ئێمە لە تۆرە کۆمەڵایەتیەکان

وتار

حەوت دیمەنی ئەمریكا‌و ئێران

هەندرێن شێخ راغب

دیمەنی یەكەم: مرۆڤ‌و جەنگ

ئەسكەندەری گەورە ساڵ‌و زەمانێكی زۆر لە داریوشی سێیەم دووربوو، تەنها تیرو كەوان‌و ڕمیان پێ بوو، كەچی كاروان بە كاروان بە جیهاندا هات‌و داریوشی لەناوبرد.؟ ئایا جەنگیز خان بیانووی ئەوەندە گەورە بوو كە هات خوارزمی گرت‌و تەختی كرد.؟ جەنگی جیهانی یەكەم عوسمانیەكان چیان كردبوو تەخت‌و تاراجیان هەڵتەكاند.؟ تەتەرو مەغۆلەكان لەوسەری دنیاوە هاتن‌و عەباسیەكانیان تەفرو تونا كرد، عەباسیەكان چیان كردبوو؟.. ئیدی چیرۆكی جەنگ لەدوای جەنگی مرۆڤ بەردەوامە تاوەكو ئێستا. وەختێك تیرو كەوان هەبوو وڵات بە وڵات شەڕ بوو. ئەدی ئێستا كە چەكی كیشوەر بڕو لێزەر هەیە دەبێت مرۆڤ چی بكات؟ ئەمەش دەرخەری ئەوەیە كە جەنگی ئەمریكا‌و ئێران شتێكە زۆر ئاسانە روو بدات‌و ناشێ هێندە ئەملاوئەولای بابەتەكە بگرین. تا مرۆڤ هەبێت جەنگیش دەمێنێت.

دیمەنی دووەم: لەعێراقدا

دەموچاوی دەوڵەتی عێراق، دەموچاوێكی ئێرانیە، حوكمی ئەم دەوڵەتە شیعەگەراییە‌و بەغدا مەیلی تەواوی بەلای ئێران دایە، ئەمەش زۆر ورد لای ئەمریكیەكان روونە‌و باشترین دیاردەی ئەم پرسەش حەشدی شەعبیە كەبەئاشكرا لولەی تفەنگ دەكەنە سنگی ئەمریكیەكان. ئەمریكیەكانیش نایشارنەوە كە حوكمی شیعە لە عێراق زۆر شكست خواردووەو گەل برسیە‌و بێ خزمەتگوزاریەو گەندەڵی زۆرەو دیموكراسی نیە‌و ئەم دەوڵەتە نیە كە بەدڵی ئەوان بێت(مەبەست دەوڵەتدارییە). بۆیە سیناریۆ هەیە كە یەكێك لە سیناریۆ زۆر بەرجەستەكان ئەوەیە دوای نەمانی ئێران سونەكان دەگەڕێنەوە بۆ بەغداو حوكم دەكەن، سونەكانیش دوو باڵن، باڵی داعش‌و باڵی بەعسیەكان، كۆمەڵگەی نێودەوڵەتی داعشیان قبوڵ نیە، بۆیە بەعسیە سونەكان دەگەڕێنەوە. ئەمە یەكێك دەبێت لە دەرهاویشتەكانی جەنگی ئەمریكا‌و ئێران. كەواتە ئێمەی كورد تا چەند بۆ ئەم گۆڕانكاریانە ئامادەین‌و پلانی چۆنمان داڕشتووە؟.

دیمەنی سێیەم: بەسەرچووە

جۆری دەوڵەتداری‌و جۆری سیاسەتی دەرەوەو كاركردنی سیستەمی ئێران، بۆ ئەم سەردەمە كۆتایی هاتووە، ئێستا جەنگی ئایدۆلۆژیا‌و رابوونی فكری ئاینی‌و مەزهەبی‌و تایەفەگەری نیە، تاوەكو شای ئێرانی پێ بڕوخێنیت. ئێستا سەردەمی پارە‌و سەرمایەداری‌و خۆشگوزەرانی‌و روبەرووبونەوەی گەندەڵیە. شۆڕشی ئایدۆلۆژی‌و مەزهەبی بەرەو لێژبونەوەیەكی بەردەوامە، پێویستە ئێران سەیری دەوروبەری خۆی بكات، پێویستە ئەوە بزانێت چی دیكە خیتابی جیهادی سكی خەڵك تێر ناكات. ئێران دەتوانێت گەمەی ئیقلیمی بكات، بەڵام ناتوانێت گەمەی نێودەوڵەتی بكات. بۆیە بۆ ئێران باشترە روبەروی ئەمریكا نەبێتەوە.

