ئێمە لە تۆرە کۆمەڵایەتیەکان

ئابوری

سبەینێ‌ تەنها مووچەی یەك دامەزراوە دابەش دەكرێت

خەڵك- بەشی هەواڵ
ماوەی زیاتر لە هەفتەیەكە دابەشكردنی مووچەی مانگی نیسانی ڕابردووی فەرمانبەران دەستی پێ‌ كردووە و تا ئێستا بەشێكی كەمی وەزارەتەكان مووچەیان وەرگرتووە.

سەرچاوەیەك لە گەنجینەی سلێمانی بۆ (خەڵك) ڕایگەیاند، كە دابەشكردنی مووچە بە خاوی بەڕێوەدەچێت و سبەینێ‌ تەنها مووچەی ئەنجوومەنی دادوەری دابەش دەكرێت.

وەك سەرچاوەكە وتی، “چاوەڕوانی هاتنی پارە دەكرێت لە بەغداوە بۆ ئەوەی وەك مووچە دابەش بكرێت”.

سەرەڕای ئەوەیی حكومەتی هەرێم مووچەی سێ‌ مانگی ئەمساڵی فەرمانبەران قەرزدارە و پارەیەكی زۆری پاشەكەوتیشی لایە، بەڵام مانگانە تا پارەی مووچە لە بەغداوە نەیەت دابەشكردنی مووچە خێراناكرێت و وەزارەتی دارایی هەرێم-یش دەڵێت: “پابەندن بە دابەشكردنی مووچە لە 30 ڕۆژ جارێكدا و مانگانە دابەشكردنی مووچە لە 23 بۆ 24ی مانگ كۆتایی دێت”.

ئابوری

لەبارەی دەوامكردنی مامۆستایان
وەزارەتی پەروەردە چەند بڕیارێكی نوێی دەركرد

خەڵك- بەشی هەواڵ

وەزیری پەروەردەی حكومەتی هەرێمی كوردستان، پاڵپشت بە یاسای (ڕاژەی شارستانی عیراقی) ژمارە (٢٤)ی ساڵی (١٩٦٠)، لەبارەی شێوازی دەوامكردنی مامۆستایانی كەرتی گشتی (حكومی) فەرمانێكی وەزاری دەركرد.

ئالان حمەسعید صالح، وەزیری پەروەردە لە فەرمانێكی وەزاری، كە ئەمڕۆ یەك شەممە ۱۸ی ئاب ۲۰۱۹ دەری كردووە و وێنەیەكی بۆ (خەڵك) نێردراوە، تێیدا هاتووە، لەبەر بەرژەوەندی گشتی و بەدیهاتنی دادپەروەری لە ئەرك و ماف، هەروەها بۆ ڕەخساندنی دەرفەتی كاری زیاتر بۆ دەرچووە دانەمەزراوەكانی زانكۆ و پەیمانگەكان، بڕیارماندا:

