ئێمە لە تۆرە کۆمەڵایەتیەکان

کوردستان

ڕێكخەری ڕاسپاردە نێودەوڵەتییەكان ڕاگەیەندراوێكی بڵاوكردەوە

خەڵك-بەشی هەواڵ

ڕێكخەری ڕاسپاردە نێودەوڵەتییەكان ڕایدەگەیەنێت، یاساكانی ھەرێمی كوردستان لەگەڵ ئەو ڕێكەوتننامانەدا گونجاون كە حكومەتی فیدڕاڵی عێراق واژۆی كردووە.

دیندار زێباری ڕێكخەری ڕاسپاردە نێودەوڵەتییەكان لە حكومەتی هەرێم لە ڕاگەیەندراوێكدا ئاماژە بۆ ئەوە دەكات، یاساكانی ھەرێمی كوردستان لەگەڵ ئەو ڕێكەوتننامانەدا گونجاون كە حكومەتی فیدڕاڵی عیراق واژۆی كردووە.

وتیشی”ھەر یاسایەك لە ھەرێمی كوردستان لە پەڕلەمانی كوردستانەوە دەردەچێت، بەھیچ جۆرێك لەگەڵ دەستووری فیدڕاڵی عیراقدا پێچەوانە نییە و نابێت، چونكە دەستووری بوونی یاساكانی ھەرێمی كوردستان، مەرجی یەكەمی دەركردنی ھەریاسایەكە لە ھەرێمی كوردستان، بەڵام دەبێت بابەتێك ورد بكەینەوە كە ئەویش چوارچێوەی سەلاحیاتی ھەرێمی كوردستانە لە دەركردنی ھەندێك یاسا یان پابەند نەبوون بە ھەندێك یاسا و ڕێكەوتنامەوە كە سەڵاحیاتی ئیقلیمی خۆی بەكاردەھێنێت بەپێی ئەو بنەمایانەی كە لە دەستووردا دیاریكراوە”.

ئاماژەی بۆ ئەوەش كرد، گرنگترین میكانیزم كە لە هەرێمی كوردستان پەیڕەو دەكرێت بۆ جێگیركردنی پێوەرە نێودەوڵەتییەكان لە دامودەزگاكانی حكومەت لە بوارەكانی مافی مرۆڤ بەگشتی بریتییە لەوەی لە ساڵی 1992ـەوە، پەڕلەمانی كوردستان جاڕنامەی جیھانی مافەكانی مرۆڤ و یاسا و ڕێكەوتننامە نێودەولەتییەكانی تایبەت بە پاراستنی مافەكانی مرۆڤ و منداڵ و ژنانی كردۆتە بنەمایەكی دانپێدانراو و ڕێزلێگیراو و بنەما بۆ داڕشتنی یاساكان.
ڕوونیشیكردەوە، یاسای مافی بەدەستھێنانی زانیاری چۆتە بواری جێبەجێكردنەوە، بۆ نموونە وەك یاساكە داوای كردووە، وەزارەتی داد فەرمانبەرێكی تایبەتمەند كردووە بۆ ئەوەی تایبەت بێت بە پێدانی زانیاری و ئەپلێكەیشنی ڕەسمی پێدانی زانیاری چاپ كردووە و ھەر كەسێك سەردانی وەزارەتی داد بكات بۆ وەرگرتنی زانیاری پێیان دەدرێت و وەڵامی پرسیارەكانیان دەدرێتەوە و بە ھیچ كەسێك ناگووترێت كە وەڵامی ئەو پرسیارە لەلای ئێمە نییە.

