ئێمە لە تۆرە کۆمەڵایەتیەکان

وتار

رواندا ، فێتنام ، هه‌رێمى كوردستان

شێرزاد شێخانى

له‌سه‌ده‌ى رابردوودا جگه‌ له‌ولاته‌ زلهێزه‌ ئابووريه‌ ناسراوه‌كانى جيهان وه‌كو ئه‌مريكاو روسيا وبه‌ريتانياو فه‌ره‌نساو ئه‌لمانيا ، هێزى ئابوورى تازه‌ش سه‌ريان هه‌ڵدا ، كه‌ له‌ماوه‌يه‌كى كه‌مدا توانيان ژێرخانێكى ئابوورى زه‌به‌ڵاح بۆ خۆيان دابينبكه‌ن و به‌ربه‌ره‌كانى وڵاته‌ زلهێزه‌كانيش بكه‌ن . هه‌ڵبه‌ت وڵاتى چيين يه‌كێك بووه‌ له‌و وڵاتانه‌ى وه‌كو ئابووريه‌كى به‌هێزو ركابه‌ر بێته‌ مه‌يدان ، له‌خوار ئه‌ويش وڵاتانى تريش ئابووريه‌كانيان گه‌شه‌ى سه‌ندو بوونه‌ ژماره‌يه‌ك له‌ ئابوورى جيهانى ، به‌تايبه‌تيش به‌شێك له‌وڵاتانى ئاسيا وه‌كو ماليزياو سه‌نگاپووره‌و كۆرياى باشوور .

ئه‌زمونى به‌رێوه‌‌‌بردنى ئه‌م وڵاتانه‌ ئيلهامبه‌خشبون بۆ زۆربه‌ى وڵاتانى ديكه‌ى دواكه‌وتووى جيهان ، چونكه‌ ئه‌وانه‌ى باسمان كردن له‌ژێرخانێكى سوتماك و رووخاوه‌وه‌ بوون به‌خاوه‌ن جوانترين ئه‌زمونى سه‌ده‌ى رابردوو. له‌هه‌زاره‌ى سێيه‌ميشدا ئه‌زمون گه‌لێكى تريش گه‌شانه‌وه‌ ، كه‌ دوو له‌جوانترين نمونه‌يان وڵاتانى روانداو فێتنامه‌ كه‌ ئه‌م دوو وڵاته‌ش‌ به‌سروشت و واقيعى رووداوه‌كانيان زۆر نزيكن له‌وه‌زعى ئێمه‌ى كورد له‌هه‌رێمى كوردستاندا .

وڵاتى رواندا له‌ناوه‌ڕاستى نه‌وده‌كاندا دووچارى شه‌ڕێكى خوێناوى زۆر سه‌خت بوو له‌نێوان هه‌ردوو خێڵى هۆ‌توو توتسى، له‌ماوه‌ى چه‌ند مانگێكدا نزيكه‌ى مليۆن ونيوێك خه‌ڵكى ئه‌م وڵاته‌ بوونه‌ قوربانى شه‌ڕه‌كه‌ و، دوو مليۆن كه‌سيشان ئاواره‌ى وڵاتانى ده‌وروبه‌ر بوون. كووچه‌و شه‌قامى شاره‌كانى ئه‌م وڵاته‌ پڕ بوون له‌ لاشه‌ى كوژراوانى هه‌ردو خێڵه‌كه‌. له‌م ئانوساته‌دا كه‌سايه‌تيه‌كى گه‌نجى ئه‌م وڵاته‌ ده‌ركه‌وت كه‌ ناوى بۆل كاغامى بوو .