یەكەم- مامۆستای كەرتی گشتی (حكومی) كە میلاكی وەزارەتی پەروەردەیە، تەنها بە دوو شێواز دەتوانێت لە باخچە و قوتابخانە و پەیمانگە ناحكومیەكان وەك بەڕێوەبەر و یاریدەدەری بەڕێوەبەر یان مامۆستا كار بكات:
۱. دەكرێت بەشێوازی خواستن (اعارە) بگوازرێتەوە بۆ (باخچە و قوتابخانە و پەیمانگە ناحكومیەكان)، ماوەكەیشی نابێت لە (٥) ساڵ زیاتر بێت، تەنها ڕاژەكەی بۆ هەژمار دەكرێت و موچەی لەلایەن ئەو دامەزراوە پەروەردەییە ناحكومیەوە بۆ خەرج دەكرێت كە كاری تێدا دەكات، پێویستە ئەو دامەزراوە پەروەردەییە ناحكومییە بەنوسراوی فەرمی لە ڕێگەی بەڕێوەبەرایەتی گشتی پەروەردەی پارێزگاوە داوای ڕاژەی ئەو مامۆستایە بكات و لاری نەبوون وەربگرێت، بەمەرجێك ڕێژەی مامۆستایانی میلاكی وەزارەتی پەروەردە (٢٠٪)ی میلاكی هەر باخچە و قوتابخانە و پەیمانگەیەكی ناحكومی زیاتر نەبێت.
٢- ڕێگە بە مامۆستای میلاكی وەزارەتی پەروەردە دەدرێت وانە لە قوتابخانە و پەیمانگە ناحكومیەكاندا بڵێتەوە، بەمەرجێك تەواوی بەشە وانەكانی خۆی لە قوتابخانە یان پەیمانگەكەیدا بڵێتەوە، (بەگوێرەی ڕێنماییەكان و كاریگەری لەسەر ئاست و توانای نەكات، ئەمەش دەبێت بەڕەزامەندی بەڕێوەبەرایەتی گشتی پەروەردەی پارێزگا و بەڕێوەبەرایەتی پەروەردەی قەزا بێت، پاش خستنەڕووی دۆكۆمێنتەكان كە بەشەوانەكانی بەگوێرەی ڕێنماییە بەركارەكان لە قوتابخانەكەی خۆی بڵێتەوە دەبێت خشتەكانیش هاوپێچ بن كە (٢٤) بەشەوانە بۆ مامۆستایانی بنەڕەتی و (٢٢) بەشەوانە بۆ مامۆستایانی ئامادەییە)، بەهەمان شێوە نابێت ڕێژەی مامۆستایانی میلاكی وەزارەتی پەروەردە لە هەر باخچە و قوتابخانە و پەیمانگەیەكی ناحكومیی لە (٢٠٪) زیاتر بێت.
ئەركی جێبەجێكردنی (خاڵی یەكەم)ی ئەم فەرمانە ڕاستەوخۆ دەكەوێتە ئەستۆی بەڕێوەبەرایەتی گشتی پەروەردەی پارێزگا و بەڕێوەبەرایەتی پەروەردەی قەزا و بەڕێوەبەر و یاریدەدەری بەڕێوەبەری قوتابخانە، پێویستە وێنەیەك بەنوسراوی لاری نەبوون یان ڕێگەپێدانی مامۆستایان بۆ ئەم مەبەستە ئاڕاستەی وەزارەت بكرێت، بەمەبەستی تۆماركردن و بەدواداچوون.

دووەم- فەرمانبەرانی میلاكی وەزارەتی پەروەردە دەتوانن لە باخچە و قوتابخانە و پەیمانگە ناحكومیەكاندا كار بكەن، بەمەرجێك پاش دەوامی فەرمی وەزارەتی پەروەردە بێت، بەهیچ جۆرێك ڕێگە نادرێت لەكاتی دەوامی ئاساییاندا لە كاتژمێر (٨) هەتا (٣) كار لەو دامەزراوە ناحكومیانەدا بكەن، یان دەتوانن بەشێوازی خواستن (اعارە) بگوازرێنەوە بۆ باخچە و قوتابخانە و پەیمانگە ناحكومیەكان، وە ڕاژەكەیان بۆ هەژمار دەكرێت، مووچەكەیان لەلایەن ئەو دامەزراوە پەروەردەییە ناحكومییە خەرج دەكرێت، یان دەتوانن مۆڵەتی بێ مووچە وەربگرن بۆ ئەو مەبەستە.

سێیەم- فەرمانبەرانی میلاكی وەزارەتی پەروەردە كە سەر بە بەڕێوەبەرایەتی و هۆبەكانی قوتابخانە و پەیمانگە ناحكومیەكانن، بۆیان نیە وەك بەڕێوەبەر و یاریدەدەر یان فەرمانبەر یان هەر سیفەتێكی دیكە، لە قوتابخانە و پەیمانگە ناحكومیەكاندا دەوام بكەن، تەنانەت ئەگەر پاش دەوامی ئاسایی خۆیشیان بێت لە فەرمانگەكانیاندا.