دیمەنی چوارەم: وانەی ئەستەمبوڵ

هەڵبژاردنی شارەوانیەكانی توركیا وانەیەكی تازەیە بۆ ئەم ناوچەیە، بەتایبەت ئەزمونی شارەوانی ئەستەمبوڵ، لەوێ دروشمی كارو خۆشگوزەرانی‌و روبەروبونەوەی گەندەڵی‌و ناعەدالەتی، جێگای بە دروشمی قەومی‌و ئاینی توند چۆڵ كرد. ئەردۆغانێك دۆڕاندی كە زۆر توند خاوەنی گوتارێكی ئاینی‌و قەومی ناوخۆیی توركیایە. بەڵام خەڵك جەهەپەی عەلمانی هەڵبژارد، نەك لەبەر عەلمانیەت، لەبەرئەوەی گوتاری ئەوان رووی لە بژێوی خەڵك‌و ژیانی رۆژانەی هاوڵاتیانە. بۆیە ئێران دەبێت ئەمە وەك نمونەیەك تەماشا بكات‌و لەم گۆشەنیگایەوە سەیری گۆڕانكاریەكانی ناوچەكە بكات، دەوڵەتی ئێران بە برسی كردن‌و هەڵوەشانەوەی گوزەرانی خێزانەكان مقاوەمەتی مانەوەی لەدەست دەدات.

دیمەنی پێنجەم: گەورەی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست

رۆژهەڵاتی ناوەڕاست زۆر زۆر گرنگە، سەیری نەخشەی جیۆپۆلەتیك‌و جوگرافیای بكەن، جیهان زۆر پێویستی بە ووزە‌و كەرەسەی خاوو، ئاو، رێرەوی وشكانی، بازاڕ، مەسەلەی ئاین..هتد، رۆژهەڵاتی ناوەڕاست هەیە بۆ نمونە ئیسرائیل. بۆیە نابێت كەس گەورەی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست بێت‌و سەركێشی بكات‌و خاوەنی دەسەڵاتی تایبەت بەخۆی بێت، بۆیە دەوڵەتی توركیا‌و ئێران‌و سعودیە دەبێت بچوك بكرێنەوە. لەم گۆشە نیگا ستراتیژیە كورد زۆر قازانج دەكات، چونكە هەرچەندەی دەوڵەتێكی داگیركەری كوردستان بچوك بكرێتەوە، بۆ هێزی پرسی كورد گرنگە.

دیمەنی شەشەم: سەیركردنی كورد

كورد نابێت لە شەڕی ئەمریكا‌و ئیران بترسێ، گۆڕانكاری لەئێران زۆر گرنگە، باشوری كوردستان لەبری ئەوەی دراوسێی ئێران بێت، ئەوا دەبێتە دراوسێی كیانی تازەی خۆ رێبەری كورد لە رۆژهەڵاتی كوردستان، ئەمریكا دەرفەت دەدات بە نەیارانی رژێمی ئیسلامی ئێران، دۆخی ئابوری ئێران دەگۆڕێت، گەمارۆكان نامێنن، دەوڵەتێك دروست دەبێت كە دەستورێكی بەرەزامەندی ئەمریكی‌و ئیسرائیلی‌و ئەوروپی دەبێت، ئەمەش لەبەرژەوەندی كوردە، چونكە ئەگەر كورد باش خۆی ئامادە بكات، ئەوا لەداهاتووی ئێران رۆڵی خۆی دەبێت، وەك چۆن ئێستا سەرۆك كۆماری عێراق پشكی كوردە، بەڵام ئایا تا چەند كورد سودی لێ وەرگرتووە، ئەوا بابەتێكی كوردی-كوردیە‌و پرسێكە بە رووی خۆماندا. دەمانگوت شەڕ لە عێراق رووبدات دنیا وێران دەبێت بەڵام ئەنجامەكەی ئەوەبوو كورد بویە سەرۆك كۆمار. راستە شەڕی عێراق شەڕی دەوڵەت بوو، بەڵام شەڕی ئێران ئیقلیمیە‌و پریشكی هەیە، گۆڕانكاری نیە لەناوەوەی ئێران، بەڵكو لە چوار دەوری ئێران گۆڕانكاری دەبێت.