مێژووى ئه‌م وڵاته‌ به‌ئاوى زێر ناوى ئه‌م كه‌ڵه‌ سه‌ركرده‌ قاره‌مانه‌ ئه‌نوسێته‌وه‌ ، كه‌ توانى له‌ماوه‌يه‌كى كورتدا ده‌ست به‌سه‌ر ده‌سه‌ڵاتدا بگرێ . له‌جياتى ئه‌وه‌ى ببێت به‌ به‌شێك له‌شه‌ڕه‌ خوێناويه‌كه‌ ، يه‌كه‌م هه‌نگاوى ئاشتكردنه‌وه‌ى ناوخۆيى بوو . به‌بريارى حكومه‌ته‌كه‌ى ياساى لێبووردنى گشتى ده‌ركرد، دواتر نزيكه‌ى 120 هه‌زار تاوانبارى جه‌نگى راده‌ستى دادگاى نێوده‌وڵه‌تى كرد . به‌دواى ئه‌مه‌شه‌وه‌ راسته‌وخۆ كه‌وته‌ ئاساييكردنه‌وه‌ى بارى وڵاته‌كه‌ى به‌وه‌ى ئاسه‌وارى جه‌نگه‌ ناوخۆييه‌كه‌ى خسته‌ ناو پرۆگرامى خوێندنه‌وه‌ ، به‌مه‌ش يه‌كه‌م ئامانجى خۆى پێكا له‌به‌رگرتن له‌سه‌رهه‌ڵدانه‌وه‌ى ناكۆكى خێڵه‌كى له‌وڵاته‌كه‌يدا . دواتر ده‌ستى به‌چاكسازى ئابوورى كردو، سه‌ره‌تا به‌شێوه‌يه‌كى به‌رفراوان زه‌وى به‌سه‌ر هاوڵاتيانى وڵاته‌كه‌ى دابه‌شكردو خه‌ڵكى كه‌وتنه‌ سه‌ر كارى كشتوكاڵى بۆ دابينكردنى پێداويستيه‌كانى ژيانيان . دواتر كۆمه‌ڵێك له‌ گه‌نجه‌كانى وڵاته‌كه‌ى له‌سه‌ر حيسابى ده‌وڵه‌ت نارده‌ وڵاتانى جيهان بۆ تۆژينه‌وه‌ له‌چۆنيه‌تى پێشخستنى ئابوورى وڵات .هه‌ر له‌وساوه‌ ده‌رگاى وه‌به‌رهێنانيشى كرده‌وه‌ له‌به‌رده‌م وڵاتانى دونيا كه‌ له‌ماوه‌يه‌كى كه‌مدا رژانه‌ سه‌ر پڕۆژه‌ وه‌به‌رهێنانه‌كانيان له‌م وڵاته‌دا . به‌مشێوه‌يه‌ له‌مه‌ودايه‌كى كورتدا ئه‌نجامى چاكسازييه‌كانى له‌بوارى په‌روه‌رده‌و ئابوورى به‌ده‌ركه‌وتن ، ئێستا ئه‌م وڵاته‌ بووه‌ به‌ ئه‌زمونێكى‌ ئيلهامبه‌خش بۆ وڵاته‌كانى ترى كيشوه‌رى ئه‌فه‌ريقا له‌ بوارى پێشكه‌وتنى ئابووريدا .

