ئێمە لە تۆرە کۆمەڵایەتیەکان

وتار

دەستدرێژیكردنە سەر سەرچاوە مرۆییەكان و پشتگوێ خستنی لەلایەن رۆژنامەنوسان


ئاكام موحەمەد

رۆژنامەوانی ژینگەیی، بەشێكی گرنگی رۆژنامەوانییە كە تەرخانكراوە بۆ دروستكردنی گۆرانكاریی و كاریگەری لەسەر هاوڵاتیان، لە پێناو بەرەوپێشبردنی چۆنیەتی و كوالیتی ژیان لەسەر زەوی بە گشتی و ئەو جیوگرافیایەی تیادا دەژین بەتایبەتی.

ئەمەی سەرەوە پێناسەیەكی سادە بو كە بەپێی ئەزمونی خۆم وەك چالاكوانێكی بواری ژینگەیی و رۆژنامەنوسێك هەڵمسەنگاند؛ لەراستیدا رۆژنامەنوسی ژینگەیی بەم جۆرە پێناسە دەكرێت: كۆكردنەوە، پەسەندكردن، بەرهەمهێنان و بلاوكردنەوەی كۆمەڵێك زانیاریە كە پەیوەندی بە روداوە هەنوكەیی و بابەتە گەرم و كێشە قوڵە تەندروستەكانەوە هەیە كە مرۆڤ بێ ئاگایی خۆی دروستیان دەكات و بەركەوتنی راستەوخۆی لەگەڵی هەیە.

خراپ مامەڵەكردن لەگەڵ ژینگە و سەرچاوە مرۆییەكان بە گشتی دەكرێت بە دو جۆرەوە؛
یەكەم- زۆربەكارهێنان(overuse)، واتە بەكارهێنانی سەرچاوەكانی ژیان زیاد لە پێوستی خۆی.

دووەم-بەد بەكارهێنان(abuse)، ئەمەیان بە لێكدانەوەیەكی دیكە پێی دەوترێت دەستدرێژیكردنە سەر سەرچاوە مرۆییەكان، واتە خراپ مامەڵەكردن لەگەڵیدا و رێزنەگرتن و بە سوك تەماشاكردنی.

هەڵوێستەیەك لەسەر هەردوكی و لە دوەمەوە دەستپێبكەین، كاتێك كەسێك دەستدرێژی دەكاتە سەر كەسێكی دیكە، كەسی یەكەم ناونیشانێك هەلدەگرێت لەناو كۆمەڵگادا: بەدرەوشت، بەو پێیە هەر كەسێك بەگوێرەی جۆری دوەم مامەڵە لەگەڵ ژینگە و سەرچاوە مرۆییەكاندا بكات ئەو ناونیشانە بۆخۆی هەڵدەگرێت(كەسێكی بەدرەوشتە!).

هەواڵێكی خۆش و هەواڵێكی ناخۆش سەبارەت بەم جۆرە كەسانە:
لە هەواڵە ناخۆشەكەوە دەستپێ دەكەم: هەر كەسێك، قوتوی بیبسی، بتلی ئاو، زەرفی جبسەكەی لە دەرگای ئۆتۆمبێلەكەیەوە فرێ بداتە سەر جادە، ئەو ناونیشانە دەیگرێتەوە، هەر كەسێك پاشماوەی خۆراك و زبڵەكانی خۆی لە شوێنە گشتیەكان بەجێ بهێڵێت ، ئەو ناونیشانە دەیگرێتەوە…هتد

هەواڵە خۆشەكەش ئەوەیە: سەیركەن! كەسێك دەستدرێژی بكاتە سەر كەسێكی دیكە تا ماوە ئەو ناونیشانەی لێ نابێتەوە، بە رۆژی روناك هاوار بكات بڵێت ئیتر من وازم لێ هێناوە لای خەڵكی هەر بەو چاوە سەیر دەكرێت، بەڵام دەستدرێژی كردنە سەر سەرچاوە مرۆییەكان و ژینگە، ماست نیە بە لێوتەوە دیار بێت(رەنگە لەبەر ئەوەش بێت خەڵكێكی زۆر بێ گوێدانە كۆمەڵگە ئەنجامی دەدەن)، لە ئێستاوە وازی لێ بهێنە، كەس ناتوانێت بڵێت بەری چاوت كلی پێوەیە.

