ئێمە لە تۆرە کۆمەڵایەتیەکان

ئابوری

لە هەرێمی كوردستان وەبەرهێنانی گەشتیاری زیاتر لە ٦ ملیار دۆلارە

خەڵك-ئارام سەردار

دەستەی گەشت و گوزاری هەرێمی كوردستان پێشكەوتنی كەرتی گەشتیاری بە ژمارە و داتا دەخاتەڕوو بەتایبەت لەدوای ساڵی ۲۰۱۰ەوە.

نادر ڕۆستی، وتەبێژی دەستەی گەشت و گوزار لەڕاگەیەندراوێكدا ئاماژەی بەپێشخستنی ئەو كەرتە كردووە و تێیدا هاتووە “لە 2011 ماستەرپلانی گەشتیاری هەرێمی كوردستان دەستیپێكرا و لە 2013 تەواو كرا، لەم چوارچێوەیەدا پلانی ستراتیژی تاوەكو 2025 داڕێژرا و لە 2013 چووەتە واری جێبەجێكردن و زیاتر لە 76 پڕۆژە لە چوارچێوەی پلان دیزاینی سەرەكیان بۆ كراوە و ئامادەن بۆ دانیان بە وەبەرهێنەران، ئەمە جگە لەوەی 4 پڕۆژەی گەورەی ستراتیژی دیزاینی بنەڕەتیان تەواو بووە و چاوەڕوانی وەبەرهێنەر دەكەن بۆ جێبەجێكردن”.

دەشڵێت “هەرچەند شەڕی داعش و كۆمەلێك قەیران بەربەستی گەورەیان دروست كرد و زیانی زۆر گەورەیان لە كەرتی گەشتیاری دا بەڵام لە 2016 بەدواوە كەرتی گەشتیاری لە ڕێگەی پلانێكی تۆكمەوە ڕووی لە هەستانەوە كرد و ژمارەی گەشتیاران و چالاكییەكان ڕوو لە زیادبوونن”.

لەڕووی ڕاگەیاندن و بەبازاڕكردنی كەرتی گەشتیاریشەوە ئەوەدەخاتەڕوو، بەستنی ٦ كۆنفڕانسی گەشتیاری لە ناوخۆ و لە دەرەوەی كوردستان، بەشداریكردن لە ٨ پێشانگەی نێودەوڵەتی وەك دوبەی، ئیستەنبوڵ، بەرلین، بەغدا هەبوون، هەروەها (300) هەزار ( ڕێبەر، برۆشەر، نەخشە، فیلم، ئەلبووم…) بە 7 زمانی جیاواز بۆ گەشتیاران چاپكراون، گرینگیش دراوە بە گەشتیاری ئەلیكترۆنی بە پێنج زمانی جیاواز و ڕیكلام لە 5 ڕۆژنامەی جیهانی و بەشداریكردن لە (10) فیستیڤاڵی كراوە كە پێنجیان تایبەت بوون بە بەفر و خلیسكان، هاوكات چەندین دیدار و كۆڕبەند كراوە.

هەر لەچوارچێوەی پێشخستنی ئەو كەرتە بەدەستهێنانی بڕوانامەی ئایزۆی نێودەوڵەتی بۆ بەرزكردنەوەی ئاستی كارگێڕی لەسەر ئاستی عیراق و كوردستان بۆ یەكەمجار، و كاركردن بە سیستەمی جیهانی بلانس سكۆردكار كە پێوەرێكی جیهانییە.

لەبارەی زیادبوونی كۆمپانیاكانیش باس لەوەدەكات، ساڵی 2007 ژمارەی كۆمپانیاكان 117 بووە، بەڵام لە ساڵی 2018 گەیشتووەتە 483 كۆمپانیا، و بەپێی داتاكانی دەستەی وەبەرهێنان كەرتی گەشتیاری سێیەم كەرتە، واتە دوای كەرتی نیشتەجێبوون و پیشەسازی دێت، كۆی وەبەرهێنانی گەشتیاری 6,696 ملیار دۆلارە و لە 14% ڕێژەی گشتی وەبەرهێنانی هەرێمی كوردستان پێكدەهێنێت.

