ئێمە لە تۆرە کۆمەڵایەتیەکان

وتار

سێ كاتژمێر له‌ لۆبیه‌كه‌ی ماریۆت


ستۆرییه‌ك له‌ میسره‌وه‌ -هه‌رێز جه‌مال

هۆتێل ماریۆت، له‌ ناوچه‌ی زه‌مالیكی قاهیره‌ی پایته‌ختی میسر لۆكه‌یشنێكی ته‌واو جیاواز له‌ دیوه‌كانی تری ئه‌و شاره‌ گه‌وره‌یه‌، ئه‌و رووبه‌روو به‌ سه‌ر ده‌ریاچه‌ی نیل ده‌ڕوانێت و یه‌كێك له‌ هۆتێله‌ پێنج ئه‌ستێره‌ ناوازه‌كانی جیهانه‌ .

له‌ ساتی گه‌یشتن به‌ پایته‌ختی میسر پرسیاری ئه‌وه‌م كرد ئه‌و ئه‌ستێرانه‌ی میوانداری كراون له‌ كوێ زۆرینه‌یان بۆ پشوودان كۆده‌بنه‌وه‌ ، وه‌ڵامی ئه‌وه‌م وه‌رگرت زۆرینه‌یان دابه‌شبوون به‌سه‌ر دوو گه‌وره‌ هۆتێله‌كه‌ی قاهیره‌ ئه‌ویش ماریۆت و هیلتنه‌ .

بۆ من پێویست بوو كه‌ كارتی رێگه‌پێدراوی میدیای جامی نه‌ته‌وه‌كانی ئه‌فه‌ریقیا وه‌ربگرمه‌وه‌، رۆژێك پاش گه‌یشتن روومكرده‌ یاریگای قاهیره‌ له‌وێ سه‌نته‌ری میدیای و ناوه‌ندی وه‌رگرتنه‌وه‌ی كارته‌كانی لێبوو، به‌ڵام به‌هۆی ئه‌وه‌ی كاتی یارییه‌كان گه‌یشتبووه‌ قۆناغی چواره‌م شوێنی وه‌رگرتنی كارته‌كان له‌وێ نه‌مابوو هاوشانی باره‌گای یه‌كێتی تۆپی پێی ئه‌فریقیا گواسترابووه‌ بۆ هۆتێل ماریۆت ، بۆیه‌ من به‌ به‌ردێك دوو چۆله‌كه‌م كوشت هه‌م وه‌رگرتنه‌وه‌ی كارته‌كه‌م و هه‌م دیداری ئه‌و ئه‌ستێرانه‌ .

نێوانی ستادیۆمی قاهیره‌و هۆتێله‌كه‌ كه‌مێك دووره‌ به‌ ڵام به‌ گه‌یشتن به‌و هۆتێله‌ ته‌واو ده‌چیته‌ دنیایه‌كی تره‌وه‌ ، تا میوانێك هۆتێله‌كه‌ چۆڵ ده‌كات ده‌یان میوان بۆ مانه‌وه‌ ده‌چنه‌ ئه‌و هۆتێله‌ .

بێ پرسیاركردن لێم پاش پشكنینی ئه‌و ئۆتۆمبیله‌ی له‌ قاهیره‌ ستادیۆمه‌وه‌ چوومه‌ هۆتیڵه‌كه‌ پێ راسته‌وخۆ چوومه‌ شوێنی وه‌رگرتنه‌وه‌ی كارته‌كه‌م ، ئه‌و كۆده‌ی پێشتر له‌ لایه‌ن یه‌كێتی تۆپی پێی ئه‌فریقیاوه‌ به‌ده‌ستم گه‌یشت خستمه‌ به‌رده‌ست لێپرسراوی پێدانه‌وه‌ی باجه‌كان، به‌ چه‌ند خوله‌كێك ئه‌ویش كارته‌كه‌ی دامه‌وه‌ و سوپاسی هاتنی كردم له‌ عێراقه‌وه‌ بۆ میسرو پێشی سه‌یر بوو وه‌ك عێراقیه‌ك و كوردێك هاتووم بۆ روومالی ئه‌و پاڵه‌وانێتییه‌و وه‌ك تاقانه‌یه‌ك له‌ نێوان هه‌زاران رۆژنامه‌نووسی ئه‌فریقیی و كیشوه‌ری و جیهان .