مامەڵەی یەكەم، زۆر بەكارهێنانی سەرچاوە مرۆییەكان، ئەم جۆرەیان زۆر بە زەقی لە كۆمەڵگەی كوردەواریدا دیارە، ئامادەكردنی ژەمێكی زۆری خواردن زیاد لەوەی پێویستە، سەیری ئەمە لەوە دایە، دو هاوسەر ١٥ ساڵە پێكەوە دەژین تا ئێستا نازانن چەند كوپ برنج بە تەواوی بەشی خێزانە چوار كەسیەكەیان دەكات، بایی ئەوەندە ئامادە دەكرێت كە ٧ كەس بۆ دو ژەم و نیو لێ بخۆن، بێگومان سێ كەسەكەی دیكە سەتڵی خۆڵەكەیانە.

هەردو مامەڵەكە راستەوخۆ پەیوەندی بە رۆشنبیری تاكەكەسی هەیە، كەواتە رۆژنامەنوس بڵێت چی؟

رۆلی رۆژنامەنوس چیە؟

هەوڵدان بۆ تێگەیاندنی خەڵكی لەسەر كێشە ژینگەییەكان، زۆرجار توشی بێهیوایت دەكات و وەكو كوتانی ئاسنی ساردە، لە هەرێمی كوردستان زۆربەی خەڵكی هیچ ژینگەیان بەلاوە گرنگ نیە، زۆرێك لە چین و توێژەكان لایان وایە سەرچاوەكانی ژیان وەكو ئاو، هەوا، ئەو سەرچاوە زیندوانەی دیكە كە بۆ ژیان پشتیان پێ دەبەسترێت تا قیامەت بونیان دەبێت و هەرگیز لەناو ناچن(هەربەجدی!!)، زۆر بەكارهێنان و خراپ بەكارهێنانی سەرچاوەكانی ژیان و ژینگە تا ئێستاش نەبوە بە بابەتی گەرمی رۆژ، لێرەدا كەمترخەمیی رۆژنامەنوسان و دەزگاكانی میدیایی بە زەقی دیارە، مانشێتی رۆژنامە ئەلكترۆنیەكان، سەردێری تەلەفیزیۆنە كوردیەكان لە چواردەوری بابەتە سیاسیەكان دەخولێتەوە، تا ئێستاش ژینگەیەكی ناتەندروست نەیتوانیوە بە ئەندازەی سیاسیەكی گەندەڵ سەرنجی رۆژنامەنوسان را بكێشێت!

كێشەكە تەنها قەڵەم كولیی رۆژنامەنوسان و بێتوانایی میدیا نیە بۆ راكێشانی سەرنجی جەماوەر بۆ بابەتە ژینگەییەكان، بەڵكو بە گرنگیی نەبینییەتی، هاوكات نوبونی بنچینەیەكی زانستی قوڵی رۆژنامەنوسان سەبارەت بە بابەتە ژینگەییەكان، تا ئێستاش میدیا تەنها بایی ئەوەندە توانیویەتی سەرنجی جەماوەر لە بابەتە ژینگەیەكاندا رابكشێت كە گەرمترین پلەكانی گەرمای ناوچە نزیكەكان و بەهێزی گوڕی ئەو بومەلەرزەیە بە خوێنەر بڵێت كە دوێنی یەكێك لە شارەكانی وڵاتی كیشوەرێكی دیكەی هەژاندوە.

