ئێمە لە تۆرە کۆمەڵایەتیەکان

وتار

چەند پێشنیارێك بۆ وەزیری نوێی خوێندنی باڵا و توێژینەوەی زانستی لە كابینەی نوێەم

سەباح عەلی جاف

 

مرۆڤ هەمیشە پێویستی بە ڕوانگە و ڕەخنە و بیرخستنەوە هەیە ئەمەیش لەپێناو باشتركردنی ژیان و ئەو لایەنەی كە ئێمە دەمانەوێت كاری لەسەر بكەین، لەو ڕوانگەیەوە و وەك وەزارەت و خودی وەزیر داواكارە كە ڕاو و پێشنیارەكان گەڵاڵە بكرێن بۆ چوار ساڵی ئایندە، لەپێناو دیدگایەكی نوێ‌ و كاری باشتر ئەم پێشنیارانە دەخەینە پێشچاو بە ئومێدی لەبەرچاوگرتن و بەهەندوەرگرتن، ئەم پێشنیارانە بۆ بەڕێز وەزیری نوێی خوێندنی باڵا و توێژینەوەی زانستی – حكومەتی هەرێمە لە كابینەی نوێیەم بەو پێیەی هەر بەڕێزێك لە كابینەی نوێدا دەبێت دیدگا و ڕوئیای خۆی هەبێت ئەمەیش لەپێناو كاركردنی چوار ساڵی وەزارەتەی بۆ هاوڵاتیان و ستافی وەزارەت و چین و توێژەكانی پەیوەست بە خۆی، بە ئومێدم ئەم خاڵانە جێگەی بكرێتەوە لە كارنامەی وەزارەتدا بەشێوەیەك كە خزمەتی باشتر بكات ئەمەیش بەو مانایەی كە ئەو كارانەی كە لە كابینەكانی پێشتر باش بوونە پەرەی پێبدرێت و ئەویشی خراپ و ڕێگر بووە لاببرێت و هەوڵی چارەسەر كردنی بدرێت بە شێوەیەك كە لە كاتی كاركردنی وەزیری نوێ‌ بتوانرێت بە ئاڕاستەی باشتر بوون ببرێت، دەكرێت بەشێك لە بۆچونەكان بە گیانی ڕەخنەیش وەربگیرێت.

یەكەمین كارێك كە پێویستە بۆ چوار ساڵی ئایندە كاری لەسەر بكرێت گرنگیدان بێت بە (سەرچاوەی مرۆیی) واتا بنیادنانەوەی تاكی زانستخواز، چونكە بە راستی بنیادنانەوەی مرۆڤ گەورەترین سەرمایەی مانەوە و بوونە واتا گەر تۆ تاك بینا نەكەی بە چەكی ئومێد و زانست ئەوا هەر كاركردنێك سوودی ئەوتۆی نابێت چونكە ئەمە بە ئاشكرا لە زانكۆ و ناوەندە زانستیەكاندا هەستی پێدەكرێـت، دووبارە بنیادنانەوەی مرۆڤی ئومیدەوار دەبێت ئەولەویەتی كاركردنی چوار ساڵی ئایندە بێت.

ئەو پڕۆژە و و بەرنامە و بڕیار و رێنمایانەی كە دەدرێت بۆ چوار ساڵی ئایندە بەشێوەیەك بێت پێش هەموو شت لەگەڵ واقیع و زەمینەی كۆمەڵگەی كوردەواریدا بگونجێت ئەمەیش والێكبدرێتەوە كە كۆمەڵگە بەردەوام پێویستی بەرەوپێشچوون هەیە، خاڵێك كە بۆ تاك بە تاكی كۆمەڵگە بێت واتا كە پڕۆژەیەك دەخرێتە بواری جێ‌بەجێ‌كردنەوە بە لایەنی كەم سودی لەسەدا هەشتای لەبەرچاو بێت و بیست لە سەدی وا دابنرێ كە ئامانج نەپێكێ‌ كە بەداخەوە زۆرجاران ئەمە پێچەوانەیە، هەموو كۆمەڵگەیەك خاوەنی كۆمەڵێك بنەما و هەلومەرج و دابونەریت و ژیرخانی پێشترە كە دەبێت ئەمانە لە هێنانی پرۆژەی پەروەردەیدا لەبەرچاو بگیرێت .
ئەو بەرنامە و پڕۆژانەی كە رەهەندێكی نیشتیمانی و رەهەندێكی دوور مەودای هەیە باشتر دیراسە بكرێت و ڕای هەموانی لەسەر وەربگرێت واتا لە ئاستی خوارەوە بۆ سەرەوە لە هەموو ڕووەكانەوە، هاوكات پشت بە ڕای دەرەوەیش ببەسرێت ئەمەیش بە شێوەیەك بێت كە ئامانجەكە بەو شێوەیە بێت كە ئەو پڕۆژە بۆ كۆمەڵگەی كوردەواری بشێت و بۆ سودی كوردستان بێت نەك لەبەر خاتری فڵانە وڵات و ڕێكخراوی جیهانی.