ئابوری

“بودجەی تەواوكاری دابەش دەكرێت”

خەڵك – بەشی هەواڵ

 

لیژنەی دارایی ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق ڕایدەگەیەنێت، بەهۆی بەرزبوونەوەی نرخی نەوت و دانانی نرخی كەمی خەمڵێنراوی نەوت لە پڕۆژە یاسای بودجەی گشتی ساڵی 2019دا، پارەی زیادە چووەتە سەر بودجەی وڵات و لەچەند ڕۆژی داهاتوودا دەست بەدابەشكردنی بودجەی تەواوكاری دەكرێت.

ئەحمەد سەفاڕ بڕیاردەی لیژنەی دارایی لە ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق ڕایگەیاند، نرخی نەوت لە پڕۆژە یاساكانی بودجەدا لەلایەن پسپۆڕان بەخەمڵێندراوی دادەنرێت تا هاوسەنگ دەبێتەوە ئەگەر بەرزبوونەوە یاخود نزمبوونەوەی نرخ لەبازاڕەكانی جیهان ڕووبدات، لەئێستاشدا پارەی زیادە هەیە بەهۆی ئەوەی نرخی یەك بەرمیل نەوت لەبودجە بە 56 دۆلار دانراوە و ئێستا نرخی نەوت زۆر زیاترە لەو نرخە و ئەو پارانەش دەچێتە چوارچێوەی بودجەی تەواوكاری.

بڕیاردەی لیژنەی دارایی لە ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق ئاماژەی بەوەشدا، دابەشكردنی بودجە تەواوكاری لەپسپۆڕیی وەزارەتی دارایی و پلاندانانە و ئەنجومەنی نوێنەرانیش ڕۆڵی دەبێت لەو دابەشكردنە و شێوازی دابەشكردنەكە بەپێی ئەو ناوچە و پارێزگایانە دەبێت كە لە بودجەدا پشكیان كەمبووە و هەروەها بەشێك لەو پارانە بۆ پڕۆژە گرنگەكان تەرخان دەكرێت.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

ئابوری

“ئەمریكا سزای ئابووری بەسەر توركیادا دەسەپێنێت”

خەڵك – بەشی هەواڵ

ئاژانسێكی ئەمریكایی بڵاویكردووەتەوە، ئەگەری هەیە دوای گەیشتنی سیستمی بەرگری ئێس ٤٠٠ی ڕوسیایی بۆ توركیا، واشنتۆن سزای ئابووری بەسەر ئەنقەرەدا بسەپێنێت.

ئاژانسی (بلومبێرگ)ی ئەمریكایی لە ڕاپۆرتێكدا بڵاویكردووەتەوە، واشنتۆن تەنیا بەوە واز ناهێنێت، كە توركیا لە بەرنامەی دروستكردنی فڕۆكەی ئێف ٣٥ دووربخاتەوە، بەڵكو ئەگەری هەیە بەگوێرەی یاسایەكی ئەمریكی كە ناسراوە بە (كاتسا) ١٢ جۆر سزا بەسەر توركیادا بسەپێنێت.

ئەو ئاژانسە لە ڕاپۆرتەكەدا ئاماژەی بەوەشكردووە، سزاكانی ئەمریكا خۆی لە قەدەغەكردنی مامەڵەكانی كڕین و فرۆشتنی خانووبەرە و سەپاندنی كۆتوبەند لەسەر وەبەرهێنانی سەنەداتی ئەمریكایی، كۆتوبەندكردنی گەیشتنی كۆمپانیا توركییەكان بەكەرتی دارایی ئەمریكا دەبینێتەوە.

