ئێمە لە تۆرە کۆمەڵایەتیەکان

راپۆرت

بەشێك لە حیزبە ڕۆژهەڵاتییەكان ڕەخنەی لێدەگرن
گفتووگۆی نێوان حیزبەكانی كوردستانی ئێران و حكومەتی ئێران دەستیپێكرد

خەڵك –بەشی هەواڵ

ناوەندی هاوكاری حیزبەكانی كوردستانی ئێران و حكومەتی كۆماری ئیسلامی ئێران دەست بە گفتووگۆ دەكەن بۆ چارەسەركردنی كێشەكانی ڕۆژهەڵاتی كوردستان.

  گفتووگۆی ناوەندی هاوكاری و حكومەتی تاران 

سەرچاوەیەكی سیاسی ئاگادار لە ڕەوشی بەڕێوەچوونی گفتووگۆكانی نێوان ناوەندی هاوكاری و حكومەتی تاران لە ئەوروپا، بە (خەڵك)ی ڕاگەیاند، لە وڵاتی نەرویج گفتووگۆكانی نێوان ناوەندی هاوكاری و حكومەتی ئێران دەستیپێكردووە.

سەرچاوەكەی (خەڵك) زانیاری زۆرتریشی لەوبارەیەوە ئاشكراكرد “بە نێوبژیوانیی ڕێكخراوی (كۆنۆرێف)ی نەروێجی خولێكی وتووێژ لەگەڵ كاربەدەستانی ئێراندا بەڕێوەچووە ‌و ناوەندی هاوكاریی حیزبەكانی كوردستانی ئێرانیش كە بریتین حیزبی دێمۆكراتی كوردستانی ئێران، حیزبی دێمۆكراتی كوردستان، كۆمەڵەی شۆڕشگێڕیی زەحمەتكێشانی كوردستانی ئێران، كۆمەڵەی زەحمەتكێشانی كوردستان بەشدارییانكردووە بە مەبەستی چارەسەركردنی دۆزی كورد لە ڕۆژهەڵاتی كوردستاندا”.

 كۆبوونەوەی ناوەندی هاوكاری 

هاوكات بەپێی زانیارییەكانی گەیشتوو بە (خەڵك)، دوێنێ ناوەندی هاوكاری حیزبەكانی كوردستانی ئێران، كۆبوونەوەی كردووە و گفتووگۆی لەبارەی ئەنجامی گفتووگۆ لەگەڵ كۆماری ئیسلامی ئێراندا كردووە.
ناوەندەكە لە ڕاگەیەندراوێكدا ئاماژەی بەوەكردووە “لەو دانیشتنەدا هەلومەرجی ئێستای ئێران‌و كوردستان‌و ئەگەرەكانی داهاتوو خرانەبەر باس‌و لێكۆڵینەوە‌و بەخۆشییەوە هاودەنگی زۆر لەو ناوەندەدا بەدی كرا كە پێویستە حیزبە سیاسییەكانی كوردی رۆژهەڵات بۆ هەر ئەگەرێك ئامادەیی‌و یەكدەنگی پێویستیان هەبێت.

ڕاشیگەیاند “تەوەرێكی دیكەی دانیشتنەكە باس لەو گەڵاڵە‌و ئەركانە كرا كە ناوەندی هاوكاریی بەشێوەی ناوخۆیی كاریان لەسەر دەكات، لەو بوارەشدا دەركەوت كە پێشوەچوونی باش بۆ كاری هاوبەش دەبیندرێ‌و بڕیاردرا لەمبارەشەوە كاری چڕوپڕ‌و خێرا ئەنجام بدرێت”.

    گفتووگۆكان نیگەرانی درووستدەكات  

لەوچوارچێوەیەدا شلێر دەروێشی ئەندامی ڕێبەری بزووتنەوەی سەربەخۆییخوازانی كوردستان لەبارەی كاریگەری و ئەنجامی گفتووگۆی حیزبە كوردستانییەكان و كۆماری ئیسلامی ئێران لە قۆناغی ئێستادا لە لێدوانێكدا بۆ (خەڵك) پرسیاری كرد كە ئایا وتووێژ بە نهێنی و دوور لە چاوی خەڵك لە بەرژەوەندیی كێدایە؟ وتووێژ لەگەڵ كێ؟ لە سەر چ بنەما و بەرژەوەندییەك؟ لە سەر چ پێوەر و پرەنسیپ و پێناسە و هێزێك؟ لە كوێ و چۆن و بە دەستپێشخەریی كێ و بە چ مەبەستێك؟ ئایا لایەنی بەرامبەریش بڕوای بە وتووێژ و دانی ماف و دێموكراسی بە مانا ڕاستەقینەكەی هەیە؟.

دەروێشی بۆ وەڵامی ئەو پرسیارانەی كردنی، بەمجۆرە وەڵام دەداتەوە، كە ئاكامی هەموو خەبات و شەڕی گەلێك، هێنانە سەر ئەو بڕوایەی لایەنی بەرامبەرە، كە دەبێت بە زەبری چەك و شۆڕش كۆتایی بە دەسەڵاتی بێت، یان بە ڕێگەی وتووێژ مافی نەتەوەی ژێردەست بدات، دان بە مافەكانیاندا بنێت و بە كردەوەش بیسەلمێنێت.