خاڵێكی تر كە بەردەوام جێگەی مشتومڕ بووە ئەویش بوونی دەستە و گروپی دیاری كراو یان بە حزبی بوونی دامودەزگاكانی خوێندنی باڵایە كە دەكرێت بەشێوەیەكی رێژەی كار لەسەر ئەم خاڵە بكرێت و هەوڵ بدرێت وەزارەتی خوێندنی باڵا بۆ چوار ساڵی ئایندە هیچ نەبێت بتوانێت حزب و دەستە و گروپەكان بۆ خزمەتی پەروەردە و فێركردن بەكاربهێنێت، خۆ گەر ئەم لایەنە بە تەواوی بنەبڕ بكرێت ئەوا مێژینە و ئومێدبەخشە.
گەر ئەو تەوەرانەی سەرەوە لە چوار ساڵی كار كردنی وەزارەتدا ڕەنگ بداتەوە ئەوا دەكرێت ئاسانتر هەوڵی چارەسەر كردنی كێشە و گرفتەكانی ئێستا و ڕابردوو بدرێت، بە بڕوای من چەند كێشەیەك لە وەزارەتی خوێندنی باڵا هەیە و هەبووە كە دەكرێت لەبەرچاو بگیرێن لەوانە: لە دانانی ستافی كارگێری و زانستی زانكۆكاندا دەكرێت ورتر كار بكرێت ئەمەیش لەپێناوی (دانانی كەسی شیاو لە شوێنی شیاو ) بە تایبەت سەرۆكی زانكۆ و ڕاگر و سەرۆكی بەشەكاندا كە من لەم رووە پێشنیارێك دەخەمەڕوو لە كۆتای ئەم نوسینەدا، لە دامەزراندنی یەكەمەكانی زانكۆ و پەیمانگاندا هەوڵ بدرێت بەشێوەیەك بێت كە گیانی كێبەڕكێ‌ كەم نەكاتەوە واتا گەر هەوڵی جددی بۆ دامەزراندنی ئەوان نەدرێت ئەوا زانكۆكان ڕووبەڕووی گرفتی جددی دەبنەوە، لە دەركردنی بڕیار و رێنمایەكاندا ووردتر پلان دابنرێت بە تایبەت لە چوار ساڵی رابردوو دوو خاڵ جێگەی زۆرترین مشتومڕ و كێشمەكێش بوون، یەكەمیان سیستەمی وەرگرتنی قوتایی و خوێندكاران كە ڕێنمایی و بڕیارەكان زۆر خێرا بوون و خوێندكاری تووشی سەرلێشێوان كرد كە بە بڕوای من تاكە شانازی بۆ سیستەمی خوێندن لە كوردستان لە ڕابردوودا ئەوە بووە كە خوێندن بەخۆڕا و بۆ هەموان بوو كە بەداخەوە ئەمە گۆڕدرا بۆ سیستەمی پارالێڵ كە كەمتر لە سودی هەموان بە تایبەت زۆرینەی كۆمەڵگەدا بوو، خاڵی دووەم كە تایبەت بوو بە ڕێنمای تایبەت بە خوێندنی ماستەر و دكتۆرا كە بە جۆرێك بوو كە زیانی لە كەرتی خوێندندا چ لە رووی زانستی چ لە ڕووی ئابووری بە تایبەت رێنمای توانستی زمان كە ئەمەیش بوو بە هۆی تەواو پەراوێزخستنی زمانی شیرینی كوردی و شەلەل بوونی خوێندنی ماستەر و دكتۆرا لە كوردستان.