دیمەنی حەوتەم: دەرفەتی دیكە

ئێران لە چوارگۆشەیەكی تەسكدا گیر بووە، بەڵام هیوای رزگاربوونی لەدەست نەداوە، ساڵی داهاتوو ئەگەر لەهەڵبژاردنی سەرۆكایەتی ئەمریكا دۆناڵد ترەمپ بدۆڕێت‌و دیموكراتەكان بێنەوە سەرۆكایەتی، مانای زیندووبونەوەی ئێران‌و گەڕانەوەی ژیانە بۆ دەوڵەتی ئێران، چونكە دیموكراتەكان پابەندی رێككەوتننامەی ئەتۆمین وەكو خۆی. دەرفەتی دیكە ئەوەیە ئێران لە رێگای ئەوروپیەكان تەنازولی پێویست بخەنەروو، ئێستا ئەوروپیەكان سیاسەتێكی هاوسەنگ لەنێوان هەردوولا دەگێڕن، بەڵام ئێران نابێت بیری بچێت، ئەوروپیەكان لەخاڵی كۆتایی لەنێوان ئەمریكا‌و ئێران لایەنگیری ئەمریكان‌و هەرگیز بۆ ئێران دەستبەرداری ئەمریكا نابن. بۆیە تاوەكو هەڵوێستی ئەوروپیەكان وایە گرنگە ئێران باش سود لەم دەرفەتە وەربگرێت‌و خۆی دەرباز بكات.

وتار

بڕیاری ئەمریکا لەمەڕ ئێران

بورهان شێخ ڕەئووف

ئەوەی دواجار بڕیاری کۆتایی دەدات لە سەر ھەموو پرسە چارەنووسسازەکان لە ئەمریکا دا بە گوێرەی دەستووری ئەو وڵاتە ئەوە سەرۆک کۆمارە بە گوێرەی سیستمی ئەمریکا سەرۆک خاوەنی بڕیاری کۆتایی و یەکلا کەرەوەیە بە تایبەتی ئەوەی پەیوەندی بە سیاسەتی دەرەوەش ھەبێت ، جگە لەوەش سەرۆک خۆی فەرماندەی گشتی ھێزی چەکدارە و بۆیە ترەمپ ھیچ سڵ ناکەتەوە لەوەی ڕاوێژو پێشنیاری تیمی ڕاوێژکاران و یاریدەدەرکانی بۆ سیاسەتی دەرەوە بەلاوە بنێت ، ھەروەکو ئەوەی ڕویدا لە کاتی کشانەوەی لە ڕێککەوتننامەی ( ٥+١) لە گەڵ ئێران لە ساڵی ٢٠١٨ و یان ئەوەی لەم دواییانەدا ڕوویدا کاتێک لە چرکەساتەکانی دوایی بڕیاری پەلاماری ئێران پاشگەزبووە و کاتێک فڕۆکە بێ فڕۆکەوانەکەی ئەمریکا لە لایەن ئێرانەوە خرایە خوارەوە ، چونکە لە ھەردوو بارەکەدا بڕیاری خۆی بوو پێچەوانەی بڕیاری تیمی ڕاوێژکاران و یاریدەدەرانی سیاسەتی دەرەوە یەکلایی کردەوە .

ھەموو ئەو بڕیارانەش لە بۆچوونێکی سەرۆک ترەمپەوە سەرچاوەی گرتووە کە ئەمریکا دەتوانێت بە سزاو ئابڵووقەی ئابووری و فشاری توند و تۆڵ کۆماری ئیسلامی ئێران ناچار بکات ڕێککەوتنێکی نوێ لە جێی ڕێککەوتننامەی (٥+١) لە گەڵدا واژۆ بکات کە زیاتر جێی ڕەزامەندی ئەمریکا و تەنانەت ئیسرائیلیش بێت .