وڵاتى فێتنام له‌سه‌ده‌ى رابردوودا كه‌وته‌ به‌ر ململانێيه‌كى تووندى هه‌ردوو جه‌مسه‌رى ئه‌مريكاو روسيا ، به‌مه‌ش بۆ ماوه‌ى ده‌يان ساڵ دووچارى جه‌نگێكى وێرانكه‌ر بوو كه‌ بووه‌ هۆى له‌تبونى وڵاته‌كه‌ بۆ دوو پارچه‌ى جيا . گه‌لى فێتنام هيچى نه‌ما و هاته‌ سه‌ر سفر ، دواى سه‌ركه‌وتنى ئه‌م گه‌له‌وكۆتاييهاتنى جه‌نگه‌كه‌ش ، فێتنام له‌سفره‌وه‌ ده‌ستى پێكرد. هه‌رچه‌نده‌ حزبي شيوعى ئابووريه‌كى مه‌ركه‌زى چڕى به‌سه‌ر ولاته‌كه‌دا سه‌پاندبوو ، به‌مه‌ش وڵاته‌كه‌ له‌رێزبه‌ندى وڵاته‌ هه‌ره‌ هه‌ژاره‌كاندا مايه‌وه‌و له‌په‌لوپۆ كه‌وت . ئا لێره‌شدا سه‌ركرده‌يه‌كى شيوعى به‌ده‌ر كه‌وت كه‌ ناوى نيجوين فان لين بوو ، ئه‌و‌يش هاوشێوه‌ى پاڵه‌وانه‌ ئابووريه‌كانيتر ،قوڵى هه‌ڵماڵى و كه‌وته‌ بنياتنانى ئابوورى وڵاته‌كه‌ى ، هه‌رچه‌نده‌ ئه‌و سه‌ركرده‌يه‌كى دڵسۆزى شيوعيه‌ت بوو، به‌ڵام ئه‌مه‌ش رێگر نه‌بو له‌وه‌ى فان لين ده‌ست به‌چاكسازى بكات ، ئه‌ويش به‌ چاكسازى كشتوكاڵيه‌وه‌ ده‌ستى پێكرد ، دواتر ورده‌و ورده‌ په‌رژايه‌ سه‌ر چاكسازى له‌بوارى په‌روه‌رده‌و پيشه‌سازى وئابوورى، له‌ماوه‌يه‌كى كه‌مدا فێتناميش هاته‌ ريزى وڵاته‌ هه‌ره‌ پێشكه‌وتوه‌كانى ئابوورى جيهان .

نمونه‌ى تريش زۆرن له‌م باره‌يه‌وه‌، هه‌ر له‌ ئه‌سيوبياوه‌ بۆ ماليزيا و، له‌ ئيماراته‌وه‌ بۆ هيندستان ، هه‌ڵبه‌ت باسى وڵاتانى ئه‌وروپاش ناكه‌ين ، چونكه‌ ئه‌مانه‌  ده‌مێكه‌ پێشكه‌وتون ، باسمان له‌م وڵاتانه‌يه‌ كه‌ له‌هيچه‌وه‌ ده‌ستيان پێكردو، له‌ناو داروپه‌ردووى جه‌نگه‌ درێژخايه‌نه‌كانيانه‌وه‌ سه‌ريان به‌رز كرده‌وه‌و گه‌يشتنه‌ ترۆپكى ئاسمانه‌وه‌ .

ئه‌زمونى به‌ڕێوه‌بردنى هه‌رێمى كوردستان ، سه‌ربارى ته‌مه‌نى بيست و هه‌ىشت ساڵه‌يدا تاكو ئه‌مڕۆش له‌شوێنى خۆى موراوه‌حه‌ ئه‌كات، يه‌ك هه‌نگاو له‌رووى ئابووريه‌وه‌ نه‌چۆته‌ پێشه‌‌وه‌ . ململانێى حزبى و ده‌ستبه‌ردار بوون له‌مه‌باديئه‌كانى شۆڕش و گه‌نده‌ڵى و به‌رژه‌وه‌ندخوازى حزبى وكه‌سى هه‌رێمه‌كه‌مانى گه‌ياندۆته‌ خاڵى سفره‌وه‌، ئێستا ئه‌گه‌ر پاره‌ له‌به‌غداوه‌ نه‌يه‌ت حكومه‌ته‌كه‌مان ناتوانێ مووچه‌ى فه‌رمانبه‌رانيشى بدات ، ئه‌مه‌ش له‌كاتێدايه‌ كه‌وا هه‌رێم له‌سه‌ر ده‌ريايه‌ك نه‌وته‌وه‌يه‌.

