەموار بكرێتەوە، هەزاران وەبەرهێنەر و كۆمپانیا هەن كە وەبەرهێنان دەكەن لە هەرێمی كوردستان بە سەرمایەی زیاتر لە 51 ملیار دۆلار لە كۆی هەموو ئەو پرۆژانەش كە هەمانە لە %80 زیاتری وەبەرهێنانی خۆماڵییە بۆیە وەبەرهێنەران لە هەمواركردنەوەی یاسای وەبەرهێناندا دەبێت دەوری باڵا ببینن.

خەڵك – وەك وەبەرهێنەران دەتانەوێت هەمواری یاساكە چۆن بێت؟

یاسین مەحمود ڕەشید: ئەوەی بەلامانەوە گرنگە لە هەمواركردنەوە یاساكەدا، ئەوەیە ئەم یاسایە بەو پێیەی دەبێتە بناغەیەكی پتەو بۆ ژێرخانی ئابووری هەرێم و دەشبێتە چەمكێكی گرنگی كارنامەی كابینەی 9ی حكومەتی هەرێمی كوردستان دەبێت حكومەت خۆی زۆر بە وردی و جددی چاودێری ئەم هەمواركردنەوەیە بكات و وەك یەكێك لە یاسا پڕ بایەخەكان تەماشای بكات، چونكە ئەو كارنامەیەی كە بەرێز “مەسرور بارزانی” لە میانی بەرنامەی كاری حكومەتەكەی خوێندییەوە بە بێ‌ هەموار كردنەوەی یاسا ناتوانێت لایەنی ئابوری ئەو كارنامەیەی جێبەجێ‌ بكات، بە تایبەت ئەو خاڵانەی پەیوەندی بە لایەنی ئابوری و چاكسازی ئابوری و ڕێكخستنەوەی كەرتەكان هەیە.

خەڵك – پێشنیار و داواكاری ئێوە بۆ هەمواركردنەوەكە چی یە؟

یاسین مەحمود ڕەشید: ئێمە داوای ئەوە دەكەین حكومەت خۆی بە وردی چاودێری ئەو هەموار كردنەوەیە بكات و كەسانی شارەزاو پسپۆری بۆ ئامادە بكات، ناشكرێ‌ یاساكە لە چوارچێوەی كەسێك یان فراكسیۆنێك یان پەڕلەمان بە تایبەتی بهێڵینەوە ئەم یاسایە وەك ئاماژەم پێدا دەبێتە بناغەیەكی باشی ژێر خانی ئابووری هەرێم، دەبێت بە هەوڵ و بیروبۆچوونی هەموان دەوڵەمەندی بكەین.
ئەم هەمواركردنەوەیەی یاسای وەبەرهێنان نا بێت بە بێ‌ ڕۆڵ و بۆچوونی كەرتی تایبەت و وەبەرهێنەران و ئابووریناسان و بەڵێندەران تێ‌ پەڕێت، گرنگە ڕۆڵی هەمووانی تیا بەرجەستە بێت و بۆچوونی گشتگیری لەسەر وەربگیرێت، چونكە دواجار فاكتەری سەرەكی بۆ بەرجەستە كردنی ئەم یاساییە لە واقیعدا وەبەرهێنەران خۆیانن، خۆشحاڵانە ئەمڕۆ هەندێك وەبەرهێنمان هەیە بە ئەندازەیەك شارەزان كە خاوەن بیرو بۆچوونی بەسوود و ئەرێنین و دەتوانرێ‌ پرس و ڕای زۆر باشیان پێ‌ بكرێت، كەرتی تایبەت بە گشتی و ژوورە بازرگانییەكان ئەوانیش دەتوانن رۆڵێكی باش ببینن لە هەمواركردنەوەی یاسای وەبەرهێناندا.

خەڵك – ئێوە پیتان باشە پارسەنگی هەموارەكە بە چ لایەكدا بێت، وەبەرهێنەر یان حكومەت؟

یاسین مەحمود ڕەشید: یاسای نوێی وەبەرهێنان بۆ هەرێمی كوردستان دەبێت زۆر بابەتیی و گونجاو بێ چونكە، وڵاتانی دراوسێ‌ بە تایبەتی ئێستا سەرجەمیان یاسای وەبەرهێنانیان هەموار كردۆتەوە، ئێستا كێ بڕكێ‌ هەیە لە نێوانی وڵاتانی دراوسێماندا كە یاساكەیان هەمواركۆردۆتەوە، هەمووان دەیانەوێـت بە یاساكانیان وڵاتیان پێش بخەن و ئابوورییەكەی بەهێز بكەن، بۆیەگ گرنگە لە هەمواری ئەم یاسایەدا چەند خاڵێك هەن زامن بكرێن لەوانە:
بەرژەوەندی گشتی، بەژەوەندی حكومەت، پاشان وەبەرهێنەران، دەبێت یاساكە بۆ هەمووان بێت.

خەڵك – ئێستا زۆرێك لە وڵاتانی ناوچەكە لە هەواری نوێی یاسای وەبەرهێنانیاندا ئەولەویەتیان بە وەبەرهێن داوە تا كارئاسانی زۆریان بۆ بكەن و سەرمایەكانیان لە وڵاتانیان بە گەڕ بخەن، ئەكرێت یاسای هەمواركراوی هەرێمیش بۆ ئەم لایەنە بەو جۆرە بێت؟

یاسین مەحمود ڕەشید: وڵاتێكی وەك كۆماری ئیسلامی ئێران، لە مێژوویدا هیچ وەبەرهێننَكی بیانی نەیتوانیوە، وەبەرهێنانی تێدا بكات، بەڵام ئێستا بەهۆی هەمواری یاسای وەبەرهێنانیان دەیان وەبەرهێنەری پەلكێشی وڵاتەكەی كردووەو سەرمایەیان بەگەڕخستووە لە چەندین پڕۆژەی جیاوازدا و دەشتوانن سوودی پڕۆژەكانیان ببەنەوە بۆ وڵاتی خۆیان.

بۆ یەكەمجارە لە توركیادا وەبەرهێنەر دەتوانێت بە سەرمایەی 250 هەزار دۆلار ڕەگەزنامەی ئەو وڵاتە بە دەست بهێنێت، ئەمە یەكێك لەو خاڵانەیە كە حكومەتی توركی لە هەمواری نوێی یاسای وەبەرهێنانی وڵاتەكەی جێی كردۆتەوە و ڕەگەزنامەی توركی بەرامبەر كراوە بە وەبەرهێنان بە بڕی 250 هەزار دۆلار! لە سعودیەش بە هەمان شێوە زۆر شتی باش لە یاسای ئەو وڵاتە بۆ وەبەرهێنەر جێكراوەتەوە تا بتوانێـت سوود لە سەرمایەی دەرەكی ببینێت بۆ پڕۆژەكانی وڵاتەكەی هەر لە ئیقامە و ڕەگەزنامە و مافی پاراستن و بردنە دەرەوەی سوود.

بە هەمان شێوە وڵاتانی ئوردون، كوەیت، وڵاتانی كەنداو، گۆڕانكارییان لە یاسای وەبەرهێنانیاندا كردووە، ئێمەش لە ناوچەكەدا دراوسێی ئەم وڵاتانەین دەبێت یاساكانمان لانی كەم هاوتای ئەوان بكەین و هاوشانی ئەوان یاساكانی ئێمەش بە گوِر و بەهێز بن زۆر گرنگە لە هەمواری ئەم یاسایەدا ئامانجمان پێكابێت و پڕ بە ویستی هەرێمی كوردستان بێت و وەبەرهێن بتوانێـت لە سەنتەری شار و قەزا و گوند و ناحییەكان وەبەرهێنان بكات، دەبێت ئەمجارە وەبەرهێنان بچێتە گوندەكان و لەوێوە دەست پێ بكات بەهۆی یاسای وەبەرهێنانەوە ئەوەی سوود مەند دەبوو پارێزگاكان و چەند قەزایەك بوون كە بە داخەوە زۆر جێگە دەستی وەبەرهێنانیان پێ‌ نەگەیشت و ئەو یاسایە بە باڵای پارێزگاكاندا دورابوو.

خاڵێكی تر كە گرنگە لە هەموارەكەدا جێی بكرێتەوە ئەوەیە وەبەرهێن بناسرێت بەجۆرێك كە لەمەودوا هەڵسەنگاندن بۆ وەبەرهێنەر بكرێت هەموو كەس پڕۆژەی نەدرێتێ‌ یاسای ئێستا تەنیا هەڵسەنگاندنی بۆ پڕۆژە تیا ڕەچاو كراوە، بۆ هەمواركردنەوەكەی بە شیاوی ئەزانم وەبەرهێنیش هەڵسەنگاندنی بۆ بكرێت، گرنگە لەم هەموارەدا ئەرك و ماف و پێویستییەكان و تایبەتمەندی و لێپرسینەوە لە وەبەرهێنەر دیاری بكرێت، بەرەنجامی گوێنەدان بەم خاڵانە وەبەرهێنی خراپ و جێهێشتنی پڕۆژە و ماڵوێرانی پێشووی لێَدەكەوێتـەوە كە چەندین نمونەمان هەیە.