بەڵام بۆ بەد بەختی سەرۆک ترەمپ تا ئێستا دەوڵەتی کۆماری ئیسلامی ئێران بە ھەموو جۆرێک پێشنیارو داخوازییەکانی ئیدارەی ئەمریکا بۆ دانوستان و دایەلۆگ بۆ ڕێککەوتنێکی نوێ ڕەت دەکەنەوە سەرباری زیان و لێکەوتە قورس و ئازاربەخشەکانی سزاو فشارەکانی ئەمریکا بۆ سەر ئێران چونکە وەکو ترەمپ دەڵێت تا ئێستا سزای وا بە سەرھیچ دەوڵەت و لایەنێکدا نەسەپێنراوە و بێ نەزیرە .

بۆ ترەمپ حەزی لە وتوێژە ؟ بۆ ئێرانیش قایل نابێت ؟

سەرۆک ترەمپ ناخوازێت ئەمریکا بگلێنێتە ناو شەڕێکی ترەوە ھەروەکو بەڵێنی بە دەنگدەرەکانیشی داوە کە ئەمریکا بەرەو شەڕی نوێ بە تایبەتی لە ڕۆژھەڵاتی ناوین نەبات واتە بنکەی جەماوەری سەرۆک و تەنانەت خۆیشی پێیان خۆش نیە بچنە شەڕێکی تازەوە لە ناوچەکە و لە گەڵ ئێران دا، ئێرانیش دەزانێت ئەمریکا وا بە ئاسانی پەلاماری نادات لە بەرئەوە تا بۆی بکرێت ئارام دەگرێت و مل بە داخوازییەکانی ئیدارەی ترەمپ نادات سەرەڕای قورسی بارەکەی و لێکەوتە کاریگەرەکانی سزا توندەکانی ئەمریکا، بەڵام لە ھەمان کاتیشدا نابێت ئێرانییەکان ئەوەندەش بێ خەم بن کە ئەو بۆچوونەی ترەمپ دەیانپارێزێت و شەڕ ڕوونادات و پەلامار نادرێن بەڵکو ڕوودانی ھەر ھەڵەیەکی تەنانەت بچووکیش بێت بەرامبەر بەرژەوندییەکانی ئەمریکا و ھاوپەیمانەکانی لە ناوچەکەدا بۆی ھەیە ئاگرێکی وای لێ بکەوێتەوە کە تەڕو و وشک بە یەکەوە بسووتێنێت .

ئەوەی تا ئێستا ڕوون و ئاشکرا نیە لە سیاسەتی ئەمریکادا لە مەڕ ئێران نەبوونی دیدێکی دیاری کراوە بۆ ھەڵسووکەوت لە گەڵ ئێراندا ھەر ئەوەشە وای کردووە کە جۆرێک لە شڵەژان و لێڵی بە وتەو کردەکانی ئەو وڵاتەوە دیار بێت لە پاش کشانەوەی ترەمپ لە ڕێککەوتننامەی (٥+١) لە ٨ مایۆی ٢٠١٨ ئەویش ئەو داخوازییانەیە ھێشتا پێناچێت ئیدارەی ترەمپ یەکلایی بووبێتەوە لە سەر جێگیرکردنیان چونکە تا ئێستا ھەر ڕۆژەی لێدوانێک و توێتێکی ترەمپ و ستافەکەی دەبیستین ئایا دەخوازن :

ڕژێمی کۆماری ئیسلامی ئێران بگۆڕن یان سزای بدەن ؟

یان ڕێککەوتنامەی (٥+١) بە شێوەیەکی نوێ دابڕێژنەوە یان ھەمواری بکەنەوە؟

یان دەخوازن ئێران لە ھاوپەیمانەکانی لە ناوچەکە دابڕن و جیابکەنەوە؟

یان دەخوازن سوود لەم ھەڕەشانەی ئێران وەربگرن بۆ ئەوەی ھاوپەیمانێتییەکی نوێ لە نێوان ئیسرائیل و ڕژێمە میانڕەوە عەرەبیە سوونیەکانی ناوچەکە پێک بھێنن ؟