ئاژانسی بلومبێرگ ئەوەشی خستووەتەڕوو، دۆناڵد ترەمپ سەرۆكی ئەمریكا دەتوانێت داوا لە دامەزراوە داراییە نێودەوڵەتییەكانی وەك سندوقی نەختی نێودەوڵەتی بكات، كە قەرز نەدەنە دامەزراوە توركییەكان، هەروەك ڕێگری لە بانكە ئەمریكاییەكان بكات قەرز نەدەنە بانكە توركییەكان، كە نرخەكەی لە ١٠ ملیۆن دۆلار زیاتر بێت.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

ئابوری

ڕێنمایی نوێ‌ بۆ پلەبەرزكردنەوە دەردەكرێت

خەڵك- بەشی هەواڵ
جێگری سەرۆك ئەركانی پێشمەرگە بۆ مەشق و ئۆپراسیۆنەكان ئاشكرای دەكات، كە بە بڕیاری ئەنجوومەنی وەزیرانی هەرێم ڕێنمایی نوێ‌ بۆ پلەبەرزكردنەوەی هێزەكانی پێشمەرگە دەردەچێت و دەشڵێت: “پلەبەرزكردنەوە بەپێی پلە و بڕوانامە دەبێت”.

لیوا قارەمان كەمال، جێگری سەرۆك ئەركانی پێشمەرگە بۆ مەشق و ئۆپراسیۆنەكان بە (خەڵك)ی ڕاگەیاند، “ئەنجوومەنی وەزیران بڕیاری داوە، كە بە ڕێنمایی نوێ‌ وەك هێزەكانی وەزارەتی ناوخۆ، وەزارەتی پێشمەرگەش پلەبەرزكردنەوە بۆ ھێزی پێشمەرگە بكات، بەجۆرێك پلەبەرزكردنەوەی هێزەكانی پێشمەرگە لەسەر بنەمای بڕوانامەبێت.

وتیشی، “لە ساڵی 2016 پلەبەرزكردنەوە بۆ پێشمەرگە كراوە و لە ساڵی 2017شدا بەپێی بڕیارەكەی ئەنجوومەنی وەزیران بەهەمان شێوە پلەبەرزكردنەوە بكرێت، بەڵام بڕیار دراوە، كە ڕێنماییەكە بۆ پلەبەرزكردنەوەی 2018 كاری پێ‌ بكرێت و لەمەولا ھێزی پێشمەرگەش بەپێی بڕوانامە پلەی بەرزدەكرێتەوە و مەرجیشە پلەی چۆڵ هەبێت بۆ بەرزكردنەوە”.

ئاشكراشی كرد، كە لە 2018دا ئەنجوومەنی وەزیران داوای لە وەزارەتی پێشمەرگە كردووە، كە ڕێنماییەك دەربكات، كە بەپێی ڕوتبە، پلە بۆ هەر بڕوانامەیەك دابنێت و لە ئێستادا بەتەواوی ڕێنماییەكە دەرنەكراوە.

جەختیشی كردەوە، كە وەزارەتی پێشمەرگە دەبێت پلە بەپێی بڕوانامە بۆ ڕوتبەكانی پێشمەرگە دیاری بكات و ڕەوانەی ئەنجوومەنی وەزیرانی بكاتەوە.

لیوا قارەمان ڕاشیگەیاند، ئەو ڕێنماییە پێشمەرگە دێرینەكان و ھەر پێشمەرگەیەك، كە پێش ساڵی ١٩٩١ بووبێتە پێشمەرگە ناگرێتەوە، واتە ئەوان بەشێوەی ئاسایی خۆیان و بەبێ‌ بوونی مەرجی بڕوانامە پلەیان بەرزدەكرێتەوە لەكاتی شایستەبوونیان بە پلەبەرزكردنەوە.

پلەبەرزكردنەوەی هێزەكانی پێشمەرگە و ناوخۆ بە بەردەوامی و بێ‌ وەستان لەكاتێكدایە، كە ماوەی نزیكەی 4 ساڵە پلەبەرزكردنەوەی فەرمانبەرانی ڕاژەی شارستانی ڕاگیراوە و تا ئێستا هیچ بڕیارێك نییە بۆ دەستپێكردنەوەی.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

کوردستان