ئێمە لە تۆرە کۆمەڵایەتیەکان

ئابوری

“بە باپیرانی كورد دادەنرێن”
بەوێنە؛ شوێنەواری كۆشكی میتانیەكان لە دهۆك دۆزرایەوە

خەڵك- بەشی هەواڵ
بەڕێوەبەرایەتی گشتی شوێنەواری هەرێم ئاشكرای دەكات، كە شوێنەواری كۆشكێكی میتانیەكان لە دهۆك دۆزراوەتەوە و دەشڵێت: “مێژووی بۆ هەزارەی دووەمی پێش زایین دەگەڕێتەوە”.

بەڕێوەبەرایەتی گشتی شوێنەواری هەرێم لە ڕاگەیەندراوێكدا ئاماژەی بەوەكردووە، هەمیشە و ڕۆژ بەڕۆژ مێژووی كۆنی چەند هەزار ساڵە و دۆزینەوەی گەورە لەكوردستان دەدۆزرێنەوە، دوێنی 27ی حوزەیرانی 2019 لەدهۆك شوێنەوارێكی تری سەردەمی میتانی دۆزرایەوە لە شوێنەواری (كەمونە) كە مێژووی بۆ هەزارەی دووەمی (پ،ز) دەگەڕێتەوە بۆ سەردەمی میتانیەكان، كە بەباپیرانی كورد دادەنرێن”.

ڕاشیگەیاندووە، دوای گەڕان و هەڵكۆلێن لەسنوری پارێزگای دهۆك لەلایەن تیمێكی زانكۆی (توبیگن)ی ئەلمانی و بەڕێوەبەرایەتی شوێنەواری دهۆك ئەو شوێنەوارە دۆزراوەتەوە، كە شوێنەوارەكە بریتیە لەكۆشكێك لەشوێنیكی ستراتیژیدا هەڵكەوتووە لە ڕوژهەڵاتی ڕووباری دیجلە و ئەگەر بێتو ڕۆژانی دواتر هەڵكۆڵینی تێدا ئەنجام بدرێ زانیاری نوێ و زیاتر سەبارەت بە ئیمپراتۆری میتانی ئاشكرا دەبێت.

ئاشكراشی كردووە، شوێنەوارەكە بینایەكی میتانیە، كە بەرزی بیناكە (7) مەترە و پانی دیوارەكانی (2) مەترن، كە بەرەنگی شین و سور ڕەنگ كراوە و لێكوینەوە بو (8) ژووری بیناكە كراوە، كە (10) تابلێتی مێخی تێدا دۆزراوەتەوە و زانكۆی هاید لبەركی ئەڵمانی لێكولینەوە لەسەر ئەم تابلێتانە دەكات.

میتانیەكان بە باپیرانی كورد دادەنرێن و لە ساڵی 1500ـ 1275 پ.ز حوكمیان كردووە و ڕۆژئاوای كوردستان و بەشێكی زۆر لە باشوری كوردستانیان لە ژێر دەست بووە تا ناوچەی كەركوك، پایتەختەكەیان ناوی” واشكۆنیە ” و دەكەوێتە نزیك سەرێكانی ئێستا.

ئابوری

كەی دابەشكردنی مووچە دەستپێدەكات؟

خەڵك- بەشی هەواڵ
نزیكەی 40 ڕۆژ تێدەپەڕێت بەسەر دابەشكردنی مووچەی مانگی (شوبات)، بەڵام تا ئێستا هیچ وادەیەك بۆ دابەشكردنی مووچەی مانگی (ئازار)ی فەرمانبەران دیاری نەكراوە و حكومەتی هەرێم خۆی لەئاستی بێدەنگ كردووە.

لە 27ی حوزەیرانی ئەمساڵ بە وەزارەتی تەندروستی دابەشكردنی مووچەی مانگی شوبات دەستی پێكرد بە لێبڕینی 21% بۆ فەرمانبەران و 50% بۆ پلەباڵاكان ئەویش دوای دواكەوتنی بۆ نزیكەی 60 ڕۆژ، هاوكات لە ئێستاشدا نزیكەی 40 ڕۆژ تێدەپەڕێت بەسەر ئەو بەروارەدا و هیچ وادەیەك بۆ پێدانی مووچەی مانگی ئازار دیاری نەكراوە و بەرپرسانی دارایی-ش هیچ لێدوانێك لەو بارەیەوە نادەن.

لە ماوەی ڕابردوودا، جوتیار عادل، وتەبێژی فەرمی حكومەتی هەرێم لە كۆنگرەیەكی ڕۆژنامەوانیدا ڕایگەیاند، كە ئەولەویەتی حكومەتی هەرێم دابەشكردنی مووچەیە، بەڵام داهات كەمی كردووە و بەپێی بەردەستبوونی داهات مووچە دەدرێت.