تا ئێستا ئامانجی واشنتۆن جێگیر نیە چ دەخوازێت لە ئێران ڕۆژانە گۆڕانکاری بەسەردا دێت ھەرچەندە ئەگەر جارجار جۆرێک لە خاوی و شل بوونەوە بە ھەڵوێستەکانیاندا دیارە بەڵام لە کۆتاییدا ھەر پێداگری لە سەر ١٢ خاڵەکەی بۆمبیۆ دەکەنەوە.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

وتار

كورد تەنها یەك دۆست‌و پشتگیریی نێودەوڵەتی هەیە

محەمەد ڕەئوف
ئەوە قسەی چومسكی‌و كۆمەڵێك بیرمەندو مامۆستای زانكۆی ڕۆژئاواییە كە هەندێكیان لەزانكۆكانی كوردستان مامۆستابون، ئەم قسەیە زۆر ڕاستەو دڵسۆزانەشە، بزانین دەڵێن كێیە ئەو تەنها دۆستەی كورد، ئەو تەنها دۆستە كە دۆستە دورو نزیكەكانیشمان بۆ مسۆگەر دەكات‌و دەمانبات بەرەو قۆناغی گەشەسەندن بریتیە لەئەزمونكردنی حوكمڕانیەكی باش‌و سەركەوتو.

ئەرێ هەر بەراست ڕۆژئاوا یان دراوسێ دورو نزیكەكان دۆستی وەك ئێمەیان بۆ چیە ئەگەر دەستكارییەكی خۆمان نەكەین؟

ڕۆژئاواییەكان بەتایبەت بیرمەندو ئاكادیمیەكانیان موجامەلە نازانن‌و خۆیان عەیبدار ناكەن، قەسەكەیان زۆر ڕاستە ئەگەر هەموو دونیا دۆستی ئێمە بێت ئەگەر حوكمڕانیەكی باش و دروست دادپەروەرو سیستماتكمان نەبێت و ئەگەر بەجورئەت و بەپلان دەست نەكات بەڕیشەكێشكردنی گەندەڵی ئەگەر خزمەتی هاوڵاتی نەكاتە ئامانج و وەزیرو پلەباڵاكانی نەبنە پیاوی دەوڵەت لەبری پیاوی حزب لەناوحكومەت، ئەگەر ئەم جۆرەحوكمڕانیە نەكرێتە ئەزمونێكی سەركەوتو ئەمریكاو ئەوروپاش لەگەڵمان بن و دۆستی ڕاستەقینەی بێ مەرامیشمان بن هەر دەڕوخێین.

چەند ساڵە دۆستەكان ئامۆژگاریمان دەكەن هەندێكیان بەپارەو هەنێكیان بەدۆستایەتی كە چاكسازی بكەین، هەمووشی نوسراوەو كراوە بەپرۆژەو دیكۆمێنت كراوە بەڵام هەرجارەی بەبیانویەك جێبەجێنەكراوە وەك پێویست، چەند ساڵە پێمان دەڵێن بەشی سێ دەوڵەت مووچەخۆرو ڕاوێژكارتان هەیەو هێشتا ڕۆتین و كاردواخستن‌و كارپەكخستن‌و فریانەكەوتنی ڕۆژانە دیاردەی كاروباری ڕۆژانەتانە، هێشتا بەردەوامن لەسەر تەرخانكردنی زۆرینەی بوجە بۆ بەكاربردن‌و كەمترینی بۆ ژێرخان‌و گەشەپێدان.

