ئێمە لە تۆرە کۆمەڵایەتیەکان

عێراق

بەرەی ئۆپۆزسیۆن لە عیراق دروست دەبێت
سائیرون بۆ (خەڵك): هەڵوێستی خۆمان لەسەر حكومەت ئاشكرا دەكەین

خەڵك- بەشی هەواڵ
پەرلەمانتارێكی هاوپەیمانی سائیرون ڕایدەگەیەنێت، لەماوەكانی داهاتوو هەڵوێستی خۆمان لەسەر حكومەت ئاشكرا دەكەین و ئاماژە بە هەڵوێستی فەرمی چەند لایەنێكی سیاسیش دەكات، كە لەم ماوەیەی دواییدا ئۆپۆزسیۆن بوونی خۆیان ڕاگەیاند.

ڕائید فەهمی، پەرلەمانتاری هاوپەیمانی سائیرون، لە لێدوانێكی بۆ (خەڵك) ڕایگەیاند، “لە دوای ڕاگەیاندنی بوون بە ئۆپۆزسیۆن لەلایەن ڕەوتی حیكمەوە، دەبوو كۆبوونەوەیەك لەسەر ئاستی سەركردایەتی لەنێو هاوپەیمانی چاكسازی و ئاوەدانكردنەوە سازبكرێت، تا هەڵوێستی حیكمە بزانرێت بەرانبەر بە هاوپەیمانییەكە، چونكە هەڵوێستكەی لەگەڵ چاكسازیدا جیاواز دەبێت”.

بە وتەی فەهمی، “ئۆپۆزسیۆن لە عیراقدا حاڵەتێكی نوێیە و حاڵەتێكی نەرێنی نییە، بەڵام ئێمە وەك سائیرون، بەڵێ‌ تێبینیمان لەسەر ئەدای كاری حكومەت هەیە، تێبینیمان لەسەر جێبەجێكردنی بەرنامەی حكومی و دۆسێی بەگژداچوونەوەی گەندەڵی و دۆسێكانی چاكسازی هەیە، لەو سۆنگەیەوە داوای میوانداری كردنی عادل عەبدولمەهدی، سەرۆك وەزیرانیان كردووە لە پەڕلەمان، تا وێنەكان بۆ هەمووان ڕونتر ببێت”.

ئەو پەرلەمانتارەی هاوپەیمانی سائیرون پێیوایە، “ئێمە تێبینی تایبەتی خۆمان هەیە، بەڵام چاوەڕوان دەیكەن تا ئەو كاتەی حكومەت ڕوونكردنەوی خۆی دەدات”، جەختیشی كردەوە، ڕوونكردنەوەكان و خستنەڕووی دیدی حكومەتیش هەر تەنیا بۆ سائیرون لەپەڕلەمان نییە، بەڵكو بۆ هەموو گەلی عیراقە و ڕەنگە سەرۆكی حكومەت ئاماژە بەو دەستكەوتانە بكات، كە تائێستا هێنراونەتەدی و باس لەو كەلێنانەش بكات، كە نەتوانراوە پڕبكرێنەوە، بەشێوەیەكی گشتی ئێمە خواستمان وایە كارەكان خێراتر و شیاوتر و ڕیشەیی تر بێت لە قۆناغەكانی داهاتوودا.

سەبارەت بە هەڵوێستی هاوپەیمانی سائیرونیش بەرانبەر بە حكومەت، ڕائد فەهمی دەڵێت: “هەڵوێستی فەرمی ئێمە لە دوای میوانداری سەرۆكی حكومەت و وەڵامدانەوەی ئەو پرسیارانە دەبێت، كە سەبارەت بە كاری حكومی و ئەو دەستكەوتانەی بەدیهاتوون دەیانخاتەڕوو، لەسەر ئەو بنەمایە هەڵوێستی خۆمان هەڵدەچنین و ڕەنگە هەنگاوی تر هەڵبنێین”، ئاماژەی بە كراوەیی ڕێگەچارەكانیش كرد لەبەردەم هاوپەیمانییەكەیان، كە بە وتەی ئەو لەسەر بنەمای ئاستی ئەو خزمەتگوزارییانە دەبێت، كە لەلایەن حكومەتەوە پێشكەش بە گەل دەكرێن.