بەگوێرەی زانیارییەكان، حكومەتی هەرێم چاوەڕێی ڕێككەوتنە لەگەڵ بەغدا بۆ ئەوەی پارەی لە بەغداوە بۆ بێت و ئەوجا دەست بە دابەشكردنی مووچە بكات، بەڵام تا ئێستا حكومەت نیازی خۆی ئاشكرانەكردووە ئاخۆ بەتەواوی مووچە دابەش دەكات یاخود بە لێبڕینەوە.

جێ باسە لە ئێستادا بڕی پارەی مووچەخۆرانی هەرێم لای حکومەت بەم شێوەیەیە:
12 مووچەی تەواو
32 مووچەی پاشەکەوت
یەک مووچەی لێبڕینی 21%

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

ئابوری

خەڵك؛ زانیاری لەسەر بەشەخۆراكی مانگانەی هاووڵاتیان بڵاودەكاتەوە

خەڵك- بەشی هەواڵ
هەرچەندە بەهۆی بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسی كۆرۆنا و قەیرانی داراییەوە چەند مانگێكە تەنها برنج وەك بەشەخۆراك دابەشكراوە، بەڵام بڕیارە لە ڕۆژانی داهاتوودا بەشەخۆراكی مانگانە بەشێوەی ئاسایی دەست بە دابەشكردنی بكرێتەوە.

شەوكەت محەمەد، بەڕێوەبەری كۆمپانیای دابەشكردنی خۆراك لە سلێمانی بۆ (خەڵك) ڕایگەیاند، كە ماوەی چەند مانگێكە بەشێوەیەكی زۆر كەم بەشەخۆراك دێت بۆ سلێمانی و تەنها برنج دابەش كراوە و بۆ ئەم مانگەش تەنها برنج هاتووە و دابەش دەكرێت.

ڕاشیگەیاند، كە هۆكاری ئەوە پەیوەندی بە قەیرانی دارایی و ڕێكارەكانی قەدەغەی هاتووچۆ و خۆپارێزی لە ڤایرۆسی كۆرۆنا بووە، چونكە عیراقیش بە قۆناغێكی سەختدا تێدەپەڕێت و لە قەیراندایە.

ئاشكراشی كرد، كە لەگەڵ بەڕێوەبەری گشتی دابەشكردنی خۆاك لە بەغدا قسەی كردووە و بڕیاریانداوە دوای جەژنی قوربان بەشەخۆراكی تەواو ڕەوانە بكرێت و دەست بە دابەشكردنی بكەن.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

ئابوری

عیراق خاوەنی پێنجەم گەورەترین یەدەگی نەوتە لە جیهاندا

خەڵك- بەشی هەواڵ
عیراق لە پلەی پێنجەمی جیهان و لە پلەی دووەمی وڵاتانی عەرەبیدایە لەڕووی یەدەگی نەوت، ئەمەش بەپێی دامەزراوەی پۆلێنی GFPی جیهانی.

دامەزراوەكە لە ڕاپۆرتێكیدا بۆ ساڵی 2020 ڕایگەیاندووە”یەدەگی نەوتی خاوی عیراق دەگاتە 142 ملیار و 500 ملیۆن بەرمیل، بەمشێوەیە لە پلەی پێنجەمی جیهاندایە لە دوای هەریەك لە ڤەنزوێلا كە خاوەنی 3 ملیار و 700 ملیۆن بەرمیلە، و سعودیە كە لە پلەی دووەمدایە بە بڕی 266 ملیار و 500 ملیۆن بەرمیل، و كەنەدا لە پلەی سێیەمدایە بە بڕی 169 ملیار و 700 ملیۆن بەرمیل، لەپلەی چوارەمیش ئێرانە كە خاوەنی 158 ملیار و 400 ملیۆن بەرمیلە”.

هەر لە ڕپۆرتەكەی GFPدا هاتووە”عیراق لە دوای سعودیە لە پلەی دووەمی وڵاتە عەرەبییەكانە كە خاوەنی گەورەترین یەدەگی نەوتە، پاشان كوێت لە پلەی سێیەمدایە كە بڕی 101 ملیار و 500 ملیۆن بەرمیل نەوتی یەدەگی هەیە، لە پلەی چوارەمی وڵاتانی عەرەبیش ناوی ئیمارات هاتووە كە 97 ملیار و 800 ملیۆن بەرمیل نەوتی یەدەگی هەیە”.

وەزارەتی نەوتی عیراق، لە ساڵی 2017 ڕایگەیاندبوو، یەدەگی نەوتی عیراقی بۆ 153 ملیار بەرمیل بەرزبۆتەوە، ئاماژەی بە داواكارییەكیش كردبوو كە پێكەشی ئۆپیكی دەكات، تا لە ڕێكخراوەكە پشتی پێببەسترێت.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

کوردستان