خاڵێكی تر كە دەكرێت بایەخی پێ‌ بدرێت ئەویش لایەنی دارای زانكۆ و پەیمانگانە كە لە چوار ساڵی قەیراندا چەندین بڕیار و ڕێنمایی دەركرا كە دەكرێت چاوی پیابخشێنرێـتەوە و جارێكی تر سیاسەتی دارایی زانكۆكان دابنرێتەوە، كردنەوەی ژمارەیەكی زۆر زانكۆ و پەیمانگای تایبەت لە كوردستان بوونە مایەی گومان و ڕەنگە لە داهاتودا گرفتەكان دوو هێندە بكەن بە تایبەت زۆر بوونی ژمارەی دەرچوان بە نمرەی كەم، كردنەوەی خوێندنی ئێواران و پارالێڵ بە بڕوای زۆرینە زۆر خێرا و دوور لە پلانی زانستی بووە كە هەر خودی وەزارەت زوو هەستیان بەو خاڵە كرد و دواتر زۆر بەش و كۆلێژ داخرا.

زۆر گرفت و كێشەی تر هەیە كە دەكرێت بۆ چوار ساڵی ئایندە لەبەرچاو بگیرێن و بە روئیا و بۆچونی تازە تر بە ڕاوێژی خەڵكانی خەمخۆر هەوڵی رێگەچارەیان بۆ بدرێت و خەمەكان كەم بكرێنەوە نەك زیاد بكرێن، من بۆ چوار ساڵی ئایندە دوو پێشنیار بۆ دوان لەو كێشانەی سەرەوە دەخەمەڕوو بە ئومێدی ئەوەی لە نەخشەڕێگەی چوار ساڵی وەزارتدا جێگەی بكرێتەوە و ڕەنگ بداتەوە.
یەكەم/ تایبەت بە دانانی ستافی كارگێڕی زانكۆ و پەیمانگان لە سەرۆك و ڕاگر و سەرۆكی بەش دەكرێت سود لەم بۆچونە وەربگرێت، ئەویش بۆ دانانی هەر كام لەوانە (سەرۆك، ڕاگر، سەرۆكی بەش) لە ڕێگەی cv یەوە بێت بە مەرجەكانی ئێستا، لەگەڵ ئەویشدا ئەم خاڵە جیگەی بكرێتەوە بۆ نمونە بۆ دانانی سەرۆكی زانكو یان پەیمانگا سەد نمرە دابنرێت، بیست نمرەی لە ڕێگەی دانگدانی فەرمانبەرانی زانكۆ بێت، بیست نمرەی لە ڕێگەی دەنگدانی راگرەكانەوە بێت، شەست نمرەكەی تریشی لەسەر cv ێكەی بێت، بەم رێگەیە زیاتر شەفافیەت دروست دەبێت و زۆر تریش گرنگی بە ڕای ئەوانی تر دەدرێت و ئەمەیش دەبێت هۆی دروستنەبوونی دەستە و گروپ لە نێو زانكۆ و پەیمانگاكاندا، بۆ ڕاگر و سەرۆك بەشەكانیش هەر بەو شێوەیە بێت، بۆ نمونە بۆ ڕاگر بیست لە سەد بۆ دەنگدانی فەرمانبەران و بیست لە سەد بۆ دەنگدانی سەرۆكی بەشەكان و ئەویی تر پەیوەست بێت بە cv ێكەی، بۆ سەرۆكی بەشەكانیش بیست لەسەد پرس بە ستافی مامۆستایان بكرێت و بیست لە سەد بۆ دەنگدانی خوێندكارانی قۆناغی چوارەمی بەشەكان و ئەویشی تریش بۆ cv ێكەی.