خەڵك – لە هەمواری ئەم یاسایەدا چ نەخشە ڕێگەیەك پێشنیار دەكەن؟

یاسین مەحمود ڕەشید: گرنگە لەم یاسا نوێیەدا نەخشە ڕێگەیەكی دوور مەودا لانی كەم بۆ 20 ساڵ لە بواری وەبەرهێنان لە هەرێمی كوردستاندا دیاری بكرێت، گرنگە بوارەكانی وەبەرهێنان بۆ هەر شارو شارۆچكەیەك دیاریبكرێت و پێویستی وەبەرهێنانی هەر ناوچەیەك لەبەرچاو بگیرێت بۆ پڕۆژەكان نەك هەركەس بە ئارزوی خۆی لە هەركوێ‌ ویستی وەبەرهێنان بكات، چونكە زۆرمان دیوە بە كۆمەڵ پڕۆژە ڕەزامەندی لەسەر دراوە بۆ یەك بابەت، بەڵام دواتر زیاتر لە نیوەی ئەو پڕۆژانە شكستیان هێناوە، گرنگە هەمەجۆری و ئەولەویەت بۆ پڕۆژەی هەر ناوچەیەك هەبێت و نەخشە ڕێگە هەبێت بۆ پێدانی پڕۆژەكانی وەبەرهێنان.

نەخشە ڕێگەی وەبەرهێنان لە دنیادا بەو جۆرەیە كە دەبێت سێكتەرەكانی تیا دیاری بكرێت و بە پێی هەر سێكتەرێك ئەولەوییەت هەبێت و ڕەچاوی ئەوە بكرێت كە چ پڕۆژەیەك بۆ چ جێگەیەك شیاوە و پێویستە، دەبێت ئەوە ڕوون بكرێتەوە ئایا سلێمانی بكەین بە پایتەختی پیشەسازی، دهۆك بۆ بازرگانی هەولێر بۆ گەشتیاری ئەمانە دەبێت ڕوون و بەرچاو بن و لە نەخشە ڕێگەكەدا ڕەنگدانەوەیان هەبێت و یەكلایی بكرێنەوە و بەندیان بۆ دابنرێت .

خەڵك – ئەنجومەنێك بە ناوی “ئەنجومەنی باڵای وەبەرهێنان” ئێستا بوونی هەیە، سەبارەت بە گۆِرانكاری لەم ئەنجومە چی دەڵێن، تا چەند گرنگە وەبەرهێنەر و شارەزایانی ئابووی لەم ئەنجومەندا بن؟

یاسین مەحمود ڕەشید: گرنگە لەم هەموار كردنەوەیەدا ئەنجومەنی باڵای وەبەرهێنان گۆڕانكاری گەورەی بەسەردا بێت و ڕێگە خۆش بكرێت كە كەسانی دیكەی بە ئەزموون و شارەزا بێنە پێش و ئەندامانی ئەو ئەنجومەنە تەنها وەزیرەكانی حكومەت نەبن، بەڵكو كەسانی هەمەجۆر و بە ئەزموون بن دەبێت وەك پێشتر نەبێت كە بە زۆری زۆرداری چەند وەبەرهێنەرێكمان لەو ئەنجومەنەدا جێكردۆتەوە، دەكرێت مامۆستایانی زانكۆ، شارەزایانی ئابووری، نوێنەری ژوورە بازرگانییەكان و یەكێتییەكانی بەڵێندەران وەبەرهێن و سەرمایەداران لەم ئەنجومەنەدا بن، ئەم ئەنجومەنە ئەگەر هەمە چەشنییەكی لە شارەزایی و پسپۆری تێدا بێـت ئەتوانن كاری زۆر باش بكەن.

خەڵك – ئەی سەبارەت بە مانەوەی بەرێوەبەرایەتییە گشتییەكانی وەبەرهێنان و دەسەڵاتیان لە پارێزگاكاندا بۆچوونتان چی یە؟

یاسین مەحمود ڕەشید: زۆر زۆر گرنگە لەم هەمواری یاسایەدا دەسەڵات بە پارێزگارەكان بدرێت و بەرێوەبەرایەتییە گشتییەكانی وەبەرهێنان لە پارێزگاكاندا نەمێنن و بۆ دەزگا و دەستە بگۆڕدرێن و دەستەی وەبەرهێنانیش ببێتە وەزارەتێكی سەربەخۆی كارا و خاوەن بڕیار بۆ بواری وەبەرهێنان.

خەڵك – پێشتر مۆڵەتەكانی وەبەرهێنان بۆ پڕۆژە گەورەكان بوون و پڕۆژەی بچووك مۆڵەتی نەدەدرایە، دەتانەوێت لەم هەموارەدا جێی پڕۆژە مامناوەند و بچوكەكانیش بكەنەوە؟

یاسین مەحمود ڕەشید: زۆر گرنگە پڕۆژە مام ناوەند و بچوكەكان بایەخیان پێ‌ بدرێت، بەداخەوە كە لە یاسای وەبەرهێناندا مۆڵەت بە پڕۆژەی مامناوەند و بچوك نادرێت، دەبێت لە هەمواركردنەوەیدا ئەوە ڕەچاو بكرێت و گرنگی بەم دوو تایپەی پڕۆژە بدرێت، نەدانی مۆڵەت بەم جۆرە پرۆژانە بە پێچەوانەی بەندی ناو یاساكانی وەبەرهێنانن لە جیهاندا، لە ئیسپانیا و یۆنان تەنها بە سەرمایەی 250 هەزار یۆرۆ ئەتوانی سەرمایەگوزاری بكەیت و پڕۆژەت هەبێت، هەر بەو بڕە پارەیە حكومەتی ئەو وڵاتانە مافی مانەوە بۆ خاوەن پڕۆژە و خانەوادەكەشی دابین دەكات، ئەم وڵاتانە و زۆرێكی دیكەش بەم جۆرە مامەڵە دەكەن، ئێمە لە هەرێمی كوردستان بۆ وا مامەڵە ناكەین؟ بۆ ڕێ نادەین بەسەرمایەی لەو جۆرە وەبەرهێنان بكرێت!
ئێمە لە ماوەی ڕابردوودا دەمان توانی دەیان كارخانەی جیاجیا بە سەرمایەیەكی ڕەمزی بهێنینە هەرێمی كوردستان و بەرهەمیان هەبێ‌ و دەستی كار بە گەڕ بخەن، بەڵام بەهۆی ڕێنەدانی یاساكە ئەم دەرفەتە لەكیس چوو، خوازیارین بۆ هەموارەكەی بیر لەم لایەنانە بكرێتەوە، ئێستا لە كۆماری ئیسلامی ئێراندا كارگە هەیە سەرمایەكەی 100 هەزار دۆلارە بەڵام ساڵانە بە بڕی 100 ملیۆن دۆلار شمەك بە ئێمە دەفرۆشێتەوە، ئەمە ئەگەر لە یاسای ئێمەدا بە وەبەرهێنان ئەژماری بكەین زۆر سوود مەند دەبین بە ڕاكێشانی ئەم كارگانە بۆ هەرێمەكەمان، بۆیە چاوەڕێ دەكەم وە بە ئومێدەوە لە هەموارەكە دەڕوانم ئەوەی كە گرنگە و لە یاسای پێشتردا نەبووە جێی بكرێتەوە و ئەولەویەت بە بەند و خاڵی گرنگ بدرێت و لە ناویشیاندا جێی پڕۆژە مام ناوەند و بچوكەكان بكرێتەوە و زۆر بایەخی پێ‌ بدرێت.

خەڵك – یاسای وەبەرهێنان وا نابینیت كە تەنها بۆ بواری نیشتەجێبوونە لە هەرێمدا؟

یاسین مەحمود ڕەشید: دەبێـت ئەوەی لە یاسای پێشووتردا نەبووە بە ڕاو بۆچوونی زۆرینەی شارەزایان لەم هەموارەدا جێ بكرێتەوە، بۆ نمونە ئەگەر چی یاساكانی ” فلێزی و لا فلێزی” خۆیان دەبێت یاسای تایبەت و سەربەخۆیان هەبێـت، بەڵام گرنگە بە بەندێك لەم هەموارەدا جێگەیان هەبێت، با لەمەودوا وەبەرهێنمان لە بواری ئاسن و كانزادا هەبێت و لەو بوارانەشدا سەرمایە بەگەڕ بخرێت، زۆر زۆر گرنگە پڕۆژەی هاوبەشی نێوان حكومەت و وەبەرهێن لەم یاسایەدا بوونی هەبێت و شوێنی بكرێتەوە، وەبەرهێن سەرمایە بەگەڕ بخات بۆ پڕۆژە و ماوەیەك دابنرێت كە پڕۆژەكە بۆ ئەو بێت و پاش تەواو بوونی ماوەكەی پڕۆژەكە ببێتە موڵكی گشتی و بۆ حكومەت بگەڕێتەوە، لەم ڕووەوە حكومەت دەتوانێت پڕۆژەكانی” ڕێگەوبان، بەنداو، فڕۆكەخانە، سایلۆ، پرد…هتد” بە هاوبەشی لەگەڵ وەبەرهێن بكات، حكومەت دەتوانێت ڕێگە بدۆزێتەوە تا لێیەوە ببێت بە خاوەنی بودجەیەك بۆ وەبەرهێنان، ئێمە 4 ساڵە بودجەی دیاریكراو بۆ وەبەرهێنانمان نییە، ئاوا بكەین بۆ چواری دیكەش نامان بێ‌ وەك وتم بەم هاوبەشییە حكومەت دەتوانێت بە بێ‌ بودجەی خۆی پڕۆژەی هاوبەشی هەبێت.