چیتر با فێر بین لەبری گلەیی لەدۆستان بەو تەنها دۆستەی خۆمان سەدان دۆست دروست بكەین
ئەوەشمان لەبیرنەچێت كەدۆستی نەوت و غاز تاهەزار ساڵی دیكەش هەردەمێنێ بەڵام هەركات لەنەوتەكەی ئێمە چەورتریان دەستكەوت دەست بەئێمەوە دەنێن و ئەوانیش هەقی خۆیانەو بزنس دەكەن،گلەییكردن و بۆڵەبۆڵكردن لەسیاسەت و ئیدارەی دەوڵەت و پەیوەندیە نێەدەڵەتیەكاندا بوونی نیەو كەس كاتی پێوە ناكوژێت ئێمەش دەمێكە فێری ئەوەبووین بۆ ئەوەی لە بەرپرسیارێتی گەورەی مێژوویی مەیدانی خۆمان دەربازكەین بەخەڵك و سەركردەو ئەحزابەوە كە لێمان دەقەومێت یان شكست دێنین یەكسەر ئەڵێین ئەمەریكاو ئینگلیزو زلهێزان خەتابارو بێ مۆراڵن دەی بافێربین جارێك جیاواز بیركەینەوەو كاربكەین و بڕیاربدەین تەنها یەك شت فریامان دەكەوێت ئەویش دەستكردن بەئەزمونكردنی حوكمڕانیەكی باش و هەنگاو بەهەنگاو سیستمێكی جوان بەپێوەرەكانی سەردەم دابمەزرێنین چیتر فێر بین لەبری گلەیی لەدۆستان بەو تەنها دۆستەی خۆمان سەدان دۆست دروست بكەین …

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

وتار

‎(بۆچی حكوومەتی هەرێمی كوردستان لە دەستپێكی قوناخێكی نوێدایە)

‎مەسرور بارزانی

‎ دوای 16 ساڵی ئاڵۆزیی و پشێوی و پێنج ساڵی جەنگێكی خوێناوی لەگەڵ رێكخراوی تیرۆریستی داعش، كە مەترسی خستە سەر تەواوی مرۆڤایەتی، قۆناخێكی نوێمان لە پێناو بنیاتنانی كوردستانێكی بەهێزتر دەست پێ كردووە.

‎چوار ساڵی داهاتوو، كاتێكی گرنگ دەبێت بۆ ئێمە و دراوسێ و هاوپەیمانەكانمان، بە جۆرێك وەك حكوومەتی هەرێمی كوردستان، چاو دەبڕینه تێپەڕاندنی ڕووداوه شۆكهێنەرەكانی ئەم دواییانە، هەروەها كار بۆ پتەوكردنی پێگەكەمان له ناوچەكه و مسۆگەركردنی بوون و ئامادەییمان لە سەر گۆڕەپانی نێودەوڵەتی دەكەین. به كورتی، دەمانەوێت سەرەتاییەكی نوێ دەست پێ بكەینەوه.

‎هەفتەی رابردوو حكوومەتێكم بۆ بەڕێوەبردنی هەرێمی كوردستان پێكهێنا. ئەركی من ئەوەیە، لە ئاستی ناوخۆیی و دەرەوەدا، ئەو شێوازە بگۆڕم كە كارەكانی پێ ئەنجام دەدەین. وەك سەرۆك وەزیران، رێگایەكی جیاواز بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی ئاستەنگەكان دەخەمەڕوو، كە پشت بە دەستكەوتەكانمان دەبەستێت و وەڵامگۆی داینامیكییەتێكی جیهانی پێشكەوتووە.

‎شەڕكردن له ‌دژی داعش، كە لەبری كۆمەڵگەی نێودەوڵەتی ڕابەرایەتیمان كرد، له ‌ڕووی ئابوورییەوه زیانی پێ گەیاندین. بارگرانییەكە بە جۆرێك بوو بەرگەی ناگیرێت. تێچووی جەنگ و كەمكردنەوەی بڕی بودجەی فیدراڵی لە لایەن حكوومەتەوە لە بەغدا، هەروەها كۆچی بە كۆمەڵی پەنابەر و ئاوارەكان بۆ هەرێمەكەمان، هەموو ئەمانە، چەندین ملیار دۆلار قەرزیان بۆ جێ هێشتووین.

‎لە هەموو ئەو سەختی و ئازارانەی چەشتمان، وەك هاوڕێ و هاوپەیمانی ڕۆژئاوا و هاوبەشێك لە ناوچەكەدا ماینەوە. لەو كاتەی داعش لە ناوەڕاستی 2014ـدا، دەستی بەسەر ڕووبەرێكی فراوان و بەشێكی گەورەی رۆژئاوای عێراق و رۆژهەڵاتی سووریادا گرت، سەلماندمان، كە جەنگی ئێمە لە دژی تیرۆریستان، بە قەد ئەوەی پەیوەندیی بە پاراستنی خۆمانەوە هەبوو، ئەوەندەش پەیوەندیی بە پاراستنی هاوپەیمانەكانمانەوە هەیە.