ساڵى په‌نجاو شه‌سته‌كان هه‌رێمى‌ كوردستان نانى هه‌مو وڵاتى عيراقى ئه‌دا ، ته‌نها ده‌شتى هه‌ولێر و كه‌ندێناوه‌ گه‌نمو جۆى وڵاتى دابين ئه‌كرد ، له‌سه‌دا حه‌فتاى دانيشتوانى هه‌رێم خه‌ريكى فه‌لاحه‌تى بوون له‌ده‌شته‌كانى نه‌ينه‌واو كه‌ركوكه‌وه‌ تا ده‌گاته‌ گو‌نده‌كانى سه‌ر سنور . مێوه‌و سه‌وزه‌ى‌ خۆماڵى به‌شى هه‌مو دانيشتوانى ئه‌كردو هه‌نارده‌ش ده‌كرانه شاره‌كانى ترى عيراق . به‌ڵام ئه‌مڕۆ له‌سايه‌ى حوكمڕانى‌ كورده‌وه‌ ، كه‌ره‌وزو ته‌ماته‌و خه‌ياريشمان له‌وڵاتانى ده‌وروبه‌ر هاورده‌ ده‌كرێ ، به‌مه‌ش ملياران دۆلارى ئه‌م وڵاته‌ى ئێمه‌ ئه‌چێته‌ گيرفانى بێگانه‌وه‌ . سامانى نه‌وتمان راده‌ستى دوژمنانمان كردوه‌ ، ته‌نانه‌ت چه‌ته‌كانى داعشيش خێر له‌ سامانه‌كانى ئێمه‌دا‌ ئه‌بينن .

ئه‌م ئه‌زمونه‌ شكستخواردوه‌ى ئابوورى هه‌رێم پێويستى به‌ فريادڕه‌سێكى وه‌كو فان لين وبۆل كاغامى هه‌يه‌ بۆ ئه‌وه‌ى ئه‌گه‌ر نه‌شتوانين ژێرخانى ده‌وڵه‌تێكى سه‌ربه‌خۆمان بۆ دابينبكه‌ن ، لانيكه‌م هاوڵاتيانمان ژيانێكيان بۆ زامن بكه‌ين كه‌ كه‌رامه‌تى ئينسانيان پارێزراو بێت ..

هه‌ڵسانه‌وه‌ى هه‌رێم لێره‌وه‌ ده‌ست پێده‌كات كه‌ هه‌ردوو حزبى پارتى و يه‌كێتى ، هه‌ردوو بنه‌ماڵه‌ى بارزانى و تاڵه‌بانى ، هه‌ردوو زۆنى سه‌وزو زه‌رد ، پرۆسه‌يه‌كى ئاشته‌وايى سه‌رتاسه‌رى رابگه‌يه‌نن ، چاكسازى‌ راسته‌قينه‌ ده‌ست پێبكه‌ن له‌گشت بواره‌كانى سياسى و كۆمه‌ڵايه‌تى وئابوورى وپه‌روه‌ده‌وه‌ ، ئێمه‌ش وه‌كو وڵاتانى ترى ئه‌م دونيايه‌ ئه‌زمونى سه‌ركه‌وتوى خۆمان هه‌بێت ، ئه‌مه‌ش ته‌نهاو ته‌نها به‌وه‌ ده‌كرێ كه‌ ته‌جريم وته‌حريمى گه‌نده‌ڵى به‌ پله‌ يه‌ك ، كۆتاييهێنان به‌ ناكۆكى وململانێى حزبى به‌ پله‌ى دوو، سه‌روه‌رى ياساو عه‌داله‌تى كۆمه‌ڵايه‌تيش به‌دوايانه‌وه‌ ، به‌مه‌ش ئه‌توانين ئه‌زمونێكى تازه‌ بێنينه‌  كايه‌وه‌ كه‌ واى لێبێت ميلله‌ته‌كه‌مان به‌سه‌ربه‌رزييه‌وه‌ بژى ومێژووش به‌ شانازييه‌وه‌ باسى ميلله‌ته‌كه‌‌مان بكات ..