لە ١٣ی تەممووزی ١٩٨٩، لە ڤییەنای پایتەختی نەمسا عەبدولڕەحمان قاسملوو، سكرتێری گشتیی حیزبی دێموكراتی كوردستانی ئێران لەگەڵ عەبدوڵڵا قادری ئازەر و فازیل ڕەسوڵ مەحموود لە سەر مێزی وتووێژ لەگە ڵ نوێنەرانی كۆماری ئیسلامیی ئێران كوژران.

گەلی كورد لە ڕۆژهەڵاتی كوردستان چەند جارێك گفووگۆی لەگەڵ دەسەڵاتدارانی تارانداكردووە، بەڵام هێندێكیان بە كارەسات بۆی شكاونەتەوە، لەوانە شەهیدكردنی د. عەبدولڕەحمان قاسملوو و د. سادقی شەرەفكەندی ڕێبەرانی حیزبی دێموكرات و هاوڕێكانیان لەسەر مێزی گفتووگۆ لە وڵاتانی ئۆروپاییدا، بۆ ئەمەش دەروێشی چاوێكی خشاندەوە بەو ئەزموونە ناخۆشانەدا و دەپرسێت، “ئێران بە درێژایی مێژووی نزیك بە سەد ساڵەی خۆی، جارێك لە جاران توانیویەتی متمانەی لایەنی بەرانبەر بە تایبەتی كورد بە دەستبێنێت و وتووێژی ڕاستەقینەی بە مەبەستی چارەسەركردنی پرسی كورد لەگەڵدا بكات؟ ئایا هەر لە سەردەمی سمایل ئاغای سمكۆوە تا دەگاتە د. قاسملوو ، ڕژیمە داگیركەرەكانی كوردستان هەر بە بیانوو و بە ناوی وتووێژەوە لە سەر مێزی بە ناو وتووێژ زەبری كاریگەر و جەرگبڕیان لە گەلی كورد نەداوە؟ كام داگیركەری كوردستان ئامادەبووە بە زمانێك جیا لە زمانی شەڕ و گوللە و خوێن و ئاگر لەگەڵ گەلی كورد بدوێت؟”.

شلێر دەروێشی ئەندامی ڕێبەری بزووتنەوەی سەربەخۆییخوازانی كوردستان

ناوبراو باسی چەند مەرجێكیش دەكات كە بۆ سەركەوتنی وتووێژ پێویستە ئامادەییان هەبێت و دەڵێت “بۆ سەركەوتن لە وتووێژدا لانیكەم چەند تایبەتمەندی پێویستن و تاران كاتێك داوای وتووێژ دەكات كە یا تۆ وەك كورد دەبێت خاوەنی هیزێكی وەها كۆك و پۆشتەی نیزامی بیت كە دوژمن بە تەواوی لە بەرانبەرتدا توانای خۆڕاگری نەمابێت و وەها بە چۆكدا هاتبێت كە لە ترسان داوای وتووێژ و چارەسەری بكات، یا ئەوەی وڵات بەرەو دێموكراسییەكی ڕاستەقینە هەنگاو باوێن و لەو ناوەشدا حكومەت بیهەوێت مافی گەلانی بندەست بدات”.

ناوبراو لەمەڕ ڕەوشی نێونەتەوەیی و ناوچەیی و نێوخۆیی ئێران ڕونیكردەوە “ئێرانی ئێستا كە خاكی كوردستانی داگیركردووە، تووشی قەیرانێكی جیهانی و ناوچەیی هاتووە و قەیران بە دوای قەیراندا دێت. سزاكانی ئەمریكا و جیهان و هاوپەیمانان، ڕەوشی ژیانی خەڵك، گەندەڵی، بێكاری و گرانی و زۆر بابەتی دیكە، خەریكن حكومەتی لاوازی ئێران بە تەواوی بە چۆكدا دێنن، سەرەڕای هەموو ئەوانەش و بەو حاڵەشەوە تا ئێستا ئامادەنەبووە لەگەڵ زلهێزێكی وەك ئەمریكادا بچێتە سەر مێزی وتووێژەوە”.

بە پشت بەستن بە ڕەوشی نالەباری ئێستا، گفتووگۆ بۆ دەربازبوونی تارانە لە قەیرانەكان، ئەمە بۆچوونی دەروێشییە و زۆرتریش ڕوونكردنەوە دەدات كە “ئێران دەیهەوێت بە هێنانە بەر باسی وتووێژ لەگەڵ گەلی كورد و باقی نەتەوەكانی دیكە خۆی لەو قەیرانانە بە شێوەیەكی كاتی دەربازبكات و لە ڕاستیدا بە دوای كڕینی كاتە بۆ خۆڕێكخستنەوە. لەوەها هەلومەرج و حاڵەتێكدا كە حكومەت بەرەو داڕمان دەچێت، وتووێژ تەنیا خزمەتە بە مانەوەی ئەو حكومەتە و ئەو لایەنانەی دەچنە سەر مێزی وتووێژ و بە بێ ئاگاداری گەلی كورد و بە شێوەی نهێنی خەریكی دانوستانن و لە گەڵ حكومەتی ئیسلامیی ئێران ئامادەی دانیشتنن لە سەر یەك مێز دیارە، هەم ڕازین بە ڕەوشی ئێستا و هەم مانەوەی ئەو دەسەڵاتە لە سەر دەسەڵات، هەر بۆیە تەنانەت هەر ئەو لایەنانەش واژۆ كۆدەكەنەوە كە نابێت ئەمریكا هێرشی نیزامی بكاتە سەر ئێران و بە شێوەیەك لە شێوەكان خەریكی لۆبیگەرین بۆ حكومەتی ئیسلامیی ئێران”.