چوارەم- نابێت بەڕێوەبەری باخچە و قوتابخانە و پەیمانگەی (حكومی) وەك بەڕێوەبەر یان یاریدەدەر لە باخچە و قوتابخانە و پەیمانگەی (ناحكومی) كار بكەن.

پێنجەم- سەرپەرشتیارانی پەروەردەیی بۆیان نییە وەك دەستەی كارگێڕی یان فەرمانبەر یان مامۆستا یان هەر سیفەتێكی دیكە لە باخچە و قوتابخانە و پەیمانگە ناحكومیەكاندا كار بكەن.

شەشەم- دەبێت باخچە و قوتابخانە و پەیمانگە ناحكومیەكان بەگرنگییەوە بڕواننە ڕەخساندنی دەرفەتی كار بۆ دەرچووانی زانكۆ و پەیمانگەكان كە هەتا ئێستا وەك مامۆستا و فەرمانبەر دانەمەزراون، بەمەرجێك خولی شیاندن بۆ مامۆستایان بكەنەوە، جگە لە دەرچووانی كۆلیژەكانی پەروەردە و بنیات و پەیمانگەكانی سەر بە وەزارەتی پەروەردە كە خولی شیاندنیان پێویست نییە، ئەركی كردنەوەی خولەكانی شیاندن دەكەوێتە ئەستۆی باخچە و قوتابخانە و پەیمانگە ناحكومیەكان، بەهەمان شێوەی ڕێنماییەكانی وەزارەتی پەروەردە بێت.

حەوتەم- بەڕێوەبەرایەتی قوتابخانە و پەیمانگە ناحكومیەكان و لیژنەی باڵای وەزارەت، چاودێری و بەدواداچوونی وردی جێبەجێكردنی ئەم فەرمانە دەكەن، لەبەرئەوە هەر سەرپێچییەك لەجێبەجێكردنی ئەم فەرمانە ڕووبدات (بەڕێوەبەرایەتی گشتی پەروەردەی پارێزگا و پەروەردەی قەزا و سەرپەرشتیار و بەڕێوەبەر و یاریدەدەری بەڕێوەبەری قوتابخانە) لەگەڵ باخچە و قوتابخانە و پەیمانگە ناحكومیەكان بەرپرسیار دەبن.

هەشتەم: ئەم فەرمانە لەرێكەوتی دەرچوونییەوە جێبەجێدەكرێت.

ئالان حەمەسەعید ساڵح
وەزیری پەروەردە

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

ئابوری

دوا بڕیار لەسەر بەكارهێنانی زەرفی كاغەز لەبری عەلاگە درا

خەڵك- بەشی هەواڵ

قائیمقامیەتی سلێمانی دوا مۆڵەت دەدات بە نانەواخانە و سەمونخانەكان بۆ جێبەجێكردنی بڕیاری گۆڕینی نایلۆن بۆ زەرفی كاغەز.

گۆران قادر، سەرۆكی لیژنە هاوبەشەكانی قائیمقامیەتی سلێمانی لە ڕاگەیەندراوێكدا ئاماژەی بەوەكرد، دواین ئاگاداركردنەوەیان داوەتە نانەواخانە و سەمونخانەكان بۆ بەكارهێنانی زەرفی كاغەز لەبری نایلۆن، لەحاڵەتی جێبەجێنەكردنی بڕیارەكەشدا سزا دەدرێن.

ئاماژەی بەوەشكرد، زیاتر لە 850 نانەواخانە و سەمونخانە لەسنوری سلێمانی ئاگاداركراونەتەوە بۆ بەكارهێنانی كیسی كاغەز و لەم هەفتەیەدا كارگەی دروستكردنی كیسەكان سەردانی نانەواخانە و سەمونخانەكان دەكات بۆ چۆنێتی بەرهەمهێنان و گەیاندنی زەرفە كاغەزەكان بەو شوێنانە.

گۆران قادر وتیشی، “ئامانج لە بڕیاری بەكارهێنانی زەرفی كاغەز پاراستنی ژینگە و تەندروستی هاووڵاتیانە و لەپێناو پارێزگاری كردن لە بەرژەوەندی گشتی لە هەموو نانەواخانە و سەمونخانەكانی سلێمانی بڕیارەكە جێبەجێ دەكرێت” .