وتیشی، “خزمەتكردن بە گەل ئامانجە، نەك گۆڕینی سەرۆك وەزیران بە سەرۆك وەزیرانێكی تر یان وەزیرێك بە وەزیرێكی تر، ئامانجی سەرەكی بەرزكردنەوەی ئەدای دەوڵەت بە گشتی و ئەدای حكومەتە لەپێناو دابینكردنی پێداویستییەكان بۆ هاووڵاتیان، بەڵام گەر حكومەت دەستەوستان و بێ‌ توانا بوو لەبەردەم زاڵبوون بەسەر ئاستەنگ و كێشەكان، ئەوا هەڵوێستمان دژایەتیكردنی دەبێت، بەپێچەوانەوە گەر پێویستی بە پشتیوانی بوو بۆ خزمەتكردن و زاڵبوون بەسەر ئەو لەمپەرانەی لەو پێناوەدا دێنەڕێگەی، ئەوا هەڵوێستێكی ترمان دەبێت”.

سەبارەت بە هەڵێستی سائیرونیش بەرانبەر بە پێكهێنانی بەرەی ئۆپۆزسیۆن لەلایەن هەندێك لە لایەنە سیاسییەكان، ڕائید فەهمی وتی، “ئەگەر مەبەست لە ئۆپۆزسیۆنێكی پەڕلەمانی دەستوری بێت وەك بە فەرمی ڕاگەیەندراوە، ئاساییە، بەڵام ئەگەر مەبەستی تری لەپشتەوە بێت و بۆ ڕووخاندنی حكومەت بێت، ئەوا دەكرێت بە نەشیاو دابنرێت، چونكە هەموو ئەو لایەنانە لە سەرەتاوە ڕازیی بوون بەو بەرنامە حكومییەی پێشكەش كرا، ئۆپۆزسیۆنیش كاتێك بۆ گۆڕینی حكومەت دێتەپێش، دەبێت پڕۆژەی كاری تری بەدەستەوە بێت، ئەمەش تائێستا لەلایەن ئەو لایەنانەی خواستییان بە بوون بە ئۆپۆزسیۆنە، ڕانەگەیەندراوە”.

عێراق

“ئێرانییەكانیش تێگەیشتوون عیراق پەیوەندییەكانی خۆی بەو ئاڕاستەیەدا ڕێكدەخاتەوە لە خزمەتی عیراقییەكاندا بێت”

خەڵك – بەشی هەواڵ

ئەندامێكی ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق ڕایدەگەیەنێت:” دیالۆگی ستراتیژی عیراق و ئەمریكا بۆ دژایەتیكردنی هیچ دەوڵەتێك نییە بەڵكو لە پێناو خزمەتكردنی گەلی عێراقدایە”.

دكتۆر ڕێبوار كەریم مەحمود، ئەندامی ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق بە دەنگی ئەمریكای ڕاگەیاندوو: تەوەری ئاسایشی كە كازمی لە واشنتۆن باسی دەكات، دوو ڕووی هەیە لە عیراقدا، یەكێكیان پەیوەستە بە بوونی سوپای ئەمریكا لە عیراقدا وەك هێزێكی ڕاهێنەر و ڕاوێژكار لە وڵاتەكەدا كە لەسەر داوای حكومەتی عیراق ئامادەیی هەیە.

دكتۆر ڕێبوار، كە سەرۆكی كۆمیتەی پەیوەندییەكانی عیراق- ئەمریكایە لە ئەنجومەنی نوێنەران ئاماژەش بەوە دەكات، هیچ بڕیارێك لە ئارادا نەبووە تا لە گەڕی یەكەمی دیالۆگی ستراتیژی بەغدا و واشنتۆندا شتەكان هەمووی دەستەبەر بكرێن، چونكە وەك دەڵێت “گەڕی یەكەمی دیالۆگی ستراتیژی قۆناغی ڕوونبوونەوەی تێڕوانینی هەردوولایان بوو و بەپێی بەیاننامە هاوبەشەكەی نێوانیشیان، تێڕوانینی هەردوولایان لێكەوە نزیكن.”