وتار

سەدامی لە كەركوك

د.بەختیار شاوەیس

بەبەرچاوی هەموانەوە، بەبێ شەرم و بەبێ ترس لەبەردەم كامێراكان، ژنێك لەكەركوك هاواری كردو گوتی سەدامیم و بەعسیم.

ئەم ڕوداوە لەڕوكەشدا واسەیردەكرێت كە كاردانەوەیەكی عاتفیەو پێویست ناكات زۆر لەسەری بوترێت و باشترە اهمال بكرێت،كەئەم جۆرە لەبیركردنەوەو تێگەیشتنە لەخودی ڕووداوەكە ترسناكترە. چونكە ئەو بێشەرمیەی كەئەو ژنەكردی هەروەك زەنگێكی مەترسیدارە بۆ داهاتوی عیراقی نوێ و دەستكەوەتەكانی پڕۆسەسیاسیەكەی.

هەروەها بێحورمەتیەكی لەڕادەبەر نائینسانیشە دەرهەق بەمێژووی عیراقی بەرلەساڵی ۲۰۰۳، دەرهەق بەكەسوكاری قوربانیانی عیراقیەكان لەبەسڕەوە بۆ كوردستان، بێحورمەتیە دەرهەق بە كەسوكاری ٥۰۰۰ پەپولەی خنكاوی هەڵەبجە و ۱۸۲ هەزار گۆڕ ونی ئەنفال و هەزاران لەسێدارەدراوی خوشك و براكانمان لەپارێزگاكانی ناوەڕاست و باشوور و بێڕێزیە بەرامبەر وشككرنی هۆڕاوەكان و ڕاپەرینی شەعبان و دەیان حاڵەتی تراژیدی تر. هەروەك ئەم ڕووداوە تەحەدایەكی گەورەی ئێمەیشە وەك نوێنەرانی گەل و پێمان دەڵێ ئەو دەستورەی كەئێوە كردوتانەتە بنەمای كاركردن و ئەو یاسایانەی كەنوێنەران دەریدەكەن بەڕۆژی نیوەڕۆ پێشێلدەكرێن و كەسیش بەدواداچون ناكات بۆ پەراوێزخستنیان و كار وابڕوات هێدی هێدی بەهاو سەنگینی و میسداقیەتی یاساكان لەدەستدەچن.

لەڕووی سایكۆڵۆژیەوە، ئەم ڕوداوە پێمان دەڵێت كەناخی بەشێك لەتاكی عیراقی لەفكرەی بەعسیبون و سەدامیبون پاكنەبوەتەوەو لەهەر كێشەیەكدا پەنای بۆدەبرێت و دەبێتە ئامڕازێك بۆ چارەسەركردنی كێشەسیاسی و ئیداریەكان و سەدام وەك مۆتەكە لەدوای ۱۳ ساڵ لە ئیعدامكردنی ئێستاش دەكرێتە چەكێك بۆ ترساندنی پاشماوەی قوربانیەكانی ڕابردوو.

ئەمە پەیامێكی وریاكەرەوەیە دەبێت هەموان لێیتێبگەین، بەپەرلەمانتار و ئەنجومەنی نوێنەرانەوە، بەسەرۆك وەزیر و كابینەكەیەوە، بەسەرۆك كۆمار و چەترەدەستوریەكەیەوە پێویست تێبگەین كە شەپۆلی سێیەمی پاشماوەكانی بەعس لەجموجوڵ و پیلانی تازەدان و دەیانەوێت چەقی ئەم پیلانگێڕەیە لەكەركوك جێبەجێبكەن. هەروەك چۆن شەپۆلی یەكەمی بەعسیەكان هەماهەنگی قاعیدە بوو هەتا تەقاندنەوەی مەزاری هەردوو ئیمامی شیعی هادی و عەسكەری لەشوباتی ۲۰۰٦ و شەپۆلی دوەمیشیان هەماهەنگی داعش و ئەبوبەكری بەغدادی بوە بۆهاتنە ناو خاكی عیراق، ئێستاش بەعسیەكان بەخۆپیشاندان و بەناوی كۆمەڵگەی مەدەنی خەریكی نانەوەی ئاژاوەو فیتنەن لەكەركوك دەیانەوێت دۆخەكە ببەن بەرەو شەڕو ئاژاوەو ململانێی ئەهلی.