لە بەشێكی دیكەی قسەكانیدا ئەو ئەندامەی ڕێبەری بزووتنەوەی سەربەخۆییخوازانی كوردستان كە بزووتنەوەكەی، حیزبێكی نوێی كوردستانییە و بە گوتەی خۆیان تێكۆشان بۆ سەربەخۆیی دەكەن، ڕەخنە لە هەڵوێستی حیزبەكانی نێو پرۆسەی گفتووگۆ لەگەڵ حكومەتی ئیسلامی ئێران دەگرێت و ئاماژە بەوە دەكات “بە داخەوە بەشێك لە گەلی كورد و بە تایبەتی هەندێك لە حیزبی كوردستانی ڕۆژهەڵات، بیری مێژووییان لە مەڕ تاوان و شێوەی وتووێژەكانی ئێران لاوازە و یان نایانهەوێت لە بیریان بمێنێت، ئەوەش بۆ ئەوە دەگەڕێتەوە كە بەرژەوەندیی حیزبی و تاكەكەسییان پێش بەرژەوەندیی گشتیی نەتەوەیی و نیشتمانی داوە و قازانجی خۆیان پێ لە قازانجی گەل لە پێشتر و گرینگترە”.

    ناوەندی هاوكاری لە جێی پەكەكە  

ناوبراو بە دووریشی نازانێت سیناریۆكەی ڕۆژئاوای كوردستان لە ڕۆژهەڵاتیش دووبارە ببێتەوە، كاتێك لە 2012دا شۆڕشی سووریا برەوی سەند، سوپای سووریا ڕۆژئاوای كوردستانی بۆ پارتی یەكێتی دیموكرات پەیەدەی باڵی پەكەكە لە ڕۆژائاوای كوردستان چۆڵ كرد و دەسەڵاتیان لەوێ گرتەدەست.

پێشتر زانیاری وەها بڵاوكرانەوە كە دەسەڵاتدارانی ئێران لەگەڵ كاربەدەستانی پەكەكەدا لەقەندیل گفتووگۆیان لەبارەی سیناریۆیەكی هاوشێوەكردووە بۆ كشانەوەی سوپای پاسداران و جێگرتنەوەی هێزی گەریلا لە ڕۆژهەڵاتی كوردستان لە حاڵی بەرەوڕووبوونەوەی تاران لەگەڵ هێرشی ئەمریكاییەكاندا.

كۆبوونەوەیەكی ناوەندی هاوكاری حیزبەكانی كوردستانی ئێران

شرۆڤەكاران بەدووری نازانن ئامانجی ئەم گفتووگۆیانەش هەمان ئامانجیان لەپشتەوە بێت، بەڵام ئەو حیزبانەی ناوەندی هاوكاری كە لە بنەڕەتدا پێچەوانەی پەكەكە ڕۆژهەڵاتین و ناكۆكی قوڵیشیان لەگەڵ پەكەكەدا هەیە، بەهەموو جۆرێك دژی ئەوەن پەكەكە و لق و باڵەكانی لە ڕۆژهەڵات باڵادەستبن هاوشێوەی ڕۆژئاوا، بۆیە هەوڵ دەدەن لە پشتی پەكەكەوە لەگەڵ تاراندا ڕێككەوتنێكی لەوجۆرە واژۆ بكەن و ڕەنگە لایەنی هەرێمی وەك توركیا و باشووری كوردستانیش پشتیوانی هەنگاوێكی لەوشێوەیە بكەن.

دەروێشی لەوبارەیەوە دەڵێت “ئەو ئەگەرەش بەهێزە كە ئەگەر ئەمریكا و هاوپەیمانان هێرش بكەنەسەر ئێران، ئەوە حكومەت بیهەوێت لە هەمان سیناریۆ كە لە كوردستانی ڕۆژئاوا بە دەستی پەكەكە پیادەیان كرد و ئەو بەشەیان بۆ بەشار ئەسەد پاراست، ئێرانیش كوردستانی ڕۆژهەڵات بە حیزبی ئێرانچی بسپێرێت تا كاتێك دێتەوە سەرخۆ و پشووی دێتەوەبەر”.

دەشڵێت “ئێران ئێستا پەلەقاژەی مەرگییەتی و بۆ مانەوەی خۆی بەردەوام خەریكی داڕشتن و نووسینەوەی سیناریۆ و شانۆگەرییە، لە لایەك پرسی وتووێژی بە نهێنی و بە دوور لە چاوی گەلی كورد لەگەڵ هەندێك لە حیزبی قاڵبوو لە ئێرانچێتیدا دەخاتە بەرباس و لەلایەكی دیكەوە كۆنگرەی بە ناو ناودارانی كورد دەبەستێت و لە هەر دووكیاندا ئامانجی یەكەمی تێكدانی ناو ماڵی كورد و لە باربردنی یەكڕیزیی گەلی كوردە و دەخوازێ بەو شێوەیە دۆخێكی بێ متمانەیی لە ناو حیزب و تاك بە تاكی كۆمەڵگای كوردستان دروستبكات”.