دكتۆر ڕێبوار كەریم مەحمود، ئەوەشیخستووەتەڕوو، ئەو لایەنە سیاسییانەی لە عیراقدا دژی ئەم دیالۆگە ستراتیژییە و دژی پەیوەندییەكانی عیراقن لەگەڵ ئەمریكادا وەك دەڵێت “پێگەیان زۆر بەهێز نییە و لە ڕاستیشدا هەوڵەكە هەوڵێكی دژە عیراقی نییە تا لایەنی سیاسی دژی بوەستێتەوە.”و دەشڵێت دیالۆگی ستراتیژی عیراق و ئەمریكا بۆ دژایەتیكردنی هیچ دەوڵەتێك نییە بەڵكو لە پێناو خزمەتكردنی گەلی عێراقدایە.

دكتۆر ڕێبوار ڕاشیگەیاند”پێموانییە كۆماری ئیسلامی ئێران دوور بێت لە ئاڕاستەكانی ئەم گفتوگۆیە، بۆیە ڕەنگە بە جۆرێك لە جۆرەكان ئاگای لێبێت، بە تایبەتی لەسەر ئاستی هەندێك هێزی سیاسی گفتوگۆی لەگەڵ كرابێت، بەڵام پێشموانییە ئەو ئاڕاستەیەی عیراق هەڵیبژاردووە، ئاڕاستەیەكی دژە ئێرانیانە بێت”.

بڕیارە، مستەفا كازمی سەرۆك وەزیرانی عیراق لەم مانگەدا سەردانی ئەمریكا بكات و لە كۆشكی سپی لەگەڵ دۆناڵد ترەمپ سەرۆكی ئەمریكا كۆببێتەوە.

ئەمەش لەكاتێكدایە، پێشتر مستەفا كازمی، سەردانی كۆماری ئیسلامی ئێرانیشی كردووە و سەردانەكشی بۆ شانشینی سعودیە بەهۆی نەخۆشكەوتنی شا سەلمان، پادشای سعودیەوە دواكەوت.

بڕیارە لە میانەی ئەم سەردانەیدا بۆ ئەمریكا، كازمی گفتوگۆ لەبارەی ژمارەیەك دۆسیەی گرنگ لە پەیوەندییەكانی نێوان بەغدا و واشنتۆن بكات، لەوانە دۆسیەی ئاسایشی و ئەگەر و نەگەرەكانی مانەوەی هێزە سەربازییەكانی ئەمریكا لە عیراق.

هاوكاتی ئەو سەردانە چاوەڕوانكراوە، كازمی دەستیشدەكات بە گەڕی دووهەمی دیالۆگی ستراتیژی نێوان عیراق و ئەمریكا.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

عێراق

پەیوەندی بە بەنداوەكانەوه هەیە
بەمزوانە دانوستانەكانی نێوان عیراق و توركیا دەستپێدەكەن

خەڵك- بەشی هەواڵ
وەزارەتی سەرچاوە ئاوییەكانی عیراق، ئاماژە بە نزیكبوونەوەی دەستپێكردنی دانوستانەكانی نێوان عیراق و توركیا دەكات سەبارەت بە بەنداوەكانی جەزرە و ئەليسۆی توركیا.

عەون زیاب، وتەبێژی وەزارەتی سەرچاوە  ئاوییەكانی عیراق لە لێدوانێكی ڕۆژنامەوانیدا ڕایگەیاندووە”بەنداوی جەزرەی توركیا كە دەكەوێتە نزیك سنورەكانی عیراق و توركیا و سوریا، تائێستا نەخراوەتەگەڕ، خستنەگەڕی ئەو بەنداوە كاریگەریی بۆسەر پشكی ئاوی عیراق دەبێت كە لە توركیاوە دەڕژێتە نێو وڵاتەوە و كاریگەریی لەسەر كشتوكاڵی عیراق دروستدەكات كە لەماوەی ئەم سێ‌ ساڵەی دواییدا زیاتر چالاكی بەخۆوە بینیوە”.

بە وتەی زیاب”بەنداوی ئەلیسۆ بە هەمان شێوە لەئێستادا كاریگەریی لەسەر پشكی ئاوی عیراق دروستكردووە و ئەمەش بە ڕوونی لە بەنداوی موسڵ بەدری دەكرێت، بۆیە حكومەت بەنیازە دانوستانی نێودەوڵەتی بەمزوانە لەگەڵ توركیا دەستپێبكات بۆ دیاریكردنی پشكی ئاو و ئەو دەستدرێژیانەی دەكرێنە سەر عیراق لەگەڵ بەگەڕخستنی بەنداوی جەزرە”.