له‌ هۆتێله‌كه‌ ده‌یان به‌رپرس و رێكخه‌ری پاڵه‌وانێتییه‌كه‌ رێنماییان ده‌دا، كۆبوونه‌وه‌ به‌ دوای كۆبوونه‌وه‌ ده‌كرا ، له‌ لۆبیه‌كه‌ش ( شوێنی پشوودان له‌ قاتی خواره‌وه‌ی هۆتێله‌كه‌) ده‌یان رۆژنامه‌وان و میوان و ئه‌ستێره‌ دانیشتبوون ، زۆربه‌ی ئه‌و هانده‌رانه‌ی كه‌ له‌ وڵاتانه‌وه‌ هاتبوون جار جار سه‌ردانی هۆتیڵه‌كه‌یان ده‌كرد .

به‌هۆی ئه‌وه‌ی پاڵه‌وانێتییه‌كه‌ گه‌یشتبووه‌ نیوه‌ی كۆتایی چوار هه‌ڵبژارده‌ ( سه‌نیگال و نه‌یجیریاو جه‌زائیرو تونس ) مابوونه‌وه‌ ئه‌ستێره‌كانی پێشووی ئه‌و چوار هه‌ڵبژارده‌یه‌ به‌ زۆری ده‌بینران به‌ هۆی ئه‌وه‌ی له‌ لایه‌ن یه‌كێتیی تۆپی پێی ئه‌فریقی و وڵاته‌كانیانه‌وه‌ بانگهێشتكرابوون .

چه‌ند كاتژمێرێك به‌ هۆی گفتوگۆكردنه‌وه‌و مانه‌وه‌م بۆ چاوه‌ڕوانی چه‌ند ئه‌ستێره‌یه‌ك له‌ لۆبیه‌كه‌ی هۆتێله‌كه‌ مابوومه‌وه‌ ، به‌ده‌م قسه‌وه‌ له‌گه‌ڵ رۆژنامه‌نووسێكی سه‌نیگالی پێش چه‌ند كاتژمێرێك له‌ یاری هه‌ڵبژارده‌ی تونس و سه‌نیگال هه‌مووان ئاماده‌كاریان ده‌كرد بۆ چوونه‌ نێو یاریگه‌ ، له‌و كاته‌ ئه‌ستێره‌یه‌كی پێشووی هه‌ڵبژارده‌ی سه‌نیگال كه‌ له‌ ساڵانی 2002-2006 له‌ جامی جیهانی یاریزانێكی دیاری هه‌ڵبژارده‌كه‌ بوو بۆ وه‌رزێكیش یاریزانی ئینته‌رمیلانی ئیتاڵی بوو ده‌ركه‌وت ، ئه‌ویش خه‌لیلۆ ڤادیگا بوو ، ئه‌و یاریزانه‌ ره‌شپێسته‌ هه‌ر به‌ژن و باڵاكه‌ی جاران و بگره‌ گه‌نجتریش ده‌ركه‌وت به‌ هه‌لم زانی و چوومه‌ لای و خۆم پێناساند زۆری پێ خۆش بوو من له‌ ده‌ره‌وه‌ی كیشوه‌ره‌كه‌یانه‌وه‌ هاتووم ، پرسیاری ئه‌وه‌م لێكرد گه‌شبینه‌ به‌ هه‌ڵبژارده‌كه‌ی بۆ یارییه‌كه‌ی ئه‌مرۆ (سه‌نیگال 1-0 بردیه‌وه‌و گه‌یششته‌ كۆتایی )، وتی به‌ دڵنیایه‌وه‌ ده‌یبه‌ینه‌وه‌، به‌ده‌م قسه‌كردنه‌وه‌ هه‌ر رۆیشتن و ئه‌و خۆی كرد به‌ ریستۆرانتی هۆتێله‌كه‌ ده‌یویست پێكه‌وه‌ نانێك بخۆین له‌گه‌ڵ كۆمه‌ڵێك هاورێی به‌ڵام به‌ باشم ته‌نیا دوو پرسیاری تری لێ بكه‌م ، به‌وه‌ی هه‌ڵبژارده‌ی ئێستای سه‌نیگال به‌هێزتره‌ یان هه‌ڵبژارده‌كه‌ی سه‌رده‌می ئه‌و له‌ وه‌ڵامدا وتی وتی ” هه‌ردوو هه‌ڵبژارده‌كه‌ به‌ڵام ئه‌وه‌ی ئێمه‌ تازه‌ ده‌ركه‌وت و هه‌ڵبژارده‌كه‌ی ئێستا به‌هێزتره‌و له‌گه‌ڵ هه‌ڵبژارده‌ به‌هێزه‌كان ململانێ زۆر ده‌كات و ئاستی یاریزانه‌كانیش به‌رزرتره‌ “.