     گفتووگۆ لەگەڵ كۆماری ئیسلامیدا پشتڕاستكرایەوە    

تاكو ئێستا گفتووگۆكان لەنێوەندی سیاسیدا بە فەڕمی دانی پێدانەندراوە، بەڵام برایم عەلیزادە سكرتێری گشتیی كۆمەڵە ڕێكخراوی حیزبی كۆمۆنیستیی ئێران لێدوانی داوە و دانیستنەكانی پشتڕاستكردووەتەوە، سكرتێری كۆمەڵە بە بەشێك لە ڕاگەیاندنەكانی ڕاگەیاندووە، كە ئەوان تەنیا یەك جار بەشدار بوون و دواتر لە دانوستانەكان هاتوونەتە دەرەوە.

لای خۆیەوە عومەری ئێلیخانی زادە سكرتێری گشتی كۆمەڵەی زەحمەتكێشان لە لێدوانێكدا بوونی گفتووگۆی دووپاتكردووەتەوە بەئامانجی گەیشتن بە چارەسەری دۆزی كورد لە ڕۆژهەڵاتی كوردستان.

لە تۆڕە كۆمەڵایەتییەكانیشەوە ئەندامان و لایەنگرانی هەر چوار لایەنەكە ڕەخنەی توندیان ئاڕاستەی حیزبەكانیان كردووە كە بۆ دەبێت دانیشتن لە سەر حیسابی گەلی كورد بكرێت، بەڵام خەڵك و ئەندامان لێی ئاگادار نەبن و دانیشتنەكان بە نهێنی و بە دوور لە چاوی خەڵكی كوردستان سازشیان لە سەر بكرێت.

هاوكات لە تۆڕە كۆمەڵایەتییەكان ڕاگەیەندراوێك دەربارەی نێوەرۆكی گفتووگۆكان بەناوی ناوەندی هاوكارییەوە بڵاوكرایەوە لەبارەی گەیشتنە ڕێككەوتنی ناوەندی هاوكاری و كۆماری ئیسلامی ئێران، بەڵام هەرزوو ناوەند ڕاگەیاندراوەكەی ڕەتكردەوە و ڕایگەیاند، ئەوان بەرپرسیارێتی ئەو ڕاگەیەندراوە هەڵناگرن، بەڵام هیچ ڕوونكردنەوەیەك یان ڕەتكردنەوە یان پشتڕاستكردنەوەیەكی لەبارەی گفتووگۆكانەوە نەدا.

وێنەیەك لە ڕاگەیەندراوێك كە لە تۆڕە كۆمەڵایەتییەكان بە ناوی ناوەندی هاوكارییەوە بڵاوكرایەوە

وێنەیەك لە ڕونكردنەوەی ناوەندی هاوكاری بۆ ڕەتكردنەوەی ڕاگەیەندراوەكەی پێشوو

    ناكۆكییەكانی ناوەندی هاوكاری     

پێشتر حیزبی سازمانی خەباتی كوردستانی ئێران لە ناوەندی هاوكاری حیزبەكانی كوردستانی ئێران كشایەوە بەهۆی قوڵبوونەوەی ناكۆكییەكانیان.

بەپێی زانیارییەكانی گەیشتوو بە(خەڵك) حیزبەكانی نێو ناوەندی هاوكاری ڕەخنەی ئەوەیان لە سازمان هەبووە كە دۆست و نزیكایەتییان لەگەڵ موجیهادینی خەڵقی ئۆپۆزسیۆنی ئێراندا هەیە و لەوێ ڕێنمیایی وەردەگرن، بە پێچەوانەوە سازمانی خەبات حیزبەكانی ناوەندی هاوكاری بە هەوڵدان بۆ گفتووگۆ لەگەڵ حكومەتی ئێران تۆمەتباركردووە.
لەم چوارچێوەیەدا لە  هەڵگورد هێزەكانی پێشمەرگەی هەردووو حیزبی دێموكرات و سازمان بەرەوڕووی یەك وەستانەوە، خەرێك تێكهەڵچوونی چەكداری درووستببێت، بەڵام كێشەكە چارەسەركرا.

لە ماوەی نزیك بە 30 ساڵی ڕابردوودا حیزبەكانی ڕۆژهەڵاتی كوردستان لە بنكە و بارەگاكانیاندا لە باشووری كوردستان نیشتەجێبوون و هیچ چالاكییەكی سیاسی و لەشكری ئەوتۆیان نەبووە، جگە لە ناكۆكی نێوخۆیی و دابەشبوونی چەندبارە لەنێوانیاندا، بەڵام لەم ساڵانەی دواییدا لە ڕووی لەشكرییەوە چەند جموجۆڵێكی سەربازییان هەبوو، ئەویش دوای فشارەكانی تاران بۆ سەر هەولێر، حكومەتی ناچاریكردن چالاكییە سەربازییەكانیان ڕابگرن.