خەڵك – پێتان وایە هەمواری یاساكە دەبێتە خاڵی وەرچەرخان بۆ ئابووری هەرێمی كوردستان؟

یاسین مەحمود ڕەشید: ئەم یاسایە هەموارێكی باش بكرێتەوە، بە دڵنیایی وەرچەرخانێكی ئابووری گەروە لە هەرێمدا ڕوو دەدات، دەبێت ئەو هەلەش بقۆزینەوە كە ڵاتانی دەوروبەر هەیانە هەر لە كێشە سیاسییەكان تا كێشەی دراو و بەرزونزمی دراو و داڕمانی ئابوری و بێكارییان، ئەمڕۆ هەرێمی كوردستان لە بارە بۆ قۆستنەوەی ئەم دەرفەتانە و ڕێگەدان بە وەبەرهێنی بیانی تا بێن و لەم هەرێمەدا سەرمایە گوزاری و وەبەرهێنان بكەن، چونكە دراوی ئێمە دراوێكی جێگیرە دەتوانرێت بەهۆیەوە پەلكێشی سەرمایەی دەوروبەری پێ بكەین، زۆرێكیش لە سەرمایەدارانی ئێرانی و توركی ویستویانە بە هۆی ئەم جێگیری دراوەمان بێنە هەرێم بەڵام بە داخەوە یاسای وەبەرهێنان ڕێگر بووە لەو هاتنە.

خەڵك – یاساكە بۆ ڕێگر بووە؟

یاسین مەحمود ڕەشید: چونكە لەم یاسایەدا بایەخ نەدراوە بە “بانك، بیمە، تەمویل” تەنیا بایەخ بە تەمویلی زاتی دراوە كە ئەمە هەڵەیەكی زۆر گەورەیە، ڕاستە لە یاسای وەبەرهێناندا هەندێك تەمویل دانراوە بۆ سندوقی نیشتەجێبوون و هەندێك پڕۆژە بەڵام بە بەرنامە نەبووە، بۆیە خوازیارین ئەو داواكاریانەی هەمانە و بە پێی ئەو ئەزمونەی لە بواری وەبەرهێنان هەمانە بۆچوونەكانمان لەم یاسایەدا بە هەند وەربگیرێت كە دواجار سوودی ئەم وڵاتەی تێدایە.

خەڵك – چەند سێكتەر لە هەرێمی كوردستاندا وەبەرهێنانی تیا كراوە بۆ لە ڕێی وەبەرهێنانی جیاوازەوە نەمان توانیوە جێگرەوەی نەوت بدۆزینەوە بۆ داهات؟

یاسین مەحمود ڕەشید: بە پێی بەدواداچوونێك كە لە یەكێتی وەبەرهێنانی كوردستان ئەنجاممان داوە تا ئێستا لە هەرێم لە 13 سێكتەردا وەبەرهێنان كراوە، بە ڕای من هەمواركردنەوەكە ئەگەر بەو جۆرە نەبێت كە كەرتی گەشتیاری و پیشەسازی و كشتوكاڵ ببێتە جێگرەوەی نەوت هەموارەكە نەكرێت باشە، هەموار كرنەوەكان لە دنیادا بۆ هاندانی زیاتری وەبەرهێنی ناوخۆیی و دەرەكین بۆ ڕاكێشانی باشترین سەرمایە و سیستمی بانكین كە یارمەتیدەر دەبێت بۆ پێكانی ئامانجی هەردوو لا هەم حكومەت هەم وەبەهێن، بەداخەوە دەبیستینەوە كە زۆرێك لە برایانی پارلەمانتار كە پرسیاریان لەسەر هەموار كردنەوەی ئەم یاسایە لێ‌ دەكرێت، دەڵێن، تەخشان و پەخشانی زەوی هەیە و خەڵك زۆر دەوڵەمەند بووە و هەندێك لەم وەڵامانە، دەبێت ئەوە بڵێین تا ژمارەی دەوڵەمەندەكان زۆر بن، خۆشگوزەرانی خەڵكیش زیاد دەبێت، دەستی كار كارا دەبێت، ئەگەر ئەو هەوڵەی ئەو ژمارە وەبەرهێنەرە خۆماڵیەی هەرێم نەبوایە، ئێستا هەندێك خزمەتگوزاری هەیە لەم وڵاتەدا نە دەبوون لەوانە” پەیوەندیكردن، پیشەسازی، گەشتیاری، هۆتێلی 5 ئەستێرەیی، تەندروستی، خوێندنی ئەهلی… هتد” بۆیە هیوادارین بەم جۆرە لە بیری هەمواری یاساكەدا نەبن، چونكە لە دنیادا یاسای وڵاتان بە جۆرێكە باشترین هاندانی بۆ بەگەڕ خستنی سەرمایە تیا بێت، گەر هەموارێكی باشی یاساكە هەبێت، بە دڵنیایی دەرفەتی هەزاران هەلی كار دەڕەخسێت، جوڵە دەكەوێتەوە بازاڕ، من دەستخۆشی لە دكتۆر شێركۆ جەودەت دەكەم كە ئەم یاسایەی هێناوەتەوە بەرباس و لە ڕێی پڕۆژەیەكیانەوە دەیانەوێـت هەموار بكرێتەوە ئومێدەوارم هەموارەكە پڕۆژەی تاكە فراكسیۆن و كەسی نەبێ‌ و هەمووان پێكەوە هەوڵی جددی تیا بدەین و بەندو ڕێسای شایستە بە هەرێمی كوردستانی تیا جێگیر بكەین، بە ئومێدم ببێتە مایەی بەرەو ئابووری سەربەخۆ چوون، چونكە ناحەزەكانی ئەم وڵاتە لێ‌ نەگەڕان ریفراندۆم بە سەربەخۆیمان بگەیەنێت، بەڵام ئێستا دەتوانین بە ئابوورییەكی سەربەخۆ و بوژاوە بگەین لە ڕێی یاسایەك كە لەبەردەستی خۆمانە.

چاوپێکەوتن

وردەکاری گۆڕانکارییەکانی نێو یەکێتی نیشتمانیی كوردستان لە کۆنگرەی چوارەمدا

خەڵک –ئاژانسی ئانادۆڵو

 ئیبراهیم جەلال: “دەستەکانی یەکێتی لە کۆنگرەدا دوای دەنگدانیا لەسەریان، دەکرێنە سێ دەستەوە، ١.دەستەیەکی راوێژکار.٢.دەستەیەکی دانایان.٣.دەستەیەکی سەرکردایەتی کە بریتیە لە دەستەی سەرکردەی ئەنجوومەنە گشتییەکە”

لەگەڵ نزیکبوونەوەی وادەی بەستنی کۆنگرەی چوارەمی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان، مشتومڕەکان تادێت گەرمتر دەبن لەسەر چۆنییەتی داڕشتنەوەی پێکهاتەی حیزبی و چاوەڕوان دەکرێت لە ئەگەری پەسەندکردنی لە لایەن کۆنگرەیەوە، یەکێتی دوای کۆنگرە پێکهاتەیەکی رێکخراوەیی تەواو جیاوازی هەبێت لەوەی ئێستا هەیە.

دوای ئەوەی کە لیژنەی باڵای داڕشتنەوەی پەیڕەوی ناوخۆی یەکێتی واژوویان لەسەر رەشنووسێکی ئامادەکراو کرد، لەئێستادا هەموو سەرنجەکان لەسەر چۆنییەتی داڕشتنەوەی پێکهاتەی دامودەزگا و ئۆرگانەکانی ئەو حزبەیە.

لیژنەی باڵای ئامادەکردنی پەیڕەوی ناوخۆ بۆ کۆنگرەی چوارەمی یەکێتی نیشتمانی کوردستان سەرجەم خاڵەکانی پەیڕەوی ناوخۆی بڵاو کردەوە کە کۆپیەکی دەست ئاژانسی ئانادۆڵو کەوتووە.

ماددەکانی پەیڕەوی ناوخۆی یەکێتی دوای پەسەند کردنیان لە نێو کۆنگرەی چوارەمی حیزبەکە دەتوانرێت هەندێک خاڵی لێ لاببرێت و ئەوانەی کە دەمێننەوە دوای پەسەندکردنی بخرێنە بواری جێبەجێکردنەوە.