خه‌لیلۆ له‌سه‌ر میوانداری میسر بۆ پاڵه‌وانێتییه‌كه‌ش وتی، زۆر سه‌ركه‌وتووانه‌ به‌رێوه‌براوه‌ پاڵه‌وانێتییه‌كه‌و یاریگه‌كانیش زۆر پێشكه‌وتوون.

دواتر گه‌ڕامه‌وه‌ بۆ لۆبیه‌كه‌و راسته‌وخۆ چاوم به‌ شاندی یه‌كێتییه‌ ده‌ستله‌كاركێشاوه‌كه‌ی تۆپی پێی میسر كه‌وت كه‌ پاش كرانه‌ ده‌ره‌وه‌ی هه‌ڵبژارده‌كه‌یان له‌ قۆناغی شانزه‌ی جامه‌كه‌ به‌رامبه‌ر ئه‌فریقیای باشوور سه‌رجه‌م سه‌رۆك و جێگرو به‌شی زۆری ئه‌ندامه‌كانیان و ده‌سته‌ی راهێنه‌ریش ته‌نانه‌ت ده‌ستیان له‌كاركێشایه‌وه‌ .

له‌وێ راسته‌وخۆ چوومه‌ لای مه‌جدی عه‌بدولغه‌نی ئه‌ستێره‌ی پێشووی هه‌ڵبژارده‌ی میسرو یانه‌ی ئه‌هلی و خاوه‌نی گۆڵی میسر له‌ جامی جیهانی ساڵی 1990 به‌رامبه‌ر هۆڵه‌ندا، وه‌ك رۆژنامه‌نووسێك پرسیاری كه‌شی هۆتیڵه‌كه‌م له‌ سه‌ره‌تاوه‌ لێكرد ، وتی هیوادارین شایه‌نی سه‌ركه‌وتن بین له‌ رووی میوانداریكردنه‌وه‌ ، دواتر وتم ئه‌ی سه‌باره‌ت به‌ كرانه‌ ده‌ره‌وه‌ی هه‌ڵبژارده‌كه‌ وتی ، به‌داخه‌وه‌ نه‌مانتوانی ئه‌وه‌ش تۆپی پێ

له‌سه‌ر ده‌ستله‌كاركێشانه‌وه‌كه‌ش وتم بریاری كۆتایی دراوه‌، وتی بریاری كۆتاییه‌ به‌س ئێمه‌ له‌ خزمه‌تكردن به‌ وه‌رزش و تۆپی پێی وڵاته‌كه‌مان به‌رده‌وام ده‌بین( تا ئه‌م ساته‌ ده‌ستله‌كاركێشانه‌وه‌كه‌ په‌سه‌ند نه‌كراوه‌ ).

له‌ ته‌مه‌نی هه‌رزه‌كاری بووم مۆندیالی 2002 له‌ هه‌موو ئه‌فریقیاهانده‌ری سه‌نیگال بووم ئه‌و سه‌نیگاله‌ی كه‌ فه‌ره‌نسای تووشی چه‌رمه‌سه‌ری كرد، كوڕێكی جیاوازو هێرشبه‌رێكی ناوازه‌ بۆ ئه‌و سه‌رده‌م، ئه‌ویش حاجی دیوف بوو .

