ئێمە لە تۆرە کۆمەڵایەتیەکان

ژیاندۆستی

چەند زانیاریەکی سەیر لە ناشنال جیوگرافیکەوە کە شایەنی خوێندنەوەیە

خێزان

ئەمەی خوارەوە چەند زانیاریەکی سەیرە لە ناشنال جیوگرافیکەوە کە شایەنی خوێندنەوەیە:

 

– ئەمە دیمەنی کۆتایی سەرەوەی هەڕەمی  ڕەشی میسریەکانە کە لەسەری نوسراوە:

“ڕووخساری پادشا دەکرێتەوە
تا خودای ئاسۆ دەبینیت
کاتێک بە ئاسمانەکاندا تێدەپەڕێت
دەبێتە هۆی ئەوەی پادشا وەک خودا بدرەوشێتەوە
خودای بێکۆتا و هێزلێنەبڕاو”

 

– ماسکی  مۆمیایی ئەلخماهوون لە ساڵی ١٩٢٢ دۆزرایەوە، لە ساڵی ٢٠١٤ لەکاتی پاکردنەوەدا لێبویەوە، دواتر بە سیکۆتین پێوەیان کردەوە بەڵام سیکۆتینەکە زیانی زیاتری دابوو لە ماسکەکە و لە ساڵی ٢٠١٦ دەرکەوت کە بە ساختە پێوەی کراوە.

 

– گەر بیبەری توون بدەیت بە کەناری ڕەنگەکەی دەگۆڕێت.

 

– خەرجی هەر ڕۆژێکی سستمی GPS ٢ ملیۆن دۆلارە کە حکومەتی ئەمریکا دەیدات لە ڕێگەی ٢٤ مانگی دەستکردەوە و هیچ داهاتێکیشی نییە بۆ ئەو وڵاتە.

 

– چوارگۆشەی دەریایی، دیاردەیەکی سرووشتی دەگمەنە کە بەهۆی دوو ئاڕاستەی دژبەیەکی هەواوە درووستدەبێت لە دەریادا و دیمەنێکی جوانی هەیە.

 

 

-گەر لە شاری پیتەربۆرگ لە ڕووسیا لەدایک بوبیت، لەشاری پیترۆگراد خرابیتە بەر خوێندن، لە لینینگراد ژنت مارەکردبێت، لە سانت  پیتەربۆرگ  بەشەکەی دیکەی ژیانت بەسەر بردبێت، ئەوا تۆ هەموو ژیانت تەنها لە یەک شاردا ژیاویت بەڵام زیاتر لە جارێک ناوەکەی گۆڕدراوە.

 

زاناکان سەلماندویانەکە ٦ هەزار ساڵ لەمەوبەر بیابانی گەورە سەوزایی بووە و بەهۆی گۆڕانی کەش و هەوا وایلێهاتووە و لە داهاتوشدا سەوز دەبێتەوە و هەموو ٢٣ هەزار ساڵ جارێک ئەم گۆڕانکارییە ڕوودەدات.

 

ژیاندۆستی

چەند زانیاریەکی سەیر لەسەر دۆلفین کە دەری دەخات بونەوەرێکی تەواو جیاوازە!

خێزان

ئەمەی خوارەوە چەند زانیاریەکی سەیرە لەسەر دۆلفین کە دەری دەخات بونەوەرێکی تەواو جیاواز و سەیر و سەمەرەیە:

 

-دۆلفین زیرەکترین ئاژەڵە و لە زۆرێک لە شتەکان تێدەگات و هەستەکانیشی دەردەبڕێت، بۆ نمونە کە دڵخۆش دەبێت زەردەخەنە دەکات.

-ئەوە ڕاست نییە کە دۆلفین بێوەیە و هێرش ناکات، هەندێک کات کە بەتەواوی بێزار دەبێت مەترسی لەسەر خۆی و ڕاهێنەر و کەسانی دیکەش درووستدەکات، زۆرجار لەکاتی نمایشەکان دەرزی تایبەتی بێهۆشکەری لێدەدرێت تا مەترسی درووستنەکات، بەڵام هەندێکجار ئەوەش کاریگەری نابێت و چەندین ڕووداوی هاوشێوە ڕویداوە.

-مامەڵە کردن لەگەڵ دۆلفین ئارامی دەروونی دەدات بە مرۆڤ و زۆرجار وەک چارەسەری سرووشتی بۆ نەخۆشی دەروونی دادەندرێت.