لە نێو ماددەکاندا چەدنین سیناریۆ دەخرێتە بەردەم ئەندامانی کۆنگرەی چوارەم، تایبەت بە پێکهاتەی حیزبیی و دەسەڵاتەکانی دوای ئەوەی کە دەنگی لەسەر دەدرێت، پەیڕەوەکە پەسەند دەکرێت.

لەبارەی چۆنییەتی ئامادەکردنی رەشنووسی پەیڕەوی ناوخۆی یەکێتی و قۆناغەکانی گەشەپێدانی، هاوکات لەبارەی ئەو سیناریۆیانەی کە ئامادە کراوە لە خاڵەکانی نێو رەشنووسەکەدا بۆ پێکهاتەی نوێی حیزبیی ئەندامی لیژنەی باڵای نووسینەوەی رەشنووسی پەیڕەوی نوێی ناوخۆی یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان، ئیبراهیم جەلال لەهەڤپەیڤینێکدا بۆ ئاژانسی ئانادۆڵو وردەکارییەکانی بڵاو کردەوە.

چۆن پەیڕەوی ناوخۆی یەکێتی بۆ کۆنگرەی چوار ئامادە کرا:

لەبارەی چۆنییەتی ئامادەکردنی رەشنووسی پەیڕەوی ناوخۆی حیزبەکە، ئیبراهیم جەلال ئاماژەی بەوەدا کە لە پەیڕەوی کۆنگرەی سێی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستاندا هاتووە کە لەناو ئەنجوومەنی ناوەنددا کۆمیسیۆنێک هەیە بەناوی کۆمیسیۆنی پەیڕەو، یەکێک لە ئەرکەکانی ئەو کۆمیسیۆنە بریتییە لە ئامادەکردنی رەشنووسی پەیڕەو لەکاتی بەستنی کۆنگرەدا، هەر بۆیە ئەندامانی ئەو کۆمیسیۆنە لە ٢٠١٤ەوە کەوتوونەتە خۆیان بۆ نووسینەوەی رەشنووسی پەیڕەوی ناوخۆی یەکێتی بۆ کۆنگرەی چوارەم.

ناوبراو رایگەیاند، “دوای ئەوەی هەشت مانگ کۆمیسیۆنەکە کار دەکات لەسەری، رەشنووسەکە دەدرێتە ئەنجوومەنی ناوەند بۆ دەنگدان لەسەری، دواتر بە رەزامەندی ئەنجوومەن رەشنووسەکە قبوڵ دەکرێت، پاشان لیژنەیەکی باڵای نووسینەوەی رەشنووس لەلایەن ئەنجوومەنی سەرکردایەتییەوە دروستکرا کە چوار ئەندامی ئەنجوومەنی ناوەند لەنێو ئەو لیژنەیەدا دەبێت. دواتر ئەو لیژنە باڵایە کاری خۆیان کرد بۆ داڕشتنەوەی ئەو رەشنووسەی کە لە کۆمیسیۆنی پەیڕەوەوە وەرگیرابوو، ئەوەش دواتر خرایە گفتوگۆوە، لەگەڵ هەوڵدان بۆ گونجاندنی چەندین پرۆژە و بیروبۆچوونی تر کە لە مەکتەبەکانی تری یەکێتییەوە دەهاتن، دواتر بڕیار درا، یەک رەشنووس ئامادە بکرێت کە بەجۆرێک بێت لەگەڵ قۆناغی داهاتووی کۆنگرەی یەکێتیدا بگونجێت، هاوکات پەیڕەوێکی سەردەمیانە بێت، دواتریش پەیڕەوێک بێت لەگەڵ بیری پارتێکی سۆسیال دیموکراتدا بگونجێت، زۆرترین کاریش کراوە کە بگونجێت لەگەڵ پارتی سۆسیال دیموکراتی فەڕەنسی و پارتی سۆسیال دیموکراتی ئەڵمانی. پاشان پرۆگرامێکی هەبێت کە وەڵامدەرەوەی خواستە نیشتمانی و حزبی و نەتەوەییەکان بێت بەشێوەیەک بێت کە پێکهاتەی نوێی یەکێتی لەسەر بنەمایەک دیاری بکرێت، ئەگەر بێت و گۆڕانکاری لە کەسایەتییەکانی نێو پۆستە باڵاکانی ئەو پارتەدا بکرێت، ئەوا ئەرک و فەرمانەکانی خۆی بەپێی پەیڕەوەکە جێبەجێ بکات”.

ئەوەش زانراوە کە ئەو رەشنووسەی کە واژووی لەسەر کراوە قۆناغی کۆتایی نییە، بەڵکو دەنگدانی لە کۆنگرە دوایین وێستگەی رەشنووسەکە دەبێت دوای قبوڵکردنی، ئەمەش ئەوە دەردەخات کە قابیلی گۆڕانکاریە تیایدا ئەنجام بدرێت.

پرۆژە جیاوازەکانی سەرکردەکانی نێو یەکێتی سەبارەت بە پێکهاتەی یەکێتی

بەپێی زانیارییەکان زۆرێک لەسەرکردە دیارەکانی نێو حزبەکە پرۆژەی تایبەتی خۆیان هەبووە لەسەر داڕشتنەوەی پێکهاتەی نوێی یەکێتی و بەپێی ئەو زانیارییانەی دەست ئاژانسی ئانادۆڵو کەوتووە، هەریەک لە سەرکۆماری عێراق، بەرهەم ساڵح و کارگێڕی مەکتەبی سیاسی، مەلا بەختیار و ئەندامی مەکتەبی سیاسی یەکێتی و هاوسەری سەرکۆماری پێشووی عێراق جەلال تاڵەبانی، هێرۆ ئیبراهیم ئەحمەد کە ئێستا بەهۆی نەخۆشییەوە دوور کەوتۆتەوە لە سیاسەت و کوڕی جەلال تاڵەبانی، بافڵ تاڵەبانی و برازای جەلال تاڵەبانی، لاهور شێخ جەنگی هەموو بە جیا پێشنیاز و پرۆژەی تایبەتی خۆیان هەبووە، جگە لە مەکتەبی رێکخستنی یەکێتی و مەڵبەندی هەولێر و سلێمانی ئەو پارتە، سەرجەم پێشنیازەکانیان کۆکراوەتەوە دواتر لەو خاڵانەی کە دەکرا بگونجێندرێت لەگەڵ رەشنووسە ئامادەکراوەکەدا، تێبینی لەسەری وەرگیراوە و جێگیرکراوە. بەپێی هەندێک زانیاری کە دەست ئاژانسی ئانادۆڵو کەوتووە لەکاتێکدا لەسەدا ٨٥ی کارەکانی ئەم رەشنووسە کۆتایەش تەواو بێت بە لیژنەی باڵای داڕشتنەوەی پەیڕەو دەگوترێت کە کۆتایی بهێنن بەکارەکانتان چونکە کۆنگرە دوادەخرێت، ئەوانیش لەم دواییەدا کە دوای یەکلاکردنەوەی هەڵوێستەکان لەسەر ئەنجامدانی کۆنگرە، ئەو لەسەدا ١٥یەی کەماوە لە ١٥ی کانوونی یەکەم، دوای کۆبوونەوەی لیژنەی باڵای داڕشتنەوەی رەشنووسی پەیڕەوی ناوخۆ، توانرا رەشنووسی پەیڕەو و پرۆگرامەکە بەئەنجام بگەیەندرێت، بەشێوەیەک کە بنەما کوردستانیی، سەردەمیی، سۆسیال دیموکراتییەکانی تیادا جێگە بکرێتەوە.

ماددەکانی رەشنووسی پەیڕەوی ناوخۆی یەکێتی

ئیبراهیم جەلال لەبارەی ماددەکانی نێو رەشنوسی پەیڕەوی ناوخۆی یەکێتیەوە کە کۆپیەکەی دەست ئاژانسی ئانادۆڵو کەوتووە گووتی،”هەر پەیڕەوەکە لە ٧٦ ماددە پێکهاتووە و مافی مرۆڤ، مافی رێکخراوە دیموکراتییەکان، مافی ژنان، مافی گونجاندن لەگەڵ پارتەکانی تری کوردستاندا، کاری بەڕێوەبردنی حوکمڕانی تر، تیایدا جێگە کراوەتەوە. هەریەک لەو ماددانە پەیوەستە بە بەشێک لە ئەرکەکانی یەکێتی کە دەبێت جێبەجێی بکات، لەسەر شێوەی هەرەمی کارکردنی حزبی.”

زانیارییەکان ئاماژە بەوە دەکەن کە بڕیار دراوە ١٢١ ئەندام بچێتە لیژنەی ئەنجوومەنی باڵای یەکێتی بۆ ئەوەی بتوانێت کارەکانی بەشێوەیەکی دامەزراوەیی بەرێوەببرێت و هیچ دامودەزگایەکی پارتەکە لەلایەن کەسییەوە قۆرخ نەکرێت. هاوکات ئەو لیژنەی باڵای سەرکردایەتی یەکێتی لەداوی هەڵبژاردنی لەنێو کۆنگرەدا، ئەوان ئەرکی هەڵبژاردنی سکرتێر و جێگر، یان جێگرەکان (کە بۆ ئەو مەبەستە سێ سیناریۆ پێشکەشکراوە) هەڵبژێرن.