دووەم/ بۆ خوێندنی ماستەر و دكتۆرا دەكرێت لە جێگەی مەرجی توانستی زمانی ئینگلیزی كە ئەمە بوو بە هۆی پەراوێزخستی زمانی شیرینی كوردی دەكرێت بۆ چوار ساڵی ئایندە ئەم بۆچونە لەبەرچاو بگیرێت ئەویش هەڵگرتنی مەرجی توانستی زمانی ئنگلیزی و لە جێگەكەی بۆ هەموو پسپۆڕیەكان ئەم خاڵە بكرێت بە مەرج، مەرجەكەیش ئەوە بێت كە ئەو كەسەی كە لە پاش وەرگرتنی لە ماستەر و دكتۆرا و تەواوكردنی قۆناغەكان، ئەو كەسە لە پسپۆڕیەكەی خۆی كتێبێك وەربگێڕێتە سەر زمانی كوردی بە تایبەت لە زمانە زیندەوەكانی جیهان و نزیك لە پسپۆڕیەكەی خۆی بۆ نمونە قوتابی ماستەر یان دكتۆرا لە زانستی جوگرافیا ئەوا كتێبێك لە پسپۆڕییە ووردەكەی خۆی وەربگرێڕێت بۆ زمانی كوردی ئەویش پاش دروستكردنی لیژنەیەك بۆ ئەو مەبەستە كە لیژنەكە خۆی لە كەسێكی پسپۆڕی جوگرافیا، پسپۆڕی زمانی كوردی، پسپۆڕی ئەو زمانەی كە كتێبەكەی لێوەرگێڕدراوە، بەم كارەیش چوار ساڵی ئایندە دەبێتە ساڵی زیاد بوونی ژمارەی كتێبە وەرگێردراوەكان بۆ پسپۆڕییەكان بە تایبەت كتێبی پسپۆڕی بەشە زانستیە سروشتی و پەتیەكان، دەكرێت بە رێنمای هەر یەكە لە زانكۆ یان قوتابیەكە یان دەزگاكانی تر پەیوەست بكرێن بە لە چاپدان و بڵاوكردنەوەی ئەو كتێبە، ئەم هەنگاوە خزمەتی بەرچاو بە زمانی شیرینی كوردی دەكات و بزوتنەوەیەكی باشی وەرگێران دەبێت لە كوردستاندا، هاوكات قوتابی ناچار ناكات تەنها كار لە سەر یەك زمان بكات بە تایبەت زمانە زیندوەكانی وەك ( ئینگلیزی ، عەرەبی ، فەرەنسی ، روسی ، توركی و فارسی … ) .

بە هیوای ئەوەی چوار ساڵی ئایندە ساڵی بەرهەمی زیاتری زانستی و پەروەردەی بێت لە كوردستان و كێشە و گرفتەكان چارەسەر بكرێن و خەمەكان كەم بكرێنەوە و زیاد نەبن و وەزارەتی خوێندنی باڵا پڕ بە باڵای هەموان بێت لە ڕووی پەروەردە و فێركردنەوە.

وتار

گەڕان بە دوای وەهمی سەرکەوتن

مەجید ساڵح

هەر جارێک تووشی تەنگوچەڵەمەیەکی سیاسی یان سەربازی دەبێتەوە، ئەردۆگان بۆ پاراستنی ئابڕووی سیاسی خۆی دەستێک لە کورد دەوەشێنێت. بەو نیازەی دڵی هەوادارانی خۆی و هاوپەیمانە فاشیستەکانی لە ئەرگەنەکۆن و MHP خۆش کات.

دوای شکستە گەورەکەی لە هەلبژاردنی شارەوانی باکوری کوردستان و دۆڕانی لە ئەستەمبوڵ و کەوتنی یەڵدرمی پیاوی یەکەمی دەستە راستی، کێچ کەوتە کەوڵی، بە مەرامی داگیر کردنی قەندیل بە هەموو هێزێکیەوە کەوتە پەلاماردانی قەندیل و باشوری کوردستان، بەڵام بۆی نەچوە سەر کە هاوڕێکانی دوێنێی مەسەلەی دامەزراندنی حزبێکی نوێیان لە تورکیا کرد بە عەمەلی و هەنگاوەکانیان دەست پێکرد، بۆ مەشغول کردنی رای گشتی تورکیا هێزێکی زۆری لە رۆژئاوای کوردستان کۆکردەوە و ویستی پەلاماری بدات و ئەزمونی عەفرین لە کۆبانی و قامشلی و سەری کانی دووبارە بکاتەوە، بەڵام پیلانەکەی لە گەڵ پلانەکەی ئەمریکا یەکی نەدەگرتەوە و بە چاوسور کردنەوەیەک رازی بوو بە رێکەوتنێک کە لە بەرژەوەندیدا نەبوو، بۆیە هەڕەشەو گورەشەکانی خاو کردەوە.


ئەردۆگان بە هۆی لاواز بوونی پێگەی جەماوەری خۆی و نەمانی پێگەی جارانی حزبەکەی ، بە تەواوەتی بە گروپە فاشیستەکانی تورک دەورە دراوە و تەسلیمی ئیرادەی ئەوان بووە. بۆیە رێگەی بۆ باڵی فاشیستی ناو حکومەتەکەی خۆش کردوە، پەلاماری HDP و سەرۆکی شارەوانیەکانی دەستی ئەو حزبە بدەن ، بۆ چوار مەرام:


١. لاواز کردنەوەی رۆڵی کورد لە هاوکێشە ناو خۆیی و ئیقلیمیەکان، بە تایبەت لە هەڵبژاردنەکانی ئەم دوایەدا دەرکەوت کورد پارسەنگ و یەکلاکەرەوەی هیزە لە نێوان فاشیزم لایەنگرانی دیموکراسی.