هەربۆیە باشرترن ئەلتەرناتیڤ سەپاندنی یاسا و دەستورە لەكەركوك، جێبەجێكردنی یاسا بەسەر ئەوانەی كەداوای گەڕانەوەی بەعس دەكەن و جێبەجێكردنی ماددەی ۱٤۰ی دەستوور بەسەر ئەو پیلانە ناوخۆیی و ئەجێندا دەرەكیانەی كە دەیانەوێت لەكەركوكەوە ئاگر بەربدەنە تەواوی عیراق.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

وتار

لەبارەی پەیوەندی نێوان هەرێم بەغدا دەرفەت و ئاستەنگەکان

سالار مەحمود

لەهەرسێ ئاستی سیاسی و ئابوری و یاساییدا هێشتا گرفت و ئاسۆی دەربازبوون لە ئاستەنگیەکان هەیە. گرەنتی دەربازبوون گەڕانەوەیە بۆ گفتوگۆی راشکاوو نیازی گەیشتن بەچارەسەر بەلەبەرچاوگرتنی بەرژەوەندی خەڵک و بەردەوامی موچە و دەستکردن بەچاکسازیی..
لەدوایین دوو سەردانی سەرۆکی هەرێم بۆ لای سەرۆککۆمارو پەیامی فرەنساو بەریتانیا بۆ گەیشتن بە رێکەوتن لەنێوان بەغداو هەرێم دەلاقەی نوێی لەنێوان هەردوو لادا کردۆتەوە.
دۆخەکە بە تێڕوانینی رابروو سەختە بەردەوام بوونی.
دانانی پارێزگارێکی کورد بۆ کەرکوک و پڕ کردنەوەی پۆستەکانی کورد لەبەغدا دوای دانانی وەزیری داد و دروستکردنی ژووری هاوبەش لایەنە کوردستانیەکان لەبەغدا و بەتایبەتی هاوپەیمانی لایەنە کوردستانیەکان لەپەرلەمانی عیراق پێگەی کوردستان بەهێز دەکات. لەهەمان کاتدا گرەنتی بەردەوامی پشکی کوردستان لە بودجەی عیراقدا دەکات کە بەم جۆرەی ئێستا بەشێک لەهێزە عێراقیەکانی نیگەران کردوە.
دورخستنەوەی بەڵای ململانێی ئێران و ئەمریکا پەیوەستە بە یەکگوتاری هەرێم و بەغدا، جوڵە دیبلۆماسیەکانی سەرۆک کۆماری عیراق لەناوچەکەو جیهان و سود وەرگرتنی کوردستان لەو پێگە دەستوریە کوردستان دەباتەوە ناو مەحفەلی نێودەوڵەتی و دەستێوەردانەکانی وڵاتان ئەستەم دەکات.
پەیوەندی نێوان هێزە عیراقیەکان بەناسنامەی مەزهەبی و تایفیانەوە لە ئاڵۆزیەکی قوڵدایە، ئەمەش وای کردوە نەتوانن گەلەکۆمەی مەترسیدار لەسەر مافە دەستوریەکانی هەرێم بکەن، بەڵام هەر کۆدەنگیەکی کوردستان ئەوان کۆدەکاتەوە وەک ئەوەی لەکەرکوک لەخۆپیشاندانی کۆنە بەعسی و شۆڤێنیەکاندا خۆی بینیەوە. لەبەر ئەوە گرتنەبەری دیبلۆماسیەتی نەرم میکانیزمێکی گونجاوترینە بۆ سود وەرگرتن لە دەرفەتەکان. دەستگرتن بەچارەسەری دەستوریەوە بەشێک لە لەدەستچوەکانی ناوچە دابڕاوەکان دەگەڕێنێتەوە.
دۆخی ئێستای عیراق دەرفەتی گەورەو ئاستەنگی گەورەی تێدایە، بە لەبەرچاوگرتنی بەرژەوەندی نیشتمانی لەلایەن هێزە کورستانیەکان بەتایبەتی دوو هێزە باڵا دەستەکە، دەرفەتەکان زاڵ دەکات بەسەر ئاستەنگە هەمیشە بەردەوامەکاندا.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