سیناریۆکان:

لەبارەی سیناریۆکانی کە ئامادە کراوە بۆ کۆنگرەی چوارم بەپێی رەشنووسی پەیڕەوی ناوخۆی یەکێتی، ئەو ئەندامەی لیژنەی باڵای نووسینەوەی رەشنووسی پەیڕەوی نوێی ناوخۆی یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان وتی، “یەکەمیان، دەکرێت لەنێو کۆنگرەدا هەڵبژاردن ئەنجام بدرێت، دەکرێت لەنێو لیژنەی ئەنجوومەنی باڵا ئەنجام بدرێت، دەکرێت هەڵبژاردن بۆ یەک سکرتێر و یەک جێگر ئەنجام بدرێت، دووەمیان، دەکرێت دەنگدان بۆ سکرتێرێک و چوار جێگر بکرێت”.

دەستەکان جێگەی مەکتەبی سیاسی و سەرکردایەتی دەگرنەوە

لەبارەی گۆڕانکاری لەپێکهاتە و ناوی دەستەکان دا ئیبراهیم جەلال وتی، “دەستەی جێبەجێکار وا دانراوە کە لەگەڵ سکرتاریەت و جێگرەکانی لەگەڵ دەستەی جێبەجێکاردا، ١٥-١٧ کەس بێت کە ئەو دەستەی جێبەجێکارە ئەرکی جێگرەوەی کارگێڕی کۆنی مەکتەبی سیاسی و مەکتەبی سیاسی خۆیشی بێت دواتر لێپرسراوی مەکتەب و مەڵبەندەکانی تر بەهەڵبژاردن دەبێت لەنێو ئەو ١٢١ کەسەی لە لیژنەی ئەنجوومەنی باڵای یەکیتیدا جێگیرکراون، هیچ یەکێک لەوانە شوێنەکەی جێگیر نابێت کە بۆی دانراوە چونکە ئەو ١٢١ ئەندامە بڕیار دەدات ئەو کەسەی دانراوە بۆ یەکێک لە مەکتەبەکان بۆ نموونە راگەیاندن کە کەسێکی سەرکەوتووە یان نا و دەتوانێت بڕیار بدات لەسەر لابردنی یان هێشتنەوەی”.

لەبارەی دەنگۆکان لەسەر دیاریکردنی کەسێک وەک سەرۆکی قەوارە جگە لە سەرۆک یان سکرتێر، ئیبراهیم جەلال رایگەیاند، “لە رەشنووسەکەدا هەموو ئەو پرسانە جێگیرکراون و دیاریکراون و بڕیار دراوە کە ناوی قەوارە لابردرێت، ئەویش بەهۆی ئەوەی ئەندامانی لیژنەی داڕشتنەوەی پەیڕەوی ناوخۆی یەکێتی نەیانخواستووە نموونەیەک لە وڵاتانی دراوسێ وەرگرن، پێیان باش بووە کە ناوێکی تری لێبنێن ئەویش “دەستەی باڵای دانایان” کە جێگرێک و سکرتێرێکی دەبێت و بەپێی پەیڕەوی رەشنووسەکە ئەرک و دەسەڵاتەکانی دیاری دەکرێت، ئەوەی کە لەناو پەیڕەوەکەدا دیاریکراوە جگە لەوە دەتوانێت بەرنامەی کار دیاری بکرێت کە ئەمە تایبەتە بەو بەرپرسە باڵایانەی نێو یەکێتی کە پێشتر زۆر ماندوو بوون و لەئێستادا خوازیار نین خۆیان کاندید بکەنەوە یان دەنگی پێویست ناهێننەوە لە کۆنگرەدا، جگە لەوە ئەزموونی زۆریان هەیە لەکاری راوێژکاریدا و دەتوانن لەنێو ئەو ئەنجوومەنە کە بە “دەستەی باڵای دانایان” ناودەبرێت دەتوانن بچنە نێوی، بەڵام ئەمەش مەرجی بۆ دانراوە ئەویش ئەوەیە کە هەرکەسیک خۆی هەڵبژارد بۆ ئەنجوومەنی گشتی و دەرنەچوو، بۆی نییە بچێتە نێو ئەنجومەنی دانایان”.

بە پێی ووتەکانی ئیبراهیم جەلال، ئەنجوومەنی دانایان سکرتێرێکی هەیە و یەکێتی-یش سەرۆکێکی هەیە، ئەمەش دەسەڵات و ئەرکەکانی جیایە و کەدواتر دەخرێتە دەنگدانەوە کە دواجار پەسەند کرا، ئەوا کۆنگرە سێ سیناریۆ لەخۆ دەگرێت و لەوبارەیەوە بە ئاژانسی ئانادۆڵوی راگەیاند،

“سیناریۆکان بەم چەشنەن: دۆخی یەکەم ئەوەیە کە سەرکردەیەکی کۆمەڵەیی هەبێت، دۆخەکەی تریش ئەوەیە کە یەک سەرکردە هەبێت ئەوانەش کۆنگرە بڕیاری لەسەر دەدات”.

لەدرێژەی قسەکانیدا ئیبراهیم جەلال وتی: “یەکێتی پێک دێت لە سێ دەستە ئەوانیش:

١.دەستەیەکی راوێژکار.

٢.دەستەیەکەی دانایان.

٣.دەستەیەکی سەرکردایەتی کە بریتیە لە دەستەی سەرکردەی ئەنجوومەنە گشتییەکە.

ئەو سێ دەستەیە بە راوێژ لەگەڵ یەکتر دەتوانن ئەرکەکانیان لەگەڵ یەکتر دابەش بکەن”.

ئەو سیناریۆیەی کە لای هەمووان پەسەندترە:

لەبارەی پەسەند ترین سیناریۆ کە لای زۆرینە پەسەندن ئەندامی لیژنەی باڵای نووسینەوەی رەشنووسی پەیڕەوی نوێی ناوخۆی یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان گوتی، “ئەوەی کە بیروڕای زۆرینەی لەسەرە ئەوەیە کە لەنێو یەکێتیی نیشتیمانیی کوردستاندا یەک سەرۆک یان یەک سکرتێر هەبێت و چوار جێگری هەبێت، ئەوکاتە دەتوانرێت لەبری ئەوەی سێ سەرکردایەتی هەبێت، جێگرەکان دەتوانن ئەرکەکان بگرنە ئەستۆ. واتە خۆیان ئەرکی دامەزراوەکان بگرنە ئەستۆ یان خۆیان دابەش بن بەسەر سەرۆکی دامەزراوەکاندا”.

لەم بارەیەوە ئیبراهیم جەلال گوتی، “زیادبوونی ژمارەی جێگرەکانی سکرتێری گشتی لە دووانەوە بۆ چوار، لەسەر ئەو گرێیەیە کە لەکاتی پێشوودا سکرتێر دوو جێگری هەبووە دواتر کارگێڕ هەبووە کە توانیوێتی ئەرکی هەردوو جێگرەکە جێبەجێ بکات، بەڵام لەئێستادا ئەرکەکان دابەش دەبێت، لەوانە ئەرکی رێکخراوەیی، ئەرکی سیاسی، ئەرکی دیپلۆماسی و راگەیاندن، ئەرکی کاری پێشمەرگانە، ئەو دابەشبوونە زیاتر سەربەخۆیی خۆی وەردەگرێت وەک پێشتر. دەکرێت یەکێک لەم چوار کەسە جێگر نەبێت، بەڵکو یەکێکیان جێگر بێت و سیانەکەی تر هاوکار بن. واتە هاوکاری سکرتێر یان هاوکاری سەرۆک بن کە ئەمە دواتر لە کۆنگرەدا یەکلایی دەکرێتەوە”.

هەر بەپێی پەیڕەو و پڕۆگرامی ناوخۆیی یەکێتی کە ئێستا رەشنووسەکەی ئامادەکراوە هیچ یەکێک لە سەرۆکی ئەو دەستە و ئەنجوومەنانەی کە دانراوە مافی ڤیتۆکردنی بڕیاری دەستە و ئەنجوومەنەکانی تری نابێت، دەستەی باڵای دانایان، ئەرکەکەی “راوێژکاری و چاودێریە”، ئەمانە ئەرکەکانیان چاودێریکردنی کاروباری حزبە، جگە لەوەش ئامۆژگاریکردن ئەرکیانە نەک مافی ڤیتۆکردن. ئەرکەکانیان بەپێی پەیڕەو دەبێت و کۆمەڵێک لە ئەرکەکانیان دیاریکراوە، جگە لەوەی مافی ئەوەیان دراوەتێ کە بەرنامەی کاری خۆیان دیاری بکەن.

ئەوانەی کە ئەندامی ئەنجوومەنی باڵای دانایان دەبن سیفەتی سەرکردایەتییان هەیە

زانیارییەکان کە ئاژانسی ئانادۆڵو وەریگرتووە لە ئیبراهیم جەلال-ەوە ئاماژە بەوە دەدەن کە هەریەک لە دەستەواژەکانی مەکتەبی سیاسی، کارگێڕ و سەرکردایەتی، دەگۆڕێت بۆ ئەنجوومەنی گشتی، دەستەی جێبەجێکار.