رۆژنامەوانی كوردیی، نەك تەنها دەستی لە پێراگەیشتنی بابەتی ژینگەیاكاندا كورتە، بەڵكو چاویش لە ئاستیا كورت بینە؛ لە ئەندازەیەكی زۆر بچوكدا روماڵی شوێنێكی گشتی دەكات كە سەردانكەرانی بێ هەستكردن بە بەرپرسیاریەتی كۆمەڵێك بتڵی پلاستیكیان لێ فرێداوە، چونكە تەنها دیمەنەكەی بێزاری دەكات، بنكۆڵكاریی لە بابەتە ژینگەیاكنادا لە ئاستێكی زۆر لاواز دایە، ؛ توێژەران لەسەرانسەری جیهاندا بەردەوام هۆشداری دەدەن لەسەر بەكارنەهێنانی بەرهەمە پلاستیكیەكان، بەهۆی ئەوەی كە سەدان ساڵیان پێدەچێت تا لەناو خاكدا شی دەبنەوە و ئەوەش بەپیتی و بەرهەمداری خاك لەناو دەبات، بەڵام بەگوێرەی توێژینەوەیەكی نوێ پلاستیك هەرەشەی راستەوخۆیە بۆ سستەمی ژینگەیی زەوی.

لەوتوێژینەوەیەدا كە لە ژۆرناڵی زانستی (Nature Communications Biology) دا بڵاوكراوەتەوە باس لەوە دەكات” ئەو ماددە كیمیاییانەی كە لە رێگەی پاشماوە پلاستیكیەكانەوە بەناو ئاوی دەریا و زەریاكاندا بڵاودەبێتەوە دەبێتە هۆی لەكارخستنی گەشەی جێنەتیكی بەكتریای پرۆكلۆرۆكوس و دواتر بەتەواوی لەناوی دەبات؛ بەكتریای پرۆكلۆرۆكوس، كە لەناو دەریا و زەریادا دەژی و دروستكەری راستەوخۆی كرداری رۆشنەپێكهاتنە لەناو دەریادا، دەبێت هۆی دروستكردنی سەدا 10ی ئەو ئۆكسجینەی كە هەڵیدەمژین، توێژینەوەیەكی نوێ دەریدەخات”پلاستیك دەبێتە هۆی لەناوبردنی پرۆكلۆرۆكوس”.

دەتوانین بڵێین، گواستنەوەی بابەت و كێشە ژینگەییەكان لەلایەن میدیاوە بۆ جەماوەر تاكە كێشەیە كە رۆژنامەنوسان دەتوانن رۆڵی كاریگەر و راستەوخۆیان هەبێت، بێ گەڕانەوەیەی راستەوخۆ بۆ حكومەت ، بەڵام ئەو ئەركەش بێ گومان بێ ئاڵنگاری نیە، كە دەكرێت لێرەدا كورتی بكەینەوە بۆ سێ خاڵ

١-نەبونی راهێنانی زانستی بە رۆژنامەنوسان و دەزگا میدیایەكان لەلایەن پەیمانگا حكومیەكان، بەمەش گرنگی بابەتە ژینگەییەكان فەرامۆش دەكرێت لەلایەن رۆژنامەنوسان.

٢-دەستپێرانەگەیشتن بە داتا و زانیاریە ژینگەییەكان و نەبونی كار ئاسانی لەلایەن حكومەت.

٣-نەبونی پرۆگرامی هۆشیاری گشتگیری لە بواری ژینگەدا لەناوەندە پەردوەردەییە حكومیەكان و شۆڕنەبونەوەی ئەو هۆشیاریانە بۆ ناو خێزان و ماڵەكان

کوردستان

خوێندن و سیستەمی ئۆنلاین


مەحمود نامۆ

 

بۆ خوێندنی باڵا، سیستەمی ئۆنلاین سەردەگرێت، یاخود کۆمەڵێک کێشەو گرفتی دیکە بۆ پرۆسەی خوێندن زیاد دەکات؟

لێرەو لەوێ باس لەسیستەمی ئۆنلاین دەکرێت، بەڕای بەندە سیستەمی ئۆنلاین لەئێستادا ناتوانێت شوێنگرەوەی پرۆسەی خوێندن بێت، چونکە خوێندکاران و قوتابیان هیچ پێشەکیەک و بەرچاو روونیەکیان لەو بارەیەوە نییە، لەکاتێکدا بەشێکی زۆر لەوانەکانی ئێمە پراکتیکین، ئەستەمە بتوانین لەرێگەی ئۆنلاین یاخود ڤیدیۆ کۆنفرانس سوود ببینین، لەکاتێکدا هەندێک مامۆستا لەگەڵ رێزی بێ پایانمان بۆ ماندوو بوون و زانست بەخشینەوەیان، هەندێکجار رووبەڕوو کێشەی گەیاندنیان هەیە، چ جای ئۆنلاین، لەکاتێکدا بەشێکیش لەمامۆستایان ئاشنای ئەو سیستەمە نین…
لەسۆنگەی ویژدانیمەوە چەند پێشنیارێک بۆ بەڕێزتان دەخەمە روو:

یەکەم: لەکاتێکدا ئەگەر سیستەمی ئۆنلاین جێبەجێنەکرا.