وتار

دەربارەی پەكەكە‌و هەرێمی كوردستان

هەندرێن شێخ راغب

 

پەكەكە كارتێكی هێجگار بەهێزی دەست هەرێمی كوردستانە، كە بەخۆڕایی‌و بێ بەرامبەر دەستی كەوتووە، بەڵام لاوازی بیركردنەوەی ستراتیژی كوردی وایكردووە ئەم كارتە بەرامبەر خۆی هەڵگەڕێتەوە.

ئەگەر هەرێمی كوردستان دژی پەكەكە لایەنگیری توركیا بكات، ئەوا كورت بینی سیاسیە. بەهەمان شێوەش ئەگەر لەبەر پەكەكە پەیوەندی لەگەڵ توركیا نەبەستێت هەر كورت بینی سیاسیە. ناشێ دراوسێیەكی زۆر گرنگی وەك توركیا لەبەرچاو نەگرین‌و پەیوەندیمان لەگەڵی نەبێت. بەڵام ئەم پەیوەندییە هاوسەنگ نیە.

پەكەكە بیانوو نیە بۆ توركیا كە هەرێمی كوردستان داگیربكات، بۆچی؟ چونكە عەفرین نمونەیەكی زۆر زیندووە. عەفرین لە سنوری هەرێمی كوردستان‌و توركیا نەبوو؟ لە عەفرین یەك دەمانچە چیە بەرامبەر توركیا نەتەقی بوو؟ هەموو لایەنەكانی ناو سوریا‌و رێكخراوە مرۆیی‌و مافەكانی مرۆڤ رایانگەیاند كە شاری عەفرین ئارامترین‌و پارێزراوترین ناوچەی سوریایە، بەڵام توركیا داگیری كرد. لەكاتێكدا یەك دەمانچەش لەسنوری عەفرین بەرامبەر توركیا نەتەقی بوو. توركیا دژی هەرێمی كوردستانە بۆیە هاتۆتە سیدەكان‌و خواكوڕك‌و بامەڕنی‌و ئامێدی‌و سنوری زاخۆ. پەكەكە هەبێت یان نەبێت توركیا ئەم لەشكركێشیە هەر ئەنجام دەدات. ئەی لەم رۆژانە گوێتان لە دۆناڵد ترەمپ سەرۆكی ئەمریكا نەبوو گوتی من نەمهێشت توركیا هێرش بكاتە سەر رۆژئاوای كوردستان كە (65) شەست‌و پێنج هەزار سەربازی ئامادەكردبوو، سەرۆكی ئەمریكا گوتی ئەردۆغان( لەراستیدا توركیا) كێشەی گەورەی لەگەڵ كوردەكاندا هەیە.