ڕێكخەری ڕاسپاردە نێودەوڵەتییەكان ڕاشیگەیاند، لە هەرێمی كوردستان ئازادی ڕۆژنامەگەری و ڕادەربڕین بەپێی یاسا رێكخراوە و لەكاتی بوونی هەر حاڵەتێك كە دژ بە ڕێنماییەكانی ڕۆژنامەگەری لە هەرێمی كوردستان و پێشێلكردن بێت یان بچێتە خانەی تەشهیر و ناوزڕاندن ئەوا كار بە یاسای سزادانی عێڕاقی ژمارە (111)ی ساڵی 1969ی هەمواركراو دەكرێت، بۆیە پێویستە میدیاكارانیش نەبنە هۆی تێكدانی ڕەوشی ئارامی و زیانگەیاندن بە موڵكی گشتی و تایبەت، بەڵام سەرەڕای ئەوەش هەركاتێك رۆژنامەنووس یان دەزگایەكی میدیایی یاسا پێشێل بكات ئەوا راستەوخۆ لەلایەن دەزگا ئەمنییەكانەوە رێوشوێنیان بەرامبەر ناگیرێتە بەر، چونكە بەپێی یاسای ڕۆژنامەنووسی ژمارە (35)ی ساڵی (2007) تایبەت بە كاری رۆژنامەوانی ناكرێت هیچ رۆژنامەنووسێك دەستگیر بكرێت بەبێ بڕیاری دادگا و رەزامەندی سەندیكای رۆژنامەنووسانی كوردستان.

لە بارەی بواری پەروەردە، ڕێكخەری ڕاسپاردە نیودەوڵەتییەكان ڕوونیكردەوە، قوتابخانە حكومی و نێودەوڵەتییەكان ساڵ بەساڵ لە زیادبووندان و ئەمەش بەرەوپێش چوونێكی باشە و كاریگەری ئەرێنی لەسەر سیستەمی پەروەردە هەیە، بەڵام سەبارەت بە بوونی توێژەری دەروونی لە خوێندنگاكان دەبێت ئاماژە بەوە بكەین بە گشتی ژمارەی توێژەرانی دەروونی لەناو قوتابخانەكان كەمن (1760) توێژەر و ڕێنماییكاری دەوروونی لە كۆی نزیكی(٨٠٠٠) قوتابخانە ‌بوونیان هەیە كە ئەمانیش بە ڕێكوپێكی دابەش نەكراون و تەنها لەناو شارەكاندا هەن، كەمی ئەم ژمارەیە دەگەرێتەوە بۆوەستانی دامەزراندن و پڕنەكردنەوەی ئەو بۆشاییە بەو كەسانەی بەشی كۆمەڵناسی دەرونناسیان تەواو كردوە و خوازیاری كاركردنن لەو بوارەدا.

کوردستان

قوباد تاڵەبانی لەگەڵ ئەنجوومەنی دادوەری و داواكاری گشتی بۆ پرسی ڕۆژنامەنووسان كۆبووەوە

خەڵك-ئارام سەردار
ئەمڕۆ یەك شەممە ١٥ی كانوونی یەكەمی ٢٠١٩ بەسەرپەرشتی قوباد تاڵەبانی، جێگری سەرۆكی حكومەتی هەرێم و ئەنجوومەنی باڵای دادوەری و داواكاری گشتی و وەزیری ڕۆشنبیری كۆبوونەوەیەك لەگەڵ سەندیكا ڕۆژنامەنووسان و سەنتەری میترۆ بۆ داكۆكی لەماف و ئازادی ڕۆژنامەنووسی ئەنجام دەدەن و كۆبوونەوەكەش تایبەت بوو بە پرسی ئەو پێشێلكاریانەی بەرامبەر بەڕۆژنامەنووسان كراوە بەتایبەت پرسی دەستگیركردنی ڕۆژنامەنووسان.

سەمیر هەوارمی، وتەبێژی جێگری سەرۆكی حكومەت لەكۆنفڕانسێكی ڕۆژنامەوانیدا ڕایگەیاند، بۆ گفتووگۆكردن لەسەر ئەو پێشێلكاریانەی بەرامبەر ڕۆژنامەنووسان دەكرێت، هەروەها ئەو هۆكارانەی دەبنە هۆی ڕاگرتنی ڕۆژنامەنووسان لەكۆبوونەوەكەدا خرایەڕوو، لەكۆبوونەوەكەش جەخت لەسەر جێبەجێ كردنی یاسای ژمارە ٣٥ی كاری ڕۆژنامەنووسی ساڵی ٢٠٠٧ كرایەوە، بۆ ئەوەی لەدادگاكان ڕوونتر و ئاسانتر مامەڵە لەگەڵ كەیسەكانی تایبەت بەڕۆژنامەنووسان بكرێت.