١. چاوەڕوانیکردن باشترین رێگەیە لەئێستادا، تاوەکو لە ڤایرۆسی کۆرۆنا Covid19 رزگارمان دەبێت و دۆخی ژیانکردن ئاسایی دەبێتەوە.
٢. ناردنی بابەتی پەیوەندیدار بەوانەکان بۆ خوێندکاران و قوتابیان بەPDF تاوەکو دەوامی ئاسایی دەست پێدەکاتەوە، بۆ ئەوەی بەرچاو روونیمان هەبێت لەبارەی بابەتەکان و بەڕێوەچوونیی بەپەلەیی پرۆسەی خوێندن.
٣. کەمکردنەوەی رێژەی خوێندکاران و قوتابیان و دابەشکردنیان بۆسەر چەند گروپێک، لەکاتێکدا لەزانکۆ و پەیمانگاکان وانەی تیۆری و پراکتیکی دەخوێندرێت.
٤. هەر گروپێک وانەی تیۆری هەبوو، لەهەمان کاتدا گروپی دواتر پراکتیکی بخوێنێت لەهۆڵی پراکتیکی.

دووەم: لەکاتێکدا سیستەمی ئۆنلاین جێبەجێکرا.

١. بەبۆچوونی بەندە وۆرک شۆپ و خولی تایبەت بۆ مامۆستایان و خوێندکاران ئامادە بکرێت لەرێگەی ئەپلیکەیشن و CD-ەوە.
٢. حکومەت و وەزارەتتان لەگەڵ کۆمپانیاکانی تەکنەلۆجیا و پەیوەندی و تۆڕەکانی ئینتەرنێت گرێبەست بکەن، بۆ هاوکاریکردن و دابین کردنی پێداویستییەکانی سیستەمی ئۆنلاین، وەکو ( کۆمپیوتەر، ئایپاد، مۆبایلی زیرەک، مۆدم و هێڵەکانی ئینتەرنێت).
٣. هەر خوێندکار و قوتابیەک ئارەزوومەندانە بەشداری لەکڕینی ئەو پێداویستیانە بکات و مانگانە لەرێگەی سیستەمی(پاژ) قیستەوە پارەکە بۆ کۆمپانیاکان بگەڕێنێتەوە.
٤. کاتێکی گونجاو دیاری بکرێت بۆ خوێندنی وانەکان بەسیستەمی ئۆنلاین.
٥. گرەنتی لە مامۆستایان وەربگیرێت، هەمان ئەو وانانەی کە لە ئۆنلاین پێشکەش دەکرێت، بە PDF بۆ خوێندکاران و قوتابیان رەوانە بکرێت و لەکاتی تاقیکردنەوەکان، ئەو بابەتە بەشداری پێ بکرێت واتە داخڵ بکرێت، نەک مامۆستای بەڕێز داوای قەڵەم و کاغەز بکات و دواتر بڵێت ئەوەی کەنوسیوتانە هەر ئەوە پرسیاری تێدا دەردەهێنرێت، رێزو پێزانینمان هەیە بۆ مامۆستایان.
٦. رەچاوی ئاستی بیستنی خوێندکاران و قوتابیان بکرێت، رەنگە هەندێکجار لەکاتی پێشکەشکردنی بابەتەکان لەلایەن مامۆستایەنەوە، پیتێک یاخود ووشەیەک بەجوانی گوزەر نەکات و گرفت بۆ ئاستی بیستن دروست بکات.