٢. لێدان لە پەیکەریHDP و دابەشکردنیان بۆ دوو بەرەی شاخ و زیندان. لە ئۆپراسیۆنی ٢٠١٦ بەشی زۆری کادیرانی رادیکالی HDP یان گرت و خستنیە زیندانەوە و هێشتا زۆریان هەر لە زیندانن، بەڵام لە هەڵبژاردنی رابردودا HDP، بە تایبەت کادیرەکانی لایەنگری شاخ خۆیان رێکخستەوەو توانیان سەرکەوتنێکی چاوەڕوان نەکراو بەدەست بهێنن، ئەم ئۆپراسیۆنە بە زۆری ئەو کادیرانە دەگرێتەوە.


٣. لە ریگەی ئەم ئۆپراسیۆنەوە دەیەوێت بە یار و نەیارەکانی بڵێ هێشتا من پیاوە بەهێزەکەی وڵاتم و هەوساری (جڵەو) دەسەڵات لەدەستی مندایە.


٤. لەبەرامبەر شکستی لەشکرکێشیەکەی بۆ رۆژئاوای کوردستان و قەندیل، هەر هیچ نەبێ لە ریگەی گرتن و لێسەندنەوە شارەوانیەکانی دەستی کورد سەرکەوتنێکی کاتی بەدەست بهینیت.

ئاماژەکان بۆ ئەوە دەچن تازە دێوەکە لە شوشەکە دەرچوە و گەڕانەوەی بۆ ناوەوە موستەحیلە، بە مانایەکی دیکە کێشەی کورد لە باکور تازە بووەتە ئەمری واقع و بەم کوتە فاشیتانە و بە زەبری چەک چارەسەر نابێ. ئەردۆگانیش لەو لەحزەیەی کە خەونی سوڵتانیزم دای لە کەلەی و دەستی لە گەڵ فاشیستەکانی ناو تورکیا تێکەڵ کرد، گڵۆڵەی خۆی و حزبەکەی کەوتە لێژی و بەرەو داڕمان چوو.


نە ئۆپراسیۆنی سەربازی و نە ئینقلاب کردن بەسەر دیموکراسیدا، نابنە هۆی راوەستانی ئەو گڵۆڵەیەی کە رۆژ لە دوای رۆژ لە کەمی دەدا، سەرکەوتنێکی وای لێ ناکەویتەوە پێکەنینەکانی جاران بگەڕێنیتەوە بۆ سەر روخسارە زەرد هەلگەڕاوەکەی ئەردۆگان، چونکە ئیرادەیەکی گەورەی سەرکەوتن لە ناو کوردی باکوردا دروست بووە، هەلومەرجی ناو خۆیی تورکیا و گۆڕانکارییە ئیقلیمی و نێو دەوڵەتیەکانیش وەک جاران لەگەڵ بەرژەوەندی هەڵگرانی بیری فاشیزم و ئایدۆلۆژیای ئیخوانیدا یەک ناگرنەوە

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

وتار

ھەوڵەكانی لەباربردنی ئەزموونی ھەرێم، لە شكستەوە بۆ شكست

محەمەد عەلی

 

لە دوای كۆڕەوەكەی ساڵی ١٩٩١ و پاشان دروستكردنی ناوچەی دژەفڕین و قەوارەیەكی نیمچە سەربەخۆ بۆ باشووری كوردستان، بە درێژایی ساڵانی ڕابردوو ڕووبەڕووی دەیان پیلان بۆتەوە لەلایەن نەیاران و دوژمنە دەرەكی و ناوخۆییەكانەوە بە شێوەیەكی چڕ و یەك لە دوای یەك، كە تا ئێستاش بەردەوامی ھەیە.

 

سەرەتای ھەوڵەكان لە رێی پارتی كرێكارانی كوردستانەوە بوو، لەگەڵ لەدایكبوونی كیانێك بە ناوی ھەرێمی كوردستان، شەڕێكی نەخوازراو بەسەر ئەم ھەرێمە ساوایەدا سەپێندرا، سەرباری كێشە ناوخۆیی و گەمارۆكانی سەر ھەرێم و كشانەوەی گشت دام و دەزگا میرییەكان و نەبوونی سەرچاوەی داھاتی پێویست بۆ حكومەتی ھەرێم، ناچار كرا بۆ پاراستنی ئەم ئەزموونە، قوربانییەكی زۆری گیانی و ماددی بدات و لەبری ئەوەی سەرقاڵی بنیاتنانی ھەرێم و بەرەنگاربوونەوەی نەیارانی بێت، ناچار كرا شەڕی براكانی بكات، كە لە ھەموو ئاستەكاندا زیانی زۆری بە كوردستان گەیاند.