لە هەوڵێكی نوێشدا ناوەندی هاوكاری حیزبەكانی كوردستانی ئێران دروستكرا كە چەند بەیاننامە و هەڵوێستێكی هاوبەشیان هەبووە و ئێستاش سەرقاڵی گفتووگۆن لەگەڵ كۆماری ئیسلامی ئێراندا.

شرۆڤەكاران پێیانوایە ئایندەی دۆزی كورد لە ڕۆژهەڵاتی كوردستان لەسەر ئایندەی پەیوەندییەكانی تاران و واشنتن و چارەنووسی حكومەتی ئێران وەستاوە، كە بە چ ئاڕاستەیەك دەڕوات، بەڵام ئەوەی تێبینیدەكرێت تاران خواستێكی بۆ نەرمینواندن بەرامبەر بە كورد هەیە، جا ئەوە تاكتیكە یان ستراتیژ پێویستە چاوەڕێی ئایندە بكرێت.

ریکلام

راپۆرت

“وێنەیەك هەموو مانگێك دووبارە دەبێتەوە”
مردنی خانەنشینێك لەسەرەی وەرگرتنی مووچە كاردانەوەی لێدەكەوێتەوە

خەڵك- بەشی هەواڵ
ئەمڕۆ چوار شەممە لە سلێمانی لە سەرەی وەرگرتنی مووچەی خانەنشینی مانگی 5ی ساڵی ڕابردوو لەو بەر گەرمای هاوینە پیاوێكی بەتەمەن گیانی لەدەستدا و ئەوەش كاردانەوەی توندی لێكەوتەوە، چونكە ئەمە چەندین جارە ئەو حاڵەتە ساڵانە دووبارە دەبێتەوە.

محەمەد گۆمەشینی، چالاكوان و نووسەر لە هەژماری خۆی لە فەیسبووك ڕایگەیاندووە، “كە دەڵێین پلانتان نیە و شكۆی مرۆڤتان شكاندوە و خەڵكتان كوشت لە خەفەتان، هەزار زۆڕنا ژەن و كۆیلەی بێ دەماغ دەیباتەوە سەر قەزیەی كوردایەتی و وەتەنیات فرۆشتن و ….هتد. ئاخر گەمژە با باوكت وەك ئەو پیاوە لە سرەی مووچە وەرگرتن دوای چوار سەعات وەستان لەگەرما دڵی وەستابێ و بمرێ بزانم چی دەڵێی . ئاخر وەك بیستم لە هەواڵەكە وتی لەو بانكە نزیكەی ١٢ هەزار كەس مووچە وەردەگرن”.

ئەو چالاكوانە، كە وتەبێژی دەستەی مافی مرۆڤی هەرێمیشە دەپرسێت: “كوا سیستەمی بانكی؟ كوا ڕێزی خانەنشین؟ كوا شوێنی وەستانی خەڵك بۆ وەستان؟ كوا ژن و مندال و باوكی خۆتان لەكام بانك بەو شێوە دەوەستن بۆ مووچە؟”

لای خۆشیەوە، د. ڕەوەند كامەران، پزیشكی نەخۆشییەكانی قوڕگ و لووت و گوێ لە هەژماری خۆی لە فەیسبووك نووشیویەتی، “هەر فەرمانبەرێك بە درێژایی ماوەی خزمەتی وەزیفی مانگانە بڕێك لە مووچەكەی بۆ خانەنشینی لێ‌ دەبڕدرێت، بەلام كاتێك خانەنشین دەبێت بەو جۆرە كارەساتبارە مووچە وەردەگرێت، لەكاتێكدا لە زۆربەی وڵاتانی جیهان فەرمانبەر دوای خانەنشین بوونی باشترین شایستە و بیمەی بۆ دابین دەكرێت بۆ ئەوەی لەپای ئەو خزمەتی كردوویەتی تەمەنی پیری بە شكۆمەندانە بژی”.

ڕاشیگەیاندووە، ئێمە ڕۆژانە هاواردەكەین لەسەر خۆپارێزی كۆرۆنا، كەچی مام حاجییەك لەبەر گەرما دەمرێ و دەشڵێت: “پێرەكانی ئێمە، هیچیان كەمترنییە لە پیرەكانی خەلیج، كە مووچەیان بە چەك بۆ دەچێتەوە ماڵەوە”.

ئاماژەی بەوەشكردووە، “وەزیرەكان، ئەمانە باوك و باپیرانمانن، ئەوان سەردەمانێكیان تێپەڕاند، كە ئێوەن ئێستا لێی دەخۆن، بەڵام بەو هەموو شەهادە زەبەلاحەی كە هەتانە، نەتانتوانی میكانیزمێك بۆ پێدانی مووچەكەیان بدۆزنەوە، تاوەكوو ئەوانیش تۆزێك بحەسێنەوە”.