جگە لەوە هەموو ئۆرگانەکانی تری نێو یەکێتی وەک خۆی دەمێنێتەوە، بەڵام ئەرک و ماف و دەسەڵاتەکانیان گۆڕانکاریان بەسەردا دێت.

ئیبراهیم جەلال دەڵێت،” ئەڵقەی پەیوەندیەکانی خوارەوە لەگەڵ سەرکردایەتیدا بەهێزتر دەبێت لەچاو ئەوەی پێشووتر. بەو پێیەش هەریەک لە ئەڵقەکانی ئەندامانی کۆمیتە دەتوانێت بیروڕاکانی خۆی بگەیەنێتە ئەنجوومەنی گشتی کە هاوکات خۆی ئەڵقەی پەیوەندییە لەگەڵ کۆمەڵانی خەڵکدا.هەر ئەمانەش دەتوانن بەپێی دەنگدان، ئەندامانی ئەنجوومەنی گشتی دیاری بکەن، واتە تا ئەنجامدانی کۆنگرەی داهاتوو ئەو ئەندامانەی ئەنجوومەنی گشتی نامێننەوە، دەکرێت بەدەنگدان لاببرێن. هاوکات لە پەیڕەودا دیاریکراوە کە ئەنجوومەنی گشتی چەند کۆبوونەوە دەکات لە وەرزێکدا، یان لە مانگێک و ساڵێکدا لە ئەنجامی ئەو کۆبوونەوانەدا، هەموو ئەو پێشنیاز و رەخنانەی کە سەردەکەوێت بۆ ئەو ئەنجوومەن گشتییە دەنگی لەسەر دەدرێت.دەتوانێت بەرپرسی مەکتەبی رێکخست بگۆڕێت، ئەویش دوای ئەوەی کە بەرپرسەکە دەکشێنێتەوە بۆ نێو ئەنجوومەنەکە، دواتر لەنێو ئەنجوومەنەکەوە کەسێکی تری شیاو دیاری دەکرێت بۆ بەرپرسی مەکتەبی رێکخستن. ئەویش بە دەنگدان کە زۆرینەی ٦١ دەنگ دەکات لە کۆی ١٢١ دەنگ.”

چۆن ١٢١ ئەندامی ئەنجوومەنی گشتی کارەکان رادەپەڕێنن

لەبارەی چۆنیەتی دانان و دیاری کردنی ١٢١ ئەندامی ئەنجومەنی گشتی-ەوە ئیبراهیم جەلال گووتی،” دیاریکردنی ١٢١ ئەندامی ئەنجوومەنی گشتیش بەپێی ئەنجامی هەڵبژاردنەکانی ساڵی ٢٠١٤دا دانراوە لەسەر مافی بەدەستهێنانی (استحقاق)ی مەڵبەندەکان لە شارەکاندا، هەر پارێزگایە و بەپێی مافی بەرکەوتەی (استحقاق)ی هەڵبژاردنی خۆی دەچێتە نێو کۆنگرە، بەوچەشنەش بەشێوەیەک بیر کراوەتەوە ئەگەر بێت و لەو ١٢١ کەسە، ٦٠یان کاری ئۆرگانی نێو رێکخراوەکان بەڕێوەدەبات ئەوەی تری دەمێنێتەوە وەک ئەنجوومەنی یاسایی، یان وەک پەرلەمانێتک چاودێری کارەکانی ئەو کەسانەی تر دەکات. ئەمەش جۆرێک لە لامەرکەزیەت دەدات بە مەڵبەندەکان لە پارێزگاکان. جارێکی تر استحقاقی شارێک استحقاقی شارێکی تر ناخوات.

بەپێی ئەو زانیاریانەی کە بڵاو کراونەتەوە بەرکەوتەی ناوچەکان لە ئەندامانی سەرکردایەتی ی.ن.ک بەراورد بە کۆنگرەی پێشوو بەم شێوەیە دەبێت.

سلێمانی لە ١٣ ئەندامەوە دەکرێتە ٢٣ ئەندام کە تییدا ١٠ ئەندام زیاد کراوە، لە شارەزوور لە کۆنگرەی سێهەمدا ٤ کەس دیاری کرابوو لەئێستادا دەکرێتە ٦ کەس، گەرمیان لە ٣کەسەوە کراوەتە ٤ کەس، چەمچەماڵ لە ١ کەسەوە دەکرێتە ٣ کەس، هەولێر لە ٦ کەسەوە دەکرێتە ١٥کەس، کۆیە لە ٣ کەسەوە دەکرێتە ٤ کەس، سۆران لە ٣ کەسەوە دەکرێتە ٥، کەرکووک لە ٧ کەسەوە بۆ ٢٩ کەس بەرکراوەتەوە کە ٢٢ ئەندام زیاد کراوە، دیالە لە کۆی ٥ ئەندام کە لە کۆنگرەی سیهەمدا دەستنیشان کرابوون هەروەک خۆی دەمێنێتەوە، لە سەڵاحەدین کە پێشتر هیچ کەسیان بۆ دەستنیشان نەکرا ئێستبا ٢ ئەندامی دەێت، لە راپەڕین لە ٤ کەسەوە بۆ ٩ کەس زیاد کراوە لە دهۆک لە کەسێکەوە بۆ ٣ کەس زیاد دەکرێتە، لە بەغداد لەکۆنگرەی سێهەمدا هیچ ئەندامێکیان نەبووە دەکرێتە ١ ئەندام.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

چاوپێکەوتن

سەرۆكی شارەوانی هەڵەبجە: دەمانەوێت هەڵەبجە بیگەییەنينە ئاستێكی بەرزی خزمەتگوزاری

خەڵك

”دوا بڕیارو قسەی كۆتایی لێرە من دەیدەم”، ئەمە گوتەی ئافرەتێكی سەنگینە كە لە سەر كورسییەكەی شارەوانییەوە هەوڵ دەدات تەواوی بنەماكانی یاسا بەسەر هەموو تاكەكانی كۆمەڵگەدا پەیڕەو بكات و هیچ چاوپۆشی نەكات لەوانەی لە بڕیارەكانی شارەوانی دەردەچن لە هەڵەبجە.

كاتێك چووینە ژوورەكەی لە سەرۆكایەتی شارەوانی، ئەو لەگەرمەی مشتومڕدابوو تاكو بنەماكانی ژیانێكی هاوچەرخی نموونەیی بۆ هاووڵاتیانی شارەكەی ڕوون بكاتەوە، مشتومڕێك لەسەر ئەوەی ناكرێت ئاو، كە سامانێكی سروشتی گرنگە لەسەرجەم بوارەكانی ژیاندا، بەهەدەر بدرێت.

ئەوانەشی كە سەرپێچی لە بڕیاری بەهەدەر دانی ئاو دەكەن، سزای داون و سەرپێجی بۆنووسیون ئەم نموونەیە دەكرێت وەك ڕووداوێكی ئاسایی تێپەڕێت، هەژموونی چەسپاندنی یاسا بەسەر هەموو تاكەكانی كۆمەڵگەوە، بەڵام كاتێك ژن هەوڵی گەیاندن و چەسپاندنی ئەم بنەمایە دەدات، لەنێو كۆمەڵگەكانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا هەندێك جار ڕووبەڕووی كێشە دەبنەوە.

ئافرەت زۆر بە كەمی لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا لەنێو كایەكانی كۆمەڵگەدا پێگەی ئیداری و دەسەڵاتیان هەیە، ئەوان بەزۆری سەرقاڵی بەڕێكردنی كارە ڕۆتینیەكانی نێو خێزانن، بەڵام كاتێك ژن هەژموونی دەبێت و لەپێگەیەكی سەرەكی حوكمداریدا جێگەی خۆی دەكاتەوە، نموونەیەكی جوان نیشانی تەواوی ژنان دەدات كەنەخێر دەكرێت ژنان و پیاوان پێكەوە هەردووك بەیەك ئاست بتوانن خزمەت بە كۆمەڵگە بكەن بۆ چەسپاندنی ژیانێكی هاوچەرخی نموونەیی.

لە سنووری پارێزگای هەڵەبجە لە كۆنەوە تائێستا نموونەی زۆر هەن تاكو نیشانی تەواوی جیهان بدەن كە ژنان هاوشانی پیاوان دەتوانن پێگەی دەسەڵات و ئیداریان هەبێت و وڵات بەڕێوەبەرن.

كوێستان ئەكرەم فەرەج نموونەی یەكێكە لەو ژنانەی كە لەهەڵەبجە پێگەیەكی بەهێزی كۆمەڵایەتی و تەكنۆكراتی هەیە، ئەو سەرۆكی شارەوانی پارێزگای هەڵەبجەیە، ڕۆژانە دەچێتە ئۆفیسەكەی بۆ رایی كردنی كارەكانی هاوڵاتیان، تاكو پرۆژەی جوانتر و باشتر پێشكەش بە شارەكە بكەن.