 

دواتر لەلایەن سەرۆكوەزیرانی پێشووتری عێراق نووری مالیكی، فەرماندەی ئۆپراسیۆنی دیجلە پێك ھات و ھەڕەشەی ھێرشكردنە سەر ھەرێم و گەڕانەوەی كوردی دەكرد بۆ ھێڵی ٣٦ و مووچەی فەرمانبەرانی ھەرێمی بڕی بۆ ھاندانی فەرمانبەران دژی حكومەت و گشت مافە دەستوورییەكانی كوردی رەت كردەوە، ھەوڵی بەردەوامیشی دەدا بۆ  تێكدانی یەكڕیزیی ھێزە سیاسییە كوردییەكان، بە دروستكردنی حەشدی عەشائیرییش، ھەوڵی زیندووكردنەووەی جاشایەتیی دەدا لە ھەرێم، بەڵام لەكۆتاییدا ئیرادەی گەل سەركەوت و نووری مالیكیش بوو بە ڕابردوو.

 

ھاتنی داعش بۆ عێراق و خۆبەدەستەوەدانی سێ فیرقەی سەربازیی سوپای عێراق لە مووسڵ بە گشت پێداویستییە سەربازییەكانەوە، لە كاتێكدا بوو كە پاشماوەی ئەم ھێزانە گشت سەنگەرەكانیان چۆڵ كرد، ئەوەی ڕوونە، دەكرێ ئەم ھەنگاوە بە ئامادەكارییەك ھەژمار بكرێت بۆ ھێرشكردنە سەر ھەرێم بەو ھۆكارەی كوردستانیان كردە دراوسێی دەوڵەتی ئیسلامی لە عێراق و شام (داعش) بە ھێزێكی مەزن  لە رووی ژمارە و بوونی چەكی پێشكەوتوو، بەڵام لە كۆتاییدا بە سەركردایەتیی سەرۆك بارزانی و قارەمانیەتیی برا پێشمەرگەكان و خۆڕاگریی ئەم میلـلەتە، نەك ئەم دەوڵەتە تێك شكێنرا، بەڵكوو لەوەش زیاتر توانیمان گشت ناوچە كوردستانییەكانی دەرەوەی ھەرێم كۆنترۆڵ بكەین و ڕیفراندۆم بۆ سەلماندنی كوردستانیبوونی ئەم ناوچانە ئەنجام بدەین.

 

لە دوای ڕێككەوتننامەی جەزائیر و نسكۆی شۆڕشی ئەیلوول، ١٦ی ئۆكتۆبەر بە گەورەترین گەلەكۆمەی ھەرێمی و ناوخۆیی دادەنرێت بۆ كۆتاییھێنان بە ھەژموونی حكومەتی ھەرێم، ھێزە عێراقییەكان بە ڕێككەوتن لەگەڵ چەند سەركردەیەكی سەربازی و سیاسیی ھەرێم، ھێرشێكی بەربڵاویان كردە سەر ھێزەكانی پێشمەرگە لە كەركووك و مەخموور و شنگال، كە پاشان گەمارۆیەكی توندی ئابووری و سیاسی خرایە سەر ھەرێم، ئەمەش ھاوكات بوو لەگەڵ ھەوڵەكانی ھەندێ ھێزی سیاسیی كوردستانی بۆ دروستكردنی حكومەتی رزگاریی نیشتیمانی و دابەشكردنەوەی ھەرێم لەسەر بنەمای فیدڕاڵیی پارێزگاكان، ئەمەش ڕێك بە مانای لەباربردنی ھەرێمی كوردستان بوو، بەڵام ئەم هەوڵەش نەزۆك بوو و شكستی خوارد.