‎زانیارییە هەواڵگرییەكانمان چەندین هێرشی تیرۆریستیان لە وڵاتانی دەرەوە پووچەڵ كردەوە، داڵدەی نزیكەی ‌2 ملیۆن كەسمان دا كە لە دەستی ستەم و زۆردارییەوە ڕایان كردبوو. زۆر بەڕوونی نیازپاكیی خۆمان وەكو هاووڵاتییەكی جیهانیی نیشاندا، ئەمە جیا لە پەنادان و پاراستنی عەرەب، كورد، موسڵمان، ئێزدی، كریستیان، توركمان و پێكهاتەكانی تر. به ‌دووریی تەنیا 10 كیلۆمەتر لە باڵەخانەی پەرلەمانی كوردستان، ناوچەیەكی كریستییانەكان هەیە كە لە هەموو سووچێكی رۆژهەڵاتی ناوەڕاستەوە هاتوون، كڵێسا درووست دەكەن و بە ئاشتی رێورەسمە ئایینییەكانیان بەجێ دەگەیەنن.

‎لەگەڵ هەموو ئەمانەشدا، تێچووی پەنابەرانی دیكە ‌روو لە زیاندبوونە و بە شێوەیەكی نیوەچڵ كۆمەك دەكرێن. لەم نێوەدا ناتوانین بە تەنیا وەك خانەخوێی میواندۆست ڕۆڵی خۆمان بگێڕین، بەڵكو پێویستیمان به مسۆگەركردنی ‌داهاتووی خۆمان و ئاوارەكانە، بۆ ئەمەش چاومان له هاوكاریی هەمەجۆری ‌دۆست و هاوڕێكانمانە له ‌ڕۆژئاوا.

‎ئالنگارییەكان له ‌ناوخۆی هەرێمی كوردستانەوه ‌دەستپێدەكەن، كه بە ‌درێژایی مێژوو نیشتمانی ئێمە بووە. وەك سەرۆك وەزیران، بەرمەبنای باشترین رێكار و رێوشوێنە جیهانییەكان، كۆمەڵێك چاكسازی دەكەم كە تەواوی كەرت و باڵە خزمەتگوزارییەكان بگرێتەوە و ئەنجومەنی وەزیرانیش ڕووبەڕووی لێپرسینەوە بكاتەوە.

‎حكوومەتەكەم ئابووریێكی هەمەچەشن بونیاد دەنێت، كە خۆشگوزەرانیی زیاتر بۆ هەمووان بەدی بهێنێت. یاساگەلیك دادەڕێژین بۆ ئەوەی كوردستان پێگەیەكی سەرنجڕاكێشی هەبێت بۆ ڕاكێشانی وەبەرهێنەرەكان. هێزە چەكدارەكانمان دەكەینە یەك و رێكیان دەخەینەوە و نوێیان دەكەینەوە. كار بۆ ئەوە دەكەین خزمەتگوزارییە گشتییەكان و چارەسەكردنی گەندەڵیی، ببنە زامنی ئەوەی كە حكوومەت خزمەتی هاونیشتمانیان بكات، نەك ‌پێچەوانەوەكەی. بۆ ئەم گۆڕانكارییەش، دۆستەكانمان لە كۆمەڵگەی نێودەوڵەتی لە رووی سیاسی و داراییەوە هاوكارمان بن.

‎بۆ دووبارە ریكخستنەوە و راگرتنی ‌پەیوەندییەكانی نێوان هەولێر و بەغدا، كه ‌له ‌ماوەی 16 ساڵی رابردوو بەردەوام لەگرژیدا بووە، هەنگاوی پێویست دەگرمەبەر. زۆربەی ئەو ماوەیە بە شێوەیەكی سەرەكی، پشتمان بە خۆمان بەست، بەبێ ئەوەی پەیوەندییمان لەگەڵ عێراق ببڕین.