حاجی به‌هۆی ئه‌و ئاسته‌به‌رزه‌ی راسته‌وخۆ رووی له‌ لیڤه‌رپوول كرد، من ئه‌و كات هێنده‌ هانده‌ری بووم زوو زوو په‌یوه‌ندیم به‌ براكه‌مه‌وه‌ ده‌كرد كه‌ له‌ لیڤه‌رپوول ده‌ژیا تاوه‌كو چی هه‌بێت له‌ وێنه‌و درێسی ئه‌و بۆم بنرێته‌وه‌ ، چوزانم رۆژێك دێت و من و حاجی یه‌ك ده‌بینین .

ئه‌و سپۆرت و كه‌شخه‌ به‌ قاتێكی هێله‌ك و كڵاوێكی مه‌كسیكی و بوتلێكی چاوه‌ خۆی كرد به‌ لۆبیه‌كه‌ به‌ جارێك ده‌یان كه‌س لێی كۆبووه‌ ، به‌ڵام بۆ من ئاسان بوو نزیكتر ببمه‌وه‌ لێی به‌ پێی ئه‌وه‌ كارته‌ رۆژنامه‌وانیه‌كه‌م له‌ مل بوو ، له‌وێ وتم حاجی ئه‌مرۆ ده‌یبه‌نه‌وه‌، وتی به‌ دڵنیاوه‌ ، به‌ هه‌لم زانی خێرا پرسیارێكی لێ بكه‌م له‌سه‌ر بۆچوونی له‌سه‌ر ئه‌ستێره‌ی یه‌كه‌می ئێستای هه‌ڵبژارده‌ی سه‌نیگال و لیڤه‌رپوول سادیۆ مانی ، به‌ خۆشحالیه‌وه‌ وه‌ڵامه‌كه‌م وه‌رگرت ، وتی یاریزانێكی سوپه‌ره‌و سه‌ركه‌وتووه‌ ده‌بێت تۆپی ئاڵتونیش بباته‌وه‌ چونكه‌ ئه‌م ساڵ زۆر خزمه‌تی كرد له‌گه‌ڵ یانه‌كه‌م ( كه‌ پێشتر یاریزانی لیڤه‌رپوول بوو حاجی ) .

ئه‌وه‌ی له‌ مانه‌وه‌م له‌و لۆبیه‌ بۆم ده‌ركه‌وت ، ئه‌و ئه‌ستێرانه‌ی پێشوو كه‌ ئیتر سه‌رده‌میان كۆتایی دێت ده‌بنه‌ كه‌سێكی زۆر ئاسایی به‌ تایبه‌ت له‌ كیشوه‌ری ره‌ش زۆینه‌یان بۆ چایه‌ك و نانخواردنێكی باش دۆش داده‌مێنن .

ریکلام

وتار

هونه‌ری ته‌ماشاكردنی وه‌رزش و نه‌زانین له‌تێگه‌یشتن


هه‌رێز جه‌مال

كاتی خۆی له‌سه‌ر یاریگه‌ی (مه‌لعه‌ب ته‌ربیه‌)ـی جاران و شه‌هید حه‌مه‌ حسێنی ئێستا له‌ گه‌ڕه‌كی چوارباحی شاری سلێمانی ، ده‌یان دروشمی جیاواز به‌سه‌ر دیواره‌كانیه‌وه‌ بوو كه‌ به‌شی زۆریان بۆ هاندان بۆ وه‌رزشكردن و ئاكاره‌كانی بوو ، یه‌كێك له‌و دروشمانه‌ی هه‌ڵه‌ نه‌بم تا چه‌ند ساڵێك پێش ئێسته‌ مابوو نوسرابوو ، وه‌رزش – هونه‌رو چێژو ئه‌خلاقه‌ كه‌ هه‌مان ئاراسته‌و بیركردنه‌وه‌ی لێخۆرینی ئۆتۆمبیلی هه‌یه‌.

زۆر له‌سه‌ر ئه‌و باسه‌و شه‌ن و كه‌و كردنی ناوه‌ستم و ناوه‌ڕۆكی قسه‌كردنم له‌سه‌ر ئه‌م بابه‌ته‌ تێگه‌شتن و لێكدانه‌وه‌یه‌ بۆ هونه‌ری ته‌ماشاكردنی وه‌رزش و نه‌زانین بۆ لێكدانه‌وه‌و تێنه‌گه‌یشتنی ، چونكه‌ وه‌رزش هونه‌رێكه‌ هه‌رگیز نابێت وه‌ك كتێبێكی پۆڵی پێنجی سه‌ره‌تایی و مه‌لزه‌مه‌یه‌كی پۆشی شه‌شی ئابووری ده‌رخی بكه‌یت و له‌به‌ری بكه‌یت .