لەکۆتایدا ئومێدی تەندروستیەکی سەلامەت بۆ هەموو لایەک دەخوازم و لەخوای گەورە داواکارم شیفای هەموو نەخۆشێک بدات و وڵاتمان بپارێزێت.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

وتار

جەنگ لەگەڵ ڤایرۆسەکاندا


 

 

ئەگەر جەنگ پێناسەبکەین بەبەراورد لەگەڵ جەنگی ڤایرۆسەکان دەتوانیین بڵێین:- جەنگ بە شێوەیەکی گشتی بریتیە لە شەڕیک کە درووستکەری خودی مرۆڤە کە  لەنیوان دوو دەولەتدا یان دوو بەرەدا ڕودەدات وە هەندیک جار دریژخایەنە هەندیکیشیان ماوەکەیان کورتەو بەسەرکەوتنی یەکیکیان کۆتای دیت.هەر کەباس لە جەنگ دەکرێت یەکسەر بەینی دوولایەنی شەڕکەر گەر دوو دەوڵەتبێ یا دوولایەنی ناکۆکی یەک ووڵاتبێ، ئەگەر جیهانی بێ یاخود هەرێمی یاخود ناوخۆییێ، لەپێش چاومان وێنادەبێ، ڕودانی هەر جەنگێک  کۆمەڵێک بنەمای یاسایی خۆی هەیە، گەرچی هەندێ جار پێشێلی بنەما یاساییە نێودەوڵەتیەکان دەکرێت،جەنگ هەرچەندە کاولکاری و ماڵوێرانیە بەڵام  دووژمنێکی ناسراوە، پێشترزانراوە دووژمنەکەت کێیە، بەنیازی چیە،چی کەرەسەو ئامێری سەربازی هەیە،دەتوانی خۆتی بۆ ئامادەبکەی بە هەموو شێوازەکانی بەرگری روبەروی ببیتەوە،هەرچەندە جەنگ بە شێوەیەکی گشتی کوشتن و وێرانی و قات و قڕی بەرهەم هێناوە بۆ مرۆڤایەتی، بەڵام هەمیشە هیوایەک هەبوە بۆ نەمانی جەنگەکە، ئومێد بەخشیەک هەبووە لای خەڵکی کە ئەویش بە کۆتایی هێنانی هەر جەنگێک دەسپێکی ژیانێکی نوێ و ئاوەدان کردنەوەو بنیاد نانەوەی ژێرخان و سەرخانی ئابوری  ووڵاتە.

بەڵام جەنگ لەگەڵ ڤایرۆسەکان بەتایبەت (کۆرۆنا)جەنگێکە لەگەڵ دوژمنێکی بێهەستی بێ پەلوپۆ،مرۆڤ کوژی خۆکوژی مشەخۆر،دوژمنێکی ترسناک، تاریک، بێچەک ،بێتەقە،بەردەوام لە هێرشدایە. بۆ گەیشتن بە ئامانجەکەی خودی مرۆڤ هەم ئامانجە هەم  چەکی دەستێتی و هەم قەڵغانی خۆپاراستنێتی.سەرکەوتن بۆ لە ناوبردنی ئەم دووژمنە ترسناکە ناسینێتی،بۆیە دەکرێت واپێناسەیکەین و بڵێین:- ڤایرۆسەکان لەنێویاندا(كۆرۆنا) بریتیە لەكۆمەڵێك لەڤایرۆس و دەبێتە هۆی نەخۆشكەوتنی مرۆڤ وئاژەڵ ، كاتێك توشی مرۆڤ دەبێت كۆمەڵێك كێشەی تەندروستی لێدەكەوێتەوە، بەئاسانی لەنێوان مرۆڤەكان دەگوزارێتەوە.ئەویش بە هۆی ئەوەی (( ڤایروس یان پاڵاوتە (بە ئینگلیزی: Virus) وردکەی زۆر بچووکن. لە ناوکەترشی ڕایبۆزی و بەرگی پرۆتینی پێک دیت. ھەر چەندە ڤایرۆس زیندەوەر نییە لەگەڵ ئەوەیش گرنگن لە تووشکردنی زیندەوەران بە نەخۆشی و یارمەتیدەرن لە بواری لێکۆڵینەوە بو ماوەییەکان کە دەبنە ھۆی گۆڕان لە فەرمانەکاندا. بەڵام دوو ھۆکار ھەیە لەبەردەم مرۆڤدا کە ناتواندرێت بە ئاسانی بەسەریدا زاڵبێت و ڤایرووسەکە لە ناو ببرێت:

  1. ڤایرووسەکە زۆر بچووکە بە چاو نابینرێن.
  2. ڤایرووس زوو ماددەبۆماوەیەکەی دەگۆڕێ لەناو خانە خوێدا))

ڤایرۆسەکان دوژمنێکە هەر بە سرووشتی خۆیان خۆڕسکن و هەر لە مێژە لەشەڕێکی دەستەویەخەدان لە گەڵ مرۆڤەکان،بەڵام خۆشبەختانە هەمیشە بەرانبەر مرۆڤەکان دۆڕاون، زۆر لە نەخۆشییە ترسناکەکان لەو ڤایرۆسانەوە پەیدادەبن کە مرۆڤی وەک خانە خوێی خۆی سورشتی خۆیان بەکاردێنن. لە نەخۆشییە ڤەیرۆسییە ھەرە باوەکانی مرۆڤ (ھاڵامەتی ئاسایی، ئاوڵەی ئاوی، سوڕێژە، ملەخڕە ، ئیفلیجی منداڵ، ھاری، ھەوکردنی جگەر،جۆرەکانی کۆرۆنا). نەخۆشییە ڤایرۆسسیەکان دەتوانن توشی ئەندامە جیاوازەکانی لەشی مرۆڤەکان ببن، لەوانەش دەماغ و جگەر و دڵ و ھەردوو سیەکان و پێستی مرۆڤ.

لە گەڵ ئەوەشدا قسە زۆر هەیە لەسەر ئەوەی کە هەندێکیان دەستکردی مرۆڤەکان خۆیانبن بۆ یەکلایی کردنەوەی کێشەکانیان لەگەڵ ڕکابەرەکانیاندا، وەک دەگوترێت (کۆڕۆنا تەنها ڤایرۆسێکی ئاسایی نیە،بەڵکو شەڕی زلهێزەکانە بۆ شکستی ئابوری و گۆڕینی دراو و سیستەمی کۆنتڕۆڵ کردنی جیهان! )    بۆقازانجی زیاترو پاراستنی بەرژەوەندیەکانیان،جەنگی بایۆلۆجی بەکاربێنن،واتا بەکارهێنانی هۆکارەکانی وەکو بەکتریا و ڤایرۆس کە دەبێتە هۆی بلاوبوونەوەی نەخۆشیەکانی دژی مرۆڤ و ئاژەلان و رووەک بە پێچەوانەی بۆچووونەکانی خەڵکی ئەو جۆرە جەنگە ناوی لێنراوە جەنگی میکرۆبی ، بە درێژایی سەدان ساڵە بەکارهێنراوە.لەکۆندا سووپاکان لاشەی مردووانی تووشبوو بە کۆلێرا و تاعون یان ئەخستە بیری ئاوی دوژمنەکانیانەوە.

بۆیە گرنگە ڤایرۆسەکانی نمونەی کۆرۆنا نەکەینە دێوەزمە  بۆ ترساندنی خۆمان و خێزان و دەوروبەرمان ، لەگەڵ ھەموو ئەمانەشدا بۆ سەلامەتی خۆمان کەس و کارمان وەک ئەرکێکی ئەخلاقی و نیشتیمانی بۆ خۆپاراستن لە هێرشی ڤایرۆسەکان بە تایبەت (کۆرۆنا)کەلە ئێستادا هێرشی بۆ تەواوی جیهان دەسپێکردووە،ئەم دوژمنە بێ ئامانە و تێکشکاندنی و قوتار بوون لێی تەنها و تەنها گوێڕایەڵی و پابەند بوونە بە ڕێنوماییە تەندرووستیەکان.