پێشتر وەزارەتی سەرچاوە ئاوییەكانی عیراق ڕایگەیاندبوو”بەنداوی جەزرەی توركیا كە ئەنقەرە بەنیازە دروستیبكات، بڕێكی زۆر لەو ئاوە كەمدەكاتەوە كە لە توركیاوە دەڕژێتە بەنداوی موسڵەوە، بۆیە عیراق بە تەواوەتی دروستكردنی ئەو بەنداوە ڕەتدەكاتەوە”.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

عێراق

72 كەسیش گیانیانلەدەستدا
عیراق و هەرێم، نزیكەی 3500 كەس تووشی كۆرۆنا بوون

خەڵك- بەشی هەواڵ
وەزارەتی تەندروستی عیراق 3484 حاڵەتی توشبوونی نوێ‌ بە ڤایرۆسی كۆرۆنا لەعیراقدا ڕادەگەیەنێت و ئاماژە چاكبوونەوەی 2015 كەسیش دەكات كە نەخۆشییەكەیان پەڕاندووە و چاكبوونەتەوە.

بەپێی بەیاننامەیەك كە لەلایەن وەزارەتی تەندروستی عیراقەوە بڵاوكرایەوە” لەماوەی 24 كاتژمێری ڕابردوودا 3484 حاڵەتی توشبوونی نوێ‌ لە تێكڕای پارێزگەكانی عیراقدا تۆماركران و 2015 كەسیش بە تەواوەتی چاكبوونەوە و گەڕانەوە ماڵەكانیان.

بەپێی ئامارەكان، بەغدا زۆرترین ژمارەی مردن و تووشبوانی تۆماركردووە، و پاشان پارێزگەی بەسرە لە پلەی دووەمدایە كە 449 كەس تووشی كۆرۆنا بوون و 7 كەسیش لە پارێزگەكەدا لەماوەی 24 كاتژمێری ڕابردوودا بەهۆی ڤایرۆسەكەوە گیانیانلەدەستداوە.

لە بەیاننامەكەی وەزارەتی تەندروستی عیراقدا هاتووە،” تۆماركردنی حاڵەتەكانی توشبوون بە كۆرۆنا بەسەر زۆرێك لە پارێزگەكاندا دابەشبوون كە بەمشێوەیەن: بەغدا، ڕەسافە: 349 حاڵەت، مەدینە توب: 100 حاڵەت، بەغدا كەرخ: 226 حاڵەت، بەسرە: 449 حاڵەت، نەجەف: 192 حاڵەت، سلێمانی: 198 حاڵەت، هەولێر: 278 حاڵەت، كەركوك: 161 حاڵەت، دهۆك: 32 حاڵەت، كەربەلا: 299 حاڵەت، واست: 117 حاڵەت، دیالە: 101 حاڵەت، میسان: 132 حاڵەت، زیقار: 118 حاڵەت، ئەنبار: 53 حاڵەت، بابل: 142 حاڵەت، سەڵاحەدین: 63 حاڵەت، نەینەوا: 320 حاڵەت، دیوانیە: 114 حاڵەت، موسەننا: 40 حاڵەت”.
هەر لە بەیاننامەكەدا وەزارەتی تەندروستی عیراق، ئاماژەی بە تۆماركردنی 72 حاڵەتی گیانلەدەستدانیش كردووە لەماوەی 24 كاتژمێری ڕابردوو لە تێكڕای پارێزگەكانی عیراق و هەرێمی كوردستان.

وەزارەتی تەندروستی عیراق دەڵێت”كۆی گشتی ژمارەی تووشبوان بە ڤایرۆسی كۆرۆنا لە وڵاتدا گەیشتۆتە 153599 كەس و لەو ژمارەیەش 5464 كەس گیانیانلەدەستداوە و 109790 كەس نەخۆشییەكەیان پەڕاندووە و چاكبوونەتەوە، ئەوانەش كە تائێستا لە نەخۆشخانەن و چارەسەرییان بۆ دەكرێت 38345 كەسن كە 544 حاڵەتیان باری تەندروستییان ناجێگیرە”.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

کوردستان