ماوه‌ی چه‌ندین ساڵه‌ به‌ هۆی پێشكه‌وتنی ته‌كنه‌لۆژیاو كرانه‌وه‌ی ده‌رگای میدیاكان به‌ روویه‌كی كه‌می وه‌رزش ، لێره‌و له‌وێ ده‌یان كه‌س به‌ ناوی شرۆڤه‌كارو جه‌ریده‌چی و پسپۆڕ خۆیان هه‌ڵداوه‌ته‌ بواره‌كه‌و زۆر كات به‌ راست و چه‌پ تێ ده‌كه‌ون و ته‌نانه‌ت جاری وا دۆخێكی بازاری بێسه‌ره‌و به‌ره‌و مه‌یدانێكی جنێو فرۆشی گه‌وره‌شیان ئاواڵا كردووه‌ .

به‌ داخه‌وه‌ ئه‌و په‌نده‌ی كه‌ ده‌ڵێت (سبع صنایع والبخت چایع) بۆ زۆرینه‌ی ئه‌و كه‌سانه‌ یه‌كاو یه‌كه‌ ، له‌م هه‌رێمه‌ بێ مووچه‌ی ئێمه‌ ده‌بێت له‌سه‌ر هه‌موو شتێك قسه‌ بكات بێ ئه‌وه‌ی له‌ هیچیش بزانێت ، باوه‌ڕ بكه‌ن سه‌دان كه‌ڕه‌ت ته‌نیا بۆ پڕكردنه‌وه‌ی شاشه‌ ده‌یان كه‌س هێنراونه‌ ئه‌و شاشانه‌وه‌ قسه‌یان له‌سه‌ر وه‌رزش و شیكاریان كردووه‌ به‌ ساڵ بووه‌ یه‌ك تایمی تۆپی پێ ته‌ماشای یارییان نه‌كردووه‌، بروا بكه‌ن ناوبژیوانی تۆپی باله‌و تێنس هێنراوه‌ قسه‌ی له‌سه‌ر خولی ئیسپانی و ئیتاڵی كردووه‌ ، به‌شی زۆری ئه‌و كاره‌ساته‌ش نه‌شاره‌زایی ئه‌و كه‌سانه‌ی به‌شی وه‌رزش ده‌به‌ن به‌رێوه‌، یاخود بێ ئاگای خه‌وتوویانه‌ له‌سه‌ر دۆخه‌كان .

ئێسته‌ مۆدێلێكی نوێ هاتۆته‌ كایه‌وه‌ پاش كۆرۆنا ، قسه‌كردنه‌ له‌سه‌ر خوله‌ ناوازه‌كانی ئه‌وروپا كه‌ به‌ ته‌حه‌داوه‌ هه‌رچی شیكه‌ره‌وه‌یه‌ له‌ كوردستان بگه‌ڕێی به‌ په‌نجه‌ی یه‌ك ده‌ست تێپه‌ر ناكات به‌ هه‌موو وه‌رزه‌كه‌ ٢٠ یاری خولی ئه‌ڵمانیان ته‌ماشا كردبێت دێن قسه‌ی له‌سه‌ر ده‌كه‌ن ، تانه‌و توانجی لێ ده‌ده‌ن ، ئه‌رێ به‌راستی كه‌ی ئه‌م خۆ هه‌زه‌لی كردنه‌ .