 

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

وتار

دەمەتەقێیەكی دەرونی بۆ هاوكەرەنتینیە كوردستانیەكان


مەلا بەختیار

پێشەكی، ئامان، تانەو تەشەرم لێ مەدەن، بەندە هیچ نەك لە كۆرۆنا نازانم، بەڵكو لە برینپێچیشدا دەستەپاچەم  تەنها گەرەكمە لەتەك دەورنی خۆم‌و هاوزمانەكانم (سۆرانی، بادینی، لوڕی‌و هەورامی)‌و هەموو مرۆڤێكی ژیاندۆست (نەك مەرگ دۆست) ئازادانە بدوێم.

ئازیزان!
زۆرجار ژیان، چاوەڕواننەكراوەكانی دێنە دی. نەك چاوەڕوانیەكان. لە دونیای سیاسەتیشدا، وایە. فەیلەسوفەكانیش چاوەڕوانیان نەدەكرد هیتلەر لە هەڵبژاردنی ئازاددا سەركەوێ‌. كەسیش نەیدەزانی ستالین دەبێتە دیكتاتۆر. نە چاوەڕوان دەكرا كۆرۆنا لە چیندا سەرهەڵبدات. نە چاوەڕوانیش دەكرا هەر لە چیندا، خەفەی بكەن. هەزاران دەرزەن بەرنامەو فەلسەفە، لە كتێبخانەكاندا تۆزی زەمانە لێیان نیشتووە، كەچى هێشتا دوژمنەكانی دیموكراسی‌و ئازادی‌و رۆشنگەری، دەسەڵاتی سیاسی‌و كۆمەڵایەتیان توندە!

كۆرۆنا، نەك مرۆڤی ئاسایی، بەڵكو زاناو پسپۆڕەكانی تەندروستیش دۆش داماوون. لە چركەسات‌و چاوترۆكانێكدا، ڤایرۆسێكی نەبینراوی ئافاتاوی، بە ملهوڕو لەخۆباییەكانی گوت: خاوەن هەرچیەك هەن‌و چەند دەسەڵاتیشتان هەیە، ئەوەتا بەرگەی ڤایرۆسێك ناگرن. ئیتر بۆ لەخۆتان بایین‌و نازی لوتبەرزی بەسەر ئەرزەوە دەكەن؟!

كاتێكمان زانی، ئادەمیزاد قەڵەمی ئەژنۆمان شكاوە. تاقە پەنا و نوامان، ماڵ‌و مناڵ‌و سۆزی خێزان‌و دۆست‌و هاوڕێیان‌و ئازیزانە.

تكایە، لەم رۆژگارە نالەبارە، گللەیی لە حكومەتە گچكەكەی خۆمان مەكەن. ئەشهەدوو، ئەوەی لەدەستیان هات، درێغییان لەگەڵ گەلەكەمان نەكردو مایەی پێزانینە. رەخنەی تر دەگیرێ‌، ئازادییە. لەم بەدبەختیەی كۆرۆنادا، پێشمەرگانە هاتنە دەست.

خۆشەویستان!
نەخۆشیەو بەر دەرگەی گرتوین. خزاندینییە كونجی ماڵ. كوردە بزێوەكانیش، (ئەحۆل) ئاسا خوا پێی داوون. سەدان نوكتەیان لەسەر پیاوان، لەناو ماڵ‌و لەبەرامبەر كاباناندا، بۆ هەڵبەستون. واو.. یەكەمین جارە لەمێژوودا باوكسالاری (فت)‌و دایكسالاری بەداخەوە، بەشێوەیەكی كاتیی بوژاوەتەوە. رۆژ رۆژی سلێمانییە حەیاتەكەیە.. رۆژی قسە خۆشەكانی كوردستانە. نوكتە دەكەن بە سەر كۆرۆنا..!!

كەسەكان!
هەموان دەزانین چی باوە. خۆ زەمانی دڵداریەكەی شادڕەوان دڵشاد مەریوانی‌و دەنگە بەسۆزەكەی (عوسمان عەلی)مان لێ نەهاتووە، نەزانین چی باوە. ئەوەتا نەخۆشیەو رویداوە.

دەی.. با ماڵان بكەینە خۆشی‌و بەرنامەی نەرمی رۆژانە لەگەڵ دایك‌و باوك‌و هاوسەرو جگەرسۆزەكانمان. بە سۆزی كۆمەڵایەتی‌و گەردن ئازادی بیبەینە سەر. با پیاوان بیر بمێنێتەوە، دەسەڵات هەتا سەر قۆرغ ناكرێ‌. بەڵكو حیزبەكانیشمان فێری دەستاودەستكردنی دەسەڵات ببن.