 

لە ماوەی ڕابردوودا بە درێژایی پرۆسەی پێكھێنانی حكومەت، ھەموو ھەوڵێك درا بۆ پەكخستنی ئەم پرۆسەیە، لە ئێستاشدا ھەوڵەكان بەردەوامییان ھەیە و ئەم جارە دووبارە پەكەكە ھەمان ڕۆڵ دەبینێت و ھەوڵی تێوەگلانی ھەرێم دەدات لە شەڕێكی نەخوازراو لەگەڵ توركیای دراوسێدا، رووداوی تیرۆركردنی دیپلۆماتە توركییەكە و گواستنەوەی شەڕ بۆ ناو خاكی ھەرێم، ئەم بۆ چوونە پشتڕاست دەكاتەوە، ئەمە لە كاتێكدایە لە شنگال خزمەت بە سیاسەتەكانی بەغدا دەكەن دژی كوردانی ئێزدی و حكومەتی ھەرێم.

 

دواجار پێویستە بگوترێت، سەرباری هەموو ئەو هەوڵانە بۆ لەباربردنی ئەزموونی ھەرێم، هەرێمی كوردستان لە سەرجەم قۆناغەكاندا بەسەر لەمپەر و ئاریشەكاندا زاڵ بووە و وێڕای تێپەڕاندنی قەیرانەكان، بەوپەڕی ئیرادەوە كەوتووەتەوە سەر پێی خۆی و هەوڵی نەیاران و دوژمنانی كوردستانی، لە شكستەوە بۆ شكستی حەتمیتر پەلكێش كردووە و سەنگ و پێگەی خۆیشی لەسەر ئاستی ئیقلیمی و نێودەوڵەتیدا، لە جاران كاریگەرتر و بەهێزتر كردووە.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

وتار

خۆ ئەوەمان لەدەست دێت!

عومەر گوڵپی

 

ناکرێت لە حکومەت کارمەند، پزیشک، مامۆستا، ئەندازیار بیت، بەرپرس و بەرێوەبەرو بەرێوەبەرى گشتى و وەزیر بیت، لە هەمان کاتیشدا لە کەرتى تایبەت بە هەمان ناونیشان یان ناونیشانى تر خەریکى کەسابەت بیت، هیچ دەرفەتى تێدا نییە، لێرەدا قوربانییەکە کەرتى گشتى و هاووڵاتیانن.

کارکردن لە هەردوو بوارى حکومەت و بازاڕیش، کەرتى گشتى و کەرتى تایبەت بووەتە هۆى ئەوەى خەڵکێک زیاتر لە ئیشێکیان هەبێت و زیاتر لە سەرچاوەیەکى داهاتیان هەبێت، خەڵکێکیش هیچ ئیشێکى دەست نەکەوێت و بێکار بمێنێتەوە، ئەوە بێجگە لەوەى کوالێتى کار لە کەرتى گشتى وێران دەکات.

من لێرەدا ئەوە ڕەچاو دەکەم کە کەسانێک بە ٣٠٠ تا ٤٠٠ هەزارەوە لە کەرتى گشتى ناتوانن بژێوى ژیان پەیدا بکەن، بەڵام کێشەکە ئەوەیە کە زۆرێک لە وانەشى مووچەیەکمان هەیە زیاتر لە ٧٥٠ هەزار، کەچى وەک پێویست ماف بە کارى هاووڵاتیان و بەرژەوەندى گشتى نادەین و ڕاکە ڕاکمانە بەدواى کارە تایبەت و بازاڕەکەى خۆمانەوە.

بەندە واى دەبینم، لەسەر ئاستى گشتى، نەوەک تاک، نانى ئەو هەزاران بێکارە لە ئەستۆى ئەو کەسانەدایە کە دوو کارو زیاتر دەکەن لەسەر حسابى بەرژەوەندى هاووڵاتیان و بەرژەوەندى گشتى، جەخت دەکەمەوە تەنها لەو کاتانەى کە مافى کارەکەمان نادەین لە کەرتى گشتى و دامەزراوەى حکومەت، چ وەک دەوام چ وەک کوالێتى کار، نەوەک لەسەر حسابى پشوو و جەستەى خۆمان.

تۆى خوێنەر کە ئەم چەند دێڕە دەخوێنیتەوە دەزانم دەڵێیت ئەوەش خەتاى حکومەتە، بەڵام لە ڕاستیدا حکومەتیش یەک کەس و دوان لێى بەرپرس نین و لاشەیەکى گەورەیەو هەموومان لێى بەرپرسین، حکومەتى باش خاوەنى هەزاران وەزیرو بەرپرس و بەڕێوەبەرو کارمەندى باشە، حکومەتى خراپیش خاوەنى هەزاران وەزیرو بەڕێوەبەرو بەرپرس و کارمەندى خراپە.

ئێمە تەنها لە پارێزگاى سلێمانى ساڵى ٢٠١٨ بڕیارێکى بچوکماندا کە توێژەرى دامەزراو لە کەرتى گشتى مافى نییە وەک توێژەرو بەڕێوەبەرو کارمەند لە دایەنگەى ناحکومیش کار بکات، لە ئەنجامدا زیاتر لە ٥٠ هەلى کار ڕەخسا بۆ گەنجانى دەرچووى زانکۆ، لە ڕەگەزى کچ، ئەى ئەگەر لە هەموو ئاستەکان و لە هەموو بوارەکان بە جدى لەم بوارەدا کار بکرێت؟ بێگومان بە هەزاران هەلى کار دەڕەخسێت، ئەوە بێجگە لە هەلى کار دەیان خاڵى ترى ئەرێنى دەرئەنجامى ئەو جیاکارییەیە لەنێوان کەرتى گشتى و کەرتى تایبەت، هەموومان چووینەتە نەخۆشخانەکان و لە هەمان کاتدا نۆڕینگە تایبەتەکانیش! دەى لە هەموو بوارەکاندا حاڵەکە بەوجۆرەیە ئەوە تەنها بوارى تەندروستیە زۆرتر زەق دەبێتەوە.

تکایە بابەتەکە مەبەستەرەوە بە باشى و خراپى و گەندەڵى و نەوت و هەزار کێشەى ترەوە، ئێستە هەزاران گەنج بە دەرچووانى زانکۆشەوە هیچ کارێکیان دەست ناکەوێت و بێکارن، من و تۆش لە کەرتى گشتى مانگانە زیاتر لە یەک ملیۆن دینارمان هەیەو هەر بیرمان لاى ئەوەیە چۆن زووتر لە فەرمانگەو دەوام بچینە دەرەوەو بازاڕو کەسابەتەکەمان گەرم بکەین! یان خەوێکى خۆش و پشوویەکى باش بدەین لە دواى تەنها (٤ تا ٥) سەعات کار!

من و تۆ بەو بڕە پارەیە ناژین کە حکومەت دەمانداتێ؟ ڕاستەو لەگەڵ ئەوەدام کە کارمەند لە کەرتى گشتى بڕە پارەیەک وەرگرێت لانى کەمى بژێوى ژیانى دابین بکات، بەڵام هەزاران گەنجى تر ئەوەشیان نییە! ئایا ئەوانیش مافى ژیانێکى سادەیان نییە؟ من و تۆ خێزانین و بە نزیکەى ملیۆنێک دینار ناژین! ئەى کێ و چى وەڵامى گەنجێک بداتەوە کە خۆى و هاوژینەکەشى دەرچووى زانکۆن و هیچ ئیش و سەرچاوەى بژێویان نییە؟ من واى دەبینم لەم بوارەدا بەرپرسیارێتیەکى گەورە هەم لەسەر هاووڵاتى و هەم لەسەر حکومەت هەیەو بێکارى و هەژارى گەنجان ئەگەر چارە نەکرێت هەموومان لێى زیاد مەندین.

تۆى بەڕێز بپرسە بەرپرسیارێتى من لە کەرتى گشتى چییە لەم بوارەدا؟ با من وەڵامت بدەمەوە:
ئەزیزم، من وتۆ مانگانە نزیکەى یەک ملیۆن دینار وەردەگرین، نەخێر مانگانە بە ڕێک و پێکى وەریناگرین یاخود بڕەکەى ئەوەندە نییە، بەڵام خۆ بە درێژایى ساڵەکە زیاتر لە هەشت ملیۆن دنیار وەردەگرین، بەرپرسیارێتیەکەمان ئەوەیە کە تا ئەو هاوکێشانە ساغ دەبنەوەەو بە سیستم داهاتى وڵات دادگەرانەتر دابەش دەکرێتەوە بەسەر هاووڵاتیاندا (کە ئێستە حکومەت و پەرلەمان سەرقاڵى ئەوەن و ئومێدەوارم سەرکەوتووبن تیایدا) با من و تۆى بەرێز مافى کارەکەمان لە کەرتى گشتى بدەین!، بیرمان لاى هاووڵاتیان و بەرژەوەندییەکانیان بێت، لەگەڵ ئەوپەڕى ڕێزمدا بۆ تۆى خوێنەر با بە فرت و فێڵ و لەسەر حسابى بەرژەوەندى گشتى سەرقاڵى بازاڕو نۆڕینگەو سەنتەرو کەسابەتەکەمان نەبین، خۆ ئەوەمان لەدەست دێت.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

کوردستان