– كوێستان ئەكرەم فەرەج كێیە؟

كوێستان ئەكرەم فەرەج لەدایك بووی ١٩٦٦ لە شاری هەڵەبجە، ناوبراو خوێندنی سەرەتایی و ئامادەیی هەر لەو شارە تەواو كردووە، دەرچووی پەیمانگای تەكنەلۆجی كەركووك لە بەشی بیناسازی و لە ساڵی ١٩٩٣ وەك فەرمانبەرێكی ئاسایی لە بەڕێوەبەرێتی شارەوانی دەستبەكار دەبێت، بەهۆی لێهاتوویی و كارامەییەوە سەرجەم پلەكانی فەرمانبەریی دەبڕێت تاكو لە ٢٠٠٥ دا دەبێت جێگری سەرۆكی شارەوانی لە هەڵەبجە.
لەدوایین قۆناغیشدا لە ١.٦.٢٠١٦ دەبێتە سەرۆكی شارەوانی هەڵەبجە.

خێزانی كوێستان ئەكرەم بەردەوام لە هەڵەبجە ماونەتەوە و وەك خۆی باسی لێوە دەكات لەكاتی كارەساتی كیمیابارانەكەدا لە شاری هەڵەبجە بوون.

كوێستان ئەكرەم بەهۆی رێكخستنە نهێنیەكانی ئەوكاتەی پێشمەرگەوە كە هەردووكیان لەشار كاریان كردووە یەكتری دەناسن و ئەمەش سەرەتای هەنگاوەكانیان بۆ ژیانی هاوسەرگیری لێدەكەوێتەوە، پاش یەكترناسین، هاوسەرەكەی لەلایەن رژێمی بەعسی رووخاوەوە دەستگیر دەكرێت تا لەدواتردا ئازاد دەكرێت و بڕیاری هاوسەرگیری دەدەن لەساڵی ١٩٨٩ دا، بەڵام لە راپەڕینەكەی بەهاری ١٩٩١ی هەرێمی كوردستاندا لە ٧ی ئازاری لە سلێمانی برینداردەبێت و وەك كوێستان باسی لێوە دەكات بەهۆی برینەكەیەوە لە ساڵی ١٩٩٩ دا شەهید دەبێت.

كوێستسان ئەكرەم خاوەنی كوڕو كچێكە، كە هەردووكیان بەجیا دەژین لەسلێمانی و بەژیانی تایبەتی خۆیانەوە سەرقاڵن و هەردووكیان زانكۆیان تەواو كردووە.

 لەبەر ئەوەی واژووی بۆ بەعس نەكردووە دانەمەزراوە

كوێستان باس لە سەرەتای تێكەڵبوون بە كاری رێكخراوەیی و حكوومی دەكات و ئاماژە بۆ ئەوە دەكات لە ١٩٨٨ دا پەیمانگەی تەكنیكی كەركووك تەواو دەكات بەڵام بەهۆی ئەوەی واژوویان بۆ رژێمی بەعس نەكردووە و ملكەچی داواكانی رژێمەكە نەبوون دانەمەزراوە.

سەرۆكی شارەوانی هەڵەبجە كوێستان ئەكرەم ئاماژە بەوە دەكات كە دوای راپەرین و لە ١٩٩٣ دا دامەزراوە بۆتە فەرمانبەرێكی ئاسایی، هاوكات شانبەشانی كاری فەرمانبەرییشی سەرقاڵی كاری رێكخراوەیی دەبێت و لەڕێی هەڵبژاردنەوە دەكرێتە لێپرسراوی لقی ژنانی شارەزوور كاری رێكخراوەیی دەستپێدەكات.
دوو ساڵ خۆی تەرخان دەكات بۆ كاری رێكخراوەیی و سیاسیی دواتر دەگەڕێتەوە سەر پیشەكەی خۆی لە نێو حكوومەتدا، ئەو حەزی كردووە كە بەردەوام خزمەتی شارەكەی (هەڵەبجە)بكات، ناوبراو باس لەوە دەكات كە كاتێك گەڕاونەتەوە بۆ هەڵەبجە لەدوای راپەڕین، شارەكە تەواو وێرانەیەك بووە، بۆیە لەرێی شارەوانییەوە هەوڵیان داوە كە خزمەت بە شارەكە بكەن و بیگەییەننە ئاستێكی بەرزی خزمەتگوزاری.

سەرەڕای ئەوەی بڕوانامەی پەیمانگەی هەیە و ئەركی حكوومی هەیە، بەڵام كوێستان كۆڵنادات و ئێستا جارێكی تر چۆتەوە بەر خوێندن و خوێندكاری قۆناغی سێهەمی زانستە كۆمەڵایەتییەكانە لە زانكۆی هەڵەبجە. ئەو باس لەوە دەكات كە جگە لە ئەركەكەی وەك سەرۆكی شارەوانی هەڵەبجە، چالاكێكی بواری ژنانە، هەر بۆیە جارێكی تر چۆتەوە بەر خویندن و هەوڵی داوە لەرێگەیەكی ئەكادیمییەوە پەرە بەو كارەی بدات وەك چالاكوانی بواری ژنان.

كوێستان ئێستا بە تەنیا لە هەڵەبجە دەژیت و هەردوو منداڵەكەی لە سلێمانی ژیان بەسەردەبەن، ناوبەناو سەردانی یەكتر دەكەن، وەك خۆی دەڵێت، ناوبەناو دەچمە لای ئەوان لە سلێمانی و كاتێكی خۆش بەیەكەوە بەسەر دەبەین.

 رۆژێك لەژیانی كوێستان ئەكرەم چۆن دەگوزەرێت؟

كوێستان باس لە چۆنیەتی بەسەر بردنی رۆژێكی خۆی دەكات بۆ ئاژانسی ئانادۆڵو و دەڵێت: “من ئەڵێم كە مرۆڤ باوەڕی بەخۆی هەبوو دەتوانێت هەموو كارێك بكات بەپێی ئەو بەرنامەڕێژیەی بۆخۆی دادەنێت، سەعات ٧:٣٠ دێمە دەرەوە، سەر لە كرێكارەكان دەدەم لەدەرەوە لە باخچەكان، دوای سەعاتێك دێمە سەرۆكایەتی شارەوانی تا سەعات ٢ سەرقاڵی كارەكانم دەبم لە سەرۆكایەتی شارەوانی.
دواتر دەچمە ماڵ و خۆم ئامادە دەكەم دوای نان خواردن و چاوخشاندنەوە بە بەرنامەو كارەكانی ئەو رۆژەمدا، خۆم ئامادە دەكەم و دەچمە زانكۆ، هەتا سەعات ٧:٣٠ پاشان دەگەڕێمەوە، لە ٢٠:٠٠- ٢١:٠٠ پشوویەك دەدەم و دواتر چاوخشاندنەوە بە كارەكانی شارەوانیمدا دەكەمەوە، چونكە هەندێكیان ناتوانم لەكاتی دەوامدا سەرقاڵی بم”.

ئافرەت بۆ لە سنووری هەڵەبجە بەردەوام لە پێگە ئیداریەكاندا ڕۆڵیان پێدراوە؟”

لەبەشێكی تری هەڤپەیڤینەكەیدا كوێستان ئەكرەم باس لە ڕۆڵی ئافرەت دەكات لە نێو شاری هەڵەبجەداو دەڵێت، ”هەڵەبجە مێژوویەكی زۆر جوان و شارستانیی هەیە لەگەڵ مامەڵەی ژن لەنێو كایەی دەسەڵات و ئیدارەدا، لە سەدەی ١٩ هەمدا عادیلە خانم دەسەڵاتی هەبووە لەم شارەدا، فەڕمانڕەوایەتی ئەم شارەی كردووە، قەڵەمڕەوی لە ئێران هەتا سنە و كرماشان و لە عێراقیش هەتا خانەقین بووە، واتە كاریان بە فەرمانەكانی كردووە. ئەم كولتوورە تائێستا ماوەتەوە، من لەپێش هەموو شتدا سوپاسی دانیشتوانی هەڵەبجە دەكەم كە لە ١٩٩٣ەوە تائێستا لەبواری شارەوانیدا كار دەكەم رووبەڕووی هیچ ئاستەنگییەك نەبوومەتەوە، راستە بۆخۆی سەرۆكی شارەوانی پێگەیەكی زۆر هەستیارە، چونكە ئێمە هەندیك جار كارەكانمان بریتیە لە رووخاندنی زیادەڕەوی، ئەمەش رووبەڕووی سەختیمان دەكاتەوە بەهۆی كارەكەمانەوە نەك وەك ژن، بۆ نموونە پار چووینە سەر كاریك بۆ رووخاندنی زیادەڕەووی، تەقەیان لێكردین، یاسا هەیە من سكاڵام تۆمار كرد، لەرووی یاساییەوە كێشەكەم چارەسەر كرد، یان هاووڵاتیان خۆیان هاتن و داوای لێبوردنیان كرد و هەرخۆیشیان زیادەڕەویەكەیان رووخاند. بەڵام بەراستی ئەبێت تۆ متمانەت بەخۆت هەبێت، یاسا لەپشتت بێت تاكو بتوانیت یاسا جێبەجێ بكەیت”.