‎بە رێككەوتن پشكێكمان لە ‌بودجەی عێراق ‌بەدەست دەگەیشت، بەڵام زۆر بە دەگمەن دەرماڵە و هەقە داراییەكانی دیكەمان بە تەواوی وەرگرتووە. ئێستا كاتی ‌ئەوە هاتووە هاوبەشی و پەیوەندییەكی بنیاتنەر ‌و هاوسەنگ و سەقامگیرمان لەگەڵ بەغدا هەبێت.

‎وەك سەرۆك وەزیران، ئەم هەفتەیە سەردانی عادل عەبدولمەهدی، سەرۆك وەزیرانی عێراقم كرد و بە ئامانجی چارەسەركردنی ناكۆكییەكانی نێوانمان لە پەیوەست بە نەوت، ناوچە جێناكۆكەكان، بودجە و ڕۆڵی هێزە چەكدارەكانمان، كۆمەڵیك پێشنیازم خستنە روو. دەمەوێ لە رێگای دابەشكردنی هاوسەنگ و دادپەروەرانەی بودجەوە، رێز لە ڕێككەوتنەكانمان بگیرێت. ئەم بڕیارەش دەتوانێت بناغەیەكی پتەوی هاوكاریی نێوانمان بێت بۆ ئایینده. دواڕۆژی ئێمە پەیوەستە بە عێراقێكی سەقامگیر و دیموكرات.

‎ساڵی 2017، هەرێمی كوردستان ریفراندۆمی سەربەخۆیی ئەنجامدا، دەنگدانەكە هیچ پابەندبوونێك یان مولزەم نەبوو، بەڵام لەگەڵ ئەمەشدا 93%ی خەڵك، به (‌بەڵێ) دەنگیان دا. ئەمە لەكاتێكدا بوو كە چاوەڕوانی ئەوەمان لە كۆمەڵگەی نێودەوڵەتی دەكرد، لە پەیوەست بە مافی بڕیاردانی چارەنووس، پشتگیریی زیاترمان بكات. كاری لەپێشینەمان بونیادنانی كوردستانێكی بەهێز و سەقامگیرە، بۆ ئەمەش چاومان لە پشتگیریی كۆمەڵگەی نێودەوڵەتییە. لەم ڕووەوە چاوەڕوانی ددانپێدانان بە ڕۆڵی جیهانی و بونیادنەرانەمان لەوانە دەكەین، كە لە پاراستنیاندا هاوكاریان بووین، ئەمەش بە هاوكاریكردنمان لە بونیادنانی ئابوورییەكەمان.

‎بەدرێژایی تەمەنی چەندین نەوە، بە هۆی شەڕو ئاڵۆزی، هەموو خێزانێك له ‌هەرێمی كوردستانی عێراق، زیانی كەسیی بەركەوتووە. چیتر نامانەوێ و ناشتوانین بە هۆی شەڕو ناكۆكی لایەنەكان و دراوسێكان، كە دەرهاوێشتەیەكی خراپی بە جێهێشتوە، دەستبەرداری هەماهەنگی و هاوسۆزیی بین، یان ئەو قوربانییانە لەبەرچاو نەگرین، كە خەڵكێكی زۆر داویانە.

‎لەنێو كۆمەڵگەی نێودەوڵەتیدا هاوڕێ و دۆستی زۆرمان هەن، كە هیوای باشمان بۆ دەخوازن، بەڵام هەنووكە كاتی ئەوە هاتووە هەوڵی زیاتر بدەن و كاری لەمە زیاتر بكەن. سەر لەنوێ ڕۆڵی نێوەندگیرێكی پاك دەگێڕین، كە هەمووان متمانەی پێ بكەن. ئەمەش لە روانگەی دۆستایەتی و هاوڕێیەتی راستەقینەوە دەكەین. دوای ئەوەی پاڵشتیی نەگۆڕی خۆمان بۆ بەرژەوەندیی هاوپەیمانەكانمان نیشاندا، لە نێویاندا ئەمەریكا، هەروەها پابەندیی خۆمان بە بەها و پرەنسیپە دیموكراتییەكان سەلماند. ئێستا پێویستیمان بەوەیە دۆستەكانمان، هاوكارمان بن لە سەرلەنوێ دەستپێكردنەوە.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

کوردستان