هەرێمی كوردستان نەیتوانیووە بۆ تەنازوول كردن بە توركیا پەكەكە بكاتە كارتێكی بەهێز‌و روبەروی توركیای بكاتەوە، بە پێچەوانەوە توركیا پەكەكەی كردۆتە كارتی فشار‌و دژی هەرێمی كوردستان بەكاریدەهێنێت‌و تەنازوول بەهەرێمی كوردستان دەكات. لە روانگەی ستراتیژی نەتەوەیی‌و نیشتمانی، خراپی پەیوەندی نێوان پەكەكە‌و پارتی‌و یەكێتی‌و دیموكرات لەگەڵ پەیەدەش لە رۆژئاوای كوردستان ئەوپەڕی خیانەتە، چونكە حسابات‌و گۆڕانكاری ئیقلیمی‌و نێودەوڵەتی لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست دەستی پێكردوەو لەدۆخێكی زۆر هەستیاری چارەنوسساز داین‌و ناكرێت یەكگرتوو نەبین. دەبێت پەیوەندی نێوان پارتی‌و پەكەكە رێك بخرێتەوە. هەر گرژی‌و بەیەك دادانێك لەنێوان پەكەكە‌و پارتی خیانەتە.

هاوكات دەبێت بزانین نەمانی پەكەكە لە قەندیل، روخانی دیوارێكی ئەستوری ئاسایشی سنوری هەرێمی كوردستانە. ئەگەر پەكەكە لە قەندیل نەمێنێت، ئێران‌و توركیا ناوچەكە پڕ دەكەن  لە جڕوجانەوەری وەك داعش، بەرەی نوصرە، قاعیدە، بەرەی شام، حوسیەكان، حزب اللە، ئەم گروپانەی ئیدلەبی سوریا كە توركیا كۆمەكیان دەكات. ئەوكاتەش ئەم گروپانە بە كەوڵ‌و پێستەوە هەرێمی كوردستان دەخۆن‌و لەناو شەقام‌و سەرجادە‌و گوند‌و ناحیە‌وقەزا‌و پارێزگاكان تەقینەوە دەستت ماچ دەكات‌و ئاسایشی هەرێم دەكەنە بێژنگ.

نابێت پارتی‌و یەكیەتی ئەوەندە قیستە تەنگ بن بە چالاكیەكانی گروپەكانی پەكەكە لە هەرێمی كوردستان، هەر حزب‌و رێكخراو‌و چەند كەسێك یان راگەیاندنێك لەهەرێمی كوردستان گەشەبكەن‌و لە پەكەكە نزیك بن، ئەوا دەسەڵاتدارانی هەرێم وا دەزانن پەكەكە باشور داگیردەكات‌و ئینقلابیان لێ دەكات. پێویست بەم جۆرە ترسە ناكات. شێوازی ژیان‌و سیاسەت‌و پێگەی هەرێمی كوردستان، لەگەڵ شێوازو سیاسەت‌و خەباتی پەكەكە جیاوازی هەیە. پەكەكە خۆشی ئەوە دەزانێت.

لەلایەكی ترەوە پەكەكە لەشەنگال، كەركوك، مەخمور، ناوچەكانی دیكەی هەرێمی كوردستان، دژی داعش شەڕی كرد. رۆڵی هەبوو. جگە لە شەنگالیش تەواوی گەریلاكانی كشاندەوەو چووە شوێنی خۆی. ناكرێت بۆچونمان وابێت پەكەكە دەیەوێت دەست بەسەر باشوری كوردستاندا بگرێت، نەخێر، ئەوان دەیانەوێت تەنها باشوری كوردستان(هەرێمی كوردستان) دژایەتیان نەكات، واتە ئەوەی پەكەكە دەیكات بەرگرییە نەوەكو هێرش.

سیاسەتی هەڵەی پەكەكە ئەوەیە دۆست‌و نەیاری خۆی لە باشوری كوردستان لێ تێكەڵ بووە. مەبەستمە بڵێم وەك حاجی یونسی لێهاتووە چ خراپەی لەگەڵ بكەی، یان چاكەی لەگەڵ بكەی وەك یەكە. ئەمەش بۆ متمانەی خۆیان باش نیە.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

کوردستان