ئێمه‌ كه‌ نیوه‌ی به‌ ناو قسه‌كه‌ره‌كانمان وه‌رگیَِرو شاشه‌ پڕكه‌ره‌وه‌و ده‌ستبه‌تاڵه‌ن تا كه‌ی سوكانه‌كه‌ ناده‌نه‌ ده‌س ئه‌و كه‌سانه‌ی ده‌یان ساڵه‌ په‌راوێز خراون به‌ بێ ده‌نگی كاری خۆیان ده‌كه‌ن ، كه‌ی ده‌بێت تۆ به‌س له‌به‌ر ئه‌وه‌ی بۆ ٢٧٣ لایكی زیایه‌و ٤ كۆمێنتی نه‌شاره‌زاو لاكۆڵانێك ده‌بێت خۆت به‌سه‌ر ئه‌و خه‌ڵكه‌یا ساخ بكه‌یته‌وه‌ ، هیوادارم ئیتر بینه‌ری كوردیش به‌ رواله‌ت نه‌خه‌ڵه‌تێ ، ئه‌وه‌ی سه‌ره‌وه‌ مشتێك بوو له‌ خروارێ بڕوا بكه‌ن وه‌رزش هه‌ر سه‌یركردنێكی ئاسایی نییه‌ ، بیرمان نه‌چێت سه‌یر كردن، چێژو زیره‌كی و ده‌رخسته‌ دنیا نه‌بینراوه‌كه‌ی شاشه‌و مه‌یدانه‌ .

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

وتار

چی ڕوویدا … گۆڵێک بۆ مێژوو


دانەر ئەسڵان

ساڵی ١٩٨٠ کاتێک سیزار لویس مینۆتی ناچار کرا دیێگۆی لاو بانگهێشتی ڕیزی تانگۆی ئەرجەنتین بکات ئیدی ژیانی دیێگۆ لەگەڵ هەڵبژاردە نەهامەتبارەکەی دونیای تۆپی پێ دەستی پێ کرد ئەرجەنتینی پاڵەوانی جیهان خۆی ئامادە دەکردەوە بۆ کێبڕکێ کیشوەرییەکەی کۆپا ئەمریکا و پاشانیش بۆ مۆندیالی ١٩٨٢ لە ئیسپانیا.

لە یەکێک لە یارییە دۆستانەکانی ئالبیسیلێستی دا بەرامبەر هەڵبژاردەی سێ شێرەکەی ئینگلتەرا لە مانگی ٣ ی ١٩٨٠ دا مارادۆنا لە نێوەندی یاریگاوە تۆپێک بە تەنها دەبات و لە زیاتر لە ٦ یاریزانی ئینگلتەرای دەستێنێت تا دەگاتە بەردەم گۆڵ لەوێدا شێوازی لێدانەکەی دەگۆڕێت و تۆپەکە بۆ ستونی ئەولای گۆڵەکە لێ دەدات، بەڵام تۆپەکە ناچێتە ناو گۆڵەکەوە و دەڕواتە دەرەوە …. کاتێک دیێگۆ و هاوڕێکانی دەچنە دەرەوە تۆرکۆی برای ڕووە و دیێگۆ دەچێت پێی دەڵێت: بێ مێشک قاچت بۆ گۆڕی گاڵەیەکت بە گۆڵچی بکردایە گۆڵێکی مێژوویت تۆمار دەکرد.

مارادۆنا لە پەرتووکی یادەوەرییەکانیدا باسی ئەو گفتوگۆیەی کردووە دەڵێت پێکەنیم سەیریم کرد وتم: ئەوە تۆ بە ڕاستتە من لەو هەموو یاریزانە شەق وەشێنە خۆم قوتار کردووە لەوێدا ئەوە بکەم کە تۆ ئەیڵێیت ههههه بە خوای بێ مێشکیت.

بەڵێ دیێگۆ پاش ٦ ساڵ و ٣ مانگ و ٩ ڕۆژ لەو گفتوگۆیەی لە وێمبڵێ کۆن لەگەڵ تۆرکۆی برای ئەنجامیدا ئەوەی کرد کە تۆرکۆ پێی وت و گۆڵێکی تۆمار کرد لە مێژووی وەرزشی فۆتبۆڵێن لە وێنەی نەبوو بوو جارێکی تریش بە گۆڵەکەی میسیشەوە بەرامبەر بە خیتافی لە جامی پادشای ئیسپانیادا هەر وێنەی نابێتەوە.