لای خۆشیەوە حاكم ئازاد حەمەئەمین، نەقیبی ڕۆژنامەنووسانی كوردستان لەكۆنفڕانسێكی ڕۆژنامەوانیدا ڕایگەیاند، چەقی قسەكان لەكۆبوونەكەدا بریتی بووە لەسەر یاسای ژمارە ٣٥ كە لەساڵی ٢٠٠٧ەوە دەرچووە، كەچی تائێستا ڕۆژنامەنووس دەستگیر دەكرێت، ئێمەش لێرەدا باكگڕاوندی بابەتەكانمان باسكرد.

دەشڵێت: “پێشتر وەك سەندیكا و ئەنجوومەنی دادوەری جۆرێك لەلێكتێگەیشتنمان هەبووە لەگەڵیان و یاسای ژمارە ٣٥مان بەسەریاندا دابەشكردووە، ئەوانیش گشتاندنیان كردووە بۆ سەرجەم دادگاكان بۆ كاركردن بەیاساكە، ئەمڕۆش جارێكی تر بڕیاردرا كەوا گشتاندنەكە نوێ بكرێتەوە و ڕوونكردنەوەی زیاتریشی لەسەر بدرێت بۆ دادگاكان بەتایبەت لەسەر پرسی ڕاگرتنی (توقیف)ی ڕۆژنامەنووسان، ڕەنگە هەندێ جار ڕاگرتن لەبەرژەوەندی ڕۆژنامەنووسان بێت بۆ ئەوەی ڕووبەڕووی حاڵەتی تۆڵەسەندنەوە نەبێت، لەهەمان كاتدا جەخت لەدروستكردنی جۆرێك لەهەماهەنگی و ئاشتەوایی كۆمەڵایەتی كرا لەنێوان ڕۆژنامەنووسان و دادگاكان و ئەنجوومەنی دادوەری”.

حاكم ئازاد وتیشی، “هەر لەكۆبوونەوەكەدا تیشكخرایە سەر كاری ڕۆژنامەنووسی پیشەیی، ڕاستە دەقی یاسایی زۆر دەرچوون بۆ ڕێكخستنی كاری میدیایی لەهەرێم، بەڵام گرفتی زۆر هەن لەسەر ساغكردنەوەی ڕۆژنامەنووسی پیشەیی، چونكە ڕۆژنامەنووسی پیشەیی واتە كاری سەرەكی و داهاتی سەرەكیان پیشەیی ڕۆژنامەنووسیە”.

هاوكات ڕەحمان غەریب، سەرۆكی سەنتەڕی میترۆ ئاماژەی بۆ ئەوەكرد، لەهەموو كۆبوونەوە نێودەوڵەتیەكان ئێمە باس لەسێ خاڵی شانازی لەپڕۆسەی دیمووكراسی هەرێمی كوردستان دەكەین، ئەویش یاسای دەستكەوتنی مافی زانیاری و ڕۆژنامەگەری و خۆپیشاندان، بەڵام كاتێك دێن ڕاپۆرتەكانمان دەخوێننەوە دێن پرسیارمان لێ دەكەن، كەوا ئێمە كەیاسامان هەیە بۆ جێبەجێ ناكرێت، ڕاستە ڕۆژنامەنووس لەهەموو دونیا هەڵە دەكات و ڕەنگە تەحەدا بكات یان خەڵك بریندار بكات، بەڵام یاسایەك هەیە ژیانی ڕێكخستووە، ئەویش یاسای كاری ڕۆژنامەنووسیە و داواكرا پەنا بۆ جێبەجێ كردنی ئەو یاسایە ببرێت لەدادگا لەبڕی هەر یاسایەكی تر بەرامبەر بەڕۆژنامەنووسان.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

کوردستان

دوو كاندید كێبڕكێكی وەرگرتنی پۆستی ئەمینداری یەكگرتوو دەكەن

خەڵك – بەشی هەواڵ
ئەندامێكی پێشووی سەركردایەتی یەكگرتووی ئیسلامی كوردستان ڕایدەگەیەنێت، لە كۆنگرەی هەشتەمی یەكگرتوو خۆی بۆ ئەمینداری گشتی كاندید دەكات و دەشڵێت: “كۆنگرە دوای كۆمەڵێك پاشەكشە و موعانات و خۆخواردنەوە دەكرێت و هەڵوێستەكە تەمومژاوییە و ئەگەری هەموو موفاجەئەیەك هەیە”.

ئەبوبەكر عەلی، چاودێری سیاسی و ئەندامی پێشووی سەركردایەتی یەكگرتووی ئیسلامی كوردستان بە (خەڵك)ی ڕاگەیاند، بڕیارێك هەیە بۆ ئەوەی بەندە لەم كۆنگرەی هەشتەمدا بۆ وەرگرتنی پۆستی ئەمیندار خۆم كاندید بكەم.

وتیشی، “ئەگەر لە كۆنگرە دەنگی پێویستم هێنا، دەمانەوێت یەكگرتوو بە فۆڕمێكی نوێ دەست بەكارەكانی بكاتەوە، ئەم لاوازیەی ئێستا هەیەتی تێپەڕێنێت، كە لەماوەی ڕابردوودا كۆمەڵێك پاشەكشەی كرد”.

ڕاشیگەیاند، لە كۆنگرە دەنگ دەهێنم بەس هێشتا ڕوون نیە، كە دەردەچم یان نا، هەڵبەتە هێشتا بڕیاری كۆتاییم لەسەر كاندیدبوونم نەداوە، بەس ئەوكات دەمێنێتەوە سەر دەنگدان لە كۆنگرە، كە دەنگی پێویست بهێنم.

ئاشكراشیكرد، كۆنگرەی هەشتەمی یەكگرتوو لەدوای ئەو لاوازیە دێت، كە ئێستا یەكگرتووی تێدایە، لەگەڵ ئەو كۆمەڵە پاشەكشەی لەماوەی ڕابردوودا یەكگرتووی پێدا تێپەڕی، كۆمەڵێك پاشەكشە و موعانات و خۆخواردنەوە هەیە و هەڵوێستەكە تەمومژاوییە و ئەگەری هەموو موفاجەئەیەك هەیە.

سەڵاحەدین محەمەد بەهادین، ئەمینداری گشتی یەكگرتووی ئیسلامیە و تا ئێستا هیچ بڕیارێكی ڕانەگەیاندووە بۆ خۆكاندید نەكردنەوە بۆ پۆستی ئەمیندار لە كۆنگرەی هەشتەم، كە لە كۆتایی ئەم مانگە ئەنجام دەدرێت.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

کوردستان

خزمەتگوزارییەكی نوێ لەسیستمی ئەلكترۆنی دادگای سلێمانی چالاك دەكرێت

خەڵك- بەشی هەواڵ

بەمەبەستی كارئاسانی و زیاتر خزمەتكردنی هاووڵاتیان و كەمكردنەوەی ڕۆتین لەڕایی كردنی كار و مامەڵەی ڕۆژانەیان لەو فەرمانگانەی، كە پەیوەندیان بە دادگای سلێمانیەوە هەیە خزمەتگوزارییەكی نوێ لەسیستمی ئەلكترۆنی دادگای سلێمانی چالاك دەكرێت.

دادگای تێهەڵچوونەوەی ناوچەی سلێمانی لە ڕاگەیەنراوێكدا ئاماژەی بەوەكردووە، بەڕێوەبەرایەتی ئایتی دادگای سلێمانی خولێكی ڕاهێنانی كردەوە بۆ فەرمانبەرانی دادگا مەدەنییەكان بەمەبەستی ئاشناكردنیان و ڕاهێنانیان سەبارەت بەو خزمەتگوزارییە نوێیەی، كە لەقۆناغی سێیەمی سیستمی ئەلكترۆنی دادگا چالاك دەكرێت.

ئاشكراشی كردووە، سیستمەكە تایبەتە بە ئاڵوگۆڕ كردنی نووسراوە فەرمییەكان لە نێوان دادگای سلێمانی و بەشێك لەو فەرمانگانەی ڕۆژانە لەگەڵ دادگای سلێمانی نووسراو ئاڵوگۆڕ دەكەن.

ڕوونیشی كردۆتەوە، بەپێی ئەم خزمەتگوزارییە نوێیە لەسەرەتای ساڵی نوێوە بەشێوەیەكی ئەلكترۆنی نووسراوی فەرمی لەنێوان دادگای سلێمانی ئەو فەرمانگانەدا ئاڵوگۆڕ دەكرێت.

بڕیارە ئەم خولە بەردەوام ببێت بۆ ماوەی چەند ڕۆژێك، تا هەموو فەرمانبەرانی دادگا و ئەو فەرمانگانەش پێی ئاشنا دەبن.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

کوردستان