هاوكات، عەبدولستار مەجید، سەرۆكی فراكسیۆنی كۆمەڵ لە پەڕلەمانی كوردستان دەڵێت: “لە بەشێکی زۆری وڵاتە پێشکەوتووەکان، ئەو کەسانەی دەچنە تەمەنەوە، جا پێشتر فەرمانبەر بوبن یان نا، حکومەت مووچە و هاوکاریی مانگانەیان بۆ دەبڕێتەوە تا ئەو تەمەنەی ماویانە بەسەربەرزی و ئیسراحەتەوە بژین و پێویستیان بە کەس نەبێ “.

دەشڵێت: “ئەم سوکایەتییەی بە ئینسانی کورد دەکرێت لەسەر دەستی دەسەڵاتدار و حکومەتی هەرێم لە دنیادا نمونەی نیە !”.

ئاماژەی بەوەشكردووە، کام دەسەڵاتدار قبوڵی ئەوە دەکات دایک یان باوکە بەتەمەنەکەی بەم گەرمای هاوینە بۆ وەرگرتنی کەمە مووچەیەکی ساڵی ڕابردوو بوەستێ و بەوهۆیەشەوە گیان لەدەستبدات ؟!

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

راپۆرت

كۆرۆنا گەیشتۆتە ناو زیندانیان
بەشێكی زیندانیان لە هەولێر و سلێمانی ماندەگرن

خەڵك-بەشی هەواڵ
بڕیاردەری لێژنەی كاروباری كۆمەڵایەتی و داكۆكی لەمافی ژنان هۆكاری مانگرتنی سزادراوان لە هەولێر و سلێمانی ئاشكرا دەكات و ڕایدەگەیەنێت، داوای مافی خۆیان دەكەن.

بەدریە ئیسماعیل، بڕیاردەری لێژنەی كاروباری كۆمەڵایەتی و داكۆكی لەمافی ژنان لەبارەی مانگرتنی سزادراوان و ڕاگیروان لەچاكسازیەكان بە(خەڵك)ی ڕاگەیاند، بەپێی زانیاریەكان مانگرتنی سزادراوان لەسلێمانی بەزۆر پێیان شكاندون، بەڵام ئەوەی هەولێر زیاتر لەهەزار كەس دەبێت ماوەی سێ ڕۆژە مانیان گرتووە، كۆمەڵێك داواكاریان هەیە.

دەشڵێت: “سزادراوان و ڕاگیراوان داوا دەكەن چارەنووسی ئەو لێبوردنە تایبەتە دیاری بكرێت، كە لەسەرەتای بڵاوبوونەوەی كۆڕۆنا بڕیاری لەسەردرا و چەند لیژنەیەكیش پێكهات و كۆمەڵێك ڕاپۆرت ئامادەكرا و هەنگاونرا، بەڵام هیچ دەنگی نەما و جێبەجێ نەكراوە، كۆرۆناش تەنگی بەسزادراوان هەڵچنیوە و لەهەولێر و سلێمانی ژمارەیەكی تووشبووی زۆر هەیە”.

ئاماژەی بۆئەوەشكرد، سزادراوان داوا دەكەن دادگاكان دەست بەدەوام بكەنەوە و كارەكانیان ڕایی بكەن، چونكە زۆرێكیان ماوەی سزاكەیان تەواو كردوە و ڕاگیراوان و سزادراوان دەڵێن كارەكانیان ناچێتە پێشەوە و بەشێكیشیان داوای ئازادكردنی مەرجدار دەكەن، هەروەها بەشێكیان داوای مۆڵەت دەكەن، ئێمەش لەمانگی حوزەیرانەوە چەندین ڕاپۆرتمان بەرزكردۆتەوە بۆ پەڕلەمان و داوای كۆبوونەوەی پەڕلەمانمانكردوە تایبەت بەسزادراوان، كەدەبوایە ڕۆژی یەك شەممە ئەو كۆبوونەوەیە بكرایە، بەڵام نازانین بۆچی نەكرا، هەر سەبارەت بەم بابەتەش كۆبوونەوەیەك لەگەڵ سەرۆكی پەڕلەمان و چەند ڕاوێژكارێكی یاسایی كردوە.

ئەوەشی خستەڕوو، ئەگەر كۆبوونەوەی پەڕلەمان كرا بەئامادەبوونی وەزیرانی ناوخۆ و داد و كار و كاروباری كۆمەڵایەتی بزانین لەگفتووگۆكان دەگەین بە چ شتێك، قسە لەسەر ئەوەشكراوە هەمواری یاسای لێبوردنی گشتی ساڵی ۲۰۱۷ بكرێت ڕەنگە كارەكە بەرەو پێشەوە بچێت.

هاوكات تۆڕی میدیایی (خەڵك) بۆ زانیاری زیاتر پەیوەندی كرد بە ئاریان ئەحمەد، وتەبێژی وەزارەتی كار و كاروباری كۆمەڵایەتی كرد، وەڵامی پەیوەندیەكەی نەدایەوە.

لای خۆشیەوە پارێزەر ئومێد پاڵانی، لەتۆڕی كۆمەڵایەتی فەیسبووك ڕایگەیاندوە، دوو بەندكراوی چاكسازی گەورانی هەولێر پەیوەندیان پێوەكردوم، وتیان لە دوو ڕۆژ بەر لەئێستا لە ۹۷٪ بەندكراوان مانمان گرتووە لە خواردن و خواردنەوە، هیچ خواردنێك وەرناگرین.