خوایە گیان چیم بیرهاتەوە
ئەمە وتەی بیبێ دیۆری خۆیەتی دەڵێت کاتێک لە یارییەکەمان بەرامبەر ئینگلتەرا لە چارەکی کۆتایی مۆندیال گۆڵی یەکەمم تۆمار کرد بە دەستی ڕەحمی خوا بۆ تۆڵەی شەهیدانی دورگەی فۆکلاند جارێکی تر هەلێکم بۆ ڕەخسا لە نێوەندی یاریگاوە تۆپێکم برد ئەو هەموو یاریزانە ئینگلیزییە توندانەی بە قەساب ناسرا بوون لە بەردەمم وەک مەڕی گێژ دەکەوتن یەکم بڕی و دوانم بڕی و سیانم بڕی و چوار و پێنج و شەش و حەوت لە بەردەمی شیڵتۆنی گۆڵچیدا قسەکەی تۆرکۆی برامم بیرکەوتەوە لە ناخی خۆمدا وتم: «خوایە گیان چیم بیر هاتەوە» دیێگۆ قاچت مەگۆڕە گاڵەیەک بە گۆڵچی بکە و گۆڵێک بۆ مێژوو و بۆ تۆڵەی کوشتارەکەی سوپای بەریتانیا بەرامبەر خەڵکی سڤیلی دورگەی فۆکلاند تۆمار بکە … لەو چرکە ساتەدا هەموو شتێک لە لام ڕوون بۆوە و گاڵەیەکم بە شیڵتۆن کرد و کەوت لە بەردەمم گۆڵەکە بە تەواوی لە بەردەمم کرایەوە و بە ئاسانی تۆپەکەم خستە گۆڵەکەوە و ئەو تابلۆیەی لێ دەرچوو کە تاکو ئەمڕۆش خۆشم تەماشای دەکەمەوە باوەڕ ناکەم چۆن شتێکی ئاوهام کرد لەو کاتەدا.

بەڵێ ئەوە چیرۆکی گۆڵە مەزنەکەی سەدەی ٢٠ ی جیهانی تۆپی پێ بوو کە دیێگۆ ئەرماندۆ مارادۆنای مەزن لە مۆندیالی مەکسیکی ساڵی ١٩٨٦ بەرامبەر بە ئینگلتەرا تۆماری کرد و تا ئەمڕۆش و تا ئەم ساتەش کە تۆ ئەم نووسینەی تیادا دەخوێنیتەوە حەز بەوە دەکەیت پاش خوێندنەوەی نووسینەکە بچیت تەماشایەکی بکەیتەوە، بەڵام ئایا تۆی ئازیز چیرۆکەکەت بیستووە کە لە کوێوە سەرچاوەی گرت و چۆن پاش ٦ ساڵ و ٣ مانگ و ٩ ڕۆژ بووە ئیلهام بەخش بۆ بیبی دیۆرێ تا مەزنترین گۆڵی پێ تۆمار بکات ئەگەر نەتبیستووە ئەوا تۆش وەکو مارادۆنا و هەموو ئەرجەنتینییەکان سوپاسێکی تۆرکۆی برای بکە کە لەو کاتەدا چ بیرۆکەیەکی بە خەیاڵدا هاتووە و بە دیێگۆی وتووە.