گوێ‌ لە گۆرانی بگری. ئای كە حەسەن زیرەك لەم كاتەدا بۆ رەشبەڵەكی خێزانی خۆشە. وەی لە دەنگە بەسۆزەكەی ماملێ‌و خالقی‌و مەرزیەو فێنك‌و كەویارو لاساییكردنەوەكانی ئاگرین. ژنانی هونەرمەند خۆشبەختانە زۆرن‌و كێبەركێ‌ لەگەڵ پیاوانی هونەرمەند دەكەن. باوەڕتان هەبێ‌ گوێ‌ لە (ئەیاز زاخولی)‌و ئاوازەكانی د.دڵشادو گۆرانیە رەسەنەكانی بادینی بگرن، گوێ‌ لە تیپی مۆسیقای سلێمانی‌و سیاچەمانەی هەورامان‌و (دایە دایە وەختی جەنگە)ی لوڕی بگرن، بێ ئەوەی عەباسی كەمەندی دڵهەژێن‌و كامكارانی داهێنەر، عەدنان كەریمی ناوازەو بەهجەتی گۆرانی رەسەنی خەیاڵی سۆفیگەرا ببیستن، خەیاڵی تاڵی ئێستاتان بیردەبەنەوە. ئەوەی هۆگری ئاوازە ئاسمانیەكانی فارسیشە، شەجەریان، بەنان، مەرزیە، مەهەستی، هایدە، داریوش‌و موعین..تاد، مەستی خەیاڵات‌و شیعری رۆمانسی ئێرانتان دەكات. لە عەرەبیش، ئەوە كەلسوم، سەباح فەخری، كازم ساهیر، لەولاشەوە، فەیرۆزی بەیانیان‌و ئینجا ماجدە رۆمی خاوەن شاكار، جۆرج وسوف‌و ئەلیسا.. بەینی خۆمان بێ‌، هەندێك گۆرانیبێژی خۆمانەو بێگانەش هەن، با بێتاقەت نەبن، بەلایانا مەڕۆن!

دڵنیاشم، زۆرن ئەوانەی لە ناخ‌و روحەوە، هەمیشە لەگەڵ ئایینی خۆشەویستی‌و سۆفیگەرای خۆڕسكین.. باشترین رۆژگارە بچنە خەڵوەتی ناخی خۆیانەوە!

ئازیزان!
ئەوەی هۆگرە، پێویستە یادەوەری ئەم رۆژانەی كەسوكارو هاوڕێ‌‌و دۆستانی بنوسێ‌، دڵنیام، بەشێكیان دەبێتە سەرچاوەی كۆمەڵناسی‌و دەرونناسی.

بنكەی روناكبیری گەلاوێژ رادەسپێرم، جوانترین شیعرو باشترین چیرۆك‌و نایابترین پەخشان‌و، رەخنە، كە لە كەرەنتینەی دڵخوازدا دەنوسرێ‌.. تەنانەت تابلۆی داهێنراویش، خەڵات بكەن.

مەخابن، هیچم لەدەست نایەت، تەنها ئەوە نەبێ‌ ژمارە تەلەفۆنی سكرتێرەكانم دەنوسم.. هەتا (150) كەمدەرامەت، ئەوەی دەتوانم هاوكارییان دەكەم. خۆزیا پترم لەدەست هاتبا. دیارە ناویشیان نابەین! یەك بە یەكی نەتەوەكەمم خۆشگەرەكە.. چونكە كورد ئازادی هیچ نەتەوەیەكی تری زەوت نەكردووە.

بەهیوام.. بەزوترین كات، فێستیڤاڵی سەركەوتن بەسەر ئەم بەڵای ناگاهانەی كۆرۆنا، بگێڕین.

…..

ژمارە تەلەفۆنی سكرتێرەكانم
(هەرێم شەهید سالار 07701594396)
(دەژین دڵشاد 07702476362)

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

کوردستان