ئەوەشدەخاتەڕوو، سزادراوان دەڵێن جیاوازی دەكرێت لە جێبەجێكردنی یاسای لێبوردنی گشتی لەنێو بەندكراوان لە شارێك بۆ شارێكی تر، ئەو مانگرتنەش بۆ ئەوەیە هەمووان داوای داوای لێبوردنی گشتی دەكەن، تاوەكو بۆ جەژنی قوربان ئازاد بكرێین.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

راپۆرت

ئەنجوومەنی شارەوانییەكان لە هەرێم دروست دەكرێنەوە

خەڵك- بەشی هەواڵ
دوای 20 ساڵ لە گۆڕانكاری نەكردن لە ئەنجوومەنی شارەوانییەكان، وەزارەتی شارەوانی و گەشتوگوزاری حكومەتی هەرێم ڕایدەگەیەنێت، ئەنجوومەنی شارەوانییەكان سەرلەنوێ پێك دەهێنێتەوە و جەختیشدەكاتەوە، كە بۆ یەكەمجار ڕێكخراوەكان ڕاستەوخۆ بەشداردەبن لە هەموو ئەو بڕیارانەی لە بەڕێوەبردنی شارەوانییەكاندا دەدرێن.

وەزارەتی شارەوانی و گەشتوگوزار لە چوارچێوەی پڕۆسەی چاكسازی حكوومەتی هەرێمی كوردستان و بۆ باشتر ڕاییكردنی كاروباری شارەوانییەكان و خزمەتكردنی زیاتری هاووڵاتییان، ئەنجوومەنی شارەوانییەكان لە پارێزگە و قەزا و ناحیەكان بەشێوەیەكی تر و سەرلەنوێ پێك دەهێنێتەوە، ئەویش بەگوێرەی پەیڕەوی ژمارە (2)ی ساڵی 2019 تایبەت بە پەیڕەوی پێكهێنانی ئەنجوومەنەكانی شارەوانی لە هەرێمی كوردستان و بەبڕیاری ژمارە (32) كە لە كۆبوونەوەی ژمارە (12)ی ئەنجوومەنی وەزیران لە 30/10/2019 پەسەندكرا، هەروەها لە ژمارەی 246 لە 27/1/2020 لە ڕۆژنامەی وەقائعی كوردستان و بڵاوكراوەتەوە، تێیدا ژمارەی ئەندامانی ئەنجوومەنی شارەوانییەكان دیاریكراون.

ئەنجوومەنی شارەوانییەكان ماوەی 20 ساڵ بوو گۆڕانكاری بەسەردا نەهاتبوو، لەكاتێكدا دەبوو هەر چوار ساڵ جارێك لە خولی نوێدا ئەو ئەنجوومەنانە بەڕێوە ببرێن، ئەمەش ببووە هۆی گلەیی هاووڵاتییان لە سستی كارەكانیان و ئەمەش كاریگەری لەسەر ئەدای كاركردنیان دروستكردبوو، لە قۆناغی ئێستادا، واتە دووبارە پێكهێنانەوەی ئەنجوومەنی شارەوانییەكان بەرزترین ئاستی دەسەڵاتییان لە بەڕێوەبردنی شارەكاندا دەبێت و كاریگەری لەسەر باشی كاركردنیان و لە بەرژەوەندیی گشتیی هاووڵاتییاندا دەبێت، بۆیە وەزارەتی شارەوانی و گەشتوگوزار لەژێر رۆشنایی پرۆسەی چاكسازی حكوومەت، ئەو ئەنجوومەنانە بە دەسەڵاتی تەواوەوە پێك دەهێنێتەوە.

لە سەرتاسەری هەرێمی كوردستان 184 شارەوانی هەن، وەزارەتی شارەوانی ئەنجوومەنەكانیان سەرلەنوێ پێكدەهێنێتەوە و بەگوێرەی ماددەی دووەمیش لە پەیڕەوی ژمارە (2)ی ساڵی 2019 ئەنجومەنی پارێزگەكان ڕادەسپێردرێن بۆ دەنگدان لەسەر كاندیدەكان كە لەلایەن وەزارەتی شارەوانییەوە دیاری دەكرێن، سەرۆك و ئەندامانی ئەنجوومەنی شارەوانی بەڕێژەی 75% لە سەرۆكی فەرمانگە حكومییەكان دەبێت و 25%یش لە نوێنەری رێكخراوە پیشەیی و ناحكومییەكان دەبن.

یەكەم جارە لە مێژووی حكوومەتی هەرێمی كوردستان، ڕێكخراوەكان ڕاستەوخۆ بەشدارن لە هەموو ئەو بڕیارانەی كە لە بەڕێوەبردنی شارەوانییەكاندا دەدرێن.