سەبارەت بەو گۆڵە مەزنە یەک دوو لێدوانتان بۆ دەنووسم کە لە بارەیەوە وتراوە دەرهەق بە مارادۆنا.
١ – بۆبی ڕۆبسۆنی ڕاهێنەر کۆچ کردووی ئینگلیزەکان و راهێنەری ئەو کاتی هەڵبژاردەکە دەڵێت: گۆڵی دووەمی مارادۆنا گریمان و تووڕە بوونی گۆڵی یەکەمی لا ڕەواندمەوە کە بە دەست تۆماری کرد ئەو ئێمەشی بە خۆیەوە کرد بە بەشێک لە مێژوو ئەگەر چی بۆ خۆی سەروەری و بۆ ئێمەش دۆڕان بوو … ئەو گۆڵە تەنانەت کۆمەڵە منداڵێک کە لە پارکێکیشدا بە بێ هیچ فشارێک یاری دەکەن ناتوانن تۆماری بکەن لە کاتێکدا مارادۆنا لە چارەکی کۆتایی مۆندیالدا بەرامبەر بە ئێمە تۆماری کرد.
٢ – گاری لینیکەر گۆڵکاری ئینگلیز و گۆڵکاری ئەو مۆندیالە دەڵێت: بۆ یەکەم جار بوو لە ژیانمدا حەزم دەکرد چەپڵە بۆ گۆڵێک لێ بدەم کە لە سەر هەڵبژاردەی وڵاتەکەشم تۆمار کرا بوو.
٣ – هۆگۆ مۆرالێسی کۆمێنتاری ئۆرەگوایی ئەو یارییە کە تا ئەمڕۆشمان ئەو ڤیدیۆیە ببینیت دەنگی ئەویش دەبیستیت لەگەڵ دیێگۆ کە هەنگاو بە هەنگاو دەڕوات و مۆرالێس بە گریانەوە هاوار دەکات و دەڵێت: ئەفرێنەرە گچکەکە تۆپەکەی برد و ئینگلیزەکان یەک بە دوای یەکدا دەبڕێت وەک ئەوەی چەقۆیەک بێت و بە ناو پارچەیەک کەرەدا بڕوات …. بمبوورن من دەگریم ئای لەو گۆڵە بژیت تۆپی پێ هەمیشە و هەمیشە مارادۆنا … جوانترین دیمەنی گۆڵ تۆمار کردن لە مێژوودا … ئەی قەڵەوی گچکە ئەوە تۆ لە چ هەسارەیەکەوە هاتوویت.
٤ – خۆرخی ڤاڵدانۆی هێرشبەری ئەرجەنتین و هاوڕێی مارادۆنا دەڵێت: ئەو کوڕی قەحبەیە بینیمی و هەر هاوارم بۆ دەکرد دەمگوت تۆپەکەم بدەرێ دیێگۆ یاریگام لە بەردەم کراوەتەوە هەر نەیدامێ و خۆی کردی بە گۆڵەکەدا منیش تەنها ڕاکردنەکە و سەرقاڵ کردنی یەک دوو یاریزانم بۆ مایەوە ئەویش گۆڵێکی بۆ مێژوو تۆمار کرد بۆ خۆی.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

وتار

راکردن خێراترین رێگا بۆ دابەزاندنی کێش


چێنەر عەبدولقادر

چۆن کێش دادەبەزێنین؟

وەڵام: ئەو بڕە خواردن و خواردنەوەیەی کە رۆژانە وەریدەگرین، دەبێت لەوە زیاتر چالاکی وەرزشی بکەین بۆ ئەوەی کێشمان دابەزێت.

بۆنمونە: لەرۆژێکدا مرۆڤی ئاسایی (پیاو ٢٥٠٠) و (ژن ٢٠٠٠) کالۆری دەسوتێنن بەبێ چالاکی وەرزشی، ئەگەر بێت و لەو بڕە کەمترکالۆری وەرگریت بە خواردن و خواردنەوە ئەوە کێشت دادەبەزێت، ئەگەر چالاکی وەرزشی بکەیت ئەوە خێراتریش کێشت دادەبەزێت.

کام وەرزشە بۆ کێش دابەزاندن باشە؟

وەڵام: ئەو وەرزشانەی کە لێدانی دڵ خێرادەکەن (کاردیۆ) باشترینن بۆ سوتاندنی کالۆری کە دەبنە هۆی دابەزاندنی کێش.

راکردن وەکو باشترین نمونە زۆر بەخێرایی کێش دادەبەزێنێت، جگە لەوە چەندین سودی تری هەیە کە ئەمانەن:

١.سودی هەیە بۆ مێشک و باری دەرونی باش دەکات و لە خەمۆکی دورتدەخاتەوە.
٢.خەو رێک دەخات.
٣.دڵ بەهێزدەکات.
٤.سیەکان بەهێزدەکات.
٥.سیستەمی هەرسکردن رێکدەخات.
٦.بۆهەر کیلۆمەترێک نزیکەی ١٠٠ کالۆری دەسوتێنیت، کێش دادەبەزێنێت.
٧.بەچالاک و گەنج دەمێنیتەوە.
٨.لایەنی سێکسی مرۆڤ بەهێزدەکات.
٩.ئێسک بەهێزدەکات و چڕی زیاد دەبێت.
١٠.ماسولکەکانی قاچ و جومگەکان بەهێزدەکات.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

کوردستان