-دۆلڤین چونکە ئاژەڵێکی زیرەکە، دەزانێت گەر بەقسەی ڕاهێنەرەکەی نەکات برسی دەکرێت، بۆیە زۆربەی قسەکانی ڕاهێنەرەکەی جێبەجێ دەکات.

-دۆلفین لە زەریا و دەریادا لە ڕۆژێکدا زیاتر لە ١٥٠ کیلۆمەتر دەبڕێت، بەڵام لە حەوزی گەورەدا تەنها ١٪ی حەوزەکە بەکاردەهێنێت و بە قەراغدا دەسوڕێتەوە، ئەمەش زۆرجار توشی بێزاری و سترێسی دەکات و زۆرجار هەوڵی خۆکوشتن دەدات.

-زۆرجار لەکاتی گواستنەوەی دۆلفینەکان، ٢ بۆ ٣ دۆلفین لە تەنکی بچوکدا دادەنرێت بۆ ماوەی ٢ تا ٥ ڕۆژ، کە ئەوەش وادەکات تەواو هەست بە بێتاقەتی و سترێس بکات.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

ژیاندۆستی

چەند ئەتەکیەتێکی جانتاهەڵگرتن کە گرنگە زانیاریت لەسەری هەبێت!

خێزان

ئەمەی خوارەوە چەند ئەتەکیەتێکی جانتاهەڵگرتنە کە گرنگە زانیاریت لەسەری هەبێت!

 

– دەبێت جانتا بە دەستی چەپ هەڵبگریت، چونکە دەستی ڕاستت پێویستە بۆ تۆقەکردن و سڵاوکردن

– کاتێک لە ڕێستۆرانتی جانتاکەت لەسەر مێزەکە دامەنێ، چونکە ئەو میزە بۆ نانخواردنە و جانتاکەی تۆش پاک نییە

– هاوکات نابێت لەسەر زەویەکەش دایبنێیت لەبەر پاک و خاوێنی جانتاکەت

– باشتەر بە دەسکی کورسیەوە هەڵی بواسیت یاخود گەر کورسی بەتاڵ هەبوو لەسەر ئەوە دایبنێ

– کاتێک دەچیتە تەوالیتی گشتی بەهیچ جۆرێک جانتاکەت لەسەر زەویەکە دامەنێ

– پیاو نابیت جانتای ژنانە هەڵبگرێت تەنانەت بۆ ماوەی کەمیش

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

ژیاندۆستی

چەند ژنێک کە بەکارەکانیان هەرایان ناوەتەوە!

خێزان

ئەمەی خوارەوە کاری چەند ژنێکە کە بەکارە ناوازەکانیان هەرایان ناوەتەوە!

 

– پەرلەمانتاری ئستوڕاڵی  Larissa Waters لە نێو پەرلەماندا شیری دا بە منداڵەکەی و کارەکەشی هەرایی نایەوە!

– ئیروم شرمیلا لە ساڵی ٢٠٠٠ لە دژی یاسای AFSPA   لە هیندستان مانگرتنی ڕاگەیاند، یاساکا دەسەڵاتێکی تایبەت دەدات بە سوپای وڵاتەکە لە کاتی پشێویدا، ئەم ژنە باش ٣ ڕۆژ لە مانگرتنەکەی دەستگیرکراو بۆ ماوەی ١٦ ساڵ لەو مانگرتنە بەردەوام بوو، تا دواتر لە ساڵی ٢٠١٦ مانگرتنەکەی شکاند و نازناوی (ژنی ئاسنی) لێنرا.

دینا نەید لە کوباوە بە مەلە پەڕیەوە بۆ فلۆریدا لە کاتێکدا تەمەنی ٤٥ ساڵ بوو، ئەمەش یەکەم کەسە لە مێژوودا ئەو کارەی کردبێت چونکە ئاوێکی مەترسیدارە بەهۆی قرشەکانەوە

 

جين كالمينت ١٢٢ ساڵ ژیاو و لە تەمەنی ١١٣ ساڵیەوە ناسرا، جگە لە تەمەنەکەی قسە و حکمەتەکانی لەسەر ژیان لە هەموو جیهاندا بڵاوبویەوە!

 

– Myiam Bialik جگە لەوەی زانای بواری مێشکە، بەڵام لە چەند فیلمێکی کۆمیدیدا بەشداری کرد کە ناوبانگێکی زۆری بۆ پەیداکرد لەوانەش فیلمی The Big Bang Theory. هاوکات کەناڵێکی یوتوبی بەناوبانگی هەیە.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

کوردستان