لەبارەی هۆكاری گرنگی دان بە پێگەی ئافرەتان لەنێو كایەكانی دەسەڵات و ئیدارەی شارەكەدا لە هەڵەبجە، كوێستان ئەكرەم ئاماژە بەوە دەكات كە دەبێت لەو رووەوە سوپاسی پیاوان بكرێت لە سنووری پارێزگای هەڵەبجە، كە تێڕوانینێكی بەرز و هۆشیارییەكی زۆریان هەیە لەرووی رێزگرتن لە ئافرەت و لەو ڕووەوە لەهەموو قۆناغەكانی مێژوودا لەكۆنەوە ئافرەت پێگەی بەهێزی دراوەتێ لە رووی ئیدارییەوە. ناوبراو ئاماژە بەوە دەكات كە ئەو هەرگیز رووبەرووی كێشە نەبۆتەوە بەهۆی رەگەزەكەیەوە كە ژنە.

سەرچاوە/ ئاژانسی ئانادۆڵ

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

چاوپێکەوتن

بەحرلعلوم: بزاوتنەكەی تشرینى عيراق درێژە دەكێشێت

خەڵك- ئیدریس جەبار
ئیبراهیم بەحرلعلوم سیاسەتمەدار و پەرلەمانتار و وەزیری پێشووتری نەوتی عیراق پێیوایە، خۆپیشاندان و بزاوتنە میللییەكانی تشرینی یەكەم درێژە دەكێشن و نازانرێت كەی كۆتاییان دێت، ئەمە وێڕای ئەو دەستپێشخەرییانەی لەلایەن حكومەتەوە بۆ باشكردنی ئاستی خزمەتگوزارییەكان و چارەسەركردنی كێشەی بێكاریی و بەگژداچوونەوەی گەندەڵی پێشكەش كران.

ئیبراهیم بەحرلعلوم لە دیمانەیەكی تایبەتی (خەڵك) كە لەڕێی پەیوەندی تەلەفۆنییەوە لەگەڵیدا ئەنجامدرا، باسی لە ڕەوشی سیاسی ئێستای عیراق و خۆپیشاندانەكانی ناڕەزایی و هەڵوێستی حكومەتی كرد و بەمشێوەیە وەڵامی پرسیارەكانی دایەوە.

خەڵك: پێتانوایە خۆپیشاندانەكان دەبنە مایەی دەستلەكاركێشانەوەی حكومەت، یان دروستكردنی گوشارێكی گەورە لەسەر ئیدارەی ئێستای عیراق؟

ئیبراهیم بەحرلعلوم: خۆپیشاندانەكانی سبەینێ‌، یان ڕۆژانی دادێ‌ كە بزاوتنێكی ناڕەزایی میللیین، درێژكراوەی بزاوتنەكەی تشرینە، كەی ئەم خۆپیشاندانانە تەواو دەبن نازانرێت، وێڕای دەرچوونی زۆرێك لە چاكسازییەكان لەلایەن سەرۆكایەتی وەزیران لەڕووی دامەزراندن و چەند بوارێكی تر.

خەڵك: هەڵسەنگاندنی ئێوە بۆ ڕاپۆرتەكەی حكومەت لەبارەی لێكۆڵینەوە لە كوژرانی خۆپیشاندەران و بەكارهێنانی هێزی لەڕادەبەدەر لە دژییان؟

ئیبراهیم بەحرلعلوم: ڕاپۆرتەكەی حكومەت باوەڕپێهێنەر نەبوو بۆ جەماوەر و خواستەكانی، بۆیە ڕەوشەكە بەمشێوەیە دەمێنێتەوە، تا ئەو كاتەی وردەكاریی لێكۆڵینەوەكان ئاشكرا دەكرێن، بەو پێیەی ڕادەستی دادوەریی كراوە، ئەمەش بەبۆچوونی ئێمە وادەكات خۆپیشاندەران زیاتر سوربن لەسەر خۆپیشاندانەكان، بەڵام هیوادارین خۆپیشاندانی ئەمجارە زیاتر ئاشتیانە بێت، بەو پێیەی ئەزمونی خۆپیشاندانی پێشوو خوێنانی بوو، ژمارەیەكی زۆر شەهید و برینداربوون بەهۆی بەكارهێنانی هێزی لەڕادەبەدەر، بەڵكو سبەینێ‌ ئەو حاڵەتە تێبپەڕێنرێت، بەشێوەیەكی گشتی، فراكسیۆنە سیاسییەكان و حزبە سیاسییەكان و سەندیكاكان، ئەو بەرەنجامەیان ڕەتكردەوە كە لەلایەن سەرۆكی ئەنجومەنی وەزیرانەوە بڵاوكرایەوە.

خەڵك: چۆن لێكدانەوە بۆ داواكارییەكانی تایبەت بە دەستلەكاركێشانەوەی حكومەت و گۆڕینی سیستمی سیاسی دەكەن؟

ئیبراهیم بەحرلعلوم: داواكارییەكان بۆ دەستلەكاركێشانەوەی عادل عەبدولمەهدی زۆرن، بەڵام ئایا ئەم دەستلەكاركێشانەوەیە دەبێتە مایەی چارەسەركردنی كێشەكە، من لەو بڕوایەدام جۆرێك لە چەقبەستنی سیاسی هەیە لە عیراق كە لەماوەی ساڵانی ڕابردوودا شكستخواردوو بووە لە ئەنجامدانی چاكسازیی لە سیستمی سیاسی بە تایبەت ئەوەی پەیوەندی بە بابەتی گەندەڵییەوە هەیە، بۆیە ئەو بابەتە وەك هۆكاریی گەرمكردنی عیراقییەكان دەمێنێتەوە، دوایین وتاری مەرجەعیەتی ئاینییش لەو بارەیەوە كە ئاماژەی بە پێویستی پێكهێنانی لیژنەیەك لە دانایان كردبوو لەدەرەوەی توێژە سیاسییەكە، هەوڵێكە بۆ دیاریكردنی كەلێنەكان و دۆزینەوەی دەرچە لەم ڕەوشە سیاسییەی ئێستا لە وڵاتدا هەیە.

خەڵك: ئەركی ئەو لیژنەیە چی دەبێت و كارەكانی چ جۆرە چارەسەرێك بۆ دۆخی ئێستای وڵات دەدۆزنەوە؟

ئیبراهیم بەحرلعلوم: هەوڵ دەدرێت قسە لەگەڵ خۆپیشاندەران و توێژەكانی كۆمەڵگە بكرێت لە ئەكادیمستەكان و ڕۆشنبیران، ڕاسپاردەكانی لیژنەكە دەبێت لەلایەن هەموو دەسەڵاتەكانی ڕاپەڕاندن و یاسادانان و دادوەرییەوە جێبەجێ‌ بكرێن.

خەڵك: باستان لە چەقبەستنی سیاسی كرد لە عیراق، چ ڕێڕەوێك بە شیاو دەبینن بۆ دەرچوون لەو چەقبەستنە سیاسییە؟

ئیبراهیم بەحرلعلوم: ئەم چەقبەستنە سیاسییە ناكرێت چارەسەرێكی گونجاوی بۆ دابنرێت، تا ئەو كاتەی گۆڕانكاریی لە یاسای هەڵبژاردندا نەكرێت، بەجۆرێك كە ببێتە مایەی بەشداریكردنێكی فراوانی جەماوەر، لەگەڵ گۆڕینی كۆمیسیۆنی باڵای سەربەخۆی هەڵبژاردنەكان، دەكرێت ئەمە بكرێتە بناغە و لێوەی كار بۆ بنبڕكردنی گەندەڵی بكرێت كە لەماوەكانی ڕابردوودا هیچ پێشكەوتنێكمان لەو بارەیەوە بەدی نەكرد.

خەڵك: زۆر باسی پشكداریی سیاسی دەكرێت و زۆرێك پێیانوایە گەورەترین بەڵای پرۆسەی سیاسییە لە عیراق، ئێوە پشكداریی سیاسی لە عیراق چۆن هەڵدەسەنگێنن؟

ئیبراهیم بەحرلعلوم: پشكداریی سیاسی بووە مایەی كوشتنی پرۆسەی سیاسی و بووە مایەی دروستكردنی گەندەڵی ئیداری و دارایی، ئەم بابەتانە لەو داواكارییە سەرەكیانەن كە جەماوەر داوای نەهێشتنیان دەكات، بۆیە خەڵكی ڕاپەڕیو لەمڕۆدا هەر تەنیا لەبەر هەژاریی و نزمی ئاستی فێركاریی و خزمەتگوزاریی و تەندروستی نییە كە دەڕژێتە سەر شەقامەكان، بەڵكو بنمیچی داواكارییانی بەرزدەكاتەوە، بۆیە چینی سیاسی گەر دەیەوێت بۆ ماوەیەكی زیاتر لەدەسەڵاتدا بمێنێتەوە، دەبێت تەواوی هەوڵەكانی بۆ پرۆسەی چاكسازیی سیاسی بخاتەگەڕ.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

کوردستان