ئەمە لەكاتێكدایە، ئەمڕۆ یەك شەممە لەكاتی سەردانی كارگەی دروست كردنی زەرفی كاغەز لە سلێمانی، ئاوات محەمەد، قائیمقامی سلێمانی ڕایگەیاند، ئەولەویەتی بڕیاری قەدەغەكردنی زەرفی نایلۆن پاراستنی تەندروستی هاووڵاتیانە لەو زیانانەی بەهۆی ماددەی‌ پلاستیك و نایلۆنەوە مرۆڤ توشی نەخۆشیە مەترسییەكان دەكات، بۆیە هەرچیمان پێدەكرێت بۆ پاراستنی تەندروستی هاووڵاتیان و ژینگەی شارەكەمان دەیكەین.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

ئابوری

پڕۆژە یاسا ئامادەكراوە
حكومەتی هەرێم بڕیارێكی نوێ دەربارەی فەرمانبەران دەدات

خەڵك- بەشی هەواڵ
وتەبێژی فەرمی حكومەتی هەرێمی كوردستان ئاشكرای دەكات، كە پڕۆژە یاسایەكیان ئامادەیە دەربارەی میلاكی فەرمانبەران و دەینێرنە پەڕلەمان بۆ نەهێشتنی فەرمانبەری بندیوار، هاوكات ، بەڕێوەبەری گشتی بودجە لە وەزارەتی دارایی دەڵێت: “بەشێكی ئەوانەی دوو مووچە و زیاتر وەردەگرن یاسایین”.

پەریخان نووری، بەڕێوەبەری گشتی بودجە لە وەزارەتی دارایی حكوومەتی هەرێمی كوردستان، بە ماڵپەڕی فەرمی پارتی ڕاگەیاندووە، هەرچەندە تا ئێستا 840 هەزار مووچەخۆر بایۆمەترییان كردووە، بەڵام ژمارەی فەرمانبەران لە 621 هەزار فەرمانبەر زیاتر نییە.

دەشڵێت: “ڕاستە ئێستاش دوو مووچە و زیاتر هەیە، بەڵام یاساییە، چونكە كەسوكاری شەهید مووچەی خۆی هەیە و هی شەهیدانەش وەردەگرێت، یاخود زیندانی سیاسی یان كەسوكاری ئەنفال، كە هەیە 3 كەسی ئەنفالە و بۆی هەیە مووچەی خۆی و دوو مووچەی دیكەش وەربگرێت”.

لای خۆشیەوە، جووتیار عادل، وتەبێژی حكومەتی هەرێمی كوردستان ڕایگەیاندووە، دوای پێداچوونەوە بە میلاكی فەرمانبەران، پڕۆژە یاسایەك لای ئێمەیە و كارمان لەسەری كردووە و تەواو بووە، بۆیە دەینێرینەوە پەڕلەمان بۆ پەسەندكردنی.

وتیشی، “پڕۆژەكە بۆ نەهێشتنی فەرمانبەری بندیوارە، ئەوانەی مووچەی مانگانە لە حكومەت وەردەگرن و هیچ دەوامێكی فەرمی ناكەن، یان وەك پاسەوان لەلایەن بەرپرسانەوە دامەزراون و دەوامیان پێ ناكرێ”.

لە سەرەتای دروستبوونی حكوومەت، لەلایەن حزبەكانەوە ژمارەیەكی ئێجگار زۆر خەڵك وەك فەرمانبەر دامەزراون و مووچەیان پێ دەدرێت، بەڵام دەوام ناكەن و بگرە كەسانێك هەن لە كوردستان ناژین و لە دەرەوەی وڵاتن، هاوكات دوای تەواوبوونی قۆناغی یەكەمی سیستمی بایۆمەتری ژمارەی سەرجەم مووچەخۆران لە ملیۆنێك و 450 هەزار كەسەوە كەمی كرد بۆ ملیۆنێك و 200 هەزار كەس.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

کوردستان