دیاریكردنی نوێنەری رێكخراوە پیشەیی و ناحكومییەكان وەرچەرخانێكی گرنگە لە بەشداریپێكردنی ڕاستەوخۆی ڕێكخراوەكان لە بڕیاردان، ئەوەش بۆ یەكەمجارە لە مێژووی حكوومەتی هەرێمی كوردستان ڕێكخراوەكان ڕاستەوخۆ بەشدار دەبن لە بڕیاردان لە هەموو ئەو بڕیارانەی كە لە بەڕێوەبردنی شارەوانییەكاندا دەدرێن. هەروەها بوونی ژمارەیەكی زۆریش لە بەڕێوەبەری گشتی یا بەڕێوەبەری وەزارەتەكانی تر لەو ئەنجوومەنە وا دەكات كاروباری هاووڵاتییان لە شارەوانی كە پەیوەندیان بە وەزارەتەكانی ترەوە هەیە، خێراتر بەڕێوە بچێت، چونكە زۆربەی دامودەزگەكان بەشێكن لە بڕیارەكانی ئەو ئەنجوومەنە، بۆیە وێڕای نوێبوونەوە، ئەو گۆڕانكارییە هاوكار دەبێت بۆ كەمكردنەوەی ڕۆتین و بنبڕكردنی گەندەڵی.

بەگوێرەی پەیڕەوی ژمارە (2)ی ساڵی 2019 ژمارەی ئەندامانی ئەنجوومەنەكانی شارەوانی لە هەرێمی كوردستان، بەو شێوەیەی خوارەوە پۆلێن كراون:

یەكەم:
بەگوێرەی یاسای بەڕێوەبردنی شارەوانییەكان ژمارە (٦) ساڵی (١٩٩٣)ی هەمواركراو، سەرۆكایەتیی شارەوانیی هەولێر(پلەی تایبەت) و ژمارەی ئەندامانی ئەنجوومەنی شارەوانیی هەولێریش 17 ئەندام دەبن، ڕێژەی 75% بۆ سەرۆكی فەرمانگەكان دەبێت كە دەكاتە 13 كەس و 25%یش بۆ نوێنەری رێكخراوە پیشەیی و ناحكومییەكان دەبێت كە دەكاتە 4 ئەندام. بەمشێوەیە: سەرۆكی شارەوانیی هەولێر سەرۆكایەتیی ئەنجوومەنی شارەوانی دەكات، ئەندامەكانی تر لە سەرۆكی فەرمانگەكان و نوێنەری رێكخراوە پیشەیی و ناحكومییەكان دەبن.

دووەم:
سەرۆكایەتیی شارەوانییەكانی سلێمانی، دهۆك، هەڵەبجە، كەلار، رانیە و چەمچەماڵ (پلەی نایابن) و كۆی ئەندامانی ئەنجوومەنی شارەوانی بە سەرۆكی ئەنجوومەنەوە 13 كەس دەبن، بە هەمان شێوە رێژەی 75% بۆ سەرۆكی فەرمانگە حكومییەكان كە دەكاتە 10 ئەندام و 25%یش بۆ نوێنەری رێكخراوە پیشەیی و ناحكومییەكانە دەكاتە 3 ئەندام و ئەنجوومەنەكە، سەرۆكی شارەوانیی پەیوەندیدار دەبێتە سەرۆكی ئەنجوومەنەكە.

سێیەم:
شارەوانییەكانی (پلە 1) لە قەزاكان لە هەرێمی كوردستان ژمارەیان 14 شارەوانییە و كۆی ئەندامانی ئەنجوومەنی شارەوانییەكانیش بە سەرۆكی شارەوانییەوە دەكاتە 11 ئەندام. ئەوانیش 8 ئەندام بۆ سەرۆكی فەرمانگەكان و 3 ئەندام لە نوێنەری رێكخراوە پیشەیی و ناحكومییەكان دەبێت. بەهەمان شێوە سەرۆكی شارەوانیی پەیوەندیدار دەبێتە سەرۆكی ئەنجوومەنەكە.

چوارەم:
شارەوانییەكانی (پلە 2) لە ناحیەكان لە سەرتاسەری كوردستان ژمارەیان 33 شارەوانییە و كۆی ئەندامانی ئەنجوومەنی شارەوانییەكان بە سەرۆكی شارەوانییەوە دەكاتە 9 ئەندام ، 7 ئەندام بۆ سەرۆكی فەرمانگەكان و 2 ئەندامیش بۆ نوێنەری رێكخراوە پیشەییەكان. بەهەمان شێوە سەرۆكی شارەوانی پەیوەندیدار دەبێتە سەرۆكی ئەنجوومەنەكە.

پێنجەم:
شارەوانییەكانی (پلە 3) ژمارەیان 35 شارەوانییە و كۆی ئەندامانی ئەنجوومەنی شارەوانییەكانیش بە سەرۆكی شارەوانییەوە 7 ئەندامن، لەو حەوت كەسە، 5 ئەندامیان بۆ سەرۆكی فەرمانگە حكومییەكان و 2 ئەندامیش بۆ نوێنەری رێكخراوە پیشەیی و ناحكومییەكان دەبێت.

شەشەم:
شارەوانییەكانی (پلە 4) ژمارەیان 95 شارەوانییە و كۆی ئەندامانی ئەنجوومەنی شارەوانییەكانیش بە سەرۆكی شارەوانییەوە 5 ئەندامن، 3 ئەندام لە سەرۆكی فەرمانگە حكومییەكان و 2 ئەندامیش لە نوێنەری رێكخراوەكان دەبێت.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

کوردستان