ئێمە لە تۆرە کۆمەڵایەتیەکان

کوردستان

مەلا بەختیار: ئەوانەی كوردستانیان كردووە بەگەندەڵستان ڕاپێچی دادگا دەكرێن

خەڵك – بەشی هەواڵ

مەلا بەختیار ڕایگەیاند، لەدەڤەری یەكێتی و پارتیدا تائێستا یەك گەندەڵیش سزا نەدراوە، ئەگەر ئەوان نایكەن، ئەوا ئەركی یەكێتی و حزبەكانی دیكەی ئۆپۆزسیۆنە كە كولتورێكی نوێ بۆ ڕوبەڕوبونەوەی گەندەڵی بێنینە كایەوە. ئەوەشی خستەڕوو، كاتێك ژیان بەرەو سەقامگیری و كرانەوە و ئازادی و مەدەنیەت و مافی هاوڵاتی دەڕوات، بەدڵنیایی جیلی دوای ڕاپەڕین دەبینن، ئەوانەی بونەتە هۆی دروستبوونی ئەم گەندەڵستانە ڕاپێچی دادگا دەكرێن.

لەمیانی بەڕێوەچوونی كۆڕێك بۆ مەلا بەختیار لێپرسراوی دەستەی كارگێڕی مەكتەبی سیاسی یەكێتی لەژێر ناونیشانی (یەكێتی و سەردەم، دیموكراسی و دادپەروەری) ڕایگەیاند، یەكێتی كە لەساڵی 1975 دامەزراوە و دنیایەك لەفەزای سیاسەتی نوێ دێنێتە گۆڕێ، ئێستا پێویستە لەكۆنگرەی چوارەمدا سەرلەنوێ ستراتیجەكەی، پێكهاتەكەی، بیركردنەوەكەی، سەركردایەتیەكەی، پەیڕەو و پڕۆگرامەكەی، پەیمانگای پەروەردەی كادرەكانی، ڕاگەیاندنەكەی نوێ بكاتەوە، ئەمە بەتەنها بە وتارەكان نابێت كە بوترێ سەردەم سەردەمی جیهانگیرییە، بەڵكو دەبێت یەكێتی بەهەموو چەمكەكانەوە بخەینە سەردەم و كارلێك لەگەڵ ئەم سەردەمەدا بكات.

مەلا بەختیار، لایەنێكی دیكەی كۆڕەكەی تایبەت كرد بە ئاستی گەندەڵی لەعیراق و كوردستان، لەوبارەیەوە ئاشكرایكرد، عیراق لەئێستادا مینڕێژكراوە بە گەندەڵی، بەپێی وتەی شارەزایان لەعێراقدا 500 بۆ 600 ملیار دۆلار دزراوە، لەكاتێكدا ئەم پارەیە هەموو عیراقی سەرلەنوێ پێ بنیاتدەنرایەوە، بەنمونە بودجەی ساڵانەی ئوردون 17 ملیار دۆلارە، هەروەها هەموو ئەوەی هەرێمی كوردستان لەعێراقی وەردەگرێت و بەداهاتی ناوخۆشەوە ناگاتە 17 ملیار دۆلار، بۆیە چەنێك لەو 500 بۆ 600 ملیار دۆلارە دزراوە بەر هەرێمی كوردستان دەكەوێت، ئەوە باشارەزایان ساغیبكەنەوە.

ناوبراو ئەوەشی خستەڕوو، بەپێی ڕاپۆرتی نەتەوە یەكگرتووەكان 176 دەوڵەت بەڕێژە گەندەڵی تێدایە، كە عێراق لەڕێزبەندی دەهەمین گەندەڵدایە، واتە لەڕیزی سۆماڵ و ئەفغانستان و بەنگلادیشدایە، لەئەمەشدا چەندێك پشك بەر هەرێمی كوردستان دەكەوێت؟ ئەمەش با پسپۆڕان ساغی بكەنەوە.

باسی لەئەوەشكرد، زاڵبونی عەقڵی تائیفی و بونی هێزی چەكداری تایبەتی و بونی هێزی چەكداری تائفی و كێشەكان وایكردووە تەمەنی ئەم حزب و دەسەڵاتانە درێژبێت، بەڵام كاتێك ئەمانە نامێنن و ژیان بەرەو سەقامگیری و كرانەوە و ئازادی و مەدەنیەت و مافی هاوڵاتی دەڕوات، بەدڵنیایی نەوەی سێهەم لەناو یەكێتی(نەوەی یەكەم مام جەلال و عەلی عەسكەر و عومەر دەبابە و قارەمانەكانی ئەو سەردەمەن، نەوەی دووەم ئێمەومانانین، نەوەی سێهەم جیلی دوای ڕاپەڕینن) دەبینن، كە ئەوانەی بونەتە هۆی دروستبوونی ئەم گەندەڵستانە ڕاپێچی دادگایان دەكەن.

ئاماژەی بەئەوەشدا، گەندەڵی گەورەترین ئافاتە بۆ دادپەروەری و دیموكراسی و ئازادی و سەربەستی ژن و ژێرخانی ئابووری بەرهەمهێن، بۆیە دەبێت خەمی گەورەی حكومەت و یەكێتی ڕیشەكێشكردنی گەندەڵی بێت، هەر بێدەنگییەكیش لەڕیشەكێشكردنی گەندەڵی واتە ڕازیت بەگەندەڵی و گەندەڵیشیت.

ڕاشیگەیاند: تا ئێستا حكومەت و پەرلەمان و حزبەكان، هیچ بەرنامەیەكی ستراتیژیان بۆ چارەسەركردنی كێشەكان و ڕوبەڕوبونەوەی گەندەڵی نیە. لەوبارەیەوە زیاتر وتی: لەدەڤەری یەكێتیدا تائێستا یەك گەندەڵیش سزا نەدراوە. دەڤەری ئەولاش بە سەدان و هەزاران گەندەڵی تێدایە، من هۆكارەكەی بۆ خراپی سیستەمەكەو حكومەت و پەرلەمان بە بەرپرسی ئەمە دەزانم. بۆیە ئەگەر ئەوان نایكەن، ئەوا ئەركی یەكێتی و حزبەكانی دیكەی ئۆپۆزسیۆنە كە كولتورێكی نوێ بۆ ڕوبەڕوبونەوەی گەندەڵی بێنینە كایەوە. بە سیاسەتی كۆن و زەمینەی كۆن، ناتوانین گۆڕانكاری ڕیشەیی بەدیبهێنین. ناتوانین وەرچەرخان بەدیبهێنین، بۆیە ئەگەر وابڕوات ئەوا لەكوردستاندا ڕوداوی چاوەڕواننەكراوی ناخۆش ڕودەدات. بۆیە كاتی ئەوەیە فشاری مەدەنی بۆ ڕوبەڕوبونەوەی دیاردە دزێوەكان زیاد بكەین و پرۆژەیەكی هاوبەشی رۆشنبیری گشتگیر هەبێت، بە بارەگا سوتاندن و هەڵكوتانە سەر دامودەزگاكان كێشەكان چارەسەر نابن، بۆیە ئەركی یەكەممان پاراستنی ئەم ئەزمونەیە، ئەركی دووەم هێنانەدی گۆڕانكاریە لە ئەزمونەكەدا. دەبێت زەمینەی كۆمەڵ و ژیانی خۆشگوزەران لەكوردستاندا بەدیبهێنین. ئەمە پرۆژە و ستراتیژی تازەیە بەلای منەوە.

کوردستان

توركیا: نامانەوێ یەك شەڕڤان لە مەنبج‌و كۆبانێ و قامیشلۆ بوونی هەبێت

خەڵك-بەشی هەواڵ

وەزیری دەرەوەی توركیا ئاشكرایدەكات، نامانەوێت هیچ ئەندامێكی یەپەگە لە ناوچەی ئارام بوونی هەبێت.

مەولود چاوش ئۆغلۆ، وەزیری دەرەوەی توركیا بە كەناڵی حەوتی وڵاتەكەی ڕاگەیاند، ڕۆژی سێشەممەی داهاتوو 22-10-2019 لەگەڵ ڕوسیا كۆدەبینەوە و تاوتوێی كشانەوەی شەڕڤانانی یەپەگە دەكەین لە ناوچەكانی مەنبج، كۆبانێ و قامیشلۆ.

وتیشی، “ڕِوسیا لە نیگەرانییەكانمان تێدەگات و نامانەوێت دوای 120 كاتژمێرە دیاریكراوەكە هیچ ئەندامێكی یەپەگە لەسەر سنوورەكانی توركیا بوونی هەبێت”.

ئاماژەی بۆ ئەوەشكرد، لە كاتی كشانەوەی شەڕڤانانی یەپەگە، سوپای توركیا لە ناوچەی ئارام دەبن و چاودێری هەنگاوەكانی دواتریش دەكەن.

لای خۆشییەوە مەسعود حەسۆ، نوێنەری ڕۆژئاوا لە هەرێمی كوردستان لە لێدوانێكی ڕۆژنامەوانیدا ڕایگەیاند، ئەوەی توركیا داوای دەكات تەنها كۆمەڵكوژییە دژی كورد و گۆڕینی دیموگرافیایە لە ڕۆژئاوای كوردستان، بۆیە توركیا مەبەستی سڕینەوەی پێكهاتەی كوردە.

سەبارەت بە كشانەوەیان لە سەرێكانی و قامیشلۆ و مەنبەج ناوبراو ئاشكرایكرد، ئەو شوێنانە ناوچەی خۆمانن، لەسەر ماڵ و حاڵی خۆمان دەركرێین بۆ كوێ بچین، ئەوە كەی ڕەوایە لەسەر ماڵی خۆت دەربكرێیت و خەڵكی تر لە جێگەت نیشتەجێ بكرێت، بۆیە ئەمە بەهیچ جۆرێك قابیلی قبوڵ نییە و هەسەدە بە خوێن نەبێت لەو ناوچانە ناكشێتەوە.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

کوردستان

ئەمریكا: سەربازەكانیان لە سوریا دەچنە ڕۆژئاوای عیراق

خەڵك – بەشی هەواڵ
وەزیری بەرگری ئەمریكا ڕایدەگەیەنێت، لەگەڵ هاوتا عیراقیەكەی سەبارەت بە پلان بۆ گواستنەوەی زیاتر لە 700 سەرباز لە سوریا بۆ نێو ڕۆژئاوای عیراق قسەی كردووە، دەشڵێت: “لە ژێر پلانی ئێستادا هەمووی ئەو سەربازانەی ئەمریكا، كە سوریا جێدێڵن بۆ ڕۆژئاوای عیراق دەڕون و لەشكرەكە درێژە بە كردارەكانی بۆ سەر داعش دەدات و ناهێڵێت داعش سەرهەڵبداتەوە”.

ئاژانسی (ئەسۆشیەتد پرێس) لە زاری مارك ئەسپر، وەزیری بەرگری ئەمریكا بڵاویكردەوە، كە لە ئێستادا وڵاتەكەی لە پلانیدایە هەمووی ئەو سەربازانەی ئەمریكا، كە سوریا جێدێڵن بۆ ڕۆژئاوای عیراق بڕۆن و لەشكرەكە درێژە بە كردارەكانی بۆ سەر داعش دەدات و ناهێڵێت داعش سەرهەڵبداتەوە.

ڕاشیگەیاندووە، لە گەڵ هاوتای عیراقییەكەی سەبارەت بە پلان بۆ گواستنەوەی زیاتر لە 700 سەرباز لە سوریا بۆ نێو ڕۆژئاوای عیراق قسەی كردووە.

ئاماژەی بۆ ئەوەشكردووە، ئەو سەربازانەی دەچنە عیراق دوو ئەركیان لە پێش دەبێت، یەكەم یارمەتی بۆ بەرگریكردن لە عیراق و ئەنجامدانی كرداری دژە داعش لە دەمێكدا بۆ هەنگاوەكانی دوایی دەچین.

ئەمە لەكاتێكدایە، ‌بەپێی ڕێككەوتنێكی نێوان دوو وڵات، لەئێستادا زیاتر لە 5 هەزار سەربازی ئەمریكی لە عیراق هەیە.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

کوردستان

ئاژانسی فەرمی سوریا: هەسەدە لە سەرێكانی كشایەوە

خەڵك- بەشی هەواڵ
میدیای فەرمی حكومەتی سوریا ڕایدەگەیەنێت، كەهێزەكانی هەسەدە لە سەرێ‌ كانی كشانەوە و شارەكە لەلایەن سوپای داگیركەری توركیا و چەكدارە هاوپەیمانەكانیەوە داگیر كرا.

هەردوو ئاژانسی (سانا)ی فەرمی و كەناڵی (اڵاخباریە) ڕایانگەیاند، كە هێزەكانی سوریای دیموكرات لە سەرێكانی بەتەواوی كشانەوە و سوپای توركیا و چەكدارە هاوپەیمانەكانی شارەكەیان داگیر كرد.

ئاماژە بەوەشكراوە، كە هێزەكانی هەسەدە بەرەو پارێزگای حەسەكە كشاونەتەوە.

بەڵام تا ئێستا لەلایەن فەرماندەیی هەسەدەوە هیچ ڕوونكردنەوەیەك بڵاونەكراوەتەوە.

لای خۆشیەوە ئاژانسی (هاوار) بڵاویكردەوە، كە كاروانێكی زۆری هاووڵاتیانی مەدەنی لە سەرێكانی-یەوە گەیشتونەتە حەسەكە و هاوكات بریندارانی سەرێكانی لەڕێگەی مانگی سووری كوردیەوە ڕزگار كران و گەیەنرانە نەخۆشخانەی قامیشلۆ.

پێشتریش مەزڵوم عەبدی، فەرماندەی هێزەكانی سوریای دیموكرات ڕایگەیاند، كە سوپای سوریا ئاستەنگ بۆ كشانەوەی هەسەدە دروست دەكەن و وتیشی، “ئەگەر توركیا پابەندی ئاگربەست نەبێت ئەوا وەك پیلانگێڕی تەماشای ڕێككەوتنەكە دەكەین”.

لە چەند ڕۆژی ڕابردوودا توركیا و ئەمریكا ڕێككەوتن لەسەر ئاگربەست لەباكووری سوریا و كشانەوەی هێزەكانی هەسەدە لەو ناوچانە لەماوەی 120 ڕۆژدا، بەڵام سوپای توركیا و چەكدارە توندڕەوە هاوپەیمانەكانی پابەند نەبوون و چەندین ناوچەیان بۆردومان كرد و بەهۆیەوە ژمارەیەك هاووڵاتی مەدەنی و شەڕڤان شەهید و بریندار